VOV4.K’ho - Nam 1975, dơ\ tam lơh Tây Nguyên geh đơs là dùl tàm ală dơ\ tam lơh kuơmàng pờ gùng ai dơ\ tam lơh dờng kàl prang nam 1975 in, tam lơh Hồ Chí Minh wèt tus tơngklàs jơh gùt ù tiah đah jum tơr gùm dùl dà lơgar. Tơnơ\ tam lơh pha lin Buôn Ma Thuột lơh geh bơta tam gơl dờng ngan, làm gùt ù tiah Tây Nguyên, gơlik geh ală dơ\ tam lơh dờng ngan, dơ\ dùl dơ\ ală càr Gialai, Kontum, Daknông, Lâm Đồng geh tơngklàs jơh. 41 nam neh lòt gan, ală jơnau kah wơl bơh dùl rài tam lơh dờng ngan kung gam geh sùm tàm bồ tơngoh bơh ală cau ling neh geh tu\ tơngai ơm kis, tam lơh tàm ală nam nhai khin cha jak chài ngan hơ\ dê. Ngai do, bol he tam tìp bal mờ ală cau ling yau tu\ do ơm kis tàm Daknông lài do neh tus bal tàm dơ\ tam lơh Tây Nguyên tu\ tơngai hơ\ dê, nàng gi\t bal bè nùs nhơm dùl rài tam lơh khin cha jak chài ngan, pràn ngan bơh jơi bơtiàn dê.

Tây Nguyên geh ù tiah dờng màng ngan, den tàng Mỹ-nguỵ neh tam gơl tiah do gơ gơs là dùl pôs đồng ling klàng dờng ngan, kờn kơryan jơh dơ\ tam lơh bơh làng bol pe lơgar tàm tiah Đông Dương dê, kơryan bơta tus dong kờl bơh he dê bơh tiah đah tô tus mờ bơh brê bơnơm mù tus tiah ring Tiah V. Lơh jat bơta lơh ngan jơh nùs bơh Gah Gùng dră bal dà lơgar dê bè tơngklàs tiah đah jum dà lơgar tàm nam 1975, nhai 1/1975, Mpồl lơh broă sùm Mpồl đơng lam Đảng ling klàng dà lơgar pơrjum bơsram mờ lơh nền mu\t lơh dơ\ Tam lơh Tây Nguyên (geh mat sơnđan ndơ\p ndơr là A 275), kờn gơ sơ\t jơh dùl bơnah kuơmàng ling klàng bơh bol sò tơm dê, tơngklàs ală càr tiah đah jum Tây Nguyên( tàm hơ\ geh Daklak, Phú Bổn, Quảng Đức), mu\t lơh tam cah is broă lơh tam mờ lơh geh broă tam lơh pa tàm tiah tam lơh gùt tiah đah jum dà lơgar.

Mho ngai 9/3, Gah đơng lam dơ\ tam lơh sồr lơh ngan jơh nùs tus sò tơm Buôn Ma Thuột. Di 2 jiơ 3 phuk àng drim gờn ngai 10/3/1975, hơ\ là ngai 29/1 nam Ất Mão, Trung đoàn 198 đặc công dờp lơh kơnòl broă lam lài lòt tam lơh, lam lòt tam lơh nisơna tàm dùl ròt anih kuơmàng, bè [làng rơndeh par Hoà Bình, tiah dong kờl phan bơna trung đoàn 53, tiah prăp phan Mai Hắc Đế. Tơnơ\ dơ\ tus tam lơh tơn bơh ling đặc công dê, 12 trung đoàn bộ binh mờ ală binh chủng, bơh 5 đah, dùl ròt bal rah phàu tam lơh mờ bol sò tơm, lơh gơs bơta pha lin dờng Buôn Ma Thuột, pờ gùng ai dơ\ tam lơh Hồ Chí Minh kah yau in.

Tơnơ\ dơ\ tam lơh pha lin dờng Buôn Ma Thuột, bol sò tơm kơlôi rơcang ngan. Ală tiah pôs đồng bơh bol sò tơm dê tàm tiah đah tô mờ đah mat tơngai mu\t [òn drà Gia Nghĩa gơtìp lơh gơprah gơ pring jơh. Tềng đap bơta hơ\, he lam lòt kơryan tam lơh mờ bol sò tơm ntrờn ling ling dô bơh Buôn Ma Thuột lòt gan Gia Nghĩa rê tus Lâm Đồng jat gùng sồ 8. Gơtìp kơryan lơh, bol sò tơm ngòt rơ ngơ\t ngan ntoăt dô jơh tàm brê mờ lòt jat đah gùng Kinh Đạ lời sơr bì wơl 4 nơm rơndeh sơ giăp, 6 nơm phàu 105 ly mờ gi\t nđờ jơ\t nơm rơndeh pơndiang phan. Ngai 22/3, bol sò tơm tàm Gia Nghĩa lòt dô jat gùng Kim Đa tus Di Linh gơtìp mpồl ling tiah do lòt jat mờ lơh, cuh ồs sa 2 nơm rơndeh, bol sò tơm ngòt rơ ngơ\t ngan dô jơh lời sơr bì te\ bal rơndeh bal mờ phàu crong ntoăt dô tàm brê rê tus đah dà dờng Đồng Nai. Ồng Phạm Ngọc Định lài do là ling đặc công C.90, mpồl ling dờp kơnòl broă tus kơryan jơng bol sò tơm tàm ntum Đạo Nghĩa, yal wơl bè do: “Ngai 23/3/1975, bol sò tơm tàm Buôn Ma Thuột tam lơh ờ jai, bol sò tơm tàm Gia Nghĩa ngòt rơ ngơ\t ntoăt dô jơh. Mơya, pal đơs ngan là mpồl ling kơryan [òn drà Gia Nghĩa den đah ne là Đức Lập là quân đoàn 3 cau tam lơh, ai mpồl ling đah jum mat tơngai mu\t bơh Gia Nghĩa dê den geh mpồl ling trung đoàn 271, mờ mpồl ling tàm tiah do, bol a` den gơ wèt mờ mpồl ling bơh tiah hơ\ dê. Tu\ hơ\ bol a` geh mpồl ling kơnhoàl jàu kơnòl ai mpồl ling [òn lơgar in ko\ng kơnòl wàng se kơryan ntum Đạo Nghĩa, ai trung đoàn 271 den ko\ng kơnòl wàng sê tiah Kiến Đức nàng lơh bè lơi lơh bol sò tơm tàm Gia Nghĩa dùl là pờ tê ờ jai tam lơh, bàr là pal lik dô”.

5 jiơ drim ngai 23/3/1975, mpồl ling klàng bơh he dê neh tus atbồ [òn drà Gia Nghĩa. Gùl ngai 23/3 bùng bi bơh Gah tề lam jơi bơtiàn tơngklàs gơ par li\p lơ\p tềng hơđang gơlang Kuang atbồ càr Quảng Đức, Hìu duh broă Gah kảnh sát càr mờ ală hìu lơh broă bơh ală gah lơh broă ndai dê. {òn drà Gia Nghĩa mờ kơnhoàl Khiêm Đức geh tơngklàs jơh. Ồng Lê Đức Phương kuang atbồ đơng lam Đảng càr Daknông lài do, là cau să tờm tơn ai geh [ăng kị bơh anih duh broă làng bol càr bơh bol sò tơm dê tàm Quảng Đức, yal wơl bè do: “Ngai 23/3/1975, tơnơ\ hơ\ a` geh anih duh broă ling klàng atbồ jàu kơnòl lơh cau gơnoar cih lơh broă sùm, tàm tu\ lơh kơnòl broă, a` neh mu\t tàm dơlam anih duh broă làng bol càr bơh bol sò tơm dê jòi nàng sền wơl bàr pe sră nggal kuơmàng ndơ\p ndơr bơh rài atbồ lài do dê den ni sơna sền go\ [ăng kị, tơnơ\ hơ\ a` ai mờ prăp gàr tơn. Do là dùl nơm [ăng kị tềng hơđang cih Việt Nam Cộng Hoà, anih duh broă làng bol càr Quảng Đức den gi\t [ăng kị do geh gơnoar broă dờng ngan rlau jơh bơh dùl càr dê. Tài jat rài atbồ lài do, den kuang atbồ càr đơng lam jơh bal broă làng bol mờ ling klàng, ai geh [ăng kị hơ\ tơngo\ là he neh tơn jơh gơnoar atbồ yau mờ tơnơ\ hơ\ a` jàu wơl ai anih prăp gàr phan kuơ yau càr in”.

Gơ wèt mờ mò H’ Lơm, dùl nă ùr lơh sơnơm ling klàng tàm mpồl y tá dong broă phan bơna bơh càr Quảng Đức lài do dê, den tu\ jiơ bal mờ ală cau ling sồt să tam lơh mờ bơta chơ\t sùm là ală kir sơnrai ờ go\ tu\ lơi gơtùi hi\u tàm rài kis lơh broă kăc màng bơh mò dê. “Mpồl ling bơh a` dê lòt tam lơh mờ bol sò tơm mờ trồ tiah den tơngai duh ngan bè tu\ do, khi gơtìp bơrtoh siau phàu, gơ rề tus làm să jan bơh dùl nă cau lòt ling bal dê, muh mat as jơh, tu\ hơ\ gơlơh kwi kwơ ngan ờ gi\t lơh bè lơi tai. A` tơn duh dà, tơnơ\ hơ\ ai che thun kơ\t tê wơl mờ koh bơnah neh gơtìp lề, tơnơ\ hơ\ pồt wơl mờ biài, drim ngai tơnơ\ pơndiang tus hờ hìu sơnơm càr. Tu\ hơ\ ờ go\ geh phan ngui nàng reh ờ, lồi du\t a` pal ngui pềs ja, jơtrơi, dong kờl cau. A` tu\ lơi kung sơnơng là a` ờ ngòt bơta chơ\t ờ. Jàu broă lơi den a` kung lơh lơm. Mhàm gơ hòr halà [ồm mền gar nat a` kung ờ ngòt sơl”.

Ngai 24/3, Tây Nguyên neh geh tơngklàs jơh. Dơ\ tam lơh Tây Nguyên, dơ\ tam lơh pờ gùng ai dơ\ ntàu tam lơh dờng nam 1975 ai geh bơta pha lin dờng pơnrơ ngan, lơh geh dùl cơnđoà pa lơh nền dơ\ tam lơh tam dră mờ bol sò tơm Mỹ, dong klàs dà lơgar bơh ling klàng mờ làng bol he. Tơnơ\ ngai dà lơgar geh tơr gùm dùl, Mpồl Đảng, gơnoar atbồ, ling klàng mờ làng bol ală kòn cau càr Daknông tam lơh jòi ku\p jơh bol Fulro ndang mờ pal tam dră wơl mờ bơta lơh gơlik bơta tàm gơ jran, sò tơm sơ gràm phà bơh mpồl ling iơh Khmer Đỏ dê. Gàr kơ\ gơnoar tờm ù tiah dà lơgar, lơngăp lơngai tiah nhàr lơgar, mơkung mhar kơ\ kơl jăp bè ờs wơl rài kis, rơ hời bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn, bơtàu tơnguh rài kis làng bol dê là kơnòl broă dờng màng ngan bơh càr Daknông dê tàm tu\ tơngai hơ\. Ồng Lê Đức Phương, pà gi\t: “Tơnơ\ ngai tơngklàs gơnoar atbồ ling klàng atbồ bơh [òn drà Gia Nghĩa dê pal bơ\t bơtàu mhar broă rơndăp lơh, geh ală kơnòl broă dờng màng tềng đap mat là mhar kơ\ kơl jăp gơnoar atbồ kăc mạng mờ kơ\ kơl jăp rài kis lơh broă sa bơh làng bol dê, mơkung pal lam lơh wơl broă lơh sa bè rề ơnàng rồ ù tiah bơh hơ\ rài kis làng bol dê ngai sơlơ kơ\ kơl jăp mờ niam rlau. Gơtùi đơs tam lơh neh rlau 41 nam do. Dilah he tàm pơndrờm tu\ tơngai pa tus atbồ [òn drà Gia Nghĩa tus tu\ do den gơtùi đơs là tam gơl uă ngan tàm jơh ală broă bơh lơh sa, tus chài rơgơi rài kis mpồl bơtiàn, kuơmàng là phan bơna neh mhar geh bơcri priă lơh, mờ rài kis chài rơgơi kung geh bơtàu tơnguh wơl mờ bơtàu tơnguh sùm”.

Tơnơ\ 41 nam tơrgùm dùl dà lơgar, ală cau neh lơh gơs jơnau kah yau hơ\ neh mờ gam pơn jat tai lơh jat bơhiàn Cau ling Wa Hồ tàm broă lơh bơ\t bơtàu mờ sền gàr Dà lơgar. Jơnau kah nam yau là dùl bơta pràn dờng ai ală cau ling tu\ do bơ\t bơtàu Đảng, sền gàr gơnoar atbồ, lam lài ai rơnàng kơnòm să in đòm jat, pơgồp bơnah uă ngan tàm bơta bơtàu tơnguh bơh dà lơgar dê.

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến