JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Ngai 19/7, tàm Hà Nội, mpồl rơcang sră nggal pơrjum dờng dơ\ 12 Đảng dà lơgar pơrjum pơgồp jơnau đơs bè rơndăp broă tơngu me nền nòn jơnau yal gah gùng dră bal dà lơgar mpồl đơng lam Đảng dà lơgar kơnă 11 tàm pơrjum dờng Đảng dơ\ 12. Ồng Nguyễn Phú Trọng, kuang atbồ đơng lam Đảng dà lơgar-là kuang atbồ mpồl rơcang sră nggal neh đơng lam pơrjum. Ồng Nguyễn Phú Trọng đơs loh: pal tơl^k loh tơngu mepơrjum dờng dơ\ 12, tài do là nùs nhơm đơng lam, tơl^k tơngu me tòm ngan, kơnòl tòm tàm tơngai lơh broă. Đơs tàm pơrjum, ồng Nguyễn Phú Trọng neh đơs loh: pơrjum dờng Đảng dơ\ 12 geh bơyai lơh tàm tu\ lơgar he neh bơyai lơh 30 nam gơl pa; gam pơn jăt tai lơh jăt kơrnoăt bơ\t bơtàu dà lơgar tàm rài tơnguh Chủ nghĩa xã hội (geh bơtơl, tơnguh bơtàu nam 2011); lơh jăt sơnoa boh lam nam 2013 mờ tàm nggùl tơngai lơh broă broă tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn 10 nam bơh nam 2011 tus 2020; bơta tàm lơgar mờ dunia geh uă tam gơl mhar, kal kem ờ g^t lài, gơl^k geh uă bơta pa. Den tàng pal tơl^k loh tơngu me pơrjum dờng Đảng dơ\ 12: “Bè tơngu me pơrjum dờng he neh tơl^k pal geh tơngu me, tài do là nùs nhơm đơng lam, tơl^k tơngu me tòm ngan kơnòl broă lơh tàm tơngai lơh broă, tơl^k gùng dà tus broă bơ\t bơtàu ală sră nggal pơrjum dờng ờ go\ di mìng geh jơnau yal gùng dră bal dà lơgar. Mìng is jơnau yal gùng dră bal dà lơgar den do kung là măt sơnđan. Mơya jơnau kờ` bè măt sơnđan do pal buơn wă, buơn kah, buơn lơh mờ tơnơ\ do gơs kơrnoăt den buơn sền gròi”.

Dờp jơnau jà bơh Đảng Srơh đah ma Tơr gùm dùl-MIU lơgar Dominica dê, bơh ngai 15-18/7, Mpồl kuang ala mat Đảng cộng sản Việt Nam bơh ồng Hoàng Bình Quân kuang atbồ Mpồl lơh broă mờ lơgar ndai lam bồ, neh geh dơ\ lòt còp mờ lơh broă tàm lơgar Dominica kờn lơh kơ\ kơl jăp mờ chul chồl bơta gi\t gơ\p lơh bơ yô bal tam klăc lơh broă bal đah 2 đảng mờ 2 lơgar. Tàm ală dơ\ tìp măt mờ lơh broă, ồng Hoàng Bình Quân ưn ngài lơgar Dominica neh kờn bal lơgar Việt Nam gơs là lơgar tàm Mpồl duh broă gơnoar kòn bơnus anih duh broă dunia dê, tơngai lơh broă bơh nam 2014-2016; mơkung sồr 2 gah gờn cribơyai mờ ki\ pơrgon Kơrnuat chul chồl mờ sền gàr dong kờl bơcri priă, Kơrnuat pleh tă dia 2 dơ\; lơh geh tơl ală bơta nàng mpồl lơh sa kă bro bơh 2 lơgar dê tam klăc bal mờ tus lơh sa kă bro tàm ù tiah 2 lơgar dê; sồr Gơnoar atbồ lơgar Dominica gờn dờp kơrnuat lơh sa drà kă bro ai lơgar Việt Nam in mờ kờn bal Việt Nam tơlik măt te\ khà lơh gơnoar broă lơgar geh jơng ờ lơh broă sùm tàm Mpồl cribơyai sền gàr ngăp lơngai anih duh broă dunia tơngai lơh broă bơh nam 2020-2021. Ồng Hoàng Bình Quân kung neh yal ai ală kuang bàng đơng lam bồ lơgar Dominica in gi\t bè bơta kal ke tàm dà lềng đah măt tơngai lik mờ nùs nhơm, gùng dà broă lơh bơh Việt Nam dê bơsong bơta kal ke bơh ală broă lơh ngăp lơngai, jăt tàm jơnau cih bơh adăt boh lam dunia, kuơmàng la jơnau pơrgon bơh anih duh broă dunia dê bè adăt dà lềng nam 1982.

 Tơnkah 67 nam ngai cau ling sồt să, cau ling chơ\t màng 27/7 drim òr 20/7, mò Nguyễn Thị Kim Ngân kuang jăt jơng atbồ Gơnoar ala măt dà lơgar, ồng Nguyễn Hạnh Phúc kuang atbồ jơdu\ lơh broă Gơnoar ala măt dà lơgar, mò Phạm Thị Hải Chuyền kuang atbồ gah lơh broă-cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dà lơgar bal mờ kuang bàng đơng lam càr Quảng Trị neh tus chu `àng tàm bòn dờng Quảng Trị. Mò Nguyễn Thị Kim Ngân bal mờ mpồl kuang bàng neh tus ơn goàng bơkào, chu `àng tàm anih kah kơlôi ală cau ling chơ\t màng [òn dờng Quảng Trị, kah yal yau ală cau ling chơ\t màng neh phi să tàm dơ\ tam lơh 81 ngai, mang nam 1972, sền gàr bòn dờng Quảng Trị. Tàm dơ\ tam lơh hơ\, g^t nđờ rơbô nă cau ling lơgar he sơnam gam kơnòm neh chơ\t phi să tàm ù tiah do mờ lơh gơl^k geh jơnau đơs crih jăk chài bè nùs nhơm khin bơrna`, phi să tài ù lơngăp lơngai, khăt gơboh, pơgồp bal tàm broă tơnklàs jơh đah jum, dà lơgar tơrgùm bal.

Di tơngkah 67 nam Ngai Cau ling sồt să, cau ling chơ\t màng 27/7, mho ngai òr nao 19/7, Mpồl ala măt cau lơh broă Gah lơh broă cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn càr mờ mpồl ala măt cau lơh broă gah lơh sơ nơm càr, Mpồl dong kờl sơ nơm tơm ba phan bơna càr Gia Lai lam lòt còp, pà phan mờ kham sơm kòp ờ sa priă ai cau geh màng mờ dà lơgar tàm ntum Gào, bòn dờng Pleiku, càr Gia Lai in. Tàm dơ\ lòt còp, tơ nơ\ tu\ yal wơl bơhiàn ka] màng khin cha jak chài ngan bơh jơi bơtiàn he dê tàm 2 dơ\ tam lơh dờng jo\ jòng bơh jơi bơtiàn dê, ntum Gào là ntum dùl lơm tàm ù tiah càr Gia Lai geh 2 dơ\ pồ là khin cha jak chài, ală cau lơh broă tàm Gah lơh broă cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn càr Gia Lai neh jàu tàm tê tơn 44 bơnah phan bơh ală kuang bàng lơh broă sa priă nhai dà lơgar bơh Gah lơh broă do dê tă pơ gồp nàng pà 44 nă cau ling sồt să, cau ling kòp tê jê să, mờ cau hìu bơnhă cau ling chơ\t màng, tơl bơnah phan kờp priă 200 rbô, tàm hơ\ geh banh kèu, tơngi sa mờ ală phan bơna ndai tai.

Ngai òr 20/7, mpồl ơruh pơnu càr Lâm Đồng neh bơyai pơs wàs kloh niam blàng tơ\p bồc cau ling chơ\t màng bòn dờng Dà Làc di tàm poh “Kis g^t jơnau, g^t adăt” tơnkah 67 nam ngai cau ling sồt să, cau ling chơ\t màng ngai 27/7. Broă sền blàng tơ\p bồc cau ling chơ\t màng bơh rơlao 1 nam do neh gơs là broă lơh ơruh pơnu càr Lâm Đồng dê kờ` mùl màl bơto bơtê rài cau kơnòm să in gơboh mờ dà lơgar, bơhiàn tam lơh ka] màng, broă phi să, să tòm ală rài ồng pàng dê. Ờ mìng tàm, ală ngai nhai 7, mờ jăt tơngai pah nhai, mpồl ơruh pơnu càr Lâm Đồng sùm bơyai uă broă lơh kờ` kah tus, tơl niam blàng tơ\p bồc cau ling chơ\t màng bòn dờng Dà Làc sùm geh sền gàr kloh niam. 

 Ngai òr nao 19/7, Hìu chài rơ gơi, ơruh pơnu, kơ nòm pa dờng mờ kơ nòm dềt càr Dak Lak bơyai lơh Broă lơh Dùl ngai lòt nàng gi\t kơnă VII, mờ bơta tus bal bơh 70 nă oh là kơ nòm bơsram kai I, II, tàm ù tiah bòn dờng Buôn Ma Thuột. Tàm tơngai dùl ngai, ală oh tus lơh ală broă lơh niam mờ geh kuơ ngan, bè: tus bal nhơl ală jơnau nhơl ơ wan\ să jan\, bơsram bơta chài tam ya jơnau yau, jòi gi\t bè jơnau gi\t wa\ kah yau, chài rơ gơi kòn cau Tây Nguyên…Broă lơh kờn bơto yal ală oh in bơta chài ơm kis, lơh geh anih nhơl kuơ, niam, dong ală oh tìp măt, lơh quèng, bơsram, cribơyai mờng chài, bơsram tàp nùs nhơm lơh broă mpồl, bơta tam klăc mờ bơta lơh glài.

 Drim òr 20/7, anih lơh broă đơng lam sơndră mờ mìu càl dờng dà lơgar neh pơrjum sền wơl hoàc huơr mờ cri bơyai broă kờ` tơmù hoàc huơr tơnơ\ mờ mìu càl dờng sồ 2 lơh aniai. Jăt khà kờp neh tơl, neh geh 4 nă cau chơ\t tu\ mìu càl dờng sồ 2 tus tàm ù gờl. Tàm hơ\ tàm càr Lào Cai 3 nă cau gơtìp kơnàs còng; tàm càr Lạng Sơn 1 nă cau gơtìp dà cò pơrdô tu\ gan croh dà rê. Hoàc huơr bè hìu ơm, geh 136 nơm hìu gơpồ rơkàng, 9 nơm hìu gơtìp tơrlah, tơrlah mờr 1 rơbô khối ù, lu\ tềng gùng lòt, tàm hơ\ càr Quảng Ninh là tiah gơtìp hoàc huơr uă ngan bè phan bơna tu\ mìu càl dờng tus. Tu\ do, ờ hềt g^t loh khà kờp bè sre kòi mờ phan tam ờ jo\ tơngai gơtìp gơbam tàm dà tài mìu càl dờng lơh gơl^k.

 Tơ nơ\ 3 ngai geh lơh, bal mờ uă broă lơh niam ngan, măng ngai òr nao19/7, Festival Nho mờ Vang dunia-Ninh Thuận 2014, neh tơn jơh mờ dơ\ tơn jơh bềng uă rùp să tàm anih lơh tiah tơnua dà điều hoà, bòn dờng Phan Rang-Tháp Chàm. Cau năc nhơl chờ lòt còp dơ\ lơh chờ neh geh nô ală ơlak vàng krơi is tus bơh 11 lơgar mờ uă tiah tàm lơgar, pơlai ngan là ờ geh ơlak vang Dà Làc, mờ tus bal nhơl ală jơnau nhơl bơh yau, kờn ngan sền mờ dơ\ tàm pơr lòng plung tàn mờ đơr, pơr lòng belàt niam, lòt còp sền ràng tơlik rùp niam chài “Ninh Thuận-Dùl kơnhòal ù tiah niam gơ hòi gơ jà ngan”…Tàm tơngume Festival gam geh ală dơ\ cribơyai Pơlam gùng bơtàu tơnguh tờm nho mờ ơlak vang Ninh Thuận, Cribơyai jak chài Bơtàu tơnguh nhơl chờ tơn kềng dà lềng tàm gùl lơgar gơ jăt bal mờ ù tiah brê bơ nơm dờng ơning ơnàng Tây Nguyên.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ngai òr 20/7, là tơngai du\t ndơl mờ lơgar Iran mờ mpồl 5 lơgar  tàm mpồl  cri bơyai sền gàr bơta lơngăp lơngai anih duh broă dunia mờ lơgar Đức ai tơl^k kờ` geh 1 jơnau ring bal tơl ală bơta bè broă lơh hạt nhân gơtìp tàm kơn dang lơgar Iran dê. Bu\ lah bè hơ\, dar cri bơyai du\t ndơl lài mờ tơngai do neh tơn jơh tàm ngai òr mờ ờ geh ring bal du\t ndơl. Ală lơgar ring bal tơnjo\ tơngai cri bơyai tus nggùl nhai 11 tus tài gam uă jơnau ờ ring bal. ală lơgar dờng neh geh jơnau dră wơl bè broă tơnjo\ tơngai du\t ndơl do.

Ngai òr nao 19/7, lơgar Triều Tiên tam dră wơl ală jơnau đơs lah bơh Mpồl cribơyai sền gàr ngăp lơngai anih duh broă dunia dê bè ală dơ\ cuh phàu ồs rềp ndo bơh lơgar do dê. Jơnau yal bơr bơh Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Triều Tiên dê, đơs loh: Triều Tiên geh sơlơ tơnguh tai bơta pràn nàng sền gàr să tờm he, dilah Mpồl cribơyai sền gàr ngăp lơngai anih duh broă dunia ờ tơngo\ kơ nòl bơh he dê dùl bă ring bal. Jơh ală broă lơh ling klàng bơh mpồl ling lơgar Triều Tiên dê ai, tàm hơ\ geh bal cuh ală phàu ồs tam lơh chài, là gơnoar bơh lơgar do dê sền gàr gơnoar tờm mờ bơta ngăp lơngai bơh dà lơgar dê, kờn dră wơl ală bơta pơhìn bơh lơgar Mỹ dê. Mpồl cribơyai sền gàr ngăp lơngai anih duh broă dunia la mpồl lơh broă geh kơ nòl broă sền gàr niam bơta ring lơngai mờ ngăp lơngai gùt plai ù den tàng sền gròi uă rlau tus ală dơ\ tàp ling bal bơh Mỹ mờ Hàn Quốc dê.

 Ngai òr 20/7, 3 ngai tơnơ\ mờ rơndeh par MH17 lơgar Malaysia gơtìp gơdùh tàm tiah đah măt tơngai l^k lơgar Ukraine lơh 298 nă cau chơ\t, dunia gam ờ hềt jơh ngòt rơngơ\t bè dơ\ rềs àr geh sền là tài kòn bơnus lơh gơl^k do. Bal mờ anih duh broă dunia, ală lơgar tàm mpồl ASEAN ngai òr kung neh tơl^k jơnau yă pràn ngan tus mờ dơ\ rơndeh par lơgar Malaysia gơtìp cuh mờ hòi jà geh 1 dơ\ lùp khào tơl. Tàm tu\ ală lơgar gơrềng bal gam tàm kơn dang, geh uă broă tơnkah ală cau gơtìp chơ\t geh lơh tàm ală lơgar Australia, Malaysia mờ Hà Lan.

Mpồl Dà lơgar Islam ngai òr 20/7, geh jơnau đơs dờp kơ nòl mu\t lơh dùl ròt ală dơ\ lơh bơrtoh bồm tàm jơh ală tiah bơh cau Shiai dê tàm Baghdad, tàm ngai òr nau 19/7, lơh rlau 27 nă cau chơ\t. Ală dơ\ lơh bơrtoh bồm ngai òr là ngòt rơ ngơ\t ngan rlau jơh tàm càr lơgar Baghdad, kờp bơh tu\ mpồl phàu crong Sunni sơnđờm mu\t lơh dơ\ tam lơh gròi sền tiah đah tô dà lơgar. Mpồl cau do đơs lài, geh pơn jăt tai lơh ală dơ\ sò tơm kờn lơh roh bơta ngăp lơngai tàm lơgar Iraq.

Ngai òr 21/7, broă lơh ling klàng lơgar Israel kờ` di tàm dòr bơnơm Gaza neh tus ngai dơ\ 13 mờ ờ hềt geh jơnau niam lơi bè broă lơh bal kờ` tơn jơh tam lơh bơh lơgar Israel mờ mpồl geh phào cau jăt yàng Islam Hamas cau Palestin dê. Ală dơ\ cuh phào bơh lơgar Israel neh lơh rơlao 350 nă cau Palestin gơtìp chơ\t. Tàm tu\ hơ\, tàm uă lơgar neh l^k dră kờ` mờ cau Palestin mờ dră wơl broă lơh ling klàng lơgar Israel dê.

 Mìu càl  dờng Rammasun tơ nơ\ tu\ tus tàm ù gờl lơgar Lo neh lơh hoàc hươr uă bè kòn bơnus mờ phan bơna. Jăt tơr gùm kờp bơh Gah lơh broă làng bol dà lơgar Lo dê, kờp tus 11 jiơ ngai òr, tơ nơ\ tu\ tơn aniai tơn tàm ală càr Hải Nam, Quảng Đông mờ Quảng Tây, mìu càl dờng Rammasun neh lơh 18 nă cau chơ\t, 5 nă cau roh thit, 11 rbô nơm hìu gơtìp tơrlah, 77 rbô nơm hìu gơtìp aniai jơh, 1 tơlăc 440 rbô lồ tam khuah tơngời gơtìp aniai jơh, hoàc hươr tơn bè lơh sa là mờr 10 tơmàn Nhân dân tệ priă lơgar Lo, ndrờm mờ 1 tơmàn 600 tơlăc dolar Mỹ.