JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Di tàm dơ\ tus còp mờ lơh broă tàm lơgar Việt Nam, drim òr 7/9, ồng Thura U Shwe Man kuang atbồ Gơnoar ala măt dà lơgar Myanmar neh lơh broă mờ mpồl tam klăc ală anih lơh sa kă bro lơgar Việt Nam tàm lơgar Myanmar, sơnđan là AVIM mờ anih priă jền bơcri priă mờ tơnguh bơtàu Việt Nam BIDV. Mpồl tam klăc ală anih lơh sa kă bro Việt Nam bơcri priă tàm lơgar Myanmar tu\ do geh 76 anih lơh sa, geh uă mpồl lơh sa dờng bè mpồl lơh sa nhơm jờu, Vietnamiarlines, mpồl lơh sa Hoàng Anh Gia Lai, mpồl lơh sa Cao su. Tus tu\ do, mpồl ală anih lơh sa kă bro bơcri priă tàm lơgar Myanmar neh bơyai ai 200 mpồl anih lơh sa kă bro lơgar Việt Nam tus kơlôi sơnơng, sền gròi broă bơcri priă tàm lơgar Myanmar. Khà priă dan bơcri tus tàm lơgar Myanmar bơh ală anih lơh sa kă bro Việt Nam neh tus 600 tơlăk đôlar Mỹ. Bơdìh mờ broă bơcri priă, tu\ do geh di pơgăp rơlao 330 anih lơh sa kă bro lơgar Việt Nam geh broă kă bro bal mờ ală anih lơh sa kă bro lơgar Myanmar mờ khà do di gơlan geh tơnguh bơh 800 tus 1 rơbô anih lơh sa kă bo.

Drim ngai òr 7/9, tàm ntum Thanh Bình, kơ nhoàl Chợ Mới, càr Bắc Kạn, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar neh sơ pơh bơr yal sơnđờm mu\t lơh rơndăp broă lơh bơcri priă lơh gùng rơndeh ntoăt răt Thái Nguyên- Bắc Kạn mờ lơh niam wơl mờ lơh ơnàng gùng dờng sồ 3 kơi sồ 75 tus kơi sồ 100 jăt broă lơh sră pơrgon BOT. Rơndăp broă lơh bơcri priă lơh gùng rơndeh ntoăt rắt Thái Nguyên- Bắc Kạn mờ lơh pa mờ lơh ơnàng wơl gùng rơndeh sồ 3 jăt broă lơh sră pơrgon BOT geh priă bơcri lơh jơh ală là rlau 2700 tơmàn, mờ digơlan lơh gơs tàm nam 2016. Do là dùl bơnah tàm gùng rơndeh ntoăt răt Hà Nội- Thái Nguyên- Chợ Mới ( càr Bắc Kạn dê) tàm hơ\ geh gơl gùng bơh Hà Nội tus Thái Nguyên neh ai rơndeh in lòt bơh bồ nam do.

 Drim ngai 7/9, mò Trương Mỹ Hoa kuang jăt jơng atbồ lơgar lài do, mờ là kuang atbồ kes priă bơsram Vừ A Dính bal mờ ala măt ală anih lơh sa kă bro neh pà hìu “Anih ơm gơboh bal” ai 3 nă cau ùr rơbah kòn cau tàm càr Kon Tum. Tơl nơm hìu geh anih lơh sa kă bro ù tiah Kim Oanh, càr Bình Dương dong kờl 35 tơlăk priă, bơh tàm kes priă Vừ A Dính, hìu geh lơh mờ khà ờ uă ngan 36 thơ\k [uơng, tìm mờ sơlo, kơl^k cang mờ găc, bơnàng dă mờ sơmăng. Bal mờ khà priă geh anih lơh sa kă bro dong kờl, tàm tơngai lơh, tơl nơm hìu gam geh ală cau tàm jơi nòi mờ bòn lơgar dong kờl tai bè priă mờ ngai lơh, den tàng hìu geh lơh niam. Geh hìu pa ơm, bi A Vức, bơklao lo\ Y Doay, kis tàm bòn O, ntum Ya Xier, pà g^t:“Lài do hìu mìng geh cang mờ jàl, tìm mờ sơlo. Mìu dờng ờ gơtùi ơm, tus ơm ing tàm hìu cau tàm do. Ưn ngài  mò Hoa neh lơh pà a` in 1 nơm hìu niam bè do, a` gơboh ngan. Geh hìu niam bè do, a` lơh ngan lơh broă sa, ròng kòn”.

 Măng ngai òr 7/9, hơ\ là ngai 14 nhai 8 nam he, nùs nhơm sa tềp Trung thu neh duh hồl mờ chờ hờp ngan tàm ală tiah tàm gùt lơgar: Tàm bòn dờng Cần Thơ, Mpồl ơruh pơnu cộng sản Hồ Chí Minh dà lơgar pơ gồp bal mờ Anih sơnio rùp Việt Nam, Anih priă jền kă bro bal kă bro mờ lơgar ndai Việt Nam bơyai lơh broă lơh Dơ\ lơh chờ àng kơnhai- sòl pơnđàng jơnau kơ\p kờn kơ nòm dềt Việt Nam dê nam 2014. Tàm dơ\ bơyai lơh, mò Nguyễn Thị Doan kuang jăt jơng atbồ lơgar neh đềt mềr còp să, chờ hờp mờ chờ gờm ală oh di dơ\ sa tềp Trung Thu mơkung kơ\p kờn broă lơh chờ sa tềp Trung thu nam do geh là bơta pơn jờng chul chồl, dong ală kơ nòm dềt geh nùs nhơm pin dờn tàm rài kis mờ lơh ngan lơh geh uă cồng nha jơnhoa rlau tai. Tàm broă lơh Dơ\ lơh chờ àng kơnhai- sòl pơnđàng jơnau kơ\p kờn kơ nòm dềt Việt Nam dê nam 2014, 40 nă kơ nòm bơ srăm tàm 13 càr mờ bòn dờng tàm Tiah ring dà dờng Cửu Long geh rài kis kal ke lơh ngan bơ srăm jak neh geh dờp priă dong kờl bơ srăm. Anih priă jền kă bro bal kă bro mờ lơgar ndai Việt Nam- Vietcombank mờ Mpồl lơh sa kă bro yal tơngi\t jơnau điện thoại at tê Mobifone jàu pà 300 bơnah priă dong kờl bơ srăm, tơl bơnah priă là 1 tơlăc. Bal mờ hơ\ tai, ală mpồl cau mờ cau dùl nă să is geh nùs nhơm niam kung jàu pà rlau 3200 bơnah phan ai ală kơ nòm dềt in tàm dơ\ sa tềp Trung thu nam do.

Tàm ală càr tiah tàm gùl, geh uă broă lơh kờ` wèt tus mờ kơnòm dềt rơbah, kal ke, kơnòm dềt kis tàm tiah sar lơgar ngài geh g^t nđờ rơbô nă kơnòm dềt tus bal. Mang ngai 6/9, tàm kơnhoàl Núi Thành, gah lơh broă-cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn càr Quảng Nam neh pơgồp bal mờ Kes priă dong kờl kơnòm dềt Việt Nam bơyai lơh mang “Chờ satềp Trung thu bal mờ kơnòm dềt tàm tiah bồt dà lềng”. broă lơh do geh g^t nđờ rơbô nă kơnòm dềt kis jăt gah tiah dà lềng tus bal. Di tàm dơ\ do, kes priă dong kờl kơnòm dềt Việt Nam neh pà 100 pò phan ai kơnòm dềt là oh kòn cảnh sát sền gàr dà lềng, sền gàr cau lơh ka mờ cau lơh ka in, pà 500 pò phan ai ală kơnòm dềt geh rài kis kal ke in.

Mang àng kơnhai ndar me Trung thu tus mờ kơ nòm dềt rbah, kơnòm dềt bòn làng bol kòn cau là bơta pơn rơ ngan tàm Măng chờ àng kơnhai ndar me nam do tàm càr Kon Tum. Bơh ală mpồl cau, mờ mpồl lơh broă, măng ngai 7 nhai 9, uă tiah tàm càr Kon Tum neh bơyai lơh Măng chờ àng kơnhai ndar me mờ uă broă lơh li la ngan, gơ hòi gal ngan kơ nòm dềt, kơ nòm pa tàu tus bal. Mờ nùs nhơm tam pà bal bơta kờn gơboh, bơta pơn rơ ngan tàm Mang chờ àng kơnhai ndar me nam do tàm Kon Tum là ală broă lơh ndrờm wèt tus ală kơ nòm dềt rbah, kơ nòm dềt bòn làng bol kòn cau. Ngoh rơngăc ngan rlau jơh là măng chờ àng kơnhai ndar me mờ tơngume Àng kơnhai kờn gơboh, geh Mpồl ơruh pơnu hìu bơsram cao đẳng lơh pơgru Kon Tum mờ Hìu bơsram dờng Đà Nẵng tàm Kon Tum bơyai lơh ai rlau 160 nă kơnòm kòn đời mờ kue\t kơltê in gam geh ròng siam sền gàr tàm Anih tờm sền gàr dong kờl mpồl bơtiàn càr kon Tum.

Nam do, kơnòm dềt koe\t kơl te, kơnòm dềt kis tàm tiah sar lơgar ngài càr Dak Lak geh satềp Trung thu tàm nùs nhơm chờ hờp. Mờ broă lơh kờ` ai satềp Trung thu tus mờ ală kơnòm dềt tàm tiah sar lơgar ngài, Gah lơh broă-cau ling sồt să mờ mờ mpồl bơtiàn neh pơgồp bal mờ mpồl ơruh pơnu càr Dak Lak bơyai lơh “Mang chờ àng kơnhai ndar me” tàm kơnhoàl tiah nhàr dà lơgar Buôn Đôn, geh di pơgăp 1 rơbô nă kơnòm dềt tus bal. Tàm do, kes priă dong kờl kơnòm dềt càr Dak Lak neh pà 50 khà priă bơsram mờ 200 pò phan ai kơnòm dềt geh rài kis rơbah bơsram jăk in. Broă lơh do kung rơcang 1 rơbô pò phan mờ gu\ đèng kờ` pà ală kơnòm dềt tus chờ mang àng kơnhai ndar me in bal. Ồng Lâm Đình Nhiên gơnoar jăt jơng atbồ kes priă dong kờl kơnòm dềt càr Dak Lak đơs:“Mang satềp Trung thu ai kơnòm dềt tàm tiah nhàr dà lơgar in geh bal đơs crih tamya, lơh pơgăp wa Cuội-lo\ Hằng, bơdìh hơ\ tai, kung bơyai pà phan mờ ală khà priă bơsram kơnòm dềt geh rài kis rơ[ah bơsram jăk in, tơl khà priă geh 500 rơbô priă, kờ` lam sồr ală kơnòm dềt in lòt bơsram”.

Ală ngai do, kes priă dong kờl kơnòm dềt càr Dak Lak kung neh pơgồp bal mờ anih chài rơgơi càr Dak Lak bơyai tamya rối mờ pà 500 pò phan ai kơnòm dềt kòn đời, kơnòm dềt koe\t kơl te hìu nhă geh sră dong kờl bơh dà lơgar, kơnòm dềt kòn cau kis tàm ală tiah kal ke in.

 Càr Sóc Trăng pơn jăt tai broă lòt còp, mờ pà phan sa tềp Trung thu ai ală oh dềt rbah, tiah sar lơgar ngài in. Tàm anih pà phan tàm tiah sar lơgar ngài Hìu bơsram kai I Phú Mỹ C, ntum Phú Mỹ, kơnhoàl Mỹ Tú, mang ngai òr 7/9, Mpồl ơruh pơnu kơnhoàl Mỹ Tú pơ gồp bal mờ mpồl ơruh pơnu gah ală mpồl lơh sa kă bro càr Sóc Trăng mờ cơlcu\ lơh broă cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn Mỹ Tú pa pà 120 bơnah phan Trung thu, 2200 păng sră cih, bal mờ 20 bơnah priă dong kờl bơsram, tơl bơnah priă là 200 rbô pà ai 140 nă kơ nòm bơsram rbah sơr lèt gan kal ke bơ srăm jak in, uă ngan là oh kòn làng bol kòn cau Khmer, kờn pơn jờng mờ chul chồl ală oh pơn jăt tai bơsram jak tàm nam bơsram pa.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Lơgar Nga yal lài, geh sal tê di lah mpồl tam klăc châu Âu ngui ală broă lơh glài pa bè lơh sa kờ` di tàm lơgar do gơrềng tus mờ bơta tàm lơgar Ukraine. Tàm 1 jơnau yal, gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Nga neh yă mpồl tam klăc châu Âu bè rơndăp broă ngui broă lơh glài tus mờ lơgar do. Bè bơta tàm lơgar Ukraine, tơnơ\ mờ jơnau ờ cuh phào tàm tiah đah măt tơngai l^k lơgar Ukraine geh ngui, ală broă bơchồt bơh ling klàng lơgar Ukraine mờ mpồl dră wơl gam gơl^k geh tàm tiah đah măt tơngai l^k, pơhìn tus mờ ală broă lơh ngan kờ` geh bơta lơngăp lơngai pa geh. Jăt anih yal tơng^t AFP yal, mang ngai 6/9, gam geh ală săp bơrtoh dờng bơh [ồm mờ gar phào tàm bòn dờng Mariupon. Dùl anih sền gròi ling gơnoar atbồ lơgar neh gơtìp ồs sa. Cau ai tơng^t gah yal tơng^t AFP neh ku\p rùp g^t nđờ rơhiang nơm rơndeh dờng dô l^k tàm tiah do. Geh ờ uă rơndeh gơtìp di gar phào mờ ồs sa.

Tàm dùl broă lơh gơlơh ni sơna ngan, ngai òr 7/9, Kuang atbồ anih duh broă te\ khà lơgar Myanmar yal, lơgar do digơlan lời te\ dơ\ te\ khà gơnoar ala măt dà lơgar bơ tơl ( by-election) mùl neh geh rcăng lơh tàm lồi nam do. Đơs mờ cau lơh bău tàm Yan-gun, lơgar Myanmar, ồng Tin Aye kuang atbồ anih duh broă te\ khà lơgar Myanmar geh ală jơnau đơs yal bơh tài gơlam tus kơrnuăt pa yal, tàm hơ\ geh broă lơgar Myanmar lời tu\ tơngai rcăng tus dơ\ te\ khà tàm nam 2015 mờ Pơrjum dờng màng ală lơgar tàm tiah đah jum măt tơngai lik Châu Á- Asean tàm nhai 10 tus do. Nhai 3 pa do, Anih duh broă te\ khà lơgar Myanmar yal, geh mu\t lơh te\ khà bơ tơl 30 nă kuăng bàng tàm Gơnoar ala măt dà lơgar tàm pe kơnă là kơnă bòn lơgar, kơnă dà lơgar mờ kơnă kơnhoàl ù tiah tàm lồi nam do.

 Gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Lo ngai 06/9 neh mùl màl dờp dơ\ tus còp khà dà lơgar tus lơgar Pakistan bơh ồng Tập Cận Bình kuang atbồ lơgar Lo, di gơlan geh bơyai lơh tàm lồi nhai 9 do neh ơm ing. Đơs tàm 1 dơ\ pơrjum băo tàm càr lơgar Bắc Kinh mho ngai 06/9, ồng Tần Cương cau pơlam đơs gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Lo pà g^t, tơngai do, anih lơh broă geh gơnoar 2 lơgar neh lơh niam broă rơcang tus mờ dơ\ tus còp mùl màl lơgar Pakistan bơh ồng Tập Cận Bình di gơlan geh bơyai lơh tàm lồi nhai 9 do. Bu\ lah bè hơ\, tài bơta kal ke tàm lơgar Pakistan tu\ do, den tàng Gơnoar atbồ 2 lơgar neh tơl^k kơrnoăt ơm ing dơ\ tus còp do.

Tơ nơ\ tu\ gơnoar atbồ lơgar Mỹ yal broă rơndăp lơh bè dùl mpồl tam klăc bal dunia kờn tam dră wơl ală cau geh phàu tam lơh tài bơh yàng di mpồl Dà lơgar Islam, lơgar Iraq yal bơr, jờng rơ broă rơndăp lơh do là dùl jơnau đơs pràn kơldăng ngan bè bơta kờn bal tus mờ lơgar do. Ngai 6 nhai 9 pa do, ồng Hoshyar Zebari kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Iraq, pà gi\t, gơnoar atbồ lơgar do neh uă dơ\ hòi jà ală cau lơh broă bal dunia dong kờl ală mpồl cau lơgar do, tài bơh Mpồl Dà lơgar Islam ờ mìng là jơnau pơhìn tus mờ làng bol lơm mờ gam là jơnau pơhìn tus mờ gùt ù tiah do, tus mờ Châu Âu, Mỹ mờ NATO tai bal. Ồng Zebari đơs la, jơnau yal bơr bơh lơgar Mỹ dê lơh dùl mpồl tam klăc bal dunia tam dră wơl mpồl Dà lơgar Islam là dùl broă lơh wơl pràn kơldăng ngan bơh Gơnoar atbồ lơgar Mỹ dê tềng đăp jơnau hòi jà geh dong kờl bơh gơnoar atbồ lơgar Iraq dê mờ lơgar Iraq kờ` pal geh bơta dong kờl tài bơta pràn jak bơh mpồl ling lơgar do dê.

 Gơnoar atbồ lơgar Somali ngai 06/9 neh yă bè broă sò tơm sal tê bơh ală cau geh phào dră wơl Al Sebap geh gơrềng bal mờ mpồl iơh bơsăk Alkeda, tơnơ\ mờ tu\ gơnoar atbồ mpồl do gơtìp gơsơ\t tàm 1 dơ\ cuh phào bơh ling lơgar Mỹ dê. Gơnoar atbồ lơgar Somali kung hòi jà ală cau geh phào tàm mpồl Al Sebap lời phào kờ` geh dờp toh glài, di gơlan ling klàng mờ ală mpồl ling bơh mpồl tam klăc châu Phi geh tơnguh ală dơ\ sò tơm tàm tiah tòm mpồl do dê.