JƠNAU TƠNGGIT  TÀM LƠGAR.

 Mu\t tus poh lơh broă dơ\ 2, ngai do, ngai 26/5, Gơnoar ala măt dà lơgar lơh broă tàm hìu pơrjum dờng bè broă bơ\t bơtàu adăt boh lam. Bùi drim, Gơnoar ala măt dà lơgar iăt jơnau yal mờ jơnau yal sền gròi rơndăp broă adăt anih lơh sa kă bro tam gơl mờ iăt jơnau yal mblàng iăt, lơh wơl rơndăp broă adăt tơn jơh lơh broă tam gơl mờ cri bơyai bè ờ uă tơngu me gam geh jơnau đơs ờ ndrờm bal tàm rơndăp broă adăt do. Bùi mho, Gơnoar ala măt dà lơgar iăt jơnau yal mờ jơnau yal sền gròi rơndăp broă adăt sră kham, sơm kòp ờ sa priă tam gơl mờ cri bơyai tàm hìu pơrjum dờng bè rơndăp broă di gơlan geh bơyai bơ\t bơtàu adăt boh lam, kơrnoăt sồr nam 2015, lơh wơl broă bơ\t bơtàu adăt boh lam, kơrnoăt sồr kơnă 13 mờ nam 2014 Gơnoar ala măt dà lơgar dê. Jăt broă lơh, tàm poh do, Gơnoar ala măt dà lơgar geh ai uă tơngai tàm broă bơ\t bơtàu adăt boh lam.

 Măng ngai òr 25/5, tàm Hìu đơs crih dờng Hà Nội geh lơh Broă lơh đơs crih tam ya “ Ală plai nùs wa\ wờng bal” dơ\ 6 bơh Păng bău Hìu bơnhă mờ kơnòm dềt di Gah lơh broă cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dà lơgar, pơgồp bal mờ Anih sơnio rùp Việt Nam, Păng bău cau lơh bău mờ công luận bơyai lơh di Nhai lơh broă tài kơnòm dềt nam 2014. Broă lơh tìp măt đơs crih tam ya Ală plai nùs wa\ wờng bal geh lơh pah nam kờn jờng rơ ală cau pơn rơ jak là cau kue\t kơltê, kơnòm dềt gơtìp kòp kơn jơ\ ngan mờ kơnòm dềt rbah gi\t sơr lèt gan tàm rài kis lơh ngan brồ guh gơs là cau geh kuơ ai mpồl bơtiàn in; mơkung jờng rơ muh măt ală mpồl cau, cau dùl nă să is bềng nùs kờn gơboh cau neh dong ală cau geh rài kis ờ bơtuah bơtoài mờ kơnòm dềt rbah. Bơh broă lơh Ală plai nùs wa\ wờng bal dơ\ 6, mpồl bơyai lơh mờ ală cau dong kờl digơlan geh dong kờl priă reh plai nùs ờ sa priă ai 20 nă oh rbah gơtìp kòp jê plai nùs bơh mè deh, pà 140 sră tềm pềr priă, pà 50 bơnah priă dong kờl bơ srăm, pà 1000 bơnah phan, pà 5 nơm rơndeh chồl mờ tê ai cau kue\t kơltê mờ kơnòm dềt gơtìp kòp kơn jơ\, cau gơtìp sơnơm khih diôxin lơh aniai mờ kơnòm rbah mờ kờp jơh priă là pơgăp 2 tơmàn.

 Drim òr 25/6, tàm [òn dờng Hồ Chí Minh, gah lơh sơnơm dà lơgar pơgồp bal mờ pang [ăo Sức khoẻ mờ Đời sống lam sồr nhai lơh broă tài bơta pràn kơl dang să jan kơnòm dềt. Do là broă lơh kờ` hòi jà gùt mpồl bơtiàn bè bơta kuơ màng mờ ală khà pal geh tàm broă sền gàr bơta pràn kơl dang să jan kơnòm dềt, tơmù ờ uă ngan khà kơnòm dềt gơtìp rềs àr sồt să mờ chơ\t jê; mờ ai geh [làng nhơl niam ờ do ờ dă mờ geh kuơ kơnòm dềt in di tàm ngai dunia kơnòm dềt ngai 1/6 mờ chờ gờm kàl rơlô bơkang nam 2014. Tàm dơ\ pơrjum, mò Nguyễn Thị Kim Tiến, kuang abồ gah lơh sơnơm dà lơgar  kung neh sồr ală gah, mpồl lơh broă geh gơnoar pal lơh ngan uă tàm broă lơh gơs khà bè tơmù khà chơ\t kơnòm dềt hờ đơm 5 sơnam; tơnguh ală broă sơndră mờ kòp tàm kàl rơlô bơkang bè kòp sởi, kòp jơng tê bơr, kòp rang, ală kòp tàm gùng tă nhơm, kòp prơm gơl^k mhàm; tơmù ờ uă ngan ală rềs àr kơnòm dềt mờng gơl^k geh uă tàm kàl rơlô bơkang bè bu\ dà, lơhò, ồs đèng jờk.

Mho ngai òr 25/5, Mpồl lơh sa dờng ồs đèng Việt Nam bơh Kes priă nùs nhơm niam - păng bău Lao Động jàu pà 500 tơlăc priă ai làng bol lơh ka tàm kơnhòal bồt Lý Sơn, càr Quảng Ngãi in. Ồng Nguyễn Tấn Lộc kuang jăt jơng atbồ Mpồl lơh sa dờng ồs đèng Việt Nam neh jàu pà ai ồng Nguyễn Lộc, cau tờm ơhò Quảng Ngãi 96416 tàm ntum An Vĩnh, mờ ồng Huỳnh Tấn Được, cau tờm ơhò lơh ka Quảng Ngãi 96011 tàm ntum An Hải, kơnhòal Lý Sơn in, tơl bơnah phan kờp priă 50 tơlăc. Do là 2 nă cau lơh ka geh ơhò lơh ka gơtìp lơgar Lo lơh pờng, lơh aniai ờdiơng uă ngan. Di tàm dơ\ do, Mpồl lơh sa dờng ồs đèng Việt Nam neh jàu pà phan ai 80 hìu làng bol lơh ka tàm 2 ntum An Vĩnh mờ An Hải, kơnhòal bồt Lý Sơn in, tơl bơnah phan kờp priă 5 tơlăc dong làng bol lơh ka geh rài kis kal ke lòt lơh ka tàm dà lềng tàm ală dà lềng Hoàng Sa, Trường Sa.

Tus lồi poh lài, ồng Lê Hồng Anh kuang geh jơng gah gùng dră bal dà lơgar, duh broă sùm mpồl đơng lam Đảng dà lơgar neh geh dơ\ lơh broă mờ kuang bàng đơng lam càr Lâm Đồng bè broă lơh jăt kơnòl tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn, tơl niam lơngăp lơngai dà lơgar tàm ală nhai bồ nam mờ ờ uă kơnòl, broă lơh tàm ală nhai gam tai tàmnam 2014. Đơng lam kơnòl tàm tơngai tus, ồng Lê Hồng Anh sồr mpồl đơng lam Đảng, gơnoar atbồ càr Lâm Đồng tơrgùm broă đơng lam, wèt tus tàm ală ntum, g^t nùs nhơm, jơnau kơ\p kờ` làng bol dê, bơh tu\ hơ\ lơh jăt niam broă lơh nùs nhơm, bơsong gơs ală sră yă làng bol dê. Mờ tàm hơ\ tai, sền wơl ală khà mờ pơrjum dờng mpồl đơng lam Đảng càr Lâm Đồng dơ\ 9 neh ai kờ` geh broă lơh geh mờ sơlèt ală khà hơ\. Tơnơ\ mờ tu\ neh lơh broă mờ kuang bàng tàm càr, drim òr, ồng Lê Hồng Anh bal mờ kuang bàng đơng lam càr mờ kuang bàng đơng lam [òn dờng Dà Làc neh tam chi lời kir tàm [làng dờng Lâm Viên mờ tus còp ờ uă rơndăp broă bơcri priă lơh sa tàm [òn dờng Dà Làc.

 Mpồl cau ling yau bòn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak pa bơyai lơh tơr gùm să pơrjum mờ tơngume Cau ling yau bòn dờng Buôn Ma Thuột tơr gùm bal pràn sền gàr gơnoar tờm dà lềng, bồt bơlào Việt Nam. Tus bal dơ\ tơr gùm să pơrjum geh mờr 500 nă kuăng bàng, cau ling yau, cau ling geh grăt lài do ala măt tus rlau 11 rbô nă cau ling yau, cau ling geh grăt lài do tàm ù tiah bòn dờng. Tàm dơ\ tơr gùm să pơrjum, ală cau ala măt neh geh yal tơngit loh làng rlau bè broă lơgar Lo ơn dra khuàng Hải Dương 981 tìs mờ kơrnuat boh lam tàm dà lềng bơh lơgar he dê; mờ dră wơl broă lơh sơ gràm phà ù tiah dà lềng tìs mờ kơrnuat boh lam bơh lơgar Lo dê tus mờ gơnoar tờm ù tiah bơh lơgar Việt Nam dê mờ tơlik nùs nhơm pin dờn uă ngan tàm ală gùng dà broă lơh ờ tu\ lơi tam gơl bơh Đảng mờ Dà lơgar he dê kung bè ală broă rơndăp lơh bơsong ală bơta gơ rềng tus gơnoar tờm dà lềng, bồt bơlào bơh broă lơh ring lơngai, lơh jăt adăt boh lam dunia, brồ guh nùs nhơm tam klăc jơi bơtiàn, kơ\ dơn nùs nhơm tam dră wơl, sền gàr tiah ơm kis ngap lơngai, kơ\ kơl jăp nàng bơtàu tơnguh dà lơgar...

 Bơh tu\ do tus nam 2020, càr Kiên Giang pơn jăt tai bơcri priă tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn tàm tiah làng bol kòn cau, pơgồp bal mờ broă chồl pràn bơ\t bơtàu bòn lơgar pa, tơmù rơbah, dong kờl làng bol tơnguh lơh pas di pal, tơmù rơhời tiah kal ke. Bơdìh hơ\ tai, càr lơh gơs ờ uă tiah lơh sa, bơta chài rơgơi làng bol kòn cau pơgồp bal mờ broă tơnguh mpồl kuang bàng là cau kòn cau, tơnguh bơta ngăc ngar làng bol, tơnguh bơtàu khà cau lơh broă. Tơngai bơh nam 2013 tus 2015, càr Kien Giang geh rơndăp broă dong kờl bơsong ù lơh hìu ơm mờ broă lơh ai 2 rơbô 740 hìu làng bol kòn cau jăt broă đơng lam bơh kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar bè broă lơh jăt broă dong kờl tus mờ làng bol kòn cau geh rài kis rơ[ah, rài kis kal ke, mờ khà priă lơh jăt rơlao 41 tơmàn priă.

Kàl mìu càl rbu\t dờng nam 2014 mìng rơp pa tus, mơya tàm ù tiah 2 kơnhòal Trần Văn Thời mờ Đầm Dơi, càr Cà Mau dê neh gơlik geh uă dơ\ càl khồm pràn, mìu piar lơh tơrlah tơr lơm, gơpồ rơkàng rlau 150 nơm hìu, lơh hòac hươr uă phan tam, mờ phan ròng bơh làng bol dê. Tềng đăp bơta gơlik geh ngai sơlơ kal ke bơh trồ tiah dê, mpồl đơng lam rơcăng sơndră mìu càl rbu\t dờng dà ko\ dà cò càr Cà Mau sồr ală tiah bơt bơtàu broă rơndăp lơh nàng di tu\ sơndră wơl mờ trồ tiah lơh aniai tàm kàl mìu càl rbu\t dờng nam do, ngan là ală ntum rềp kềng dà lềng. Càr Cà Mau tu\ do geh mờr 9000 hìu làng bol mờ rlau 42 rbô nă cau ơm kis tàm 6 kơnhòal rềp kềng dà lềng kờn pal lòt ntrờn tu\ gơlik geh trồ tiah mìu càl rbu\t dờng lơh aniai.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Lơgar Mỹ pa sơbì 1 dơ\ tàp ling yal mờ lơgar Thái lan kờ` dră wơl tềng đăp mờ dơ\ lơh gơlừ pa do tàm lơgar do. Gah sền gàr lơgar Mỹ kung yal, gam sền wơl broă lơh bal mờ lơgar Thái Lan mờ gam ờ ai khà priă dong kờl 3 tơlăk 500 rơbô đôlar Mỹ ai lơgar Thái Lan in, sơbì ală dơ\ còp tus lơgar do neh geh rơndăp broă ai lài bơh ală kuang bàng gah ling klàng lơgar Mỹ dê mò Marie Harf cau pơlam đơs gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar bơdìh lơgar Mỹ pà g^t, gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar bơdìh lơgar Mỹ kung gam sền wơl khà priă dong kờl 7 tơlăk đôlar Mỹ ai lơgar Thái Lan in, kung bè ală khà priă dong kờl ndai tus bơh ală broă lơh tàm tiah do mờ gùt dunia. Tu\ do, pah nam lơgar Mỹ dong kờl 11 tơlăk 400 rơbô đôlar Mỹ ai lơgar Thái Lan in.

Ngai òr 25/5, Nhờk mờ Lo neh geh jơnau đơs tam đơs tam lah bal mờ gơ\p tơnơ\ dơ\ 2 nơm rơndeh par tam lơh lơgar Lo dê ngai òr nau par rềp dùl bă ni sơna kềng ală rơndeh par bơh Mpồl ling rơcăng gàr dà lơgar lơgar Nhờc dê tàm tiah dà lềng dunia di dà lềng Hoa Đông, tiah ală tiah đal gi\t rơcăng gàr kơl wàng trồ bơh 2 lơgar dê tàm rơndăp tàm rơndồl bal. Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Lo neh yă dùl nơm rơndeh par gròi sền lơgar Nhờc dê mờ dùl nơm rơndeh par ndai neh mu\t tàm tiah rơcăng gàr kơl wàng trồ lơgar Lo dê tàm tu\ tơngai lơgar Lo gam lơh dơ\ tàp ling bal mờ ală mpồl ling dà lềng lơgar Nga dê. Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Lo neh đơs lah broă lơh bơh lơgar Nhờc dê mờ sồr lơgar Nhờc pal ơm ală broă lơh do. Tàm dùl jơnau yal bơr đơs dùl ngai bal, ồng Itsunori Onodera, Kuăng ătbồ Gah sền gàr dà lơgar lơgar Nhờc neh sơnđăn broă 2 nơm rơndeh par tam lơh lơgar Lo dê geh bal phàu ồs, par rềp dùl bă ni sơna kềng ală rơndeh par bơh mpồl ling rơcăng gàr dà lơgar lơgar Nhờc dê là broă lơh ngòt rơngơ\t, digơlan gơlam tus ală dơ\ rềs àr ờ gơtùi gi\t lài geh.

 Ồng Bankimoon gơnoar atbồ anih duh broă dunia ngai 24/5 neh tơl^k nùs nhơm ờ su\k ơm ngan bè broă gơl^k geh tàm tơngai pa do tàm lơgar Libya, tàm hơ\ uă ngan là ală broă lơh ling klàng sơlơ ngai sơlơ tơnguh gùt dar càr lơgar Tripoli, ồng Bankimoon hòi jà ală gah gơrềng bal lơh jăt kơnòl nùs nhơm bè adăt boh lam kờ` sền gàr làng bol. Ồng Bankimoon kung sồr ală gah tàm lơgar Libya tơmù ală broă lơh, lơh ờ pràn broă tam gơl lơh tòm, kung bè broă gờ` tơbo\ wơl ală dơ\ cri bơyai.

 Tàm dơ\ lòt còp mờ lơh broă pa do tàm Seoul, lơgar Hàn Quốc, Kuang jăt jơng ătbồ Gah gùng lòt pơndiang phan lơgar Indonesia mờ Kuăng jăt jơng atbồ Gah gùng lòt pơndiang phan lơgar Hàn Quốc neh ring bal sơlơ tam klăc bal tàm gah gùng lòt pơndiang phan đah 2 lơgar mờ wèt tus ki\ sră cih kah MoU bè broă lơh do tàm tơngai tus. Ồng Bambang Susantono kuang jăt jơng atbồ Gah gùng lòt pơndiang phan lơgar Indonesia pà gi\t, ồng mờ ồng Hyung Koo Yeo Kuang jăt jơng atbồ Gah gùng lòt pơndiang phan lơgar Hàn Quốc neh cri bơyai bè sơlơ tam klăc bal bơtàu tơnguh phan bơna gùng lòt pơndiang phan, ngan là gùng rơndeh ồs mờ ngui măi moc\ yal tơngi\t jơnau tàm gah gùng lòt pơndiang phan bơh lơgar Indonesia dê.

 Tàm 1 broă lơh geh uă bơta niam, lơgar Pakistan ngai òr 25/5, neh tơl^k khăt gơboh 59 nă cau jàm lơgar Ấn Độ gơtìp lơgar do ku\p. ală cau jàm geh lơgar Pakistan jun mờ rơndeh tus tiah nhàr dà lơgar Wagah tàm ngai do, kờ` jàu kuang bàng geh gơnoar lơgar Ấn Độ in. Geh uă cau jàm gơtìp ku\p ndrờm là ală cau lơh ka gơtìp yă là lơh sa ờ di pal tàm dà lềng lơgar Pakistan. Broă lơh do lơgar Pakistan dê geh mìng 1 ngai lài mờ tu\ ồng Nawa Sharifs kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh lơgar Pakistan sơm đòm tus còp lơgar Ấn Độ.