JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Ngai òr 09/11, ồng Nguyễn Phú Trọng kuang atbồ đơng lam Đảng dà lơgar neh tus còp mờ lơh broă tàm kơnhoàl Phổ Yên, càr Thái Nguyên bè broă lơh jăt  broă lơh jăt kơrnoăt pơrjum dờng dơ\ 11 mờ ală kơrnoăt Đảng dê tàm kơnhoàl do. Phổ Yên là kơnhoàl đah jum càr Thái Nguyên, gam lơh ngan kờ` gơs [òn drà lơh sa mờ măy mo\k. Kơnhoàl tơrgùm đơng lam, chồl pràn broă tam gơl lơh sa wèt jăt broă tơnguh bơtàu lơh sa mờ măy mo\k, kă bro, ai tơl^k broă tơpnguh bơtàu pràn bè lơh sa mờ bơsong ală bơta chài rơgơi-mpồl bơtiàn. Tàm dơ\ lơh broă mờ kuang bàng đơng lam kơnhoàl Phổ Yên, ồng Nguyễn Phú Trọng neh sồr kơnhoàl do bal mờ càr Thái Nguyên tàm tơngai tus geh sền gròi tai, lơh jăk broă ai khà ù tiah mờ sền gàr broă ai khà ù tiah tàm tàm ală tiah lơh sa mờ măy mo\k, [òn ơm kis, tiah chài rơgơi, sền gàr ù, bơto cau lơh broă, tơl niam tiah kis chài rơgơi, tiah kis mpồl bơtiàn kờ` tơnguh bơtàu kơl jăp. Mho òr, ồng Nguyễn Phú Trọng neh tus bal “Ngai chờ tam klăc dờng gùt jơi bơtiàn kòn cau tàm [òn ơm kis” tàm ntum Trung Thành, kơnhoàl Phổ Yên, càr Thái Nguyên.

Ngai òr 09/11, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar mờ mpồl kuang ala măt dờng màng lơgar he neh tus [làng rơndeh par dunia Bắc Kinh, sơnđờm tus bal ală broă lơh tàm Pơrjum ală kuang bàng đơng lam bồ Cribơyai tam klăc bal lơh sa Châu Á-Thái Bình Dương- APEC dơ\ 22 bơyai lơh tàm Bắc Kinh, lơgar Lo, bơh ngai 9-11 nhai 11 nàng bơyai bè jơnau kờn lơh bal chul chồl gơguh tai lơh sa tàm tiah do. Do là tu\ tơngai nàng Việt Nam pơn jăt tai mu\t lơh gùng dà broă lơh rcăng lài, jơh nùs mu\t gơ rờm bal mờ dunia kung bè sơlơ tơnguh tai bơta gi\t gơ\p mờ ală cau lơh broă bal tàm tiah do. Tàm mho ngai òr, 9/11 tơn, ồng Trương Tấn Sang neh geh dơ\ wa\ ồng Lý Tiểu Lâm kuang atbồ Mpồl gi\t gơ\p lơh broă mờ lơgar ndai làng bol lơgar Lo tus tìp măt; tus bal cribơyai mờ ală mpồl lơh sa kă bro khà dùl lơgar Mỹ dê; mang òr neh geh dơ\ tìp măt ngan ngồn mờ kuang atbồ lơgar Philippines. Mờ broă rơndăp lơh uă ngan tàm 3 ngai geh lơh Pơrjum kuang bàng dờng màng APEC 22, ồng Trương Tấn Sang geh ală dơ\ tìp măt bàr gah tus uă gah.

 Drim òr 09/11, hìu bơsram kai 3 Chuyên Hùng Vương, [òn dờng Pleiku, càr Gia Lai neh bơyai lơh dờp khà khin cha jăk chài broă lơh. Mò Nguyễn Thị Doan kuang jăt jơng atbồ lơgar bal mờ mpồl kuang bàng tàm dà lơgar neh tus bal mờ jàu khà pơn jờng dờng màng do tus hìu bơsram in. Tàm dơ\ jàu khà khin cha jăk chài tàm broă lơh, mò Nguyễn Thị Doan neh pơn jờng ală cồng nha mờ hìu bơsram kai 3 Chuyên Hùng Vương neh geh mờ đơs niam broă lơh bơsram neh geh khà măt krơi is, 1 hìu bơsram bơh nùs nhơm sơlèt mờ kal ke, lơh broă niam, di pal, nùs nhơm gơboh, geh kơnòl, `hăp `har mờ bơceh pa càr Gia Lai dê. Mò Nguyễn Thị Doan đơs:“Khà pơn jờng bơh dà lơgar pà là khin cha jăk chài broă lơh mờ hìu bơsram neh dờp ngai do neh tơl^k ală broă pơgồp bal kuơ màng tus mờ gah bơto bơtê mờ bơsram càr Gia Lai dê đơs is mờ gah bơto bơtê mờ bơsram gùt lơgar đơs bal. Hìu bơsram kai 3 Chuyên Hùng Vương di pal ngan mờ nùs nhơm pin dờn bơh mpồl đơng lam Đảng, gơnoar atbồ bal mờ làng bol ală kòn cau càr Gia Lai dê. Hìu bơsram do kung neh tơmu\t tai 1 bơta niam, àng gơcrà tàm ù tiah broă bơto bơtê mờ bơsram lơgar Việt Nam dê”.

Mờ jơnau kờn drơng broă lơh mờ lơh gơs sră rơndăp cih jơnau yal gùng dră bal mblàng tàm Pơrjum dờng dơ\ 12 bơh Đảng dê, ngai òr 9/11, Mpồl lơh broă bơh Mpồl lơh sră nggal pơrjum dờng dơ\ 12 bơh Đảng dê, bơh ồng Đinh Thế Huynh kuang geh jơng Gah gùng dră bal dà lơgar, Kuang đơng lam Đảng dà lơgar, Kuang atbồ Mpồl mblàng yal gùng dà broă lơh đảng dà lơgar, mơkung là Kuang jăt jơng atbồ Mpồl lơh broă sùm Mpồl lơh sră nggal pơrjum dờng dơ\ 12 bơh Đảng dê, lam bồ, neh lòt lơh broă mờ Mpồl lơh broă sùm Anih duh broă đơng lam Đảng càr Bình Thuận bè broă mu\t lơh kơnòl broă bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn, chài rơ gơi, sền gàr dà lơgar, ngăp lơngai mờ broă lơh bơ\t bơtàu Đảng, bơ\t bơtàu ală anih lơh broă gùng dră bal bơh mpồl đảng càr dê tơngai lơh broă bơh nam 2010- 2015. Lài hơ\, mpồl neh tus chu nhàng kah kơlôi Bác Hồ tàm Anih prăp gàr phan kuơ yau Hồ Chí Minh tàm Bình Thuận, mờ lòt còp hìu bơsram Dục Thanh, tiah Bác Hồ mờ măt sơnđan là Nguyễn Tất Thành neh bơto sră tàm gùng lòt jòi gùng dong klàs dà lơgar.

Kờ` prăp gàr mờ tơnguh bơta chài rơgơi ờs mờng bơh ală jơi bơtiàn kòn cau di pal mờ broă mùl màl, Gah chài rơgơi-tàp pràn să jan mờ nhơl chờ càr Quảng Trị neh lơh rơndăp broă prăp gàr bơhiàn niam chài ờs mờng [òn Kalu, ntum Dă Krông, kơnhoàl Dă Krông. Lơh jăt rơndăp broă tơnguh wơl mờ prăp gàr hìu hờ đăng ồs mờng kòn cau Bru-Vân Kiều, Gah chài rơgơi-tàp pràn să jan mờ nhơl chờ càr Quảng Trị neh bơcri priă lơh niam wơl 16 nơm hìu hờ đang ờs mờng lài do tàm [òn Kalu. Tơnơ\ mờ mờr 2 nam lơh, tus tu\ do rơndăp broă lơh do neh lơh gơs mờ ai ngui. Rơndăp broă kung kờ` prăp gàr jo\ jòng ală bơta niam chài rơgơi ờs mờng kòn cau Bru-Vân Kiều dê, pơgồp bal tàm broă bơ\t bơtàu [òn Kalu gơs là 1 chài rơgơi-nhơl chờ geh pơnrơ ngan càr Quảng Trị dê.

Geh kuơ ngan ngồn tơngkah 84 nam Ngai crơng gơs Gah tề lam jơi bơtìan tơr gùm dùl Việt Nam (18/11/1930-18/11/2014), ngai òr 9/11, Mpồl bòn 3, sơnah bòn Nghĩa Trung, [òn drà Gia Nghĩa, càr Dak Nông, neh bơyai lơh Ngai chờ tam klăc dờng gùt làng bol. Jăt jơnau đơs, tàm nam 2014, kuăng bàng mờ làng bol mpồl bòn 3, neh tam klăc bal, lơh ngan mu\t lơh geh cồng nha ală kơ nòl broă gùng dră bal neh ai tơlik, kung bè ală broă lơh mờ dơ\ lam sồr bơh Gah tề lam lam lơh. Tus tu\ do, gùt mpồl [òn 3 geh 68 hìu lơh geh sră jờng rơ lơh sa kă bro jak ală kơnă, 70% hìu geh hìu sơmăng niam kơ\ kơl jăp, priă lơh geh kờp bal dùl nă cau geh 36 tơlăc dùl nă dùl nam, 95% hìu bơnhă geh sră jờng rơ ngăc ngar jak chài.

Ngai do 10/11, ală tiah tàm gùt lơgar neh l^k bơyai lơh nhai gùt lơgar lơh broă sơndră mờ kòp HIV/AIDS nam 2014 bơh ngai 10/11 tus 10/12/2014. Nhai lơh broă geh anih duh broă dà lơgar sơndră mờ kòp AIDS mờ sơndră mờ ma tuý, dri tơlàr lam sồr mờ tơngu me “Ờ ngòt mờ ờ tam cah is tus mờ cau gơtìp kòp HIV/AIDS” Nhai lơh broă do gam là dơ\ kờ` dong kờl tơnguh jơnau g^t wă bơh làng bol kis tàm tiah sar lơgar ngài, tiah làng bol kòn cau bè broă sơndră mờ dong kờl sơm kòp HIV/AIDS, pờ ơnàng tiah lơh broă, tơnguh niam ală broă sơndră mờ kòp, sền gàr, dong kờl mờ sơm kòp ală cau gơtìp kòp HIV/AIDS niam tus mờ ală làng bol.

Mpồl lơh broă geh gơnoar càr Quảng Bình pa geh kơrnuăt yă dơ\ ting ku\p mờ pơndiang phan brê kơnau tìs mờ adăt boh lam tàm càr. Jăt hơ\, tàm pơgăp bồ nhai 8 nam do, tàm tiah gùng Vực Trô- Bai Bai, ntum Xuân Trạch, kơnhoàl Bố Trạch, Mpồl sền gàr brê dà lơgar Phong Nha- Kẻ Bàng sền go\ 2 nă cau mu\t tàm brê tu\ rê bơh brê cèng bal 2 nơm bàu dờng tàm dơlam geh 10 nơm kuan\ jơng pơr hê, 1 nơm dồ măt pơrhê neh gơtìp pơr ranh, 1 nơm kòp sa nhân gam kis bal mờ 19 nai  gar phàu kau su. Bơh sơn rờp, anih lơh broă lùp khàu, đơs, digơlan ală cau do neh lòt ting mòc phan brê jo\ ngai hơ\ sồng pơr ranh nàng cèng rê tru\ gơklăc. Tu\ do, mpồl lơh broă geh gơnoar neh gi\t cau lơh tìs mờ rề ơnàng lùp khàu nàng lơh glài broă do.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Lơgar Thái Lan mu\t sề sơwì sơnoa boh lam mùl màl mờ là sơnoa boh lam dơ\ 20 lơgar do dê kờ` ơla sơnoa boh lam ing gam geh ngui tu\ do geh tơl^k tơnơ\ mờ dơ\ lơh gơlừ gơnoar atbồ lơgar tàm ngai 22/5 lài do. Ai bơh tàm sơnoa boh lam ing gam geh ngui tu\ do, anih duh broă sền sơwì geh tơrgùm ală jơnau pơgồp bal bơh ală kuang bàng, tàm hơ\ geh bal gơnoar atbồ lơgar, ala măt ală tiah, ala măt rơlao 7 rơbô nă cau ờ geh rơwah tàm mpồl duh broă bơ\t bơtàu dà lơgar ring bal anih lơh broă mùl màl kờ` tơrgùm mờ ai jơnau đơs là mpồl duh broă ala măt bơ\t bơtàu dà lơgar.

Tàm lơgar Đức, gam geh lơh uă broă lơh kờn tơngkah di tòm 25 nam jơnau tơrnhăng Berlin là dùl tàm ală jơnau pơrya geh gơnoar ngan rlau jơh tàm rài 20 gơtìp lơh tơrlah, gơlam tus tơr gùm dùl dà lơgar Đức. Ngai òr nao 8/11, pơgăp 100 rbô nă làng bol tàm Berlin mờ năc nhơl chờ bơh làm gùt ù tiah tàm dunia neh rê tus tiah neh geh tu\ cih uă tềl kah bơh tơrnhăng Berlin yau- tiah nhàr lơgar đah măt tơngai lik mờ đah măt tơngai mu\t lơgar Đức nàng triang sền 8 rbô nơm plai [‘luh gơ par, geh pờ àng lơh gơ crà tềng hơđăng kơl wàng trồ. Tơrnhăng Berlin, geh gơnoar atbồ Tiah đah măt tơngai lik lơgar Đức lơh tàm nam 1961 nàng kơrian\ làng bol bơh tiah đah măt tơngai lik lơgar Đức lòt dô tus tiah đah măt tơngai mu\t lơgar Đức, lồi du\t gơtìp lơh tơrlah tàm nam 1989. Dùl nam tơnơ\ hơ\, lơgar Đức mùl gơtìp tam cah is tơ nơ\ rài Tam lơh dunia dơ\ II, neh geh tơrgùm dùl. Kờp du\, geh pơgăp 136 nă cau chơ\t tu\ lơh ngan hàu gan tơrnhăng pơng gàr kơrian\ do.

 Drim ngai òr 09/11, pơrjum dờng ală anih lơh sa kă bro mpồl APEC neh mu\t lơh tàm càr lơgar Bắc Kinh, lơgar Lo. Do là 1 tàm ală broă lơh tàm poh pơrjum dờng mpồl APEC gam geh bơyai lơh tàm càr lơgar Bắc Kinh, mờ kung là broă lơh kuơ màng ngan tàm mpồl lơh sa kă bro mờ ală kuang bàng đơng lam mpồl lơh sa châu Á-Thái Bình Dương tàm nam dê. Đơs tàm dơ\ mu\t pơrjum, ồng Tập Cận Bình, kuang atbồ lơgar Lo neh đơs, tiah châu Á-Thái Bình Dương pà tiah geh broă lơh sa pràn, broă tơnguh lơh sa mhar, bơta pràn broă lơh bal geh uă ngan dunia dê, là tiah lam lài bè broă tơnguh lơh sa gùt dunia dê. Ồng Tập Cận Bình neh hòi jà ală lơgar tàm mpồl APEC lơh ngan chồl pràn broă lơh sa kă bro bal tàm mpồl, jòi bơta pràn pa tus mờ broă tơnguh bơtàu lơh sa tàm châu Á- Thái Bình Dương, tơnguh broă pơgồp bal tàm mpồl kờ` geh bơnàng jă tus broă tơnguh bơtàu.

Ngai òr 9/11, Kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ, Kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Iran mờ ala măt Mpồl tam klăc Châu Âu geh dơ\ cribơyai 3 gah tàm Omar, kờ` chul chồl broă lơh geh jơnau ring bal hạt nhân tơl làm bè broă lơh hạt nhân lơh tàm pơndăng bơh lơgar Iran dê tàm tơngai ai du\t ndơl là ngai 24 tus do. Dơ\ cribơyai geh lơh tàm 2 ngai tàm càr lơgar Muscat, lơgar Omar, cribơyai uă tàm ală bơta dờng màng gơ rềng tus broă lơh hạt nhân bơh Iran dê. Tàm hơ\, geh bơta pin pơrdah bơh ală lơgar tiah đah măt tơngai mu\t plai ù dê bè broă Iran ngui broă lơh hạt nhân nàng nàng lơh phàu crong, ai Iran den sùm ờ dờp ală broă lơh glài bơh ală lơgar tàm tiah đah măt tơngai mu\t plai ù dê.

 Ồng Bankymoon gơnoar atbồ anih duh broă dunia neh pơn jờng lơgar Triều Tiên tơl^k 2 nă cau lơgar Mỹ. 2 nă cau do sơnđan là Kenneth Bae mờ Matthew Todd Miller gơtìp ku\p tàm lơgar Triều Tiên neh rê lơgar M. Jăt ồng Bankymoon đơs, do là broă lơh niam kờ` tơnguh broă lơh bal bơh ală gah gơrềng bal, chồl pràn bơta lơngăp lơngai mờ sền gàr niam ờ do ờ dă tàm bồt Triều Tiên. Lơgar Mỹ lài mờ hơ\ kung neh dờp mờ pơn jờng broă lơgar Triều Tiên tơl^k 2 nă cau lơgar do dê sơl.