JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Sơnđờm bơh mho do 10/6, gơnoar ala mat dà lơgar geh iat jơnau yal cồng nha sền gròi broă bơ song jơnau dăn bơh cau te\ khà dê pơyua tus pơrjum dơ\ 6, gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 13 mờ mut lơh lùp jơnau ală kuang bàng tàm gơnoar atbồ lơgar. Kờp du\ lài, kuang atbồ gah priă jền dà lơgar, kuang atbồ gah bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar, kuang atbồ gah kơrnuat boh lam dà lơgar mờ kuang atbồ mpồl lùp sền gơnoar atbồ lơgar geh tus bal hơ jơnau lùp bơh ală kuang ala mat gơnoar ala mat dà lơgar. Dơ\ lùp jơnau geh bơyai lơh tàm 2 ngai gùl mờ geh pờ tơlik jơnau, sơn io rùp tơn nàng gal cau te\ khà in sền gròi.

Tàm dơ\ tus còp mùl màl lơgar Việt Nam bơh ngai 09 tus 10/6, mho òr, tàm hìu lơh broă kuang atbồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar neh wă ồng Matteo Renzi kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar Italia. Ồng Trương Tấn Sang pơn jờng ồng Matteo Renzi bal mờ ală kuang bàng tàm mpồl tus còp mùl màl lơgar Việt Nam dơ\ sơnrờp; mờ đơs tòm dơ\ tus còp geh pơgồp bal kuơ màng tàm broă chồl pràn broă g^t gơ\p lơh bơyô ờs mờng mờ lơh broă bal uă bơta bơh 2 lơgar dê. Ồng Matteo Renzi đơs niam ală cồng nha dờng màng mờ kơ\p kờ` chồl pràn broă lơh bal kuơ màng mờ lơgar Việt Nam, tàm hơ\ uă ngan là broă kă bro, bơcri priă, kơ\p kơ` tơnguh khà kă bro 2 lơgar tus 5 tơmàn đôlar, pơrgon tu\ lơi kung kờ` là lơgar chồl pràn broă lơh bal tơl mờ ală bơta bơh lơgar Việt Nam mờ mpồl tam klăc châu Âu.

 Kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar pa ki\ sră cih rơndap broă “Sơ lơ tơnguh pràn jak lơh jat jơnau pơr gon anih duh broă dunia bè sơndră sa kuề sa kùa mờ gơnoar bơh ală cau, ală mpồl bơdìh dà lơgar sền gròi, kờ` dong kờl broă rơcang sơndră sa kuề sa kùa bơh gơnoar atbồ lơgar Việt Nam” bơh broă lơh bơtàu tơnguh anih duh broă dunia dong kờl. jơnau kờ` jo\ tơngai bơh rơndap broă dê là kờ` sơ lơ tơnguh pràn jak bơh gơnoar atbồ lơgar Việt Nam dê tàm broă rơcang sơndră sa kuề sa kùa jat broă tơnguh jơnhua khà lơh jat jơnau pơrgon anih duh broă dunia bè rơcang sơndră sa kuề sa kùa mờ sơ lơ tơnguh gơnoar bơh ală cau, ală mpồl bơdìh dà lơgar sền gròi tàm broă rơcang sơndră sa kuề sa kùa.

 Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar đơng lam gah priă jền dà lơgar tă ờ sa priă 5 rơbô 480 tấn phe bơh tàm khà phe prăp gàr dà lơgar dê ai càr Bắc Giang in. Khà phe do geh ngui kờ` dong kờl làng bol kòn cau kis tàm tiah kal ke tàm kơnhoàl Lục Ngạn tam is, sền gàr brê ơla mờ broă lơh mìr tàm tơngai ờ hềt lơh geh phan sa tơngai bơh nam 2014 tus 2018. Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar sồr anih duh broă càr Bắc Giang ngui khà phe geh ai do kờ` dong kờl di tu\, di cau, pleh mờ broă gơtìp ndrờm bal mờ ală broă dong kờl phan sa ndai tàm càr do.

 Jat cơldu\ lơh broă mpồl đơng lam rơcang sơndră mìu càl rơbut mờ tơmù dimơ trồ tiah lơh aniai càr Dak Lak, bulah pa sơn đờm mut kàl mìu, mơya tàm càr neh gơlik geh uă dơ\ càl rơbut dờng, lơh hoàc huơr mờr 2 tơmàn 200 tơlak priă. Ngan tàm ală kơn hòal Ea Hleo, }ư\ Mgar mờ Krông Pach neh geh 6 nă cau chơt tài kơnàs còng. Bơh lòt sền, gah lơh broă geh gơnoar neh sền go\ tam càr geh uă bơ tơt rơ bòng dà, tơnau dơng dà ờ kơ\ tàm kàl mìu càl. Ồng Trang Quang Thành kuang atbồ gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar càr Dak Lak pà git:“ Trồ tiah lơh aniai den pa sơn đờm kàl mìu mơya neh gơlik geh uă, cau chơt tài kơ nàs còng là uă, uă ngan ală cau chơt là cau ting ê ơda tàm blàng sre. Dak Lak gam tàm kàl mìu, nhai 6 neh geh mìu uă, den tàng kung neh sồr ală mpồl lơh broă, ală tiah sền dờng màng bơta niam tơnau dơng dà, tài tơnau dơng dà tu\ do neh ờ niam uă, pal sền nền nòn mờ di tu\ bơ song, ờ lời gơlik geh hoàc huơr. Dơ\ 2 là kờ` tơmù di mơ trồ tiah lơh aniai, ngan là kơ nàs còng chơt cau, den pal sồr làng bol tu\ trồ mìu pal jòi tiah ơm pleh, ba` ơm tàm blàng sre, ba` ngui điện thoại at tê.”

 Bơh bồ nam tus tu\ do, gùt lơgar neh dờp geh mờr 8 rơbô 500 nă cau gơtìp kòp prơm, tàm hơ\ geh 21 nă cau kòp prơm jroă mờ lơh 1 nă cau chơ\t tàm càr Gia Lai. Phan lơh gơl^k geh kòp gam tơrgùm uă tàm ală càr Tây Nguyên mờ tiah tàm gùl dà lơgar. Di lah pơn ndờm mờ nam lài, khà cau kòp prơm gơmù 35%. Bu\ lah bè hơ\, bơh bồ nam 2009 tus tu\ do, tàm 4 càr Gia Lai, Bình Phước, Dak Nông mờ Quảng Nam neh dờp geh phan lơh gơl^k geh kòp prơm sơndră mờ sơnơm Artemisinin. Kờ` kơryan bơta do, gah lơh sơnơm dà lơgar neh tơl^k sră nggal ờ ai ngui broă sơm kòp tus mờ sơnơm Artesunate kờ` sơm kòp prơm; mờ gam sền k^ rơndăp broă dà lơgar bè broă kơrian kòp prơm sơndră mờ sơnơm Artemisinin.

 Mho mang òr 9/6 jơnau yal bơh pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Đak Long, gah đơng lam mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar càr Kon Tum pà git, mpồl rơcang sơndră ma túy bơh pôs ling do dê pa kup bàn 1 nă cau prap, kă bro kơ`au ma túy. Bơh lùp khàu, cau do yal sơnđăn mat là Trần Khắc Đạo, 39 sơnam, bòn tờm tàm ntum Công Thành kơn hòal Yên Thành càr Nghệ An, ơm kis ing tàm bòn Broong Mỹ, ntum Đak Môn, kơn hòal Đak Glei càr Kon Tum. Mut sền jal mhar anih ơm cau do dê, mpồl rơcang sơndră ma túy pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Đak Long sền go\ tàm cơldu\ um cau do dê pồn 1 nơm khàr, tàm dơlam ơn 3 pơnai bòk kò, Đạo yal do là Heroin mờr cèng tac. Broă do gam pơnjat tai geh lùp khàu lơh loh.

 Rơndăp broă lơh geh ồs đèng làng bol kòn cau Khmer tàm càr Trà Vinh bơh mpồl lơh ồs đèng tiah đah jum dà lơgar lơh tòm bơcri priă mờ khà priă mờr 112 tơmàn priă, ai rơlao 6 rơbô hìu in, mìng là làng bol kòn cau Khmer kis tàm ală bòn ngài gơwèt ală kơnhoàl Càng Long, Cầu Kè, Tiểu Cần, Trà Cú, Duyên Hải, Cầu Ngang mờ Châu Thành. Tơnơ\ mờ tu\ lơh gơs khà hìu làng bol kòn cau Khmer tàm càr geh ồs đèng ngui rơlao 95%. Bơh tu\ hơ\, làng bol sơlơ geh bơta buơn tàm broă tơnguh bơtàu lơh sa, tơnguh rài kis phan bơna, nùs nhơm mờ pơgồp bal tàm broă lơh tam gơl muh măt rài kis bòn lơgar. Di gơlan broă lơh do geh lơh gơs tàm lồi nam do.

 Gah kă bro mờ lơh sa mờ mai\ mok càr Bình Định neh crơng gơs rơndap broă prap lài phan bơna rơcang sơndră mìu càl rơbut nam do, kờp priă pơgap 5 tơmàn. Tàm hơ\ geh rlau 100 tấn phe, 400 lít xăng, 600 lít zờu diezel, 100 lít zờu chu, 13 rbô 400 khàr dà hùc. 90 rbô 500 thùng bung mì. Phan bơna kuơ màng drơng broă rơcang sơndră trồ tiah lơh aniai, mìu càl tiah ring in geh jàu ală mpồl : Mpồl lơh sa kă bro is Sài Gòn Co.op Bình Định, mpồl lơh sa kă bro kòi phe Bình Định, mpồl lơh sa kă bro xăng zờu Bình Định mờ mpồl lơh sa kă bro bal dà hùc Quy Nhơn rơcang lài. Phan bơna kuơ màng ai tiah kơh bơ nơm in geh bơh mpồl lơh sa kă bro bal An Lão, mpồl lơh sa kă bro is Vân Canh, mpồl lơh sa kă bro is Vĩnh Thạnh rơcang.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ngai òr 9/6, tàm Yangon, lơgar Myanmar neh geh bơyai lơh dơ\ pơrjum ală kuang bàng dờng màng bơh cribơyai kơn hòal ASEAN, ala mat 27 lơgar tus bal cribơyai kơnhòal ASEAN bal mờ mpồl tam klac châu Âu mờ mpồl dong broă mpồl ASEAN neh tus bal dơ\ pơrjum do. Mpồl Việt Nam bơh ồng Phạm Quang Vinh kuang jat jơng atbồ gah cribơyai broă mờ lơgar ndai dà lơgar, mơlà kuang atbồ mpồl kuang bàng dờng màng ASEAN mờ Việt Nam lơh kuang lam bồ mpồl. Pơrjum neh tơr gùm cri bơyai bè ală bơta tàm kơnhòal mờ dunia mờ mpồl sền gròi bal, sền tìs di ală broă lơh tam klac cri bơyai kơnhòal ASEAN tàm nam lài, mờ cribơyai broă rơcang tus pơrjum kuang atbồ cribơyai kơn hòal ASEAN tàm bồ nhai 8 tus do.

Ồng Vladimir Putin kuang atbồ lơgar Nga neh pơn jờng bè ală rơndăp broă geh ồng Petro Porosenko kuang atbồ pa geh pồ lơgar Ukraine ai tơl^k kờ` tơn jơh tàm lơh tàm lơgar Ukraine. Đơs mờ ală cau lơh [ăo tàm Normandy, lơgar Tây, ồng Putin kơ\p kờ` ồng Porosenko geh lơh ngan mờ tơl^k bồ tơngoh ngăc ngar mờ đơs tờm, lơgar Nga tu\ lơi kung rơcang cri bơyai bơ\t bơtàu bal mờ lơgar Ukraine bè broă bơsong ală dồs nhơm chu. Ồng Putin kung yal neh tìp ồng Porosenko tàm 15 phút kờ` cri bơyai bè ală broă gơrềng tus bơta ờ niam tàm lơgar Ukraine.

 Ồng Hassan Rouhani kuang atbồ lơgar Iran ngai òr 9/6 neh tus càr lơgar Ankara, mut lơh dơ\ tus còp ngan ngồn 2 ngai tus lơgar Thổ Nhĩ Kỳ, nàng rề ơnàng tam klac 2 lơgar mờ cribơyai uă bơta tàm kơnhòal mờ 2 gah sền gròi bal. đơs lài mờ dơ\ tus còp, ồng Rouhani pà git, ală broă lơh sơ lơ tam klac sền gàr ngap lơngai, kă bro, lơh sa mờ kuơ màng là năng lượng geh là tơngume tờm tàm ală dơ\ tìp mat cribơyai mờ kuang bàng lơgar Thổ Nhĩ Kỳ. Bal mờ hơ\, tàm ală dơ\ tìp mat, kuang bàng 2 gah kung geh cribơyai bè nùs nhơm uă bơta kuơ màng bơh kơnòal mờ dunia dê, tàm hơ\ geh sơndră tam lơh, rài duh nùs mờ sò tơm iơh bơsak.

Lơgar Ấn Độ ngai òr 9/6 neh tơnguh broă sền gàr bơta lơngăp lơngai tàm ală blàng rơndeh par kuơ màng lơgar do dê tơnơ\ mờ dơ\ sò tơm iơh bơsăk kờ` di tàm blàng rơndeh par dờng ngan tàm lơgar rềp bal Pakistan lơh 28 nă cau chơ\t. Tàm blàng rơndeh par dunia Indira Gandhi, blàng rơndeh par dờng ngan lơgar Ấn Độ dê, mpồl sền gàr bơta pràn kơl dang să jan neh lơh tam uă pơngàr tàm ală gùng lòt tus blàng rơndeh par mờ bơyai sền gròi nisơna rơndeh lòt gan. Tàm tu\ mpồl cảnh sát càr lơgar drơng tàm broă sền gàr bơdìh blàng rơndeh par den mpồl sền gàr bơta lơngăp lơngai măy mo\k dà lơgar geh dờp sền gàr tàm dơlam blàng rơndeh par. Tu\ do, mpồl sền gàr lơngăp lơngai măi mo\k dà logar neh ai tơl^k broă rơcang gàr uă, tơnguh broă rơcang lài mờ tu\ lơi kung sền gròi ală broă geh pin pơrdah.

 Mìng 2, 3 ngai tơ nơ\ mờ tu\ geh pồ wơl lơh kuang atbồ lơgar Syria tơngai lơh broă dơ\ 3, ồng Bashar al Assad, neh tơlik kơrnuat săng glài, mut ngui ală cau jàm geh tìs lài mờ ngai 9/6 tàm lơgar do. Gah yal jơnau tơngit SANA yal, jat kơrnuat pa do, ală cau jàm gơtìp lơh glài gơ sơt să geh tơmù lơh glài lơh broă glar bòl tus chơt. Ală cau gơtìp lơh glài jàm tus chơt den geh tơmù 20 nam lơh broă bòl glar. Bal mờ hơ\, kơrnuat bơh ồng al Assad dê gam ai gơnoar tơng klàs khat gơ boh ală cau jàm là cau lơh broă gùng dră bal halà tơmù glài jàm ală cau tìs mut tàm mpồl tàu dră.