JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Mho ngai 13/9, tàm hìu lơh broă Đảng dà lơgar, ồng Nguyễn Phú Trọng kuang atbồ đơng lam Đảng dà lơgar neh wă mò Bronwyn Bishop kuang atbồ Gơnoar ala măt bòn lơgar, lơgar Australia gam còp mùl màl lơgar he. Ồng Nguyễn Phú Trọng kơ\p kờ` tàm tơngu me lơh broă bal gah gùng dră bal niam bơne\, 2 lơgar pơn jăt tai tơnguh bơtàu pràn rơlao tai broă lơh sa, kă bro di pal mờ broă lơh bal Gah gùng dră bal mờ bơta pràn bơh 2 lơgar; sồr lơgar Australia ai tơl bơta niam nàng ală anih lơh sa kă bro lơgar Việt Nam lơh broă bal uă rơlao tai mờ ală anih lơh sa kă bro lơgar Australia, tàm hơ\ uă ngan là tàm gah lơh, blơi, tăc chah, ai tơl bơta niam phan kă bro lơgar Việt Nam, tàm hơ\ kuơ màng ngan là phan geh lơh bơh broă lơh sa suơn sre-phan tàm dà geh tus uă rơlao tai tàm anih kă bro lơgar Australia.

 Mho ngai òr 14/9, tàm Hìu duh broă Gơnoar atbồ lơgar dê, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar Việt Nam neh wa\ ồng Hatoyama Yukio kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlau jơh lơgar Nhờk lài do di dơ\ ồng mờ hìu bơnhă gam geh dơ\ lòt còp mờ lơh broă tàm lơgar Việt Nam. Ồng Nguyễn Tấn Dũng đơs tờm, Việt Nam sùm sền dờng màng bơta gi\t gơ\p lơh bơ yô bal, cau lơh broă bal dờng màng mờ lơgar Nhờk, mờ kơ\p kờn mờ geh lơh jơh pràn he dê bal mờ lơgar Nhờk pơn jăt tai ai bơta gi\t gơ\p 2 lơgar bơtàu tơnguh ngai sơlơ jrô ơnàng, kơ\ kơl jăp, jo\ jòng, tài bơta kuơ bơh làng bol 2 lơgar dê mờ tă pơ gồp ai bơta ngăp lơngai, bơtàu tơnguh tàm tiah Châu Á mờ tàm dunia. Ồng Nguyễn Tấn Dũng kơ\p kờ`, sơlơ tơnguh tai mờ rề ơnàng rlau tai bơta tam klăc lơh broă bal đah 2 lơgar tàm ală broă, tàm hơ\ geh lơh broă sa sươn sre ngui măi mok jak chài pa, bơto broă lơh mờ dong kờl kòn bơnus.

 Mho òr 14/9, mpồl pơlam dong kờl broă bơsram sră càr Nam Định bơyai jàu khà priă bơsram nam 2014 ai ală kơnòm bơsram, cau bơsram dờng pa mu\t bơsram geh rài kis rơbah bơsram jăk in. Mò Nguyễn Thị Doan kuang jăt jơng atbồ lơgar neh tus mờ jàu khà priă bơsram ai ală oh in. Tàm dơ\ jàu, rơlao 1 rơbô nă kơnòm bơsram geh rài kis rơbah, bơsram jăk neh geh dờp khà priă bơsram 1 tơlăk 500 rơbô priă tàm 1 nă. Tàm khà ală oh geh dờp khà priă bơsram, uă oh kòn đời mè mờ bèp, là kòn cau ling gam lơh kơnòl tàm bồt Trường Sa, cảnh sát sền gàr dà lềng. Bơdìh hơ\ tai, mpồl bơlam dong kờl broă bơsram sră càr Nam Định neh jàu khà priă bơsram sòl pơn đàng nùs nhơm pin dờn pà 5 nă cau bơsram dờng pa mu\t bơsram geh rài kis kal ke, bơsram jăk in. tơl nă geh dờp 11 tơlăk priă tàm 1 nam tus tơn 4 nam bơsram tàm hìu bơsram dờng.

 Mho ngai òr 14/9, Anih duh broă làng bol càr Gia Lai mờ ala măt Anih priă jền Kă bro bal Kă bro mờ lơh sa mờ măi mok Việt Nam neh bơyai lơh dơ\ jàu 200 nơm hìu ai cau rbah mờ mờr 11 tơmàn priă dong kờl blơi phan ngui gah lơh sơ nơm ai hìu sơ nơm 211 càr Gia Lai in. 200 nơm hìu geh lơh mờ priă jơh ală là 10 tơmàn, ndrờm là hìu lơh hơđăng, geh lơh jăt hìu rơndăp lơh bơh Gah bơ\t bơtàu càr Gia Lai dê, ndrờm bè hìu ờs mờng bơh yau bơh làng bol kòn cau tàm tiah do dê. Ală hìu geh dờp hìu gơ wèt 5 kơnhoàl là }ư Prông, }ư Sê, }ư Pưh, Mang Yang mờ Krông Pa. Ồng Rơ Mah Thuân ala măt tus 50 hìu rbah tàm ntum Ia Mơr, kơnhoàl }ư\ Prông, tus dờp hìu cau pà, đơs bè do:“ Tu\ do, bol an\ chờ hờp ngan. Tu\ do, hìu đam neh kơ\ kơl jăp, ờ gơtìp `hăt dà mìu ồm sèt tai, bol an\ lơh ngan jơh nùs bơ\t bơtàu bòn lơgar pa, sền gàr bơta ngăp lơngai, ờdo ờdă mpồl bơtiàn tàm bòn lơgar ntum dê’.

Tềng đăp mờ kal ke bơh mìu càl dờng geh măt sơnđan dunia là Kalmaegi, dà lơgar Việt Nam sơnđan là Sềm dà lềng, mho òr 14/9, tàm Hà Nội, ồng Cao Đức Phát kuang atbồ gah lơh sa mờ tơnguh bơtàu bòn lơgar dà lơgar-mờ là kuang atbồ mpồl đơng lam mờ ala măt anih duh broă dà lơgar bè broă jòi dong klàs cau gơtìp rềs àr cri bơyai bè broă sơndră mờ mìu càl dờng. Jăt jơnau đơs bal. mìu càl dờng Kalmaegi geh khà ntrờn mhar, pràn mờ gơl^k geh kal ke. Tàm pơrjum, ồng Cao Đức Phát neh sồr ală càr, bòn dờng bơh càr Quảng Ninh tus càr Ninh Bình bơto sồr làng bol tàm broă sơndră hìu đam; tu\ lơi kung rơcang broă ntrờn làng bol. Ală càr, bòn dờng pal sền gròi, sền wơl broă lơh tơl niam ờ do ờ dă tơnao dà, ală broă lơh sơndră mờ mìu càl dờng dà cò aniai.

 Gờm chờ Ngai Dunia cau dờng sơnam, ngai 1 nhai 10 mờr tus, mờ lơh jăt Nam Ơruh pơnu lơh broă dong kờl is, ngai òr 14/9, tàm bòn dờng Buôn Ma Thuột, Mpồl cau lơh sơ nơm kơnòm să càr Dak Lak lam lơh broă lơh Gùng lòt tài bơta pràn kơldăng să jan\ cau dờng sơnam in, mờ broă lơh tờm là kham kòp, pà sơnơm, kham kòp gơbàn ngan ngồn mờ reh măt ai cau dờng sơnam in. Broă lơh kham jơh làm să jan\, dong kờl bơto pơlam sền gàr pràn kơldăng să jan\, pà sơ nơm ờ sa priă ai rlau 500 nă cau dờng sơnam in, mờ kham săc rơ wah gah kòp ờs mờng, reh măt ờ sa priă ai 200 nă ồng mò in.

Kung tàm drim òr 14/9, tàm hìu sơnơm càr Kon Tum mpồl tam klăc ơruh pơnu càr Kon Tum, gah lơh sơnơm mờ ala măt mpồl cau dờng sơnam càr do neh pơgồp bal bơyai lơh: “Broă lơh nùs nhơm tài bơta pràn kal dang să jan cau dờng sơnam nam 2014”. Mờ bơta tòm là ală cau lơh sơnơm gam lơh broă tàm mpồl cau lơh sơnơm kơnòm să càr Kon Tum, tàm drim òr, broă lơh do neh kham rơlao 500 nă mò, ồng gam lơh broă bal m mpồl cau dờng sơnam 9 kơnhoàl, bn dờng càr Kon Tum dê, mờ ờ uă bơta kòp bè: gơguh, gơmù mhàm, kòp plai nùs, gùng mhàm, kòp đồm mhàm; kòp rơbă ntìng. Bal mờ broă pà sơnơm sơm kòp ờ sa priă, ală mò, ồng gam geh bơto pơlam bè broă sào sa bơkah, broă tàp pràn să jan kờ` sơlèt mờ kòp tê jê să.

 Càr Phú Yên pa geh Kơrnuăt cih broă bơto bơtê, dong kờl mờ gơ hòi cau bác sĩ rê lơh broă tàm càr Phú Yên. Tơngai bơh nam 2014- 2020, càr do geh gơ hòi pơgăp 280 nă bác sĩ jơh bơsram kai bơsram dờng mờ rlau mờ kai bơsram dờng rê lơh broă. Jăt hơ\, bác sĩ jơh bơsra kai bơ srăm dờng geh sră cơng tàng bơsram jak rê lơh broă tàm càr Phú Yên geh dong kờl dùl dơ\ là 250 tơlăc priă; jak di mơ là 200 tơlăc priă, bè ờs là 150 tơlăc priă. Mìng is gơ wèt mờ bác sĩ geh sră cơng tàng là tiến sĩ gah lơh sơ nơm, bác sĩ chuyên khoa II geh dong kờl dùl dơ\ bơh 300 tơlăc tus 500 tơlăc priă.

 Mho ngai 13/9, tàm ntum Ia Tiên, kơnhoàl Cư\ Sê, càr Gia Lai neh gơl^k geh dơ\ bu\ dà lơh 2 nă kơnòm ùr bơsram chơ\t. Tơnơ\ mờ tu\ neh tus nhơl chờ tòm ngai deh 1 nă cau bơyô, 2 nă oh Nguyễn Thị Phương Thảo, 17 sơnam, kis tàm bòn Khooih Yu, ntum Ia Tiên, kơnhoàl Cư\ Sê mờ oh Đinh Thị Thêu, 17 sơnam kis tàm bòn Phú Tân, ntum Ia Băng, kơnhoàl Cư\ Prông neh tus tàm tơnao dà Ia Kring, ntum Ia Tiên nhơl tai. Tàm tu\ 3 jơ nggùl mho, tài ờ sền gròi nền nòn, 2 nă kơnòm ùr do neh gơtìp ntiar jơng mờ gơdùh tơn tàm tơnao dà. Ală cau rềp tềng hơ\ go\ mờ bơyai tus dong klàs ală oh. Bu\ lah bè hơ\, tài dà jrô, mờr 1 jơ tơnơ\ mờ hơ\, hơ\ sồng geh cèng 2 nă guh hờ đang gờl den neh chơ\t.

JƠNAU TƠNGIT DUNIA.

Tàm càr lơgar Vienchan, lơgar Lào, pa geh bơyai lơh k^ hơ pơrgon bal sră nggal pal kah lơh broă bal bơh lơgar Lào mờ lơgar Malaysia bè broă sền gròi, lơh rơndăp broă lơh gùng rơndeh ồs lòt jờl bơh càr Savannakhet lơgar Lào tus Lao Bảo, lơgar Việt Nam jòng 220 kơi sồ. rơndăp broă gùng rơndeh ồs lòt jờl do geh k^ di tàm tu\ lơgar Lào bơyai pơrjum dờng châu Á- Châu Âu dơ\ 9 (ASEM-9) tàm nam 2012. Tu\ rơndăp broă do lơh gơs, ờ mìng dong kờl gah gùng lòt lơgar Lào geh tơl bơta tìp mờ anih ơhò ơm lơgar Việt Nam, mờ gam pơgồp bal tàm broă chồl pràn tơnguh bơtàu lơh sa, kă bro phan bơna tus mờ anih ơhò ơm Mũi Túi, bòn dờng Đà Nẵng, lơgar Việt Nam, kung bè chồl pràn tơrgùm broă lơh gùng lòt-pơn diang phan tàm mpồl ASEAN dê.

Ală lơgar tàm Mpồl tam klăc ling klàng đah tô Đại Tây Dương-NATO neh sơnđờm jàu phàu crong ai lơgar Ukraina in. Jơnau yal do geh ồng Valery Galetei kuang atbồ Gah sền gàr dà lơgar lơgar Ukraine, cau pa bal mờ ồng Petro Poroshenko kuang atbồ lơgar Ukraine tus bal Pơrjum kuang bàng dờng màng bơh Mpồl ling NATO dê geh lơh tàm Tiah Wales, pà gi\t tu\ hơ jơnau lùp tàm anih sơnio rùp Gah 5 bơh lơgar Ukraine dê. Lài hơ\, ồng Yuri Lutsenko kuang dong broă bơh kuang atbồ lơgar Ukraine dê pà gi\t, ờ uă lơgar tàm tiah đah măt tơngai mu\t plai ù, bè Mỹ, Tây, Italia, Ba Lan mờ Na-uy neh ring bal ai kuang dong broă gah ling klàng mờ ai phàu crong pa pràn ai lơgar Ukraine in. Mơya, Mỹ, Ba Lan mờ Na-uy neh ờ bài dờp jơnau yal do.

Ngai 13/9, tàm tiah đah tô Donetsk, tiah đah măt tơngai l^k lơgar Ukraine neh gơl^k geh ală dơ\ rah phào dờng. ~hu\ jù neh gơl^k rềp mờ [làng rơndeh par tàm Donetsk, bu\ lah jơnau sồr ờ cuh phào neh geh ring bal bơh Gơnoar atbồ lơgar Ukraine mờ mpồl dră wơl tàm đah măt tơngai l^k. Do ờ di là dơ\ sơnrờp gơl^k geh ală dơ\ sò tơm tơnơ\ mờ tu\ jơnau ring bal ờ cuh phào geh k^ tàm ngai 05/9-do là broă neh kal ke dờng màng  ngan tus mờ jơnau ờ cuh phào do dê. Bàng rơndeh par Donetsk tu\ do gam geh ling gơnoar atbồ lơgar sền gròi. Lài mờ hơ\, ling lơgar Ukraine neh yă mpồl dră wơl neh sò tơm tàm tu\ trồ mang tàm tiah bàng rơndeh par Donetsk.

Dùl nă kuang bàng bơh Gơnoar atbồ lơgar Sierra Leone dê ngai òr  14/9 pà gi\t, bác sĩ dơ\ 4 bơ tờp virus Ebola tàm lơgar do neh chơ\t tơ nơ\ tu\ ală bơta lơh ngan jơh nùs dong kờl bơh gơnoar atbồ lơgar Sierra Leone dê jun bác sĩ do tus lơgar ndai nàng sơm kòp mơya ờ geh cồng nha. Jăt kuăng bàng do yal, giáo sư Olivet Buck neh chơ\t tàm lồi ngai òr, tơ nơ\ tu\ Mpồl lơh sơ nơm dunia pà gi\t tơn, ờ gơtùi lơh jăt jơnau sồr ai bác sĩ do lòt tus lơgar ndai nàng sơm kòp. Lài hơ\, Sierra Leon neh dan mờ Mpồl lơh sơnơm dunia dong kờl priă jền nàng jun bác sĩ Olivet Buck tus dùl hìu sơnơm tàm lơgar Đức. Mơya, Mpồl lơh sơnơm dunia pà gi\t, ờ gơtùi lơh jăt jơnau sồr do mờ mìng geh lơh ngan nàng gơtùi sơm kòp niam ngan rlau jơh ai cau kòp do in, geh bal broă ngui sơ nơm sơm kòp lơh tơr lòng lài.

Drim òr 14/9, geh 14 nă cau neh chơ\t, 12 nă cau gam jòi ờ go\ tàm 1 dơ\ bu\ ơhò pơn diang năc tài `sừc dờng dà lềng hờ bơdìh dà lềng càr Bắc Maluku, tiah đah măt tơngai l^k lơgar Indonesia. Kung tàm drim òr neh gơl^k geh 1 dơ\ rềs àr rơndeh pơn diang năc tàm tiah đah jum măt tơngai mu\t lơgar Thổ Nhĩ Kỳ, lơh 13 nă cau chơ\t, 15 nă cau sồt să tu\ rơndeh do gơtìp gơlơ\p mờ gơdùh tàm croh dà, càr Antalya, gơl^k geh rềs àr do gam geh lùp khào kờ` g^t loh làng.