JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Bơh ngai 7 tus ngai 8/9, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar bal mờ mpồl lơh broă dà lơgar neh tus còp mờ lơh broă tàm càr Quảng Trị, tus sền tơn broă lơh bòn lơgar pa tàm ntum Vĩnh Thạch, kơnhòal Vĩnh Linh mờ rài kis làng bol, ling klàng kơnhòal bồt Cồn Cỏ. Đơs tàm dơ\ lơh broă, ồng Trương Tấn Sang đơs là, Quảng Trị gam uă kal ke, mơya gùng dà broă lơh pơnjat tai bơtàu tơnguh kung gam là tờm ngan. Kuơ màng bè bòn lơgar pa, Quảng Trị là 1 tàm ală càr bơt bơtàu geh pơn rơ jak, pơ gồp bơnah tơn jơh jơ gloh tơmù rơbah, tam gơl muh mat, pờ geh gùng dà broă lơh bơtàu tơnguh pa càr in. Ồng Trương Tấn Sang kung đơs tus ală kal ke gam geh tu\ do bè GDP, Quảng Trị kal ke ngan nàng gơtùi lơh geh jat bè kơrnuat neh ai tơlik, khà hìu nhă rơbah gam uă, phan bơna, gùng lòt pal geh bơcri uă rlau tai nàng bơtàu tơnguh. Tam gơl lơh sa jat gùng dà broă lơh mờ mai\ mok càr Quảng Trị kung gam uă kòl yan. Bơta geh ngan do kờ` càr pal geh jơnau kờp du\ nàng bơ song.

Tàm dơ\ tus còp mùl màl lơgar he, mpồl kuang bàng tàm Gơnoar ala măt dà lơgar Myanmar geh ồng Thura U Shwe Mann kuang atbồ Gơnoar ala măt dà lơgar Myanmar lam bồ neh geh ồng Lê Thanh Hải kuang atbồ đơng lam Đảng [òn dờng Hồ Chí Minh wă tàm hìu pơrjum dờng Thống Nhất. Tàm dơ\ wă, ồng Lê Thanh Hải đơs niam dơ\ tus còp g^t gơ\p lơh bơyô mùl màl bơh ồng Thura U Shwe Mann dê, sền do là bơnàng kuơ màng tơl^k broă tơnguh bơtàu broă lơh bal ờs mờng niam bơne\ bơh 2 lơgar dê. Tàm broă lơh bal khà ală tiah dê, bơh nam 2012, tu\ [òn dờng Hồ Chí Minh k^ broă lơh bal mờ bòn dờng Yangon, lơgar Myanmar, tus tu\ do, broă lơh bal ờs mờng niam bơne\ bơh 2 gah geh cồng nha niam. Mìng is tàm gah tăc mờ blơi phan bal tàm 3 nam do geh tơnguh 3 dơ\; ală anih lơh sa kă bro dờng tàm [òn dờng Hồ Chí Minh gam kơlôi sơnơng, lòt sền mùl màl kờ` bơcri priă lơh sa tàm lơgar Myanmar. Tàm tu\ 11 jơ 50 phút ngai do, mpồl kuang bàng tàm Gơnoar ala măt dà lơgar Myanmar l^k bơdìh blàng rơndeh par Tân Sơn Nhất, tơn jơh niam bơne\ dơ\ tus còp g^t gơ\p, lơh bơyô mùl màl mờ lơgar he.

 Kờp tus drim òr 8/9, mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar tàm dà lềng pơ gồp bal mờ gơnuar atbồ ală tiah neh yal mờ pơlam pơgap 30 rbô 200 nơm ơ hò, plung git bè ală bơta gơlik geh bơh mìu `hàc tàm dà lềng đah mattơngai lik nàng rơcang lài pleh. Mìng is tiah bồt Hoàng Sa geh 50 nơm ơ hò, plung bơh ală càr, bòn dờng Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Khánh Hòa. Tiah ndai mờ ơm tàm ală anih ơ hò ơm geh rlau 30 rbô nơm ơ hò, plung. Rơcang lài sơndră mờ mìu `hàc tàm dà lềng đah mattơngai lik, mpồl đơng lam rơcang sơndră mìu `hàc dà lơgar- anih duh broă dà lơgar jòi dong kờl rềs àr sồr ală gah, sơnah lơh broă geh gơ rềng, ală càr, bòn dờng pơnjat tai mut lơh ală broă lơh sơndră mờ mìu `hàc.

 Rơcang sơndră tàm kàl mìu càl dờng, neh geh 5 anih lơh sa kă bro tàm càr Quảng Nam tus bal prăp phan sa, phan ngui, mờ khà phan geh: rơlao 180 rơbô thùng bung mi, piang ro, 7 rơbô tấn phe, mờr 3 tơlăk l^t xăng, jờu chu, jờu diesel. Khà priă kờp jơh g^t nđờ 10 tơmàn priă. Bơdìh mờ phan sa, phan ngui geh ală anih lơh sa kă bro prăp, ală kơnhoàl tiah kơh bơnơm, tiah [uơn gơtìp kơrian is mờ kòl gùng kung neh rơcang prăp phan sa tàm bơh 10 tus 15 ngai. Ồng Lê Phước Thanh kuang atbồ anih duh broă càr Quảng Nam pà g^t:“Bơta tòm là mpồl cau tàm tiah tơn kuơ màng ngan, den tàng bol a` rơcang lơh jăt tus tàm ală tiah bè broă lam sồr làng bol tus bal. Cau lơi geh tơl ngui tơl sa den dong kờl cau ờ tơl ngui tơl sa. Tàm ală tiah di gơlan gơtìp bơh mìu càl dờng, dà cò den bol a` neh sồr mơ tàm ală tiah hơ\ pal rơcang, lài ngan là phan sa, phan ngui tơl. Dơ\ 2 tai là bơyai dong klàs cau tàm mìu càl dờng di lah gơl^k geh ni sơna. Dơ\ 3 tai là tus mờ ală tiah geh anih ơhò, plung ơm den sùm geh cai sền gàr tàm hơ\”.

Gơ ơm tàm ròt ală broă lơh ai kơ nòm dềt in di sa tềp Trung thu, mpồl ơruh pơnu càr Dak Lak pơ gồp bal mờ ală mpồl mờ cau dong kờl bơyai lơh broă lơh măng chờ àng kơnhai dar me tàm uă tiah tàm càr. Mho òr 8/9, hìu chài rơ gơi ơruh pơnu kơ nòm dềt càr Dak Lak bơyai lơh broă lơh mang chờ àng kơnhai dar me “ Àng kơnhai kờ` gơ boh” ai kơnòm dềt rơbah, kơnòm dềt kuet kơlte, kơnòm dềt kòn đời ală anih tờm lơh broă tàm bòn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak. Tus bal broă lơh, ală oh dềt geh `hơl ală bơta `hơl chờ bơhìan yau, pơr lòng lơh wa Cuội, bi ùr Hằng Nga mờ geh dờp ve\ `hơl ờ sa priă tàm anih nhơl `o\ kơnòm dềt Bi Bi càr Dak Lak. Lài mờ hơ\, tàm kơnhòal Buôn Đôn, mpồl ơruh pơnu càr Dak Lak kung neh bơyai lơh măng chờ àng kơnhai dar me ală oh dềt tiah nhàr lơgar kơn hòal dê. Bal mờ ală broă lơh `hơl `o\, mpồl bơyai lơh neh jàu 50 bơnah priă dong kờl bơsram, tơl bơnah geh 500 rbô, 10 nơm rơndeh coh, 200 bơnah phan, kờp priă 200 rbô tàm 1 bơnah, 250 nơm kong tàp ală oh dềt geh rài kis kal ke geh cồng nha bơsram jak mờ 1 rbô bơnah phan ală oh dềt tus bal broă lơh in.

Mang òr 8/9, tàm hìu đơs crih tamya Trưng Vương, mpồl ơruh pơnu bòn dờng Đà Nẵng neh pơgồp bal mờ hìu chài rơgơi kơnòm dềt [òn dờng do bơyai lơh mang chờ àng kơnhai ndar me mờ tơngu me “Kơnòm dềt Việt Nam wèt tus hờ dà lềng, bồt dà lềng dà lơgar”. Tàm do, geh rơlao 1 rơbô nă kơnòm dềt, kơnòm dềt geh rài kis rơ[ah, oh kòn cau lơh ka mờ mpồl sền gàr cau lơh ka, cảnh sát sền gàr dà lềng kis tàm [òn dòng do tus bal. Tàm mang chờ, ală kơnòm dềt geh tìp bal đơs crih tamya, yal yau mờ tơngu me “Chờ nhơl àng kơnhai ndar me”, “Satềp Trung thu kah Bác Hồ”, “Àng kơnhai kờ` gơboh”, “Tam pà jơnau kơ\p kờ` kơnòm dềt” geh sền tamya nggrài tìp mờ lo\ Hằng, wa Cuội. Di tàm dơ\ do, mpồl ơruh pơnu bòn dờng Đà Nẵng, ală anih lơh sa kă bro dong kờl kung neh pà rơlao 200 pò phan, mờ priă bơsram, kờp jơh rơlao 200 tơlăk priă pà kơnòm dềt geh rài kis rơbah tàm bòn dờng Đà Nẵng in.

Ngai òr 8/9, tàm càr Long An geh bơyai lơh pơrjum sền wơl broă mut lơh tơr lòng lài broă tam klac lơh gơlik kòi phe `hai mìu nam 2014, rơndap broă kàl mrềt prăng nam 2014 – 2015. Tàm dơ\ pơrjum, ồng Trần Thanh Nam kuang jat jơng atbồ gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar dà lơgar sồr gah lơh broă sa ală càr tiah ring dà dờng Cửu Long pơnjat tai mut lơh broă lơh tơnguh jơnhua pràn jak ală mpồl ala mat ală broă lơh bơto pơlam, dong kờl phan bơna, mai\ mok lơh broă bè bơnhă pơr, anih prap, blàng ìs,…nàng ală mpồl lơh sa kă bro bơt bơtàu rơndap broă blàng sre lồ dờng geh jo\ jòng rlau, bơt bơtàu tiah lơh kòi geh cồng nha, kơ\ kơljap.

Tàm [òn dờng Sơn La, càr Sơn La gam geh bơyai  lơh pơlòng coh plai cau ùr 19 sơnam nam 2014 dar pơn jăt tai. Dơ\ pơlòng geh càr Sơn La dơ\ sơnrờp bơyai lơh mờ do là 1 bơnah tàm rơndăp broă bơyai lơh ală bơta chài rơgơi-tàp pràn să jan dờng càr do dê tàm nam 2014. Pơlòng geh mờr 150 nă cau tus bơh ală càr, bòn dờng geh mpồl coh plai cau ùr tơnguh bơtàu. Ală mpồl coh plai geh coh pơdar bal 2 dơ\ kờp điểm kờ` rơwah mpồl coh plai geh khà jăk ngan. Dơ\ pơlòng do là kờ` rơcang mpồl coh plai U19 cau ùr Việt Nam in tus pơlòng AFF cup mờ dar coh plai sơnrờp ngan Asian Cup nam 2015 geh bơyai lơh tàm lồi nam do.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Mang òr 8/9, tàm hìu bơsram 2 dà đơs Nguyễn Du, bơh mpồl cau lơgar Việt Nam càr lơgar Viêng Chăn crơng gơs, kơnòm dềt Việt Nam neh geh wă rò 1 dơ\ sa tềp Trung thi chờ hờp mờ răm mhu\. chờ hờp sa tềp trung thu bal mờ kơ nòm dềt Việt Nam geh ala mat anih lơh broă ala mat lơgar Việt Nam tàm lơgar Lào, mpồl đơng lam bồ mpồl cau Việt Nam càr lơgar Viêng Chăn, gah bơto bơtê mờ bơsram bòn dờng Viêng Chăn, ală cau mè, cau bèp kơ nòm bơsram Việt Nam mờ Lào. Tus ngai chờ, ală oh geh git tai bè bơta niam chài rơ gơi jơi bơtìan dê, bè nùs nhơm kờ` gơ boh bal. ală oh geh pà ba` trung thu bơh ală wa, ală mơi lo\ cau Việt Nam kis tàm lơgar Lào, nàng tam pà bơta kal ke mờ ală bơ yô rơbah.

 Mò Susan Rice kuang dong broă gah lơngăp lơngai lơgar Mỹ ngai òr 8/9 neh tus càr lơgar Bắc Kinh kờ` rơcang dơ\ tus còp lơgar Lo bơh ồng Barack Obama kuang atbồ lơgar Mỹ tàm nhai 11 tus. Tàm dơ\ cri bơyai mờ ồng Dương Khiết Trì kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgatr Lo, mò Rice đơs, lơgar Mỹ sùm sền lơgar Lo là 1 lơgar geh broă lơh bal kuơ màng, mờ dơ\ tus còp bơh mò dê là kờ` rơcang broă cri bơyai tus do bơh ồng Barack Obama mờ ồng Tập Cận Bình, kuang atbồ lơgar Lo. Jăt mò Rice, ồng Barach Obama kơ\ sùm dơ\ tus lơgar Lo pơrjum bè broă lơh sa châu Á-Thái Bình Dương (APEC) kung bè broă bơyai lơh ală dơ\ cri bơyai bal 2 lơgar dê kuơ màng.

Gơnoar ala mat dà lơgar Iraq mang òr 8/9 neh ringbal gơnoar atbồ lơgar pa bơh ồng Haider Abadi kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh lơgar do lam bồ. mơya, ờ hềt geh mat kuang atbồ gah sền gàr dà lơgar mờ gah kuang àng dà lơgar. Ồng Abadi kung hơ geh tam gơl niam bơta git gơp đah gơnoar atbồ lơgar mờ mpồl cau Kurd tàm lơgar Iraq, chồl pràn broă tam pà gơnoar mờ bơt bơtàu wơl ling klàng lơgar Iraq. gơnoar atbồ lơgar pa bơh Irắc dê digơlan pal kong mờ uă kal ke, tàm hơ\ geh broă ai wơl ală tiah cau Islam jơi Sunni bơh mpồl geh phàu dà lơgar Islam mờ ală mpồl geh phàu ndai gam sền gròi.

 Ngai òr 8/9, Lơgar Arập Se-út neh ai ngui 1 pơngàr jòng 560 kơi sồ jăt gah gùng nhàr dà lơgar rềp mờ lơgar Iraq. Do là 1 bơnah tàm rơndăp broă tơnguh broă sền gàr bơta lơngăp lơngai lơgar Arập Se-út dê. Bơdìh mờ pơn gàr jăt gah nhàr dà lơgar mờ lơgar Iraq, broă lơh do gam geh ală anih sền gàr, anih sền gròi, anih sơndră mhar mờ rada.

 Gah lơh sơ nơm lơgar Singapore ngai òr 8/9 pà git, tu\ do, jơnau pơhìn gơbàn kòp Ebola tàm lơgar do là ờ uă tài neh tơmù khà nac nhơl chờ bơh ală lơgar geh kòp tàm tiah đah mattơngai mut châu Phi. Jat kuang atbồ gah lơh sơ nơm lơgar do, tu\ do, khà nac nhơl chờ bơh ală lơgar geh kòp tus lơgar Singapore neh gơmù uă ngan. Tơ nơ\ mờ tu\ mờ mpồl lơh sơ nơm dunia mblàng bơta jal mhar bè gah lơh sơ nơm gùt plai ù bè kòp Ebola, uă gah gùng rơndeh par neh tơmù ală dơ\ par tus ală lơgar geh kòp tàm tiah đah mattơngai mut châu Phi.

Ală mpồl dong klàs mhar jòi g^t nđờ rơhiang rơbô nă cau gơtìp kòl tài mìu dờng lơh tơrlah ù, dà cò tàm lơgar Ấn Độ mờ lơgar Pakistan. Tàm tiah Casmir, geh lơgar Ấn Độ sền gròi, khà cau chơ\t neh tơnguh 175 nă mờ uă hìu, pôs ling, hìu sơnơm gơtìp gơbam dà. Ling lơgar Ấn Độ neh ai rơndeh par duk, rơndeh par tus ntrờn làng bol tàm ală tiah gơtìp gơbam dà. Geh uă rơbàng tơrlah, điện thoại gơtìp kloh.