JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Ngai òr 30/11, tàm hìu lơh broă Gơnoar ala mat dà lơgar, mò Tòng Thị Phóng kuang jăt jơng atbồ Gơnoar ala mat dà lơgar neh wă ồng Martin Chungong mờ mpồl dong broă Gơnoar ala mat dunia bè sơndră mờ kòp HIV/AIDS gam còp mờ lơh broă tàm lơgar he. Tàm dơ\ wă, mò Tòng Thị Phóng đơs tòm, lơgar Việt Nam chờ hờp ngan geh pơn jăt tai rơwah kờ` tus bal broă lơh bal 3 gah bè kòp HIV/AIDS bơh mpồl tam klăc Gơnoar ala mat dunia, anih lơh broă anih duh broă dunia dê mờ 1 Gơnoar ala mat tàm mpồl Gơnoar ala mat dunia dê. Mò Tòng Thị Phóng pin la, pơrjum geh cồng nha niam bơne\, dong kờl tơnguh jơnau g^t wă, bơta pràn bơh ală kuang bàng, mờ dong kờl bơta ngăc ngar mờ jơnau g^t wă broă lơh kờ` bơ\t bơtàu, sền gròi lơh jăt adăt boh lam gơrềng tus mờ kòp HIV/AIDS. Mò Tòng Thị Phóng kơ\p kờ`, tam klăc Gơnoar ala mat dunia geh pơgồp bal nền nònmờ Gơnoar ala măt dà lơgar Việt Nam tàm broă rơcang jơnau yal Hà Nội, tơl^k broă lơh ngan bơh kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar tàm gùt dunia pơgồp bal tàm broă bơ\t bơtàu ală khà tơnguh bơtàu kơl jăp tơnơ\ nam 2015, kờ` bơ\t bơtàu 1 dunia lơngăp lơngai, g^t gơ\p, lơh tòm mờ tơnguh bơtàu.

Drim òr 30/11, ồng Nguyễn Thiện Nhân kuang geh jơng Gah gùng dră bal dà lơgar mơkung là Kuang atbồ anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam bal mờ Mpồl kuang ala mat Gơnoar ala mat dà lơgar càr Bắc Giang neh tìp mat mờ cau te\ khà kơnhoàl Yên Thế, càr Bắc Giang yal mờ cau te\ khà cồng nha pơrjum dơ\ 8, Gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 13. Tơnơ\ tu\ iăt jơnau đơs tă pơ gồp bơh cau te\ khà kơnhoàl Yên Thế dê, ồng Nguyễn Thiện Nhân sồr càr Bắc Giang pơn jăt tai kờp sền wơl mờ yal mờ dà lơgar jăt nùs nhơm sền gàr ù lơh sa ai làng bol lơh broă sa in mờ pleh hoàc hươr tàm tu\ ngui ù lơh broă brê bơ nơm. Tềng đăp jơnau tă pơ gồp bơh cau te\ khà dê, kờ` geh bơta dong kờl ai tiah kơh bơnơm, tiah sar lơgar ngài in nàng mu\t lơh ală jơnau kờn bơ\t bơtàu bòn lơgar pa, ồng Nguyễn Thiện Nhân đơs là, broă lơh geh priă jền nàng mu\t lơh tơn dùl tu\ bal là ờ tơl. Dà lơgar geh broă rơndăp lơh bơ\t bơtàu bòn lơgar pa tus nam 2020, mơya broă mu\t lơh kờn pal ngan ngồn, pleh lơh bơdìh gời lơm.

 Ngai òr 30/11, Đại tướng Trần Đại Quang kuang atbồ gah kuang àng dà lơgar bal mờ mpồl kuang bàng neh tus sền broă lơh, cồng nha broă lơh nam 2014 bơh kuang àng [òn dờng Hồ Chí Minh dê. Tàm dơ\ lơh broă, ồng Trần Đại Quang neh đơs tòm, nam 2015 geh bơyai lơh uă broă kuơ màng dà lơgar dê, kuơ màng ngan là Pơrjum dờng Đảng ală kơnă, wèt tus pơrjum dờng Đảng gùt lơgar dơ\ 12. Den tàng, kuang àng [òn dờng Hồ Chí Minh pa, sền gàr niam gùng dră bal, tơl niam ờ do ờ dă mpồl bơtiàn tàm [òn dờng. Bơdìh hơ\ tai, pal kơrian pràn, geh cồng nha  ală cau tìs ngòt rơngơ\t bè cau kơ`ao phan, cau blơ\ phà phan tàm gùng mờ ală mpồl cau blơ\, mu\t tàm hìu làng bol; kơrian ală gùng tăc ma tuý, tàm hơ\ uă ngan là gùng rơndeh par.

Drim òr 30/11, tàm Hà Nội, Mpồl ơruh pơnu Cộng Sản Hồ Chí Minh dà lơgar pơ gồp bal mờ Bău Tiền Phong, Hìu bơsram dờng Lao động Xã hội bơyai lơh Cribơyai Sùm sùm lòt jăt Bác Hồ. Cribơyai Sùm sùm lòt jăt Bác Hồ geh lơh di dơ\ tơngkah 45 nam lơh jăt Sră cih jơnau nting bơr lời wơl bơh Bác Hồ dê. Tàm dơ\ cribơyai, boh bơr mờ rlau 500 nă cau bơ srăm dờng, ơruh pơnu, yal bè tu\ tơngai Bác Hồ cih sră cih jơnau nting bơr lời wơl, kuơmàng là ală tơngume Bác Hồ nting tơngkah lài mờ tu\ ồng chơ\t rê mờ mò pàng, Giáo sư- Tiến sĩ Hoàng Chí Bảo đơs tờm: Sră cih jơnau nting bơr lời wơl bơh Bác Hồ dê mìng geh 1000 akhar lơm, là jơnau nting tơngkah bơh Bác Hồ dê tus mờ bol he, là bơta pin dờn bơh Bác Hồ dê tàm rài tơ nơ\ do jơi bơtìan mờ jơh ală nùs nhơm bơh Bác Hồ dê tus mờ làng bol, tàm hơ\ geh ơruh pơnu kơp kờn ală ơruh pơnu sền te\ sră cih jơnau nting bơr lời wơl, bơ srăm sră cih jơnau nting bơr lời wơl nàng git jơh, wa\ wờng bal, nàng kis dipal mờ Bác Hồ rlau, mờ Đảng pơn rơ ngan, mờ jơi bơtiàn khin cha jak chài.

Drim òr 30/11, tàm Hà Nội, mpồl tam klăc bơ\t bơtàu Việt Nam, mpồl tam klăc cau chài lơh hìu Việt Nam, gah bơ\t bơtàu mờ mpồl ơruh pơnu Việt Nam pơgồp bal lơh jàu khà pơn jờng Loa Thành ai 53 jơnau cih jăk chài bơh cau bơsram dờng ală hìu bơsram gah Kiến Trúc, Xây dựng tàm gùt lơgar. Nam do, là nam dơ\ 26 khà pơn jờng Loa Thành geh bơyai lơh ai ală jơnau cih jơh bơsram jăk chài ngan bơh cau bơsram dờng geh bơsram bè Xây dựng mờ Kiến Trúc. Khà pơn jờng geh lam sồr broă bơsram cau bơsram dờng in, tơnguh khà niam bơto bơtê mờ bơsram mờ mùl màl tàm rài kis tàm ală hìu bơsram dòng, kờ` go\ di tu\ ală cau jăk chài tàm cau bơsram dờng, ai bơtơl mpồl cau jăk chài cau kơnòm să pơn jăt tai gah bơ\t bơtàu in.

Drim ngai òr 30/11, tàm [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng dùl ròt lam ai cau lòt lơh broă rcăng sơndră kòp HIV/AIDS di nhai lơh broă Dà lơgar rcăng sơndră kòp AIDS nam 2014. Di tàm dơ\ do, 14 sơnah bòn mờ ntum geh uă cau gơbàn kòp HIV bơh bòn dờng Dà Làc dê dùl ròt lam ai cau lòt lơh broă, pơrjum, cribơyai, lơh broă mpồl rcăng sơndră kòp AIDS. Mờ tơngume Ờ tam cah ờ rờm tus mờ cau kòp HIV/AIDS, dơ\ lam lơh kờn mu\t lơh ală broă lơh rcăng sơndră kòp HIV tàm làng bol bòn lơgar nàng cau bơ tờp kòp in geh gơnoar kis mờ lơh broă jăt kơrnuat boh lam. Tàm Dà Làc, tu\ do, geh rlau 400 nă cau bơ tờp kòp HIV/AIDS. Nàng mu\t lơh geh cồng nha broă lơh rcăng sơndră mờ kòp HIV/AIDS, sồr bơta lơh bal jơh nùs bơh ală kơnă, ală gah sơnah lơh broă mờ ală bòn lơgar dê mu\t lơh ală jơnau hơ pơrgon lơh broă rcăng sơndră kòp AIDS.

Pa do, mpồl ơruh pơnu hìu bơsram dờng Tây Nguyên, càr Dak Lak neh bơyai lơh pơn jờng cau bơsram dờng jăk tàm broă bơsram sră mờ broă lơh ơruh pơnu nam 2014. Mờ gơnoar là cau lòt bal mờ cau bơsram dờng dê, tàm ală nam do, mpồl ơruh pơnu hìu bơsram dờng Tây Nguyên neh lơh ngan tơnguh khà niam ală broă lơh, tơl^k gơnoar, bơngă pin dờn, di pal là anih lam lài ală broă lơh cách mạng tàm ơruh pơnu, cau bơsram dờng tàm gùt càr DakLak. Bơh tu\ hơ\, dong kờl cau bơsram dờng g^t loh rơlao tai bè bơta kuơ màng bơh broă bơsram sră, tam gơl jơnau g^t wă bè broă bơsram, bơta pràn lơh broă, jơnau g^t wă tàm broă lơh, cri bơyai mờ tơnguh niam nùs nhơm. Mpồl ơruh pơnu hìu bơsram dờng Tây Nguyên neh pơn jờng 41 nă cau bơsram dờng geh cồng nha jăk chài, jàu khà pơn jờng 4 nă cau geh khà jăk ngan tàm pơlòng mu\t bơsram tàm hìu bơsram dờng nam 2014; jàu 10 khà priă bơsram “Sòl àng nùs nhơm kơ\p kờ` tàm broă bơsram” 20 khà priă bơsram “Cau bơsram dờng sơlèt kal ke” mờ 25 khà priă bơsram “Tây Nguyên tơlir niam”.

Tài aniai bơh mìu càl rbu\t dờng sồ 4, tàm ù tiah càr Phú Yên kung gam dùl ntum gơtìp dà wềl tài ngơr bam dà tàm ờ uă tiah. Tàm ngai òr 30/11, ntum Xuân Sơn Bắc, kơ hoàl Đồng Xuân, càr Phú Yên kung gam gơtìp dà wềl sơl. Ồng Võ Cao Phi kuang atbồ anih duh broă làng bol kơ nhoàl Đồng Xuân, pà git, tài aniai bơh mìu càl rbu\t dờng sồ 4, tàm ù tiah kơnhoàl Đồng Xuân geh mìu, dà tih jơnhoa, lơh 4 ntum gơtìp dà wềl. Tu\ do, trồ neh ờ gam mìu tai, dà gơ hoài mhar, mìng gam ntum Xuân Sơn Bắc kung gam gơtìp dà wềl sơl, tài dà ờ hềt gơ hoài soăt jơh. Mìu càl rbu\t dờng sồ 4 kung lơh 2 nơm hìu gơtìp tơrlah tơr lơm, 8 hìu làng bol tàm kơ nhoàl gơtìp gơ pồ rkàng ờ gam niam tai.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Tơnơ\ mờ tu\ cảnh sát lơh geh cồng nha broă kơrian cau l^k dră mờ tă sờr phan kơrian ală gơl gùng tàm Hongkong, broă l^k dră tàm Hongkong, lơgar Lo gơl^k geh ală bơta kal ke pa. Mpồl tam klăc cau bơsram dờng Hongkong mờ mpồl Học dân tư triều-do là 1 mpồl lơh jăt nùs nhơm pa kơnòm bơsram kai 3 tàm Hongkong dê, neh hòi jà cau l^k dră tus sơgràm wơl ală gơl gùng tòm tàm mang òr 30/11. Lài mờ hơ\, ngai 29/11, kung neh gơl^k geh tam lơh bơh cảnh sát mờ ală cau l^k dră, lơh cảnh sát pal ku\p 28 nă cau.

 Kuang atbồ lơgar Gơnoar atbồ lơgar tam klăc bal jơi bơtiàn Palestine pà gi\t, Palestine geh ờ tu\ lơi dờp Israel là dùl dà lơgar Hebrơ. Tàm dơ\ pơrjum ni sơna bơh kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai mpồl tam klăc ală lơgar A-rập-AL geh lơh tàm càr lơgar Cai-ro, lơgar Ai Cập dê, ồng Mahmoud Abbas kuang atbồ cau Palestine pà gi\t, ală dơ\ cribơyai mờ Israel bơh lài tus tu\ do ndrờm ờ gơ jăt bơta bơ\t bơtàu, tài bơh gơnoar atbồ lơgar Israel kung gam jòi gùng crơng gơs rài tam cah ờ rờm jơi bơtiàn mờ pơn jăt tai geh ală broă lơh bòn ơm kis tàm ù tiah cau Palestine dê. Ồng Mahmoud Abbas đơs là: kal ke ngan nàng Palestine gơtùi ơm kơ\p tai, tài Israel kung gam pơn jăt tai lơh gơlik bơta tàm gơ jran\ mờ ai sơ gràm ală kơnhoàl ù tiah bơh broă lơh pơn jăt tai lơh ală bòn ơm kis. Palestine geh kràn cê kơ\ nùs sồr Mpồl cribơyai sền gàr ngăp lơngai anih duh broă dunia ai tơngai kờn tơn jơh bơta sơ gràm phà bơh Israel dê tus mờ ală kơ nhoàl ù tiah bơh cau Palestine dê.

 Jăt anih yal tơng^t AP yal, cau atbồ mpồl cảnh sát [òn dờng Kabul, lơgar Afghanistan là tướng Zahir Zahir ngai òr 30/11 neh dan tơn jơh at gơnoar, tơnơ\ mờ tu\ càr lơgar Kabul tàm 10 ngai do gơl^k geh ală dơ\ sò tơm lơh chơ\t uă cau bơh mpồl Taliban lơh, kờ` di tàm ală cau lơgar bơdìh. Cau pơlam đơs gah cảnh sát [òn dờng Kabul là ồng Hashmat Stanekzai neh ờ yal tài bè lơi hơ\ tàng Zahir Zahir tơn jơh at gơnoar mờ mìng đơs là, bơh ngai òr, ồng Zahir Zahir ờ gam atbồ mpồl cảnh sát [òn dờng Kabul tai.

Nùs nhơm kàl Noel nam 2014 neh sơnđờm duh hồl tàm làm gùt dunia. Làng bol ală lơgar, mờ ală bơhiàn chài rơ gơi krơi is gam geh ală broă lơh rcăng lài niam ngan mờ bềng bơta duh hồl ai ngai Noel mờr tus in. Tàm bòn dờng Rio de Janeiro, lơgar Brasil dê, tàm ngai òr nao 29/11, tờm nho Noel lơh pơr đồng tàm  dà dờng ngan rlau jơh dunia neh geh lơh sòl àng, ngan ngồn sơnđờm mu\t lơh kàl Noel tàm bòn dờng dà lềng do. Mờr 200 nă năc nhơl chờ mờ làng bol tàm do neh tơr gùm rê tus tiah Tơnau dà Rodrigo de Freitas Lagoon, nàng sền go\ dơ\ chu àng tờm nho Noel dờng ngan kơn jơ\ tus 542 tấn mờ jơnhoa 85 thơk, geh bơka mờ 3 tơlăc 100 rbô nơm bong đèng bal mờ uă rùp ồs đèng àng. Bal mờ dơ\ chu àng tờm nho Noel là dơ\ cuh phàu bơkàu dờng ngan, yal tềl kàl Noel duh hồl mờ gơklo\ gơ crà ngan tàm Rio de Janeiro, lơgar Brasil.

 Geh 14 nă cau chơ\t, 5 nă cau sồt să tàm 1 dơ\ rềs àr tàm gùng lòt gơl^k geh tàm càr Minya, lơgar Aicập. Kảnh sát pà g^t, tài lòt jờl ir, tu\ ờ jai sền gròi rơndeh pơn diang phan neh tom di rơndeh pơn diang năc tềng sơne\ gùng tàm gùng dờng càr Minya, ngài mờ càr lơgar Cairo 220 kơi sồ. Jơnau đơs du\t ndơl bơ sơnrờp pà go\ tìs là tài cau măy rơndeh pơn diang phan măy jờl ir mờ khà geh ai.