JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho ngai 15/11, pơrjum Gơnoar ala măt dà lơgar tàm hìu pơrjum dờng, ồng Huỳnh Văn Tý kuang atbồ mpồl kờp sền sră pồ neh yal cồng nha đùh sră tơnpồ pin dờn tus mờ 50 nă kuang bàng geh Gơnoar ala măt dà lơgar pồ, k^ tơnpồ. Jăt mờ hơ\, cau geh khà sră pồ pin dờn uă ngan là mò Nguyễn Thị Kim Ngân kuang jăt jơng atbồ Gơnoar ala măt dà lơgar mờ 390 pang sră pồ pin dờn uă. Cau geh sră pồ pin dờn uă ơm dơ\ 2 là ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar mờ 380 pang sră pồ. Cau geh sră pồ pin dờn dơ\ 3 là mò Trương Thị Mai kuang atbồ anih duh broă ală bơta mpồl bơtiàn Gơnoar ala măt dà lơgar mờ 365 pang sră pồ. Cau geh sră pồ pin dờn ơm dơ\ 4 là ồng Đinh La Thăng kuang atbồ gah gùng lòt mờ pơn diang phan dà lơgar mờ 362 pang sră pồ. Cau geh sră pồ pin dờn ờ uă ngan là mò Nguyễn Thị Kim Tiến kuang atbồ gah lơh sơnơm dà lơgar mờ 192 pang sră pồ. Cau ơm dơ\ 2 bè khà sră pồ pin dờn ờ uă là ồng Hoàng Tuấn Anh kuang atbồ gah chài rơgơi-tàp pràn să jan mờ nhơl chờ dà lơgar mờ 157 pang sră pồ. Ơm dơ\ 3 bè sră pồ pin dờn ờ uă là ồng Nguyễn Thái Bình mờ 154 pang sră pồ.

 Tơ nơ\ tu\ Gơnoar ala măt dà lơgar yal cồng nha đùh sră pồ pi` dờn tus mờ 50 nă kuang bàng bơh Gơnoar ala măt dà lơgar pồ mờ ki\ tơn pồ, bal mờ cau te\ khà gùt lơgar, ală rnàng làng bol tàm Tây Nguyên neh geh jơnau đơs bơh he dê. Uă ngan cau te\ khà tàm Tây Nguyên đơs là, cồng nha đùh sră pồ pin dờn tơngo\ geh bơta niam ngan, song dơ pă mờ geh kơ nòl ala tus bồ tơngoh, jơnau kơ\p kờn bơh cau te\ khà dê; mơkung đơs di bơta pràn jak bơh tơl nă cau geh đùh sră pồ pin dờn dê. Cau te\ khà Phan Thanh Vị, 85 sơnam, mu\t Đảng neh 58 nam do, ơm kis tàm mpồl [òn 2, sơnah [òn Lê Lợi, [òn dờng Kon Tum, càr Kon Tum đơs là, bơta pin dờn bơh ồng dê geh sơlơ tơnguh tai, tơ nơ\ tu\ iăt sền cồng nha đùh sră pồ pin dờn. Ồng đơs niam ngan ală broă gơ rềng niam ngan bơh broă đùh sră pồ pin dờn.“ Bơh đùh sră pồ pin dờn dơ\ do, ală cau đùh sră pồ pin dờn ờ uă bơh dơ\ đùh sră pồ pin dờn dơ\ dùl, den tu\ do khi neh sơr lèt rlau. Loh làng, bè ồng Đinh La Thăng kuang atbồ Gah Gùng lòt pơndiang phan dà lơgar. Mờ lài do bè ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar, kung là đùh sră geh dùl ê\t pơndrờm mờ ală kuăng bàng ndai, mơya, dơ\ do, ồng là cau geh sră pồ pin dờn jơnhoa. Tài bơh dơ\ dùl, den cau sền go\ geh bơta ờ hềt di, cau lơh ngan brồ guh. Ờ mìng să tờm an\ mờ cau te\ khà cau kung pin dờn ngan. Ală kuang bàng geh sră pồ pin dờn ờ uă, geh cơng tàng nàng lơh ngan sơr lèt gan lơh gơs kơ nòl broă bơh khi dê. An\ pin dờn là bè hơ\”.

 Cau te\ khà Nguyễn Đình Thiện kis tàm ntum Biển Hồ, [òn dờng Pleiku, càr Gia Lai ring bal mờ cồng nha đùh sră pin dờn 50 groăt geh Gơnoar ala măt dà lơgar pồ mờ k^ tơnpồ. Ồng đơs là, ală kuang bàng geh sră đùh pồ pin dờn uă bè ồng Đinh La Thăng kuang atbồ gah gùng lòt mờ pơn diang phan dà lơgar mờ ồng Nguyễn Văn Bình gơnoar atbồ anih priă jền dà lơgar Việt Nam là di pal ngan. Cau te\ khà Nguyễn Đình Thiện đơs: “Cồng nha pin dờn bơh ală kuang bàng neh tơl^k mùl màl broă lơh sa-mpồl bơtiàn lơgar he dê tu\ do. Mờ tơl^k gơnoar-kơnòl bơh ală kuang bàng tàm Gơnoar ala măt dà lơgar tus mờ làng bol. Cau te\ khà bol a` kơ\p kờ` tus mờ ờ uă kuang bàng geh sră pồ pin dờn ờ uă bè kuang atbồ gah lơh sơnơm dà lơgar, geh bơto bơtê mờ bơsram sdà lơgar, gah chài rơgơi-tàp pràn să jan mờ nhơl chờ dà lơgar. Gah phan geh is mờ tiah kis dà lơgar kờ` ală kuang lam bồ gah lơh broă sền wơl kơnòl să tòm mờ gah lơh broă kờ` geh broă lơh niam, kờ` lơh niam wơl, tơmù bơta ờ niam, di pal mờ nùs nhơm pin dờn cau te\ khà dê”.

Cau te\ khà [òn dờng {uôn Ma Thuột, càr Dak Lak ring nùs bal mờ cồng nha do sơl, mờ đơs là, ală kuang bàng Gơnoar ala măt dà lơgar neh đơs di ngan bơta pràn jak bơh tơl gah broă lơh dê. Cau te\ khà kơ\p kờ`, ală cau geh khà sră pồ pin dờn dùl ê\t, ngan lơh ngan uă rlau tai tàm tơngai tus. Cau te\ khà Nguyễn Vừa ơm tàm sơnah [òn Thắng Lợi, [òn dờng {uôn Ma Thuột, càr Dak Lak, đơs:“ An\ sền go\ là ndrờm bè jơh ală khi sền go\ geh kơ nòl. Jơh ală kuang bàng Gơnoar ala măt dà lơgar đơs nam do, pơndrờm mờ nam lài den tam gơl uă ngan. Kuang bàng Gơnuar ala măt dà lơgar lơh bè hơ\ là dipal ngan mờ nùs nhơm làng bol dê. Cau sền go\ geh bơta ờ hềt di den lơh gơ in niam wơl, mờ dilah tam gơl geh den an\ sền go\ là kơ\p kơ nờm ngan. Broă lơh ai sră pồ pin dờn an\ sền go\ là kờn ngan, bơh jơnau đơs tă pơ gồp bal bè hơ\, an\ sền go\ là kờn pal lơh, pal lơh sùm bè broă ai sră pồ pi` dờn”.

Ngai do 17/11, mu\t poh lơh broă dơ\ 5, pơrjum dơ\ 8, Gơnoar ala măt dà lơgar kơnă 13. Jăt broă lơh, poh do, Gơnoar ala măt dà lơgar geh ai 2 ngai nggùl kờ` kuang bàng tàm Gơnoar ala măt dà lơgar lùp ală kuang atbồ gah lơh broă dà lơgar bè ală broă mờ cau te\ khà bal mờ làng bol gùt lơgar sền gròi. Ngai do, lài mờ tu\ lùp mờ hơ jơnau lùp, Gơnoar ala măt dà lơgar iăt mờ cri bơyai bè jơnau yal broă lơh jăt ală kơrnoăt Gơnoar ala măt dà lơgar dê bè lùp mờ hơ jơnau lùp iăt cồng nha sền gròi broă bơsong jơnau đơs bơh cau te\ khà pơyoa tus mờ pơrjum dơ\ 7, Gơnoar ala măt dà lơgar kơnă 13. 4 nă kuang atbồ gah lơh broă dà lơgar geh hơ jơnau lùp dơ\ do là kuang atbồ gah kă bro dà lơgar, kuang atbồ gah dơlam is dà lơgar, kuang atbồ gah gùng lòt mờ pơn diang phan dà lơgar mờ kuang atbồ gah lơh broă-cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dà lơgar. Tơnơ\mờ hơ\, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar geh hơ loh làng rơlao tai ờ uă tơngu me mờ kuang bàng sền gròi.

Mang òr 16/11, tàm Hà Nội, Anih duh broă sền gàr ờdo ờdă gùng lòt dà lơgar bơyai lơh “Dơ\ kah kơlôi ală cau gơtìp aniai chơ\t să tài bơh rềs àr gùng lòt kờn lơh jăt Ngai dunia kah kơlôi ală cau aniai chơ\t să tài bơh rềs àr gùng lòt nam 2014, mờ jơnau đơs Kah kơlôi cau neh chơ\t, tài cau gam kis”. Jăt Anih duh broă sền gàr ờdo ờdă gùng lòt dà lơgar, pah ngai lòt gan, 25 nă cau lik bơh hìu mờ ờ tu\ lơi rê tai mờ hìu bơnhă, lời wơl tàm nùs nhơm cau kờn gơboh dê bơta jê sồt muăt jrùm ngan, bơta wờl să ngan bơh jơh tơl nă cau dê, bơh ală jơnau lùp ờ gơtùi hơ geh. Di tàm dơ\ do, Anih duh broă sền gàr ờdo ờdă gùng lòt dà lơgar hòi jà, jơh tơl nă làng bol Việt Nam tài bơta ờdo ờdă bơh să tờm, tài rnàng tơ nơ\ do bơh oh kòn kòn sau he dê, tài bơta kis gơs bơh jơi bơtiàn dê, pal lơh te\ jơh ală bơta lơi gơtùi lơh nàng gùng lòt tàm lơgar bol he dê ngai sơlơ ờdo ờdă rlau. Tơl nă cau pal lơh jăt niam adăt gùng lòt, lơh is tàm wa\ wờng bal, dong kờp bal tàm tu\ lòt rê tàm gùng.

Tơnkah 45 nam ngai crơng gơs mpồl ơruh pơnu làng bol ka] màng đah jum dà lơgar càr Dak Lak, ơruh pơnu tàm càr do neh bơyai lơh uă broă lơh mùl màl kờ` chờ gờm. Mùl màl, drim ngai 15/11, tơnơ\ mờ tu\ neh bơyai lơh pơlòng rơndeh coh bơh [òn dờng Buôn Ma Thuột tus tàm tiah pồs đồng ka] màng Krông Bông, mpồl ơruh pơnu gah kuang àng càr Dak Lak neh pà 95 pò phan ai ală hìu nhă geh sră dong kờl bơh dà lơgar mờ làng bol kòn cau geh rài kis rơ[ah tàm [òn Khoá, ntum Cư\ Pui, tơl pò phan geh 300 rơbô priă. Kung tàm ngai 15/11, tàm tiah pồs đồng cách mạng Krông Bông, mpồl ơruh pơnu càr Dak Lak neh bơyai lơh ală broă bè: tus còp anih kah kơlôi ală cau ling chơ\t màng; jàu 2 broă lơh ơruh pơnu dê tàm 2 ntum Cư\ Pui mờ Yang Mao, tơl broă lơh geh 25 tơlăk priă, tơmu\t pa ơruh pơnu tàm mpồl, pà khà priă bơsram mờ rơndeh coh kơnòm bơsram geh rài kis rơ[ah, bơsram jăk in.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ngai òr 16/11, pơrjum dờng mpồl ală lơgar geh broă lơh sa tơnguh bơtàu mờ pa tơnguh bơtàu gam sơnđan là mpồl G20 neh tơn jơh tơnơ\ mờ 2 ngai pơrjum tàm [òn dờng Brisbane, càr Qeensland, lơgar Australia. Jơnau yal bal bơh pơrjum pà g^t, mpồl G20 ai khà tơnguh phan geh lơh tàm lơgar mpồl do dê ờ uă ngan là 2% tàm 5 nam tus. Jăt ală cau jăk chài lơh sa, di lah jơnau hơ mpồl G20 geh lơh jăt tơl, khà phan lơh sa mpồl do dê geh tơnguh tai 2,1% bơh tu\ do tus nam 2018, bơh tu\ hơ\ geh ai tai rơlao 2 rơbô tơmàn đôlar Mỹ tus mờ broă lơh sa gùt dunia dê m ai tai g^t nđờ tơl^k broă lơh. “Rơndăp broă lơh Brisbane” geh 1 rơndăp broă chồl pràn tơnguh, ring bal broă crơng gơs anih tòm bơ\t bơtàu broă lơh tàm Sydney, chồl pràn ală broă sơndră mờ ờ tă dia mờ ai tơl^k ală kơrnoăt bè anih priă jền nền nòn rơlao. Mpồl G20 kung tơl^k ală broă chồl pràn tơnguh mờ ai tai broă lơh bè neh ring bal lơh jăt jơnau bơceh bơ\t bơtàu broă lơh gùt dunia, ai tơl^k khà ờ ndrờm bal cau lơh broă cau klao mờ cau ùr gơmù 25% tàm nam 2015, ring bal rơndăp broă sơndră mờ sa kuề sa koà tơngai bơh nam 2015 tus 2016; tơnguh bơta pràn ală mpồl lơh sa priă jền tàm gùt dunia…

 Ngai òr 16/11, kềng dơ\ pơrjum kuang bàng dờng màng G20, neh geh lơh dơ\ tìp măt đah ală kuang bàng đơng lam atbồ ală lơgar Mỹ, Nhờk mờ Australia, hòi jà bơsong ngăp lơngai ală bơta tam pìt tam phà tàm dà lềng. Đơs tàm dùl dơ\ pơrjum bău lài mờ tu\ rê bơh dơ\ pơrjum, ồng Vladimir Putin kuang atbồ lơgar Nga đơs tờm, geh tu\ tơngai niam nàng bơsong dơ\ tam lơh tàm lơgar Ukraine, mơya đơs lài, broă ngui ală kơrnuat lơh glài digơlan lơh gơlik ală jơnau gơlời wơl ờ niam tus bal mờ ală lơgar ngui kơrnuat lơh glài mờ lơgar gơtìp lơh glài.

 Ngai òr 16/11, ồng Petro Poroshenko kuang atbồ lơgar Ukraine neh tơl^k jơnau kơrian jơh ală broă lơh gơnoar atbồ lơgar dê, tàm hơ\ geh bal broă lơh sơnơm, bơto bơtê mờ bơsram tus tàm tiah đah măt tơngai l^k gơwèt gơnoar sền gròi bơh mpồl dră wơl. Jăt jơnau sồr bơh ồng Petro Poroshenko, ală anih lơh broă, anih lơh sa kă bro dà lơgar Ukraine pal tơn jơh lơh broă tàm Donetsk mờ Luhansk tàm 1 poh tai. Anih priă jền dà lơgar Ukraine kung dờp jơnau sồr ơm ờ ai ală broă lơh, tàm hơ\ geh broă lơh sră càn priă tàm ờ uă tiah mpồl dră wơl sền gròi. Priă ală cau mờ anih lơh sa kă bro tàm ală tiah do kung gơtìp kơrian jơh. Dùl nă kuang bàng lơgar Ukraine pà g^t, jơnau sồr do gam geh ngui tus mờ ală anih bè hìu bơsram, hìu sơnơm mờ anih lơh broă yal mhar.

Ồng Barack Obama kuang atbồ lơgar Mỹ ngai òr 16/11, geh jơnau đơs sền gàr bơta song dơ pă bơh adăt bè sền gàr pràn kơldăng să jan\ làng bol in ( Obama care) tơ nơ\ tu\ geh ờ uă jơnau đơs đơs lah bè adăt lơh tàm pơndăng do. Ồng Barack Obama đơs tờm, broă rề ơnàng blơi sră kham sơm kòp ờ sa priă dipal mờ priă jền lơh geh ai làng bol lơgar Mỹ in neh geh kờp du\ mờ sền sơ wì nền ngan lài mờ tu\ geh ring bal tàm nam 2010.

Mpồl lơh sơnơm dunia ngai òr 16/11 neh đơs, lơgar Mali pal rơcang sơndră mờ broă di gơlan gơtòp kòp ebola, mờ yal lài dơ\ gơl^k kòp do geh uă mờ ngòt rơngơ\t rơlao mờ dơ\ lài. Bu\ lah geh dờp uă bơta niam tàm dơ\ sơndră mờ virus kòp ebola tàm ờ uă lơgar đah măt tơngai mu\t châu Phi, mơya mpồl lơh sơnơm dunia kung gam ờ su\k ơm bè kòp tu\ do tàm lơgar Mali, tơnơ\ mờ tu\ lơgar do geh go\ tai 2 nă cau chơ\t mờ 4 nă cau gơtòp kòp pa.