JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Ồng Nguyễn Tấn Dũng, kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar pa k^ kơrnoăt “Rơndăp broă lơh jăt lơh bal ală sră nggal: sră sơnđan măt tu\ deh, lơh sră tus ơm kis, sră  kham sơm kòp ờ sa pria\ kơnòm dềt hờ đơm 6 sơnam”. Tơngu me rơndăp broă kờ` lơh buơn rơlao, song dơ pă, ring niam sră nggal, tơmù khà sră nggal, tơmù tơngai bơsong, tềm pềr priă, ai tơl bơta buơn uă ngan làng bol in tàm broă lơh jăt ală sră nggal do; tơnguh nùs nhơm geh kơnòl mờ rơcang lài niam bơh kuang bàng, cau lơh broă sa priă nhai mờ anih lơh broă dà lơgar, pơgồp bal tàm broă tơn jơh ală broă lơh ờ niam tàm broă bơsong ală broă broă làng bol. Tơngai bơsong lơh bal ală sră nggal geh sră sơnđan măt tu\ deh, lơh sră tus ơm kis, sră kham sơm kòp ờ sa pria\ kơnòm dềt hờ đơm 6 sơnam ờ uă ir 15 ngai lơh broă; pơgồp bal ală sră nggal sră sơnđan măt tu\ deh, lơh sră tus ơm kis, sră  kham sơm kòp ờ sa pria\ kơnòm dềt hờ đơm 6 sơnam uă ngan ờ uă ir 20 ngai lơh broă.

 Bơh ngai 1-3/8, Mpồl lơh broă bơh Mpồl duh broă kòn cau bơh Gơnoar ala măt dà lơgar dê neh lòt sền broă lơh bơsong jơnau gơlời wơl bơh dơ\ mìu càl rbu\t dờng sồ 2 lơh aniai tàm càr Hà Giang mờ ală broă lơh rơndăp tăp sèng, lơh kơ\ kơl jăp bòn làng bol ơm kis tàm tiah sùm gơbàn trồ tiah lơh aniai, dà ko\ dà cò, mờ tơrlah ù. Tàm dơ\ lơh broă, mpồl neh đơs niam ngan ală lơh ngan bơh càr Hà Giang mờ ală tiah dê tàm broă mhar bơsong jơnau gơlời wơl bơh mìu càl rbu\t dờng sồ 2 lơh aniai, sồr càr Hà Giang kờn pal pơn jăt tai mu\t lơh geh cồng nha ală broă lơh rơndăp tăp sèng kơ\ kơljăp bòn làng bol ơm kis sùm gơbàn trồ tiah lơh aniai, dà ko\ dà cò mờ tơrlah ù. Ală tiah tàm tiah tơrlah ù kờn pal ai lài ù niam nàng bơ\t bơtàu ală bòn ntrờn ơm kis pa tơrgùm bal mờ ai ơm tàm bơrlu\ bal drơng broă lơh ai làng bol ơm kis mờ rơcăng pleh trồ tiah lơh aniai; mblàng yal lam sồr ală hìu geh pơhìn gơbàn trồ tiah lơh aniai mu\t lơh ntrờn kơ\ kơljăp tơn tàm bòn nàng bươn ai broă lơh sa tàm bă ù tàm tiah ơm lài do.

 Ngai 02/8, tàm bòn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng, mpồl kuang bàng gah kă bro dà lơgar geh ồng Lê Dương Quang kuang jăt jơng atbồ gah kă bro dà lơgar lam bồ neh lơh broă mờ càr Lâm Đồng bè broă đơng lam sơndră mờ mìu càl dờng mờ jòi dong klàs cau gơtìp rềs àr nam 2014. Tàm càr Lâm Đồng tu\ do geh 28 broă lơh hìu măy pờ tơl^k ồs đèng dềt neh geh ngui mờ gam lơh. Bu\ lah anih lơh broă geh gơnoar tàm càr Lâm Đồng sùm bơyai sền gròi tus tàm ală bơtơ\t hìu măy pờ tơl^k ồs đèng, tàm hơ\ uă ngan là broă lơh tàm tơnao dà bal mờ ală broă yuh dà, mơya khà hoàc huơr lơh sa đah jum tàm pah nam gam geh uă. Tàm dơ\ lơh broă, ồng Lê Dương Quang tơl^k nùs nhơm ờ su\k ơm bè khà kơl jăp tàm ală broă lơh hìu măy pờ tơl^k ồs đèng tàm càr Lâm Đồng, tàm hơ\ uă ngan là tus mờ ală hìu măy pờ tơl^k ồs đèng dềt, mờ sồr càr Lâm Đồng pal tơnguh broă sền gròi broă lơh, lơh jăt uă broă lơh sơndră mờ mìu càl dờng mờ jòi dong klàs cau gơtìp rềs àr, tu\ lơi kung rơcang lài tàm broă sơndră di lah geh bơta ờ niam gơl^k geh.

Pơn jăt tai yal bè dơ\ tơrlah bơ tơ\t hìu măi pờ tơlik ồs đèng Ia Krêl 2, kơnhoàl Đức Cơ, càr Gia Lai. Ồng Ngô Hữu Thiện kuang atbồ anih duh broă làng bol ntum Ia Dom, kơnhoàl Đức Cơ, pà git, tus tu\ tơngai do, dà ko\ tài bơh tơrlah bơ tơ\t dơng dà hìu măi pờ tơlik ồs đèng Ia Krêl 2 neh jơh soăt. Ntum neh sơnđờm tơrgùm kờp geh hoàc hươr. Jăt tơrgùm kờp bơh sơnrờp, tus 4 jiơ nggùl mho ngai 2 nhai 8, geh rlau 400 lồ chi tam tàm hơ\ geh kau su, kơphê, tiêu mờ bùm blàng, tơ ngời, bal mờ kòi bơh mờr 200 hìu làng bol tàm tiah đah jum bơ tơ\t dơng dà hìu măi pờ tơlik ồs đèng Ia Krêl 2 neh gơtìp hoàc hươr uă ngan, mờr bè ờ gơtùi dong kờl tai. Hoàc hươr kờp du\ là uă tơmàn priă ngan. Do là broă lơh sa tờm ngan bơh làng bol dê, den tàng jăt ồng Ngô Hữu Thiện tơ nơ\ dơ\ gơbàn dà cò, uă hìu digơlan ơm tàm rài kis jơgloh rbah ngan. Tu\ do, ntum Ia Dom gam lơh sră dan mờ anih duh broă làng bol kơnhoàl Đức Cơ mờ càr Gia Lai nàng dong làng bol kơ\ kơl jăp rài kis tàm tơngai ơm kơ\p cau tờm bơcri priă là Mpồl lơh sa kă bro bal lơh sa mờ măi moc\ mờ hìu măi pờ tơlik ồs đèng Bảo Long tơm wơl priă jền. Tus mho mang ngai 2/8, anih duh broă làng bol ntum Ia Dom kung gam ai cau lơh broă tàm anih lơh broă nàng bơsong ală bơta gơlik geh.

Tàm càr Sơn La, kòp viêm não Nhật Bản B gam gơl^k geh kal ke, ală kơnhoàl, bòn dờng ndrờm geh cau gơtìp kòp do mờ tus tu\ do neh geh 10 nă kơnòm dềt gơtìp chơ\t. Tu\ do, gam rơlao 80 nă cau gơtìp kòp do gam sơm kòp tàm ală hìu sơnơm kơnhoàl mờ càr. Gah lơh sơnơm càr Sơn La pà g^t, geh uă kơnòm dềt gơtìp chơ\t là tài cau tàm hìu nhă ờ sền gròi tu\ go\ gơl^k geh duh să tàm kơnòm dềt, ờ cèng tus hìu sơnơm di tu\, ờ hềt c^t tơl ding sơnơm vaccine viêm não Nhật Bản B. Den tàng, gah lơh sơnơm càr Sơn La sồr làng bol lơh jăt tơngai c^t sơnơm tus mờ kơnòm dềt hờ đơm 5 sơnam, c^t 3 ding jăt tơngai c^t sơnơm bơh broă c^t sơnơm sơndră mờ kòp kơnòm dềt in, tu\ go\ kơnòm dềt gơtìp duh să jo\ ngai mờ ờ g^t kòp lơi, pal cèng mơ kơnòm dềt tus hìu sơnơm di tu\.

 Ngai òr 3/8, bòn dờng Đà Nẵng neh bơyai lơh dơ\ ai cau lòt lơh broă mu\t lơh Poh lơh broă tuah wàs, lơh niam gùng brong dà, rbòng pơrdô dà tàm gùt bòn dờng, mờ bơta tus bal bơh rlau 5 rbô nă cau là kuăng bàng đơng lam bồ ală gah sơnah lơh broă, anih duh broă làng bol ală kơ nhoàl, anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam mờ ală mpồl cau kơnă bòn dờng; ală mpồl lơh sa kă bro, ală mpồl ling klàng mờ làng bol…Jơnau kờ` tờm bơh Poh lơh broă do dê là tuah wàs ală brong dà tờm, ngan là tơr gùm tuah wàs tàm ală tiah gơ kòl dà, sùm gơtìp ngơr bam dà mờ lơh bơ\ bơl tiah ơm kis. Kơryăn uă ngan bơta ngơr bam dà tàm bòn dờng tàm kàl mìu càl rbu\t dờng nam 2014. Mơkung lơh niam gùng dà lòt, lơh niam wơl mờ lơh pa ală gùng pơrdô dà tàm ală bòn làng bol ơm kis, ală mpồl lơh sa kă bro, ală anih lơh broă, hìu bơsram tàm gùt bòn dờng Đà Nẵng.

Tàm tu\ 4 jơ mho ngai 01/8, ală kơnòm dềt kis tàm bòn Lũng Rạc, ntum Xuân Trường, kơnhoàl Bảo Lạc, càr Cao Bằng lòt ê be tàm brê go\ plai chi dum, wil niam, den tàng tam jà bal p^c sa. Tus 10 jơ mang, ală kơnòm dềt do gơlơ jê ndul, hă, jê ndul gơjroh, den tàng neh geh cau tàm hìu cèng tus hìu sơnơm. Mơya 3 nă oh neh chơ\t tơn, hơ\ là Vàng Anh Hùng deh nam 2003, Vừ A Sính deh nam 2001, Vừ A Dính deh nam 2009. Tu\ do gam 4 nă piam tàm hìu sơnơm càr, 3 nă gơtìp ờ jroă gam geh sền gròi tàm hìu sơnơm kơnhoàl Bảo Lạc. Tơnơ\ mờ tu\ dờp jơnau yal bè khih, kuang bàng đơng lam Đảng kơnhoàl, anih duh broă kơnhoàl, anih duh broă gah tề lam gùng dră bal kơnhoàl Bảo Lạc bal mờ ờ uă anih lơh broă tàm kơnhoàl neh tus còp să, lam sồr ală hìu nhă gơtìp aniai mờ đơng lam mpồl đơng lam Đảng, gơnoar atbồ ntum dong kờl ală hìu nhă gơtìp aniai, mờ lam sồr làng bol in g^t bè bơta aniai bơh ală bơta plai chi tàm brê.

Tàm tu\ 12 jiơ ngai òr 3/8, dùl dơ\ rềs àr gùng lòt ngòt rơ ngơ\t ngan ndai lơh 2 nă cau chơ\t tơn tềng hơ\. Dơ\ rềs àr gơlik geh tàm gùng rơndeh 70 di ù tiah ntum Phong Hải, kơnhoàl Bảo Thắng, càr Lào Cai. Muh măt cau gơtìp chơ\t geh gi\t là Ma Seo Dê mờ Lý Thị Sáu, ndrờm ơm kis tàm bòn Làng Cung 3, ntum Phong Niên, kơnhoàl Bảo Thắng. Tơnơ\ tu\ gơbàn rềs àr, cau măi rơndeh ntoăt dô bơh tiah rềs àr kờn lơh tơn roh tềl tơngo\. Tus mho ngai òr, cau măi rơndeh neh gơtìp ku\p, tàm anih lơh broă kuang àng dê, cau măi rơndeh yal măt là Nguyễn Trường An. Geh git, rơndeh lơh gơlik rềs àr ngòt rơ ngơ\t geh bàng sồ 24C-007.07, bơh Mpồl lơh sa kă bro Hoàng Liên Thanh dê.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ngai 02/8, mò Dilma Rousseff kuang atbồ lơgar Brazil mờ ồng Shinzo Abe kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar Nhờk gam còp lơgar Brazil neh ring bal tơnguh broă lơh bal bơh 2 lơgar tus khà kuơ màng gùt dunia mờ k^ uă jơnau ring bal tàm broă lơh bal kuơ màng. Đơs mờ cau lơh băo, mò Dilma Rousseff yal broă lơh bal bơh 2 lơgar dê gam tơnguh niam mờ khà kă bro neh sơlèt mờ 15 tơmàn đôlar tàm nam lài mờ đơs tai tus mờ broă lơh ngan bơh lơgar Brazil dê tàm broă lơh uă bơta tàm ală broă lơh bal mờ lơgar Nhờk. Tàm khà ală jơnau ring bal mờ sră nggal geh k^ bal bè lơh sa, tiah kis, lơh sơnơm, lơh broă, tus ơm kis, broă lơh jăk chài, tàm hơ\ geh sền kuơ màng jơnau ring bal lơh sa geh 500 tơlăk đôlar bè broă lơh nhơm jờu bơh mpồl lơh sa Petrobras, lơgar Brazil mờ anih priă jền Mizuho, lơgar Nhờk kờ` lơh 8 nơm dra khoàng jờu lơh broă hờ bơdìh dà lềng tàm Rio de Janeiro.

4 jiơ nggùl mho ngai òr 3/8, jăt jiơ tiah do dê, dùl dơ\ tơrluh ù pràn 6,5 độ richter neh gơlik geh tàm bòn dờng Chiêu Thông, càr Vân Nam, di tiah đah jum măt tơngai mu\t lơgar Lo. Jăt tơrgùm kờp pa ngan rlau jơh, khà cau gơtìp chơ\t neh gơguh tus 367 nă mờ 1591 nă cau ndai gơtìp sồt să, khà do digơlan kung gam pơn jăt tai gơguh uă. Mờ tàm mang ngai òr tơn, ồng Tập Cận Bình kuang atbồ lơgar Lo neh geh kơrnuat sồr, pal tơr gùm jơh pràn nàng jòi ală cau gơtìp aniai gơtìp kòl tàm ală gơnru tơrlơm lề, dong kờl sơm sồt mhar ai ală cau gơtìp sồt să in, ai niam anih ơm ing ai làng bol tàm tiah do in. Geh gi\t, gơnoar atbồ bòn dờng Chiêu Thông neh ai rlau 300 nă kảnh sát, bal mờ 1000 nă ling bơh mpồl ling dê tus bal lơh ală broă dong kờl, 2000 nơm toal tăng, 3000 nơm jơnờng lơ\u bal mờ gi\t nđờ rbô păng ồi tơ\, bal mờ mat tơla neh geh pà làng bol in.

 Mờ khà 223 pang sră ring bal mờ 189 pang sră dră wơl, Gơnoar ala măt bòn lơgar Mỹ geh mpồl Cộng hoà sền gròi ngai 02/8 neh ring bal khà kes priă pa geh 694 tơlăk đôlar kờ` bơsong bơta ờ niam kơnòm mu\t ơm kis bơh tàm tiah tàm gùl châu Mỹ tus. Khà priă do geh tă bơh kes priă jal mhar dà lơgar dê. Khà priă pa geh k^ do mìng là 1 bơnah dềt tàm 3 tơmàn 700 tơlăk đôlar geh ồng Barack Obama kuang atbồ lơgar Mỹ ai tơl^k tàm bồ nhai lài, kờ` sền gàr niam bơta lơngăp lơngai nhàr dà lơgar, kơrian cau mu\t ơm kis ờ di pal tus tàm lơgar do.

Ngai òr 3/8, lơgar Nga yă Mpồl tam klăc Châu Âu neh tă săng kơrnuat kơr yăn ờ ai tăc phàu crong mờ lơgar Ukraine. Tàm dùl jơnau yal bơr, Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Nga pà gi\t, tàm dùl dơ\ pơrjum rềp ndo bơh Mpồl duh broă Châu Âu tàm Brucsel, lơgar Bỉ, ală kuăng bàng đơng lam bồ ală lơgar tàm Mpồl tam klăc Châu Âu neh ring bal tă săng ală jơnau kơryăn ờ ai tàm broă tăc mờ lơgar Ukraine ală phan bơna gơtùi geh ngui tàm ală dơ\ ku\p bơklơn tàm lơgar. Jăt jơnau yal bơr bơh Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Nga dê, Mpồl tam klăc Châu Âu kung neh ai gơnoar tăc ală măi moc\ ling klàng ai lơgar Ukraine in. Mơya, jơnau yal bơr đơs là, Mpồl tam klăc Châu Âu neh ờ yal loh làng kơrnuat do.

Gơnoar atbồ lơgar Hàn Quốc ngai òr 3/8, neh tơl^k jơnau yal lài bè broă lòt rê tus mờ làng bol lơgar do kờ` tus tàm tiah đah măt tơngai mu\t châu Phi tu\ virus Ebola gam gơtòp uă. Jơnau yal đơs loh, ală làng bol lơgar Hàn Quốc ba` tus tàm tiah do mờ sồr làng bol lơgar Hàn Quốc gam kis mờ lơhbroă tàm lơgar Ghine, Liberia mờ Siera Leon ntrờn tus tiah ndai. Tu\ do geh di pơgăp 190 nă làng bol lơgar Hàn Quốc gam kis mờ lơh broă tàm 3 lơgar đah măt tơngai mu\t châu Phi.