JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Drim ngai 23/8, tàm Hà Nội, hìu bơsram dờng Gah gùng dră bal Hồ Chí Minh neh pơgồp bal mờ Gah chài rơgơi-tàp pràn să jan mờ nhơl chờ dà lơgar, Gah Thông tin mờ Truyền thông dà lơgar, Jơdu\ kă bro mờ lơh sa mờ măy mo\k Việt Nam mờ mpồl tam klăc anih lơh sa kă bro dềt mờ di mơ bơyai  lơh pơn jờng phan geh lơh, broă lơh Việt Nam geh ngui niam dơ\ 2 nam 2014. Ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rơlao jơh dà lơgar neh tus bal mờ geh jơnau đơs tàm pơrjum. Đơs tàm pơrjum, ồng Nguyễn Xuân Phúc đơs tòm: dơ\ lam sồr cau Việt Nam ngui phan Việt Nam geh ală mpồl, ală gah lơh broă bal mờ gal làng bol dờp bal mờ neh geh cồng nha kuơ màng tàm broă chồl pràn anih lơh sa kă bro tàm lơgar tơnguh bơtàu, tơnguh bơta pràn tam pơlòng phan kă bro mờ khà măt phan kă bro Việt Nam, pơgồp bal tàm broă sơndră mờ kă bro ờ di pal. Den tàng, pal ring bal jơnau g^t là, dơ\ lam sồr pal geh lơh sùm, jo\ jòng mờ broă broă lơh di pal kờ` tơwèt, lam sồr uă bơta chài rơgơi ngui sa Việt Nam dê, ai tơl^k broă tơnguh bơtàu kơl jăp anih lơh sa kă bro Việt Nam in mờ broă lơh sa dà lơgar dê.

Drim òr 24/8, tàm Hà Nội, mò Nguyễn Thị Doan kuang jăt jơng atbồ lơgar wa\ cau jak ngan jơh bơsram ală hìu bơsram dờng tàm bòn dờng Hà Nội nam 2014. Tàm dơ\ wa\, ala măt kuang bàng đơng lam bồ Đảng, Dà lơgar, mò Nguyễn Thị Doan jờng rơ mờ chờ gờm cồng nha jak ngan bơh ală cau jak ngan lơh geh tàm sùm ală tu\ tơngai bơ srăm tàm hìu bơsram. Mơkung tơlik nùs nhơm kơ\p kờn, ală cau jak ngan tơ nơ\ tu\ jơh bơsram lơh ngan rlau tai tàm broă bơsram, tàp, tă pơ gồp bơta pràn kơnòm să, bồ tơngoh gi\t wa\ bơta jak chài bơh he dê ai bơta bơtàu tơnguh bal bơh dà lơgar dê. Jờng rơ broă lơh bơh Mpồl ơruh pơnu bòn dờng Hà Nội mờ Anih duh broă làng bol bòn dờng Hà Nội dê tàm broă bơyai lơh Dơ\ jờng rơ muh măt cau jak ngan jơh bơ srăm ală hìu bơsram kai dờng tàm bòn dờng Hà Nội, mò Nguyễn Thị Doan đơs là: Broă lơh do ờ mìng chul chồl rơnàng kơnòm să lơh ngan jơh nùs bơsram sră, lơh pơn rơ muh mat ală cau neh sơr lèt gan ală tu\ tơngai lơh ngan bơsram bơh 4 tus 5 sơnam bòl glar kal ke ngan, mơkung pơgồp bơnah rcăng tus cau jak ngan in ală jơnau gi\t wa\ jak chài dờng màng ngan lài mờ tu\ jòi broă lơh lik ơm kis tàm rài kis.

 Tơnkah 60 nam ngai bơhiàn Vĩnh Linh (25/8/1954-25/8/2014), ngai òr 24/8, tàm dơ\ mu\t bơyai lơh nhơl chờ “Pơn yờ să pơn jăt tai bơhiàn jăk chài” mpồl ơruh pơnu kơnhoàl Vĩnh Linh, càr Quảng Trị neh lam sồr broă lơh “Bal mờ cau lơh ka Vĩnh Linh lòt lơh ka tàm dà lềng” mờ uă broă lơh kuơ màng. Tàm 3 ngai geh bơyai lơh nhơl chờ, mpồl ơruh pơnu, mpồl cau ling yau, mpồl dong kờl sơnơm sơm ba phan bơna kơnhoàl Vĩnh Linh neh pơgồp bal lam sồr ai 5 rơbô nơm akhar ky\ kờ` bal mờ broă “Bal mờ cau lơh ka lòt lơh ka tàm dà lềng”, hòi jà ală cau tus bal ky\ măt tàm ală bồng bi kờ` tơl^k nùs nhơm tus mờ dà lềng, bồt dà lềng dà lơgar, tă pơgồp priă dong kờl cau lơh ka rơbah tàm tiah jăt gah dà lềng kơnhoàl Vĩnh Linh. Di tàm dơ\ do, mpồl ơruh pơnu kơnhoàl Vĩnh Linh neh pà 10 pò phan, tơl pò phan geh 20 tơlăk priă ai 10 hìu cau lơh ka geh rài kis rơbah tàm jăt gah dà lềng kơnhoàl Vĩnh Linh in.

Tềng đăp bơta kòp Ebola gam gơlik geh kal ke tàm uă lơgar tàm dunia, gah lơh sơ nơm càr Dak Lak neh geh broă rơndăp lơh rcăng sơndră, tàm hơ\, tơlik 3 jơnau lơh pơnyơu digơlan gơlik geh: ờ hềt geh cau lơi gơbàn kòp, geh cau gơbàn kòp bơh sơnrờp mờ tu\ kòp lơh bơ tờp uă. Tu\ do, gah lơh sơ nơm gam bơyai lơh bơto pơlam bè broă gròi sền mờ sơm kòp ai kuang bàng lơh sơ nơm tàm jơh ală hìu sơnơm in, mơkung mu\t lơh ală broă lơh mblàng yal nàng tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\ rcăng sơndră kòp ai làng bol in. Ồng Phạm Văn Lào kuang atbồ Hìu sơnơm rcăng gàr lài càr Dak Lak, pà gi\t:“ Bol an\ neh geh broă rơndăp lơh blơi ală phan ngui măi moc\ lòt gròi sền kòp mờ nàng ai tiah ơm cah is in. Tu\ do, den bol an\ neh geh rcăng lài dùl bơnah sơ nơm gơ sơ\t bơ\ khih nàng tu\ geh kòp den bồm sơ nơm lơh kloh tiah ơm kis gơtùi tơn. Bol an\ gam geh broă rơndăp lơh geh tơrgùm ai 3 anih ai cah ơm is cau kòp: Lài ngan là Gah kòp lơh bơ tờp bơh Hìu sơ nơm càr dê, đah tô măt tơngai lik den rcăng lài là hìu sơ nơm 333 mờ đah tô là Hìu sơ nơm Buôn Hồ. Dilah geh cau kòp den bol an\ geh pơndiang tus tiah ai cah ơm kis. Tềng đăp măt tu\ do, bol an\ kung gam tơr gùm tàm broă lơh mblàng yal mờ rcăng lài phan bơna nàng dilah geh kòp den ờ gơtìp gơ jă gơ jal, nrơ\t ndơl”.

 Tơnơ\ mờ 2 ngai sơm kòp, ngai 23/8, ồng Võ Văn Quang gơnoar atbồ hìu sơnơm kơnhoàl Sa Thầy, càr Kon Tum pà g^t, 48 nă kơnòm bơsram kai 2 ơm ngai tơn Phan Đình Phùng, ntum Hơ Moong gơtìp khih phan sa neh sơlèt mờ bơta ngòt rơngơ\t. Lài mờ hơ\, tơnơ\ mờ dơ\ sào mho ngai 21/8 mờ phan sa geh ală bơta: piang, biăp cải sràt, chả ka, 48 nă tàm 76 nă kơnòm bơsram tàm hìu bơsram ơm ngai tơn Phan Đình Phùng gơlơh jê bồ, jê ndul, hă sùm…tàm hơ\geh 35 nă gơtìp jroă. Tơnơ\ mờ hơ\, ală kơnòm bơsram do geh jùn tus hìu sơnơm ntum Hơ Moong mờ hìu sơnơm kơnhoàl Sa Thầy sơm kòp. Tus mho ngai 23/8, mờr 30 nă neh rê bơh hìu sơnơm, ală kơnòm gam tai kung neh sơlèt mờ bơta ngòt rơgơ\t, mơya geh hìu sơnơm sồr ơm ing kờ` sền gròi tai.

Dùl nă oh dềt 18 nhai tàm càr Tây Ninh tơ nơ\ tu\ ci\t sơ nơm vacxin 3 tàm 1 DTP Bạch hầu- bơ siă ngkròk, tu\ tơl tàm Broă lơh ci\t sơnơm rề ơnàng dà lơgar neh tus sơm kòp kơn jơ\ tàm hìu sơ nơm tài gơtìp rpơ\t să, să jan\  jù pàl jơh. Bi ùr Huỳnh Thị Phượng ơm tàm kơnhoàl Dương Minh Châu, càr Tây Ninh pà gi\t, ngai 20 nhai 8, tơ nơ\ tu\ jun kòn ùr 18 nhai lòt ci\t ding sơ nơm dơ\ 4 vacxin Bạch hầu-bơ siă ngkròk, tu\ tơl tàm Hìu sơ nơm bòn drà Dương Minh Châu den bàr pe jiơ tơ nơ\ hơ\, oh gơtìp rpơ\t să mờ să jan\ gơbàn jù pàl jơh. Oh dềt geh jun tus hìu sơ nơm càr Tây Ninh tàm bùi mho ngai hơ\ tơn. Ală cau bác sĩ kham kòp mờ đơs, digơlan oh dềt gơtìp kòp as sồt tơnggoh halà chơ\t ngguh mờ ờ di lài tài gơbàn sồt mồr. Jăt bác sĩ Trương Hữu Khanh kuang atbồ Gah kòp lơh bơ tờp, tơngoh, di Hìu sơnơm kơnòm dềt dùl digơlan oh gơtìp chơ\t ngguh mờ hìu bơnhă ờ gi\t mờ ờ go\ di là gơbàn aniai tài bơh cit sơnơm vacxin. Dilah gơtìp aniai tài bơh ci\t sơ nơm vaccine den ală dơ\ rpơ\t să mìng geh tàm pơgăp 24 jiơ tus 48 jiơ tơ nơ\ tu\ ci\t, dilah kơn jơ\ den digơlan gơtìp chơ\t tơ nơ\ hơ\ tơn. Ai jơnau do, tơ nơ\ 4 ngai sơm kòp tàm hìu sơ nơm jo\ jo\ oh kung gam gơtìp rpơ\t să sơl. Tàm tu\ hơ\, cau hìu bơnhă oh dê pà gi\t, oh ờ geh jơnau gơbàn kòp kơn jơ\ mờ lài mờ tu\ ci\t sơ nơm rcăng sơndră kòp, oh ờ bơ tờp dùl kòp lơi. Tu\ do, oh kung gam gơtìp rpơ\t să sơl mờ pal tă nhơm mờ măi.

 Mpồl kuang bàng ală gah lơh broă tàm càr Khánh Hoà pa sồr tiah nhơl chờ tàm brê Nhân Tâm, tàm ntum Diên Xuân, kơnhoàl Diên Khánh ơm ba` ngui rơ[àng yồng tàm tiah nhơl chờ do tài ờ kơl jăp. Do là rơbàng yồng pơrgan dà dờng Chò, tơrbo\ 2 bă nhơl chờ tàm tiah nhơl nhơl chờ geh anih lơh sa kă bro lơh mờ ờ dan anih lơh broă geh gơnoar. Mpồl kuang bàng ală gah lơh broă càr Khánh Hoà tus sền gròi ală broă lơh tàm rơbàng do ờ di pal mờ sră nggal anih lơh sa kă bro ai.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ngai 23/8, anih sơnđio rùp RT lơgar Nga tơl^k jơnau yal bơh gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Nga pà g^t, phan dong kờl làng bol tàm tiah đah măt tơngai l^k lơgar Ukraine neh geh lơgar Nga jàu di mờ rơndăp broă, mờ mpồl rơndeh pơn diang phan lơgar Nga gam tàm gùng rê hờ lơgar tòm, mờ ờ geh pơn diang phan lơi. Gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Nga kung pà g^t, lơgar do neh “Dờp uă jơnau ưn ngài bơh làng bol kis tàm bòn dờng Lugansk bè broă dong kờl do”. Jơnau yal bơh lơgar Nga ai tơl^k kờ` hơ wơl ală jơnau yă lơgar Ukraine dê lài mờ hơ\ đơs là, ală rơndeh lơgar Nga neh rê hờ lơgar tòm, mơya pơn diang bal ală bơta phan geh lơh bơh 1 hìu măy ling làng lơgar Ukraine dê.

Kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Iran mờ Iraq ngai òr nao 23/8 hòi jà bal mpồl bơtiàn dunia lơh broă nàng kơria` bơta bơtàu tơnguh bơh Mpồl Dà lơgar Islam gam ngai sơlơ dờng kràn tàm tiah đah măt tơngai lik lơgar Syria mờ đah tô lơgar Iraq. Đơs tơ nơ\ dơ\ tìp măt cribơyai broă tàm Baghdad mờ ồng Hoshyar Zebari kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Iraq, ồng Mohammad Javad Zarif kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Iran, đơs tờm, Iran gam tam klăc bal mờ Gơnoar atbồ lơgar Iraq mờ gơnoar atbồ cau Kurd tàm tiah do nàng tam dră wơl mờ mpồ ling lềng ngòt rơ ngơ\t ngan do. Jăt ồng Zarif, Mpồl Dà lơgar Islam là jơnau pơhìn ờ mìng tus mờ cau Kurd, cau Shiite halà cau Sunni tàm lơgar Iraq lơm gời mờ gam tus bal mờ jơh ală tiah mờ geh tu\ là jơnau pơhìn tus mờ jơh gùt dunia tơn.

 Ngai òr 24/8, ồng Petro Poroshenko kuang atbồ lơgar Ukraine pà g^t, geh tơm 40 tơmàm hryvnas, ndrờm mờ 3 tơmàn đôlar Mỹ kờ` tơnguh pràn phào crong ling klàng lơgar do dê tàm 2, 3 nam tus. Rơndăp broă geh mùl màl mu\t lơh tàm lài mờ lồi nam do. Đơs di tơnkah tàm ngai geh khăt gơboh dà lơgar Ukraine, ồng Petro Poroshenko đơs là, rơndăp broă tơnguh wơl phan bơna ling klàng lơgar do in geh bal broă blơi tai rơndeh par tam lơh, rơndeh par du\k tam lơh, ơhò tam lơh, mờ geh ai tai uă ling klàng tus tàm tiah tam lơh. Rơndăp broă do kờ` sơndră mờ ală bơta pơhìn ling klàng tàm tiah đah măt tơngai l^k kờ` sền gàr bơta khăt gơboh mờ tơrgùm jơh ù tiah dà lơgar Ukraine dê.

Gah lơh sơ nơm lơgar Congo ngai òr yal bơr, kòp Ebola neh lơh bơ tờp tàm tiah Djera, di càr đah tô măt tơngai mu\t Equateur, tơ nơ\ tu\ 2 nă cau kòp chơ\t tài virus do. Mơya, ală kuang bàng lơh sơ nơm bơh lơgar Congo dê đơs là, kòp Ebola tàm do digơlan ờ geh gơ rềng tus kòp gam lơh bơ tờp tàm ală lơgar đah măt tơngai mu\t Châu Phi lơh rlau 1400 nă cau chơ\t. Kuang atbồ Gah lơh sơ nơm lơgar Congo pà gi\t, 2 tàm khà 8 nă cau kòp pin bơ tờp virus Ebola tàm càr Equateur geh cồng nha sền mhàm kòp bơ tờp mờ virus Ebola. Jơi virus geh tàm 1 tàm 2 nă cau kòp do là virus Ebola Sudan mờ cau gam wơl bơ tờp virus Ebola bơrlu\ bal đah Sudan mờ virus jơi Zaire, là jơi virus geh tơl pràn lơh chơ\t cau uă ngan rlau jơh. Tàm tu\ hơ\, jơi virus Ebola gam lơh bơ tờp tàm tiah đah măt tơngai mu\t Châu Phi là jơi virus Zaire.

 Ngai òr 24/8, 1 nă cau lơh băo lơgar Mỹ gơtìp ku\p tàm lơgar Syria pơgăp mờ do mờr 2 nam pa geh tơl^k khăt gơboh mờ jàu wơl mpồl sền gàr bơta lơngăp lơngai anih duh broă dunia tàm dòr Golan in, kơnờm mờ ală broă lơh ngan cri bơyai bơh lơgar Qatar. Anih duh broă dunia pà g^t, tơnơ\ mờ tu\ geh sền gròi bơta pràn kơl dang să jan, cau lơh băo Peter Theo Curtis neh geh Gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Mỹ yal, cau lơh [ăo do gơtìp mpồl geh phào dră wơl al-Nusra ku\p tơnơ\ mờ tu\ lòt gan tiah nhàr dà lơgar, mu\t tàm lơgar Syria tàm nhai 10/2012.