JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Drim òr 14/12, tàm Hà Nội, mpồl kơnòm bơsram đah jum dà lơgar pơgồp bal mờ [òn dờng Hà Nội mờ Gah bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar bơyai lơh tơnkah 60 nam ngai hìu bơsram kơnòm đah jum tàm ù tiah đah tô dà lơgar bơh nam 1954 tus 2014. Tàm nùs nhơm chờ hờp ngai tơrgùm bal, ală rài kơnòm bơsram đah jum dà lơgar neh yal ală jơnau kah wơl tàm hìu bơsram ơm tơn lời ală kơnòm bơsram đah jum dà lơgar tàm ù tiah đah tô dê. Pơgăp mờ do tòm 60 nam, tơnơ\ mờ kơrnoăt hơ bal Jeneve, lơh jăt gùng dà broă lơh bơh Bác Hồ, Đảng dà lơgar mờ Gơnoar atbồ lơgar dê, hìu bơsram kơnòm đah jum dà lơgar tàm ù tiah đah tô neh geh cơng gơs. Rơlao 32 rơbô nă oh kòn ală kuang bàng lơh broă ka] màng tàm đah jum dà lơgar neh tus tiah đah tô dà lơgar kờ` ròng siam, bơto bơtô kờ` drơng tàm broă tơnklàs dà lơgar, sền gàr mờ bơ\t bơtàu dà lơgar. Đơs tàm dơ\ pơrjum, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar neh đơs tòm: tơngai neh jo\ rơlao, ală he geh tơl cơng tàng kờ` pin là, hìu bơsram kơnòm đah jum dà lơgar tàm ù tiah đah tô là 1 tàm ală broă bơto bơtê geh cồng nha ngan tàm gah bơto bơtê mờ bơsram ka] màng dà lơgar he dê. Cồng nha dờng màng ngan mờ pơnỳơ să ngan bơh ală hìu bơsram kơnòm bơsram đah jum dà lơgar là tàm rài kis kal ke ngan, mơya khà bơto bơtê mờ bơsram kung geh niam ngan, neh ai dà lơgar in gah mpồl kuang bàng ngăc ngar. Bu\ lah tàm gơnoar lơi, ală kuang bàng geh ròng siam, geh bơto bơtê tàm hìu bơsram kơnòm bơsram đah jum dà lơgar tàm ù tiah đah tô ndrờm đềt mềr uă ngan tus mờ dà lơgar tus mờ Đảng, mờ làng bol.

 Drim òr nao 13/12, tàm Hà Nội, Anih cah rn\a jơnhoa hơđăng rlao jơh dà lơgar pơ gồp bal mờ Anih priă jền bơtàu tơnguh Châu Á bơyai lơh Pơrjum kơbàng wil Kuang atbồ Anih cah rn\a jơnhoa hờđang rlao jơh dà lơgar ală lơgar tàm mpồl Asean bè gơnoar broă bơh anih cah rn\a dê tàm broă sền gàr tiah ơm kis. Pơrjum là anih nàng ală Kuang atbồ anih cah rn\a, kuang bàng cah rn\a tus bal pơrjum yal tơngi\t bal bơta mờng chài tàm tu\ cah rn\a, kơrnuat boh lam dà lơgar mờ dunia tàm broă lơh sền gàr tiah ơm kis kung bè ală broă lơh geh kuơ ngan ngồn kờn gròi sền ală bơta lòng tus mờ tiah ơm kis. Pơrjum kơbàng wil Kuang atbồ anih cah rn\a jơnhoa hờđang rlao jơh dà lơgar ală lơgar tàm mpồl Asean dơ\ 4 bè tiah ơm kis sơnđăn măt: bơta lòng tiah ơm kis mờ gơnuar broă bơh anih cah rn\a dê. Đơs tàm dơ\ mu\t pơrjum, ồng Trương Hoà Bình kuang atbồ Anih cah rn\a jơnhoa hơđăng rlao jơh dà lơgar đơs tờm, bơ\ bơl tiah ơm kis mờ ală jơnau gơlời wơl bơh bơta bơ\ bơl tiah ơm kis tu\ do gam uă ngan tàm uă lơgar tàm dunia. Anih cah rn\a bal mờ gơnuar broă, kơ nòl broă bơh he dê gam ngai sơlơ tơngo\ loh gơnoar broă kuơmàng tàm broă sền gàr tiah ơm kis. Den tàng bè hơ\, kơ\p kờn bơh dơ\ pơrjum dơ\ do dê là ală kuăng bàng tus bal pơrjum geh jơh nùs tàm yal tơngi\t bal, mờng chài dờng màng tàm broă cah rn\a ală dơ\ lơh tìs bè tiah ơm kis mờ jòi gùng dà broă lơh adăt boh lam dipal ai bơta tam klăc lơh broă bal đah Anih cah rn\a ală lơgar Asean in tàm broă sền gàr tiah ơm kis.

 Tơnơ\ mờ 3 ngai lơh broă, drim ngai 13/12, pơrjum dơ\ 9 mpồl duh broă ala mat làng bol càr Dak Lak neh tơn jơh, ring bal ală kơrnoăt mờ ală khà tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn nam 2015. Nam 2015, càr Dak Lak ai khà tơnguh lơh sa tus 9% jăt mờ nam do, rài kis tơl nă cau là mờr 35 tơlăk priă, hòi jà tơrgùm priă bơcri gùt mpồl bơtiàn geh di pơgăp 17 rơbô tơmàn priă, tơnguh 26% jăt mờ nam 2014; tă ndrờm bal kes priă dà lơgar geh di pơgăp 3 rơbô 600 tơmàn priă; khà hìu rơ[ah gơmù 2%; ai broă lơh 27 rơbô nă cau in, khà cau ờ geh broă lơh tàm [òn drà hờ đơm 3%. Bè broă lơh jăt, càr Dak Lak ai tơl^k bơta kuơ bơ\t bơtàu wơl broă lơh sa pơgồp bal mờ tam gơl broă tơnguh lơh sa, lơh jăt ală broă hòi jà bơcri priă, tơnguh gơnoar tòm làng bol tàm broă bơ\t bơtàu [òn lơgar pa; rơcang đơng lam tă kes priă, tơnguh sền gàr broă bơcri kes priă.

Broă lơh cit sơnơm ờ sa priă vaccine rcăng sơndră kòp sởi mờ rubella ai kơ nòm dềt bơh 1 sơnam tus 14 sơnam tàm gùt lơgar in gam mu\t lơh tàm tơngai dơ\ 2 tàm 63 càr mờ bòn dờng tàm gùt lơgar. Jăt Mpồl lơh sơ nơm rcang gàr lài di Gah lơh sơ nơm dà lơgar yal, tus tu\ do, broă lơh ci\t sơ nơm rcăng sơndră kòp geh lơh niam ờdo ờdă bal mờ rlau 12 tơlăc nă kơ nòm dềt geh cit, uă ngan là kơnòm bơh 1 tus 10 sơnam. Geh 27 càr ai mu\t lơh cit sơ nơm jăt tơl tiah ai kơ nòm dềt bơh 1 tus 14 sơnam in tàm ờ uă kơnhoàl, ntum tiah sar lơgar ngài, mờ kal ke tàm broă lòt rê. Kờp bal, gùt lơgar neh geh 50 càr mờ bòn dờng geh khà ci\t sơ nơm rcang sơndră kòp rlau 95%. Ờ uă kơ nòm dềt ơm ờ hềt cit, uă ngan là tài bơh ală bơta gơ tơngo\ aniai tus pràn kơldăng să jan\ aniai bơh bơta tam gơl trồ tiah tàm tơngai tam jàu kàl. Tu\ do, ală tiah gam tus cit jơh, kờn lơh niam ngan rlau jơh broă lơh rcăng sơndră kòp sởi mờ rubella ai kơ nòm dềt in.

 Drim òr 14/12, tàm hìu chài rơgơi ơruh pơnu [òn dờng Hồ Chí Minh, gah bơto pơlam gùng dà broă lơh mpồl đơng lam Đảng [òn dờng Hồ Chí Minh neh pơgồp bal mờ mpồl ơruh pơnu [òn dờng do, mpồl cau chài bơceh jơnau đơs crih mờ mpồl ku\p rùp [òn dờng do bơyai lơh ràng tơl^k rùp niam mờ tơngu me “Cau ling wa Hồ-ală cau niam ngan”; mờ tơl^k măt pang sră “Tu\ geh kis lơngăp lơngai pal kah bi…” mờ bơyai lơh đơs crih tamya chờ gờm 70 nam ngai crơng gơs ling klàng làng bol Việt Nam mờ 25 nam ngai chờ gùt mpồl bơtiàn sền gàr dà lơgar. Ràng tơl^k rùp niam mờ tơngu me “Cau ling wa Hồ-ală cau niam ngan” geh 102 pang rùp bơh ală cau chài ku\p rùp geh pơnrơ jăk. Tơngu me ală pang rùp tơrgùm tơl^k mùl màl jăt tơngu me “Ling klàng, làng bol Việt Nam tu\ lơi kung rơcang tam lơh”. “Kuang bàng, cau ling tàm rài kis pah ngai” mờ “Cau chài bơceh jơnau đơs crih, cau chài đơs crih [òn dờng kah tus cau ling wa Hồ”.

 Anih cah rn\a làng bol kơnhoàl Kbang, càr Gia Lai pa cah rn\a dơ\ sơn rờp mờ ku\p jàm 12 nhai tus mờ ờ uă kuang bàng sền gàr brê geh gơ rềng mờ bol koh kơl kơnau chi brê. Kuang bàng sền gàr brê pal ko\ng bơta lơh glài do la Hồ Như Khôi deh nam 1982, lơh broă tàm Mpồl sền gàr brê kơnhoàl Kbang, lơh kơnòl broă tàm ntum Kon Pne. Lài hơ\, Khôi neh lời ai Nguyễn Ngọc Quýnh deh nam 1963, ơm kis tàm [òn drà Kbang, kơnhoàl Kbang in òt 21 khối dơm chi bách tơlir gơ wèt mpồl chi IIA, chi sao bràs gơ wèt mpồl chi III, mờ chi tô hạp gơ wèt mpồl chi V, tàm tiah brê Kbang. Jơh ală dơm chi do geh ơn tàm rơndeh pơndiang phan mờ lơh pơr lồm mờ 4 tấn bùm blàng ris kờn lòt klàs bơh mpồl lơh broă geh gơnoar. Khôi soh phan lơh broă sền gàr brê, ngui rơndeh măy lòt lài lam gùng ai rơndeh pơndiang dơm chi do in lòt tus [òn drà Kbang nàng tăc. Tus anih ơm sền mpồng brê bơh Mpồl lơh sa kă bro is dùl nă să Lơh broă brê bơ nơm Krông Pa, kơnhoàl Kbang, cau lơh broă tàm anih do tus sền, sền go\ mờ yal Kuang àng kơnhoàl Kbang in lơh sră nggal mờ yal yă.

 Mho òr 14/12, gơl^k geh 1 dơ\ ồs sa brê tàm tiah brê Kép, gơl du\t ndơl bơnơm Trúc Tay, gơwèt ntum Yên Lư, kơnhoàl Yê Dũng, càr Bắc Giang. Ồng Trương Anh Trường kuang atbồ mpồl sền gàr brê kơnhoàl Yên Dũng pà g^t, mpồl sền gàr brê kơnhoàl neh mhar bơyai gơsơ\t ồs mờ neh gơsơ\t ồs sa, hoàc huơr di pơgăp 2 lồ brê tam, tàm hơ\ geh tòm bạch đàn mờ tòm keo…) mờ ờ geh aniai bè kòn bơnus. Lài mờ hơ\ tàm ngai 13/12, tàm ală brê bạch đàn mờ ală tòm chi tam ndai geh jàu sền gàr tềng gah rơbòng dà tiah Hàm Long, rềp bal bơh ntum Tiền Phong mờ ntum Yên Lư, kơnhoàl Yên Dũng kung neh gơl^k ồs sa brê. Tơnơ\ mờ tu\ go\ ồs sa, mpồl lơh broă geh gơnoar tàm do, tàm hơ\ geh mpồl sền gàr brê, cau ling, kuang àng, làng bol neh tus gơsơ\t ồs mờ tus tàm rơlao 8 jơ drim òr, ồs sa neh gơsơ\t jơh.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Tơnơ\ mờ tu\ pal tơnjo\ tơngai cri bơyai tai 2 ngai tàm ală dơ\ cri bơyai bè trồ tiah anih duh broă dunia dê tàm càr lơgar Lima, lơgar Peru, àng drim gờ` ngai òr 14/12, ală kuang bàng cri bơyai tus bơh rơlao 190 lơgar neh ring bal 1 rơndăp broă ring bal. Rơndăp broă do gam geh sơnđan là “Jơnau hòi jà tus mờ broă lơh bè trồ tiah tàm Lima”, dơ\ sơnrờp sồr jơh ală lơgar, ală lơgar geh broă lơh sa pa tơnguh bơtàu kung bè ală lơgar pas gơs, pal lơh mơ kờ` kơrian tam gơl trồ tiah. Jơnau ring bal do geh sền là broă lơh kuơ màng sơnrờp ngan kờ` wèt tus broă lơh gơs 1 jơnau ring bal bơh lài tus tu\ do bè tam dră tam gơl trồ tiah gùt dunia dê di gơlan geh bơyai lơh tàm Paris, lơgar Tây tàm lồi nam tơnơ\, ơla mờ kơrnoăt Kyoto. Rơndăp broă do tơl^k loh, ală lơgar geh kơnòl krơi is tàm broă tam dră mờ tam gơl trồ tiah. Den tàng, geh sền là neh tơmù jơnau ờ su\k ơm bơh ală lơgar gam tơnguh bơtàu, tàm hơ\ geh bal lơgar Lo mờ lơgar Ấn Độ, do là jơnau đơs là, ală sră nggal rơndăp broă lài mờ hơ\ gơtìp kal ke uă ir tus mờ ală lơgar geh broă lơh sa pa tơnguh bơtàu jăt mờ ală lơgar pas, tàm dơ\ tam dră mờ tam gơl trồ tiah. Bơdìh hơ\ tai, rơndăp broă do gam đơs loh làng là, ală lơgar pas pal ai broă dong kờl priă jền ală lơgar gam tơnguh bơtàu in tàm broă tam dră kal ke mờ trồ tiah do.

Anih sơnio rùp NHK lơgar Nhờk dê yal cồng nha lùp sền tơ nơ\ dơ\ te\ khà gơnoar ala mat kơnă bòn lơgar lơgar Nhờk tàm ngai òr 14/12, ai go\, tam klăc bal at gơnoar ai geh bơta jai pha uă ngan rlau jơh bal mờ 2 bơnah 3 khà kuang bàng geh pồ lơh broă tàm Gơnoar ala măt kơnă bòn lơgar. Kuang bàng mblàng kung đơs, Đảng làng bol lơh tờm khăt gơboh-LDP at gơnoar bơh ồng Shinzo Abe kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar geh tu\ di gơlan ai geh uă ngan khà sră pồ bơh lài tus tu\ do là 300 nă kuăng bàng tàm Gơnoar ala mat kơnă bòn lơgar. Jăt cồng nha lùp sền, tam klăc bal at gơnoar geh pồ geh pơgăp 317 nă kuang bàng tàm kờp jơh 475 nă kuang bàng bơh Gơnoar ala mat kơnă bòn lơgar lơgar Nhờk dê. Tàm hơ\, mìng is Đảng làng bol lơh tờm khăt gơboh digơlan geh bơh 275 tus 306 nă kuang bàng. Cau lơh broă bal Komeito tàm tam klăc bal at gơnoar digơlan pồ geh bơh 31 tus 36 nă kuang bàng. Tàm tu\ hơ\, Đảng dră wơl dờng ngan rlau jơh tàm lơgar Nhờk la Đảng làng bol lơh tờm digơlan geh bơh 61 tus 68 nă kuang bàng.

 Mang tơn jơh du\t ndơl pơlòng ùr hàng dunia nam 2014 geh bơyai lơh tàm càr lơgar London, lơgar Anh mang òr 14/12 mờ broă tus bal bơh 122 nă ùr hàng tàm ală lơgar mờ ù tiah tàm dunia. Ờ ơm bơdìh mờ jơnau yal lài bơh ală cau jăk chài bè ùr hàng dê, ùr hàng dunia nam 2014 neh gơwèt tus mờ ala mat ùr hàng lơgar Nam Phi sơnđan là Rolene Strauss. Ùr hàng dơ\ 2 gơwèt ùr hàng lơgar Hungary sơnđan là Edina Kulcsár, ùr hàng dơ\ 3 gơwèt ùr hàng lơgar Mỹ sơnđan là Elizabeth Safrit. Ală khà pơn jờng ndai bơh dơ\ pơlòng ùr hàng dunia nam do kung geh yal, bè ùr hàng tàp pràn să jan gơwèt ala mat ùr hàng lơgar Phần Lan sơnđan là Krista Haapalainen. Ùr hàng dà lềng gơwèt ala măt ùr hàng lơgar Thuỵ Điển sơnđan là Olivia Asplund. Geh 5 nă ùr hàng geh khà ùr hàng niam nùs. Ùr hàng lơgar Malaysia geh khà ùr hàng jăk chài. Ala măt ùr hàng lơgar Việt Nam Nguyễn Thị Loan kung geh mu\t tàm khà 25 nă ùr hàng ngan tàm dơ\ pơlòng ùr hàng dunia do.

Jơt nă cau lơh phan gơtìp bồr tơ\p tàm dùl dơ\ bơrtoh tàm tơrlung tơnhàu chah tàm bòn dờng Kê Tây, càr Hắc Long Giang, đah tô mat tơngai lik, lơgar Lo. Anih lơh broă gròi sền ờdo ờdă lơh broă bòn lơgar pà git, dơ\ bơrtoh gơlik geh tàm pơgăp 10 jiơ drim òr 14/12, jăt jiơ tiah do dê, lơh jơh ală cau lơh chah do chơ\t. Mpồl dong kờl rềs àr neh tă ală bồ] lik bơh tơrlung chah. Jơnau bơh tài lơh gơlik dơ\ bơrtoh do gam geh lùp khàu lơh loh.