JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Dờp jơnau jà bơh ồng Phạm Bình Minh kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar mờ là kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Việt Nam, mò Catherine Ashton kuang jăt jơng atbồ anih duh broă châu Âu, ala măt dờng mpồl tam klăc châu Âu bè broă lơh bal mờ lơgar ndai mờ bơta lơngăp lơngai tus còp mùl màl lơgar Việt Nam tàm 2 ngai bơh ngai 11 tus ngai 12/8. Do là dơ\ tus còp lơgar Việt Nam sơnrờp ngan bơh mò Catherine Ashton dê kờ` sền wơl broă lơh bal bơh lơgar Việt Nam mờ mpồl tam klăc châu Âu tàm tơngai do mờ ai tơl^k ală broă chồl pràn broă lơh bal tàm tơngai tus; tơnguh broă pơgồp bal tàm ală dơ\ pơrjum cri bơyai dunia mờ uă lơgar bè: mpồl ASEAN-mpồl tam klăc châu Âu, cri bơyai broă lơh bal châu Á mờ châu Âu (ASEM), anih duh broă dunia mờ tam gơl ală broă bè dunia mờ tàm tiah do geh sền gròi bal.

 Mang ngai òr nao 9/8, tàm Hìu đơs crih dờng Hà Nội, Păng bău điện tử Đảng Cộng Sản Việt Nam pơ gồp bal mờ Mpồl cau gơtìp sơ nơm khih dioxin lơh aniai Việt Nam bơyai lơh broă lơh Tam sơm băt tê bal tơr mù bè bơta jê sồt  bơh dioxin lơh aniai. Ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang geh jơng Gah gùng dră bal dà lơgar, Kuang jăt jơng gơs gơngăp gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar, mò Tòng Thị Phóng kuang geh jơng Gah gùng dră bal dà lơgar, Kuang jăt jơng atbồ Gơnoar ala mat dà lơgar, ồng Uông Chu Lưu kuang jăt jơng atbồ Gơnoar ala măt dà lơgar tus bal. Đơs mu\t lơh broă, ồng Vũ Trọng Kim  kuang jăt jơng atbồ mờ là Kuang dong broă dờng anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam tam pà bal bơta jê sồt muăt jrùm mờ pơyua jơnau còp să đềt mềr ngan tus mờ ală cau gơtìp sơ nơm khih dioxin lơh aniai tàm làm gùt ù tiah dà lơgar, mơ kung cih dờp ưn ngài ală cau geh nùs nhơm niam tàm lơgar mờ lơgar ndai bơh nùs nhơm mờ broă lơh niam bơne\ neh tàm sơm băt tê bal tă pơ gồp bal pràn tàm broă lơh sền gàr dong kờl ală cau gơtìp sơ nơm khih dioxin lơh aniai mờ đơs: Tam lơh ngui dà sơ nơm khih bơh lơgar Mỹ lơh aniai neh lời wơl ală tềl pơ nời kơn jơ\ kơn ju\t ngan mờ aniai jo\ jòng ngan tus mờ jơi bơtiàn, tàm rài kis kal ke hơ\, uă cau gơtìp aniai neh sơr lèt gan kal ke brồ guh kis gơ rờm bal mờ bòn lơgar.

 Mho òr 10/8, tàm bòn dờng Huế neh bơyai lơh pơrjum cri bơyai bơh mpồl kuang bàng dờng 2 càr Thừa Thiên Huế lơgar Việt Nam mờ càr Sekong, lơgar Lào. Tàm pơrjum, kuang bàng đơng lam 2 càr neh yal bal bè gùng dră bal, lơh sa, mpồl bơtiàn mờ sền wơl ală cồng nha neh geh tàm broă lơh bal bơh ală nam do, kuơ màng ngan là bơh tu\ 2 càr k^ sră nggal lơh broă bal tàm nam 2011 mờ gùng dà broă lơh tàm tơngai tus. Ring bal geh lơh jăt ală tơngu me broă lơh bal, tơnguh broă lơh bơyô, g^t gơ\p bal kuơ màng tơl ală bơta bơh broă lơh bal tus mờ bơta chài rơgơi, bơto bơtê mờ bơsram, sền gàr bơta lơngăp lơngai dà lơgar, nhàr dà lơgar, bơcri priă. Sền gàr  niam tiah nhàr dà lơgar, broă ntrờn làng bol ơm kis mờ tam bao ờ geh sră kup bao. Pơn jăt tai lơh jăt rơndăp broă tơnguh uăm `jrong nhàr dà lơgar bơh 2 càr; chồl pràn broă g^t gơ\p, dờp oh mi bòn bal, bơ\t bơtàu tiah nhàr dà lơgar tam klac, ring niam mờ tơnguh bơtàu.

Ngai òr 10/8, 184 nă Việt Nam lơh broă tàm lơgar Libya neh rê hờ lơgar tờm. Do là khà cau lơh broă tàm khà 682 nă cau lơh broă bơh Mpồl lơh sa kă bro Vinamex ai cau lơh broă bal in là cau apah cau lơh broă Huyndai Engineering lơgar Hàn Quốc dê lơh broă tàm lơgar Libya, geh mpồl lơh sa kă bro do bơtòm tơr gùm mờ jun tus Cai-ro, lơgar Ai Cập nàng rê tus lơgar Việt Nam. Bè hơ\, kờp tus ngai òr, neh geh 453 nă cau lơh broă Việt Nam bơh lơgar Libya rê hờ lơgar tờm ờdo ờdă. Digơlan tu\ 1 jiơ nggùl ngai do,  rơndeh par jun 254 nă cau lơh broă Việt Nam bơh Cai-ro, lơgar Ai Cập rê hờ lơgar tờm geh tus Blàng rơndeh par Nội Bài. Mho ngai hìng, digơlan rơndeh par dơ\ pe geh jun 244 nă cau lơh broă rê tus lơgar Việt Nam mờ rơndeh par bơh Gah rơndeh par Vietnam Airline.

 Gah lơh sơnơm càr Dak Lak neh mờ gam lơh jăt niam ală broă sơndră mờ ală kòp gơtòp ngòt rơngơ\t, ba` lời kòp gơl^k geh mờ gơtòp uă tàm [òn ơm kis. Jăt anih lơh broă rơcang gàr kòp càr Dak Lak yal, tàm 7 nhai bồ nam 2014, ală kòp gơtòp tàm càr do ờ gơl^k geh uă. Geh uă kòp gơtòp mờng gơl^k geh tàm càr bè kòp prơm gơl^k mhàm Dengue, kòp jơng tê bơr, kòp prơm ndrờm gơmù uă jăt mờ tu\ do nam lài. Ală nhai lồ nam là ală nhai geh uă kòp gơl^k geh bè kòp jơng tê bơr, kòp prơm, kòp prơm gơl^k mhàm. Gah lơh sơnơm càr Dak Lak neh mờ gam lơh jăt niam uă broă kờ` sơndră mờ ală kòp bơh tàm ală ngai sơnrờp, ba` lời gơl^k geh mờ gơtòp uă.

Mang ngai òr 10/8, Dơ\ lơh chờ kàl rlô bơkang-Mìu tiah drà kơh bơ nơm Dà Làc, càr Lâm Đồng nam 2014 neh tơn jơh mờ broă lơh đơs crih tam ya Dơ\ mìu nhai duh. Geh lơh mờ uă broă lơh bơh ngai 7-10/8, bè tơngume Mìu, do là dùl broă lơh dờng lơh jăt Nam nhơl chờ dà lơgar Tây Nguyên mờ Dà Làc 2014. Dơ\ lơh chờ mìu Dà Làc geh uă broă lơh bè ràng tơlik rùp mìu Dà Làc, gùng lòt Mìu Romance Palace, soh phan ai cau in sền tàm trồ mìu. Bulah bè hơ\, ală ngai do, Dà Làc geh trồ tơngai niam ngan, nàng kờn Broă lơh dơ\ lơh chờ neh rơcăng bơh lài mờ drơng cau năc in sền, Mpồl bơyai lơh neh pal lơh mìu is tàm jơh tu\ tơngai bơyai lơh dơ\ lơh chờ. Mho ngai òr nao 9/8, broă lơh gùng lòt mìu Romance Palace mờ rlau rơhiang ùr klau là cau năc nhơl chờ tàm lơgar mờ lơgar ndai, làng bol tàm tiah do tus bal, Mpồl bơyai lơh neh pal ngui ală măi bồm dà lơh mìu jăt gùng lòt do nàng ală  ùr klau in ndau chă lòt gan. Măng dùl ngai bal, broă lơh soh phan ai cau in sền Catwak mìu Dà Làc kung geh lơh tàm bơta ngui ală măi bồm dà lơh gơs mìu.

Neh geh rơlao 170 rơbô nă ơruh pơnu tus bal ală broă lơh  dong kờl nùs nhơm is tàm kàl rơlô bơkang nam 2014. Hơ\ là jơnau yal bơh mpồl ơruh pơnu bòn dờng Hồ Chí Minh dê tàm dơ\ tơn jơh ală broă lơh dong kờl nùs nhơm is kàl rơlô bơkang nam 2014 tàm blàng nhơl chờ Đầm Sen mang òr 10/8. Nam do, mpồl ơruh pơnu bòn dờng geh chồl pràn lơh jăt ală broă lơh dong kờl nùs nhơm is kàl rơlô bơkang geh pơnrơ ngan bè: broă “Dong kờl kàl pơlòng” dơ\ 18, broă lơh dong kờl kàl rơlô bơkang dơ\ 21, broă lơh dong kờl nùs nhơm is bơkào Phượng pơrhê dơ\ 9, broă lơh  dong kờl nùs nhơm is mpồl ling dơ\ 8, mờ mờr 202 rơbô nă ơruh pơnu neh tus bal broă lơh dong kờl nùs nhơm is tàm kàl rơlô bơkang nam do neh geh uă cồng nha, tơl^k gơnoar lam lài ơruh pơnu dê tàm broă tus bal tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn [òn dờng dê mờ ală tiah ndai, tus bal lơh jăt niam broă bơ\t bơtàu [òn lơgar pa, bơ\t bơtàu bơta jăk chài bòn drà.

 Tây Ninh tu\ do geh 110 nă kơnòm kòn đời mờ 172 nă cau kue\t kơltê geh ròng siam bơto bơtê tàm 7 anih sền gàr dong kờl mpồl bơtiàn tàm bơta geh tơl phan bơna. Ală anih do neh geh ală gah lơh broă geh gơnoar bơh càr dê sền gròi ătbồ niam ngan; mơkung blơi tai phan bơna, dong kờl priă jền…kờn ală bơta pal geh ngan ngồn nàng gơtùi lơh broă sùm. Ală oh jơngo măt geh bơ srăm sră, ală bơta lơh pràn wơl să jan\, jòi sền bơta jak gam wơl bơh cau jơngo măt dê…Ală oh sơnam bơh 13 tus hơđăng geh bơto pơlam broă lơh, bè: Lơh phan lời kir sơnrai, kơldung ìa tê sring nhòng, ding bơkàu lơh mờ lu\, chi kue\ cê khuă, kòng dò tê...

 Bơh tàm ală khà priă broă lơh jăt khà dà lơgar dê, tàm 5 nam pa do, kơnhoàl Sông Hinh, càr Phú Yên neh bơcri rơlao 26 tơmàn priă lơh dà ngui sa tàm tiah làng bol kòn cau in. Kơnờm mờ hơ\, tus tu\ do, geh mờr 85% tàm khà rơlao 5 rơbô hìu làng bol kòn cau geh ngui dà măy.  Broă lơh kơnhoàl Sông Hinh dê pà go\, kờ` ală broă lơh dà geh cồng nha, lài ngan là pal jòi geh khà dà tơl niam, pal bơcri priă ring bal bơh gùng ding dà tus tơl hìu làng bol mờ kuơ màng ngan là broă bơyai lơh broă jăt broă lơh, mpồl lơi bơcri priă, mpồl hơ\ sền gàr mờ lơh broă.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ngai òr 10/8, jăt jơ lơgar Việt Nam, pơrjum kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai mpồl ASEAN dơ\ 47 neh bơyai lơh tàm càr lơgar Naypitaw, lơgar Myanmar, tơl^k jơnau yal bal pơrjum. Bơta pa tàm jơnau yal pơrjum kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai mpồl ASEAN dơ\ 47 dê là broă ring bal jơnau yal Naypitaw bè broă lơh mùl màl mpồl ASEAN tàm nam 2015, tàm hơ\ geh ai tơl^k gùngdà broă lơh kờ` sền gàr broă crơng gơs geh cồng nha mpồl ASEAN tàm nam 2015. Bè broă tàm dà lềng đah măt tơngai l^k, ală kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai mpồl ASEAN  pơn jăt tai ờ su\k ơm uă bè ală broă gơl^k geh pa do lơh tơnguh kal ke tàm dà lềng đah măt tơngai l^k mờ đơs tus bơta kuơ màng bơh broă  lơh sùm sền gàr bơta lơngăp lơngai, ring niam, ờ do ờ dă tàm dà lềng kung bè khăt gơboh gùng lòt dà dà lềng mờ tàm kơl wàng trồ dà lềng đah măt tơngai l^k.

 Ồng Serger Lavrov kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Nga pa hòi jà lơgar Mỹ dong kờl crơng gơs dùl mpồl cau lơh gơnoar broă dong kờl kòn bơnus tàm lơgar Ukraine. Jăt Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Nga, tàm dơ\ boh bơr tàm điện thoại mờ ồng John Kerry kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ, ồng Serger Lavrov neh hòi jà mu\t lơh ală broă lơh jal mhar kờn kơr yan rài kis kòn bơnus gơlik geh tàm tiah đah jum măt tơngai lik Ukraine. Gah ai tơngi\t jơnau Interfax lơgar Nga dê, yal jơnau đơs bơh ồng Serger Lavrov dê pà gi\t, bơta gơguh tai broă lơh ling klàng bơh Gơnoar atbồ lơgar Ukraine dê neh lơh tìs jơnau yal bơr Jeneve tàm ngai 17 nhai 4 pa do, Jơnau yal bơr Berlin tàm ngai 2 nhai 7 pa do, mờ Kơrnuat 2016 bơh Mpồl cribơyai sền gàr ngăp lơngai anih duh broă dunia, lơh chơ\t jê uă tus làng bol ờ geh tìs in, tàm hơ\ geh bal kơ nòm dềt, lơh aniai ală phan bơna kuơ màng. Bè đah he, ồng John Kerry kuang atbồ Gah cri bơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ hơ, Mỹ gam lơh broă mờ Gơnoar atbồ lơgar Ukraine bè ală bơta gơ rềng tus dong kờl kòn bơnus.

Jăt jơnau yal bơh anih duh broă châu Âu dê, ală kuang bàng dờng tàm gah lơh sa suơ sre tus bơh ală lơgar tàm mpồl tam klăc châu Âu geh pơrjum tàm ngai 14/8 tus do tàm càr lơgar Brucsel, lơgar Bỉ kờ` mblàng ală broă gơrềng bal bơh ală jơnau kơrian blơi phan kă bro bơh lơgar Nga tus mờ phan sa mpồl tam klăc châu Âu dê. Anih duh broă mpồl tam klăc châu Âu kung gam crơng gơs mpồl kuang bàng dong broă sền wơl bè broă gơrềng bơh ală jơnau lơh glài lơgar Nga dê, bơh tu\ hơ\, geh ai tơl^k ală broă dong kờl ală lơgar tàm mpồl tam klăc châu Âu sơndră mờ jơnau kơrian geh lơgar Nga ai tơl^k.

 Mpồl cri bơyai sền gàr ngăp lơngai anih duh broă dunia pơhìn geh ngui ală kơrnuat lơh glài tus ală gah tam dră gơ\p bal tàm lơgar Đah jum Sudan, tài neh lơh ờ jai tàm broă bơsong dơ\ tam lơh gam gơlik geh tàm dà lơgar tàm tiah Châu Phi do. Tàm dùl jơnau yal bơr pa geh yal, Mpồl cri bơyai sền gàr ngăp lơngai anih duh broă dunia, tàm hơ\ geh 15 lơgar, sồr ngan, ồng Salva Kiir kuang atbồ lơgar Đah jum Sudan mờ ồng Riek Machar kuang jăt jơng atbồ lơgar lài do mu\t lơh dùl kơrnuat ơm tam cuh. Jơnau yal bơr đơs tờm, ală broă lơh bơh ală gah mpồl tàm broă jòi dùl broă lơh gùng dră bal nàng bơsong tam lơh là ờ gơtùi dờp ngan.

 Geh 19 nă cau tàm lơgar Campuchia gơtìp chơ\t mờ g^t nđờ rơbô nă cau ndai sồt să pal ntrờn tài dà bam, dà cò gơl^k geh uă tài ală dơ\ mìu dờng, mờ dà tàm ală dà dòng gơguh tih lơh lìu bơtơ\t. Đơs mờ cau lơh băo tu\ neh tus sền gròi dà tàm càr Kandal, kuang bàng tàm anih duh broă dà lơgar bè sền gàr rềs àr bơh trồ tiah lơgar Campuchia pà g^t, bơh poh lài, dà neh lơh 19 nă cau chơ\t. Bơdìh hơ\ tai, rơlao 8 rơbô hìu nhă pal ntrờn tus tàm tiah `hoa rơlao. Tu\ do, 12 tàm 25 càr, bòn dòng tàm lơgar Campuchia gam gơtìp dà bam, dà cò uă ngan tài mìu uă ngai, bal mờ dà tàm dà dờng Mekong gơguh tih.