JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Drim do 14/7, tàm Hà Nội, anih duh broă sùm Gơnoar ala măt dà lơgar mu\t pơrjum dơ\ 29 mờ uă tơngu me kuơ màng. Pơrjum geh bơyai lơh bơh ngai do tus ngai 16/7. Tàm pơrjum do, anih duh broă sùm Gơnoar ala măt dà lơgar geh ai uă tơngai tàm broă bơ\t bơtàu adăt boh lam. Mùl màl, anih duh broă sùm Gơnoar ala măt dà lơgargeh ai jơnau đơs ờ uă tơngu me tòm tơwèt gùng dà broă bơ\t bơtàu adăt te\ khà Gơnoar ala măt dà lơgar mờ kuang bàng tàm mpồl duh broă ala măt làng bol, mờ ai jơnau đơs bè ờ uă broă dờng gam geh jơnau đơs krơi is bơh ală rơndăp broă adăt căn cước công dân; adăt sră cih măt cau tàm hìu nhă; adăt bơyai broă lơh anih cah rơ`a tam gơl; adăt bơyai broă lơh anih sền gròi ai ngui kơrnoăt boh lam tam gơl; adăt sền gàr, ngui priă Dà lơgar bơcri tàm broă lơh sa, kă bro, adăt kă bro ù lơh hìu, hìu ơm tam gơl; adăt tam gơl, bơtơl ờ uă bơta tàm adăt rơndeh par ngui tàm broă pơn diang năc Việt Nam. Anih duh broă sùm Gơnoar ala măt dà lơgar kung lời uă tơ8ngai sền wơl cồng nha pơrjum dơ\ 7 mờ ai jơnau đơs lài ngan bè broă rơcang pơrjum dơ\ 8, Gơnoar ala măt dà lơgar kơnă 13.

Drim ngai òr 13/4, mò Nguyễn Thị Doan kuang jăt jơng atbồ lơgar geh dơ\ tìp măt, còp să mờ pà phan ai hìu bơnhă geh khà sră dong kờl bơh dà lơgar tàm càr Quảng Trị in, di dơ\ tơngkah 67 nam Ngai cau ling sồt să, cau ling chơ\t màng mờ lòt còp ies Blàng tơ\p bồc cau ling chơ\t màng dà lơgar Trường Sơn. Tàm dơ\ tìp măt, mò Nguyễn Thị Doan còp să mờ cih dờp dà kơlhề dờng ơnàng ngan bơh ală cau Mè Việt Nam khin cha jak chài, cau ling kòp tê jê să, hìu bơnhă geh khà sră dong kờl bơh dà lơgar, hìu bơnhă geh màng mờ dà lơgar; kơ\p kờn ală mè, ală bi klau, bi ùr sơr lèt gan kal ke mờ pơn jăt tai tă pơ gồp ai dà lơgar in. Mò Nguyễn Thị Doan jờng rơ càr Quảng Trị neh lơh niam broă sền gàr dong kờl cau geh màng mờ dà lơgar tàm tu\ tơngai lài. Mò Nguyễn Thị Doan, sồr:“ Jơnau sồr bơh Đảng, mờ Dà lơgar dê, là lơh geh rài kis cau geh màng mờ dà lơgar in ndrờm halà jơnhoa rlau mờ rài kis bơh làng bol tàm tiah ơm kis hơ\ dê. Gơ wèt mờ bòn lơgar geh uă cau geh dờp sră dong kờl bơh dà lơgar cau geh màng mờ dà lơgar bè do, kuơmàng tàm tu\ sền gàr dong kờl cau geh màng mờ dà lơgar mờ lơh gơs sră nggal jờng rơ cau geh màng mờ dà lơgar pa do, bè hơ\, digơlan Quảng Trị là dùl tàm ală càr lam bồ lài lơh gơs. Jờng rơ càr lơh niam broă lơh cau geh màng mờ dà lơgar, mơya kung pal sơlơ dong kờl tai, dong kờl uă rlau tai ai cau geh màng mờ dà lơgar in. Do là jơnau mờ Đảng, Dà lơgar kơp kờn ngan jơh nùs”.

Ngai 12/7, tàm bòn drà Gia Nghĩa, càr Dak Nông, anih sền gàr bơta pràn kơl dang deh dùh càr Dak Nông neh pơgồp bal mờ anih sền gàr màng kis Prudential bơyai kham bơta pràn să jan mờ pà phan làng bol kòn cau tàm do in. Tàm broă lơh do, neh geh mờr 300 dơ\ cau rơ[ah, làng bol kòn cau kis tàm bòn drà Gia Nghĩa geh kham sền gròi bơta pràn kơl dang să jan mờ pơlam, pà sơnơm ờ sa priă. Bal mờ hơ\, ală bác sĩ lơh broă tàm anih sền gàr bơta pràn kơl dang deh dùh càr Dak Nông neh bơyai 1 dơ\ pơrjum mờ tơngu me “Kòp ngòt rơngơ\t mờ broă sơndră mờ kòp”, kờ` ai làng bol in g^t ală jơnau bal mờ broă lơh geh kuơ tus tàm broă sền gàr bơta pràn kơl dang să jan, sơbì ală bơta mờng ờ niam. Di tàm dơ\ do, ala măt anih lơh sa kă bro Prudential tàm Tây Nguyên neh là pò phan geh 45 tơlăk priă ai kes priă nùs nhơm niam băo Dak Nông in kờ` lơh hìu dong kờl 1 hìu geh khà sră dong kờl bơh dà lơgar gơtìp kal ke tàm ntum Đức Xuyên, kơnhoàl Krông Nô in.

Drim òr 13/7, Mpồl cau lơh sa kă bro kơ nòm să càr Sóc Trăng pơ gồp bal mờ Mpồl cau lơh sơ nơm Cơldu\ kham uă kòp Hồng Lạc mờ Mpồl lơh broă niam Thánh thất Cao Đài Chợ Lớn bòn dờng Hồ Chí Minh dê, bơyai lơh kham, sơm kòp mờ pà sơ nơm ờ sa priă ai làng bol tàm ntum Qui Nhơn, kơnhoàl Kế Sách, càr Sóc Trăng in. Jăt hơ\, mpồl neh kham kòp mờ pà sơ nơm ờ sa priă ai rlau 600 nă làng bol rbah, kal ke, cau kra ơm kis is dùl nă să tàm bòn lơgar, mơ kung pà 200 bơnah phan ai làng bol geh rài kis uă kal ke bè rài kis in. Kờp jơh priă ngui tàm broă lơh do là rlau 100 tơlăc bơh mpồl hòi jà ală cau geh nùs nhơm niam tă pơ gồp mờ dong kờl. Bơh hơ\, dong làng bol rbah geh uă tu\ niam kham sơm kòp geh sền gàr pràn kơldăng să jan\ niam rlau.

Duh broă sùm mpồl ơruh pơnu Cộng sản Hồ Chí Minh càr Thái Bình pa tus còp mờ pà phan hìu nhă cau ling cảnh sát dà lềng gam lơh broă tàm bồt Hoàng Sa. Mpồl do neh tus còp, pà phan hìu nhă Trung uý Đặng Văn Dũng, ntum Minh Lãng, kơnhoàl Vũ Thư mờ hìu nhă Thiếu uý Trịnh Văn Duy, ntum Bách Thuận, kơnhoàl Vũ Thư gam lơh broă tàm ơhò cảnh sát dà lềng 4032, tiah cảnh sát dà lềng 2. ala măt mpồl ơruh pơnu càr Thái Bình neh tam pà bal mờ ală kal ke, ngòt rơngơ\t bơh ală kuang bàng, cau ling gam lơh broă tàm tiah bồt Hoàng Sa; Mờ lam sồr hìu nhă ală cau ling do iang nùs lơh sa, là anih tòm kờ` ală cau ling iang nùs lơh broă, sền gàr kơl jăp gơnoar dà lềng, bồt dà lềng dà lơgar. Di tàm dơ\ do, duh broă sùm mpồl ơruh pơnu càr Thái Bình neh pà 11 pò phan ai ală hìu nhă cau ling geh bòn tòm bơh càr Thái Bình gam lơh broă tàm bồt Hoàng Sa in. Tơl pò phan geh 1 tơlăk priă.

 886 tơmàn là kờp jơh priă mờ Anih duh broă làng bol càr Nghệ An pa ki\ nàng lơh ală gùng che đèng ai ală ntum tiah kơh bơ nơm mờ tiah làng bol kòn cau in. Jăt rơndăp broă lơh, tàm tơngai bơh nam 2014-2015, geh lơh đèng tus tàm gùl ală ntum mờ bơh nam 2016-2020 geh lơh đèng tus tơn ală hìu bơnhă. Nghệ An tu\ do gam pơgăp 21 rbô hìu làng bol, uă ngan là tàm 278 bòn tàm ală kơ nhoàl kơh bơ nơm bè Kỳ Sơn, Tương Dương, Quế Phong…ờ hềt geh ngui ồs đèng dà lơgar. Broă mu\t lơh rơndăp broă lơh ală gùng che ồs đèng ai ală ntum kơh bơ nơm, mờ tiah kòn cau in ờ mìng pơ gồp bơnah bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn, sền gàr kơ\ kơl jăp bơta ngăp lơngai mờ dà lơgar tàm tiah bòn lơgar, tiah kơh bơ nơm.

 Tàm ală ngai do, tàm kơnhoàl Quang Bình, càr Hà Giang neh gơl^k geh mìu dờng mờ jo\, lơh gơl^k dà cò, mờ lơh mờr 30 nơm hìu làng bol gơtìp aniai tài tơrlah ù bơh dòr, rơlao 100 nơm rơbòng dà gơtìp tơrlah, mờr 60 lồ phan tam ờ jo\ tơngai gơtìp aniai uă. Ală ntum gơtìp aniai uă ngan là Bản Rịa, Yên Thành, Tiên Yên, bòn drà Yên Bình. Mìu, dà cò kung neh lơh tơrlah bơtơ\t Nà Mèo mờ lơh tơrlah ờ uă gơl gùng lòt tus tàm ală bòn, ntum tàm kơnhoàl do, lơh kòl gùng lòt. Anih duh broă kơnhoàl Quang Bình neh sồr ală ntum ai mpồl 4 lơh broă tàm do tơn, tàm hơ\ geh ling gàr bòn, mpồl ơruh pơnu tus dong kờl làng bol tơmù mờ hoàc huơr bơh mìu dờng dà cò lơh aniai; Mờ bơyai sền gròi ală hìu làng bol tàm tiah di gơlan gơtìp tơrlah ù uă kờ` ntrờn làng bol bal mờ phan bơna tus tàm tiah niam.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.      

Lơgar Triều Tiên pa cuh tai 2 nai gar phào ồs cuh rềp tàm drim òr 13/4. Anih yal tơng^t AFP tơl^k jơnau yal gah ling klàng lơgar Hàn Quốc pà g^t, lơgar Triều Tiên neh cuh 2 nai gar phào ồs tàm tiah dà lềng đah măt tơngai l^k lơgar do tàm tu\ 1 jiơ 20 mờ 1 jiơ 30 phút drim òr. Ală phào ồs do geh cuh ngài di pơgăp 500 kơi sồ. Do là dơ\ cuh phào ồs dơ\ 5 lơgar Triều Tiên dê mìng tàm ờ tơl 2 poh do. Lài mờ hơ\ 1 ngai, lơgar Triều Tiên neh yă dơ\ tàp ling tàm dà lềng tus do bơh lơgar Mỹ mờ lơgar Hàn Quốc geh geh bơyai lơh bơh ngai 16 tus 21/7 tus do.

 Ồng Vladimir Putin kuang atbồ lơgar Nga gam còp lơgar Argentina, ngai òr nao 12/7, neh ki\ dùl jơnau ring bal tam klăc lơh broă bal năng lượng hạt nhân. Dơ\ lòt còp kung kờn chul chồl gi\t gơp kă bro đah Nga mờ dà lơgar tàm tiah Mỹ Latinh do. Đơs tàm dùl dơ\ pơrjum bău bal, ồng Vladimir Putin kuang atbồ lơgar Nga mờ ồng Critisna Fernandez kuang atbồ lơgar Argentina pà gi\t, jăt jơnau ring bal, mpồl lơh sa dờng Năng lượng hạt nhân dà lơgar Nga Ra-sa-tom geh tus bal lơh Hìu măi đèng hạt nhân Atucha III bơh lơgar Argentina dê. Argentina là rài lơh sa dờng dơ\ 3 tàm tiah Mỹ Latinh mờ broă lơh hìu măi đèng hạt nhân geh dong lơgar do gơmù bơta kơp kơ nờm tàm bơnah nhiên liệu hoá thạch.

Ngai òr 13/7, Gơnoar ala măt dà lơgar pa, lơgar Iraq neh bơyai pơrjum cri bơyai bè broă crơng gơs 1 Gơnoar atbồ lơgar pa-do là broă kờ` dong kờl tơmù ală jơnau gơtìp tam cah is uă ngan mờ đơng lam dà lơgar tàm tu\ mpồl jăt yàng Islam dră wơl gam rề ơnàng ù tiah sơgràm tàm lơgar Iraq. Lài mờ hơ\, Gơnoar ala măt dà lơgar kơnă pa lơgar Iraq ngai 01/7 neh pơrjum dơ\ sơnrờp, bu\ lah bè hơ\, neh ờ gơtùi pồ kuang atbồ bal mờ 2 nă kuang jăt jơng atbồ Gơnoar ala măt dà lơgar kơnă pa, den tàng pơrjum ơm ing. Gơnoar ala măt dà lơgar pa geh pồ lơgar Iraq dê geh ơm ing pơrjum tơnơ\ mờ hơ\ tàm ngai 08/7, tàm tu\ lơgar do gam gơtìp kal ke tàm broă rơwah ală kuang bàng đơng lam dờng.

Ngai òr 13/7, mò Angela Merkel kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlao jơh lơgar Đức ai lơh pơlai ngan tu\ pal tơrmù bơta pin dờn lơgar Mỹ, tơ nơ\ tu\ sền go\ ală cau jòi sền jơnau ndơp ndơr tàm lơgar do. Đơs tàm anih sơnio rùp dà lơgar Đức ZDF, mò Angela Merkel pà gi\t, tu\ bơ yô pal sùm lùp is là cau bơ yô geh pơrlơ\ dră wơl he halà ờ tàm tu\ lơh broă mờ he mơya kung gam lơh broă mờ cau ndai tai in sơl halà ờ, den hơ\ ờ di là dùl bơta gi\t gơp pal pin dờn ngan ờ. Mơya, mò Merkel kung kơp kờn geh dùl bơta tam gơl tàm nùs nhơm bơh lơgar Mỹ dê.

 Drim do 14/7, mờ 1 nai plai su\t di tàm phút 113 bơh Gotze dê, neh dong kờl mpồl coh plai lơgar Đức pha mpồl coh plai lơgar Argentina mờ gơs là mpồl coh plai geh khà 1 tàm dar coh plai World cup 2014 tàm dar coh plai du\t ndơl geh bơyai lơh tàm blàng coh plai Maracana. Tàm rơlao 1 jơ lài mờ tu\ coh plai dơ\ du\t ndơl geh bơyai lơh tàm ngai chờ coh plai dờng ngan gùt dunia nam do tàm lơgar Brazil geh bơyai lơh, dơ\ tơn jơh coh plai geh lơh niam, uă bơta chài rơgơi geh bơyai lơh tàm blàng coh plai Maracana. Jơnau đơs crih mùl màl tàm dơ\ coh plai World cup nam do geh sơnđan “La la la” kung geh đơs bơh 1 nă cau chài đơs crih lơgar Colombia sơnđan la Shakira tềng đăp mờ rơlao 90 rơbô nă cau tus sền tàm dơ\ tơn jơh coh plai.