JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho òr 12/10, tàm càr Đồng Nai, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar neh tus còp mờ sền broă lơh tàm tiah lơh sa mờ măy mo\k Long Đức, kơnhoàl Long Thành. Rơndăp broă lơh tiah lơh sa mờ măy mo\k Long Đức geh anih lơh sa kă bro bơcri priă Long Đức, ală anih lơh sa kă bro dờng lơgar Nhờk mờ lơgar Việt Nam tus bal tă priă lơh, lơh broă kờ` hòi jà ală anih lơh sa kă bro dờng ndai tus bơcri priă tàm gah lơh sa mờ măy mo\k dong kờl. Tàm dơ\ lơh broă mờ ồng Trương Tấn Sang, ală anih lơh sa kă bro lơgar Nhờk mờ càr Đồng Nai neh dan bơsong ờ uă kal ke tàm broă lơh, ngui broă lơh niam tus mờ ală anih lơh sa kă bro krơi is tàm tiah lơh sa mờ măy mo\k dong kờl, kờ` ai tơl^k bơta niam, pơn jăt tai hòi jà bơcri priă tàm gah lơh sa mờ măy mo\k dong kờl bơh lơgar Nhờk. Ồng Trương Tấn Sang sồr anih lơh sa kă bro Long Đức chồl pràn broă hòi jà bơcri priă bơh lơgar Nhờk, kờ` bềng tơl anih lơh sa kă bro tàm tiah do, pơn jăt tai kơlôi sơnơng mờ bơcri tai priă tus tàm ală tiah lơh sa mờ măy mo\k ndai jăt broă lơh lài neh geh cồng nha, pơgồp bal tàm broă chồl pràn broă tơnguh ală phan geh lơh bơh broă lơh sa mờ măy mo\k dong kờl tàm ù tiah lơgar Việt Nam dê. Ồng Trương Tấn Sang neh dờp ală jơnau dan mờ đơs tai, lơgar Việt Nam tu\ lơi kung ai tơl bơta niam ngan ală anih lơh sa kă bro lơgar bơdìh bơcri priă lơh sa tàm lơgar Việt Nam.

Dờp jơnau jà bơh ồng Elio Di Rupo kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar Bỉ, ồng Manuel Barroso kuang atbồ Anih duh broă Châu Âu-EC, mò Angela Merkel kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh lơgar Đức mờ ồng Matteo Renzi kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar Italia, bal mờ Bàp dờng Francis, drim òr 12/10, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar lòt còp ngan ngồn lơgar Bỉ, Mpồl tam klăc Châu Âu-EU mờ lơgar Đức bơh ngai do, 13 tus ngai 15 nhai do, mờ tus bal Pơrjum Kuang bàng dờng màng Châu Á mờ Châu Âu- dơ\ 10 ( Asem 10) tàm Milan, lơgar Italia bơh ngai 16-17 nhai 10, mờ còp Hìu yàng Vatican bơh tàm ngai 18 tus do. Dơ\ lòt còp ngan ngồn Mpồl tam klăc Châu Âu, lơgar Bỉ, Đức; mờ tus bal Pơrjum Kuang bàng dờng màng Asem 10 mờ lòt còp Hìu yàng Vatican tàm lơgar Italia bơh ồng Nguyễn Tấn Dũng dê geh pơ gồp bơnah tơnguh jơnhoa gơnuar broă, bơngă mờ bơta pin dờn bơh Việt Nam dê tàm muh măt dunia, mơkung lơh kơ\ kơl jăp bơta pin dờn gùng dră bal, chul chồl tam klăc bal tơl làm, ngan ngồn, geh cồng nha tàm ală broă đah Việt Nam mờ ală lơgar, ờ mìng cèng wơl bơta kuơ ngan ngồn ai ală gah in lơm mờ gam tă pơ gồp tàm bơta ngăp lơngai, kơ\ kơl jăp, mờ pas sơm bơtàu tơnguh tàm tiah do mờ tàm dunia.

 Drim òr 12/10, tàm càr Hà Nam, Gah gùng lòt mờ pơn diang phan dà lơgar neh pơgồp bal mờ càr Hà Nam bơyai mu\t lơh rơndăp broă bơcri priă lơh gùng sồ 1, tơl pleh bòn dờng Phủ Lý. Đơs tàm dơ\ mu\t lơh, ồng Hoàng Trung Hải kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh đơs niam broă lơh jăt rơndăp broă lơh gùng lòt gan 1 tàm ală tiah kuơ màng tàm gơl gùng tòm đah tô-đah jum, kuơ màng ngan là broă lơh jăt broă lơh BOT kờ` tơmù kal ke tàm broă bơcri priă gam kờ` lơh mhar tus mờ broă kờ` bơ\t bơtàu ală broă lơh tu\ do. Ồng Hoàng Trung Hải sồr cau tòm bơri priă, anih lơh sa kă bro tơrgùm cau lơh broă, phan lơh broă pràn ngan lơh gùng do gơs di tơngai, kơl jăp di mờ rơndăp broă geh ai, càr do tơl niam ai bơta [uơn bè ù tiah lơh, bơta lơngăp lơngai tàm tiah lơh broă, drơng niam tàm broă lơh jăt rơndăp broă lơh gùng do.

Drim òr13/10, tàm Hà Nội, Tam klac ală Mpồl khoa học mờ kỹ thuật Việt Nam, Mpồl ơruh pơnu Cộng sản Hồ Chí Minh dà lơgar, Gah Khoa học mờ công nghệ dà lơgar, Gah Bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar, bơyai lơh Dơ\ tơn jơh mờ jàu khà jờng dơ\ pơr lòng bơceh ơruh pơnu kơnòm pa tàu mờ kơ nòm dềt gùt lơgar dơ\ 10. Đơs tàm dơ\ jàu khà jờng, ồng Nguyễn Thiện Nhân kuang geh jơng Gah Gùng dră bal dà lơgar, mơkung là Kuang atbồ Anih duh broă Gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam, chờ gờm ală cau tờm lơh bơh 105 rơndăp broă lơh geh khà jờng tàm nam do dê, tàm hơ\ geh 5 khà dùl, 10 khà bàr, 30 khà pe, mờ 60 khà pơnjơng. Đơs niam ngan broă bơceh lơh dơ\ pơr lòng bơh Mpồl bơyai lơh dê, ồng Nguyễn Thiện Nhân jờng rơ ală Tam klăc mpồl bòn lơgar, ală mpồl ơruh pơnu càr mờ bòn dờng, ală gah bơto bơtê mờ bơsram ală càr mờ bòn dờng, Mpồl kuang atbồ hìu bơsram, ală cau pơgru, ală mè bèp kơnòm bơsram neh dong kờl jơh bal bè nùs nhơm mờ phan bơna nàng ală oh gơtùi jòi gi\t mờ ngui niam bơta pràn jak bơh he dê tu\ tus bal dơ\ pơrlòng.

Di tơnkah 84 nam ngai crơng gơs mpồl cau lơh sa Việt Nam ngai (14/10/1930-14/10/2014) Mpồl cau lơh sa càr Lâm Đồng neh bơyai lơh dơ\ pơrjum bơhiàn mờ tơngu me “Bác Hồ mờ cau lơh sa”. Di tàm dơ\ do, mpồl đơng lam Đảng Cộng Sản Việt Nam neh pà gai lòng lời kir “Tài broă bơ\t bơtàu Đảng” ai ồng Trần Duy Việt kuang atbồ; ồng Đinh Công Lý kuang jăt jơng atbồ mpồl cau lơh sa càr Lâm Đồng in tài neh geh uă broă lơh tus mờ broă bơ\t bơtàu Đảng tàm tơngai pa do; mpồl lơh sa Việt Nam pà gai lòng lời kir “Tài mpồl cau lơh sa Việt Nam” ai 19 nă cau neh geh ală cồng nha pơgồp bal tàm broă bơ\t bơtàu mpồl cau lơh sa mờ mpồl lơh sa Việt Nam. Đơng lam mpồl cau lơh sa càr Lâm Đồng kung neh pà sră jờng rơ 1 mpồl mờ 2 nă cau geh cồng nha jăk chài tàm broă sền sơwì pang sră “Rài mpồl cau lơh sa mờ broă lơh mpồl cau lơh sa càr Lâm Đồng tơngai bơh nam 1930 tus 2013 in”.

Tìp măt lơh quèng chài rơ gơi Hội An- mờ lơgar Nhờk nam do, dơ\ sơn rờp geh lơh tàm bòn dờng Osaka, lơgar Nhờk tàm 2 ngai, 18 mờ 19 nhai do. Jăt hơ\, Mpồl lơh broă bơh bòn dờng Hội An, càr Quảng Nam geh 35 nă cau chài, ala măt mpồl lơh sa kă bro pơn rơ ngan mờ cau Nhờk gam ơm kis mờ lơh broă tàm Hội An geh tus bal dơ\ lơh chờ Sakai dơ\ 41 nam do, tàm bòn dờng Osaka, lơgar Nhờk. Broă lơh tìp măt lơh quèng chài rơ gơi Hội An mờ lơgar Nhờk dơ\ 12 geh lơh tàm lơgar Nhờk kờn sơlơ tơnguh tai bơta gi\t gơ\p tam klăc lơh broă bal mờ lơh quèng tìp măt bal đah 2 gah, mơkung tơngkah 15 nam Tiah drà Hội An- Phan lời wơl dunia mờ 5 Cù Lào Chàm, Hội An geh dờp là Tiah prăp gàr phan brê chi che geh is dunia dê.

 Mho òr 12/10, hìu chài rơgơi kơnòm dềt càr Bình Thuận neh bơyai lơh tơn jơh dơ\ pơlòng cih rùp mờ tơngu me “Tềl cih rùp niam sơnam gam dềt” dơ\ 13. Dơ\ pơlòng “Tềl cih rùp niam sơnam gam dềt” la broă lơh geh bơyai lơh sùm 2 nam 1 dơ\, kờ` go\ mờ tơnguh bơtàu bơta chài cih rùp tàm kơnòm dềt càr Bình Thuận dê. Tàm dơ\ pơlòng do, ală oh neh g^t tơngu me pơlòng, tơnguh bơta niam chài mờ broă bơceh pa, niam tàm nùs nhơm kơnòm dềt dê. Mờ ală phan geh rơwah is bè: gai cih dà sơng, gai cih `sồp, dà sơng, bòk sơng ală kơnòm neh cih geh ală tơngu me [òn lơgar, dà lơgar, nùs nhơm hìu nhă, hìu bơsram kờ` gơboh mờ broă nhơl chờ tàm sơnam kơnòm dềt dê.

Tus tu\ do, Rơndăp broă lơh Hìu măi lơh niam wơl sồ siă kră tuh bơdìh tàm kơ nhoàl bồt Lý Sơn, càr Quảng Ngãi, kờp jơh priă bơcri lơh là 22 tơmàn, pràn lơh niam wơl là 15 tấn sồ siă tuh bơdìh tàm dùl ngai măng neh jơh lơh 80% bơnah broă. Mpồl mu\t lơh gam crăp bơnhă buh chu sồ siă, măi tơrdih lề mờ măi rơngda rơngô, lơh ngan tus gùl nhai 11 tus do geh pờ ngui tơr lòng lài. Do là hìu măi gơ wèt rơndăp broă lơh bơ\t bơtàu broă lơh ătbồ bal lơh niam wơl sồ siă kră tuh bơdìh bơh broă ngui sa tàm rài kis pah ngai ai ală bồt in ngùi lài tàm bồt Lý Sơn gơnoar atbồ kơnhoàl bồt Lý Sơn crơng gơs mpồl lòt khòm tơr gùm, pơndiang ntrờn mờ lơh niam wơl sồ siă kră tuh bơdìh tàm bồt Lý Sơn nàng hìu măi in lơh broă geh cồng nha.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ồng Vladimir Putin kuang atbồ lơgar Nga pa sồr geh nđờ rơbô nă ling ơm tàm pôs ling rềp mờ tiah nhàr dà lơgar mờ lơgar Ukraine tus wơl tàm pôs ling. Anih yal tơng^t Interfax mờ Ria Novosti lơgar Nga tơl^k jơnau đơs bơh ồng Dmitry Peskov cau pơlam đơs kuang atbồ lơgar Nga pà g^t, geh di pơgăp 17 rơbô 600 nă ling tàm tiah Rostov geh rê wơl tàm pôs ling bè ờs tơnơ\ mờ tu\ neh lơh gơs broă tơrgùm tàm tiah do. Jơpnau sồr tơnrê ling bơh ồng Vladimir Putin dê geh ai tơl^k lài mờ tu\ dơ\ tìp bơh ồng mờ ồng Petro Poroshenko kuang atbồ lơgar Ukraine di gơlan geh bơyai lơh tàm ngai 17/10 tus. Do là dơ\ tìp sơnrờp ngan bơh 2 nă kuang atbồ đơng lam bơh tơnơ\ nhai 8 lài do, geh bơyai lơh tềng bơdìh pơrjum dờng châu Á mờ châu Âu (ASEM) tàm bòn dờng Milan, lơgar Italia.

Ngai òr 13/10, ồng John Kerry kuang atbồ Gah Cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ neh tus Cai-ro, lơgar Ai Cập tus bal dùl dơ\ Pơrjum bơyai bè bơta tă pơ gồp priă jền dong bơ\t bơtàu wơl dòr bơ nơm Gaza. Ồng John Kerry hòi jà ală gah mu\t lơh dùl jơnau hơ pơrgon pa nàng lơh geh bơta ngăp lơngai ai Trung Đông in. Tàm dơ\ pơrjum, ồng John Kerry yal bơnah priă dong kờl 212 tơlak dolar Mỹ kờn dong dòr bơ nơm Gaza gơtìp lơh aniai tơrlah tơr ling jơh. Ồng John Kerry đơs la, Palestine kờn bơta dong kờl tu\ do tơn tài bơta lòng dong kờl kòn bơnus dờng ngan, làng bol Gaza kờn geh bơta dong kờl tu\ do tơn.

 Jăt 1 nă cau đơng lam ling cau Kurd gam tam lơh tàm Kobani, lơgar Syria yal, ală cau geh phào mpồl dà lơgar Islam neh ai tai mpồl ling bal mờ rơndeh sơtăng, phào dờng tus sò tơm bòn drà do. Mpồl ling cau Kurd ờ geh tai broă dong kờl lơi, tàm tu\ neh gơtìp hoàc huơr uă ngan tàm 3 poh tam lơh pa do. Anih yal tơng^t Reuters tơl^k jơnau đơs bơh 1 nă cau đơng lam cau Kurd pà g^t, ală dơ\ tam lơh tàm [òn drà neh lơh rơndeh par kal ke ngan kờ` cuh di mpồl ling dà lơgar Islam. Bu\ lah bè hơ\, mpồl ling cau Kurd gam tam lơh tàm bòn drà Kobani ngai 12/10 gam hòi jà mpồl ling geh lơgar Mỹ lam bồ tơnguh broă cuh phào di tàm tiah do kờ` kơrian mpồl ling dà lơgar Islam sơgràm bòn drà do.

Ngai òr 13/10, làng bol lơgar Bolivia neh lòt đùh sră pồ kuang atbồ lơgar. Digơlan ồng Evo Morales kuang atbồ lơgar tu\ do, ai geh bơta jai pha. Ală anih đùh sră pờ mpồng bơh 8 jiơ drim tus 4 jiơ mho jăt jiơ tiah do dê, mờ cồng nha bơh sơn rờp geh yal tàm lồi ngai, jăt tàm 70% khà sră kờp. Lài hơ\, ală dơ\ lùp jơnau đơs ai go\, uă ngan làng bol Bolivia kờn ồng Evo Morales pơn jăt tai atbồ lơgar do.

 Gah lơh sơnơm lơgar Nga ngai 11/10 pà g^t, ală cau jăk chài lơgar do gam tơnguh bơtàu 3 bơta sơnơm vaccine sơm kòp ebola. Hơ jơnau lùp bơh anih sơnđio rùp, mò Veronika Skvortsova kuang atbồ gah lơh sơnơm lơgar Nga pà g^t, ală bơta sơnơm vaccine do geh ngui tàm 6 nhai tus.

 Ngai òr 13/10 dơ\ mìu càl rbu\t dờng tiah duh sùh ìo Vongfong, pơn jăt tai tus hờ tiah  Kagoshima, càr lồi tiah đah măt tơngai mu\t lơgar Nhờk lơh gơbàn mìu dờng mờ càl pràn ngan, lơh kòl gùng lòt mờ gùng che đèng. Lài hơ\, tàm ngai 11 nhai 10, mìu càl rbu\t dờng Vongfong, mờ pràn càl khồm gơguh tus 180 kơi sồ dùl jiơ neh lòt tus bồt Okinawa, lơh 35 nă cau sồt să. Anih yal tơngi\t lài trồ tiah dà ia lơgar Nhờk dê yal, mìu càl rbu\t dờng Vongfong tàm ngai do, digơlan tus càr lơgar Tokyo, mờ ngai sơ lơ ờ pràn tu\ tus jrô tàm ù gờl. Kuang bàng geh gơnoar lơgar Nhờk neh geh jơnau đơs lài bè tơrlah ù mờ bơta aniai bơh chơ\t đèng tài gùng che đèng gơtìp tăc tàm ală tiah mờ mìu càl rbu\t dờng lòt gan.