JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠAGR.

Pơnjat tai ală broă lơh tàm tơngume tus còp ngan ngồn lơgar Bỉ, mho òr 13/10 jat jiơ lơgar Việt Nam, ồng Charles Michel kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlao jơh lơgar Bỉ neh đơng lam dơ\ bơyai lơh wă rò ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar bal mờ mpồl kuang bàng dờng màng lơgar he tus còp ngan ngồn lơgar Bỉ. 2 nă kuang neh mut lơh cribơyai, bal mờ gơp cribơyai jrô ơnàng mờ ringbal ală broă lơh kờ` tơrbo\ kơ\ bơta git gơp lơh bơ yô niam bơne\ mờ chồl pràn tam klac 2 lơgar tàm uă gah. 2 nă kuang kung ràng tơlik bơta niam nùs tềng đăp ală cồng nha neh lơh geh bơh ală broă tam klac kuơ màng. 2 gah kung đơs la, tam klac chài rơ gơi-bơto bơsram là bơta niam tàm git gơp 2 lơgar, đơs tờm, ai geh bơta niam nàng ală hìu bơsram dờng, ală anih kơ lôi sơnơng 2 lơgar sơ lơ tam klac, cri bơyai mờng chài, wèt tus jơnau kờ` jo\ jòng bơto bơtê mpồl cau lơh broă geh bơta chài uă.

 Di tơnkah 10 ngai cau lơh sa kă bro Việt Nam ngai 13/10, tàm lồi  mho òr 13/10, ồng Nguyễn Thiện Nhân kuang atbồ anih duh broă gah tề lam gùng dră bal Việt Nam neh tus mờ lơh broă mờ mpồl cau lơh sa kă bro gam kơnòm să Việt Nam. Tàm dơ\ lơh broă, tơnơ\ mờ tu\ neh chờ gờm mpồl cau lơh sa kă bro gam kơnòm să, ồng Nguyễn Thiện Nhân đơs là: tu\ do geh di pơgăp 400 rơbô anih lơh sa kă bro tàm gùt lơgar, do là mpồl neh mờ geh pơn jăt tai pơgồp bal kuơ màng tàm broă ai tơl^k bơta pràn lơh sa lơgar Việt Nam dê tàm bồ rài 21:“Tu\ đơs tus khà tơnguh rài kis tơl nă cau lơgar Việt Nam dê tơnguh rơlao 7% tơnơ\ mờ mờr 30 nam, tu\ đơs tus lơgar Việt Nam là lơgar geh tăc phan mờ lơgar bơdìh, là anih bơcri priă den tàm hơ\ geh pơgồp bal bơh ală mpồl cau lơh sa kă bro đơs bal, tàm hơ\ geh cau lơh sa kă bro gam kơnòm să đơs is. Lơh sa là bơta tòm mờ cau lơh sa kă bro là bơta kis mờ là cau lơh sa kă bro gam kơnòm să là rài tơnơ\ do dà lơgar dê, mờ broă pơgồp bơh ală cau lơh sa kă bro tàm broă lơh sa dê, tàm broă lơh mpồl bơtiàn dê, bal mờ broă bơto bơtê kòn bơnus tai”.

 Nàng rơcang lài sơndră mờ bơta gơlik geh mìu càl rơbut pràn mờ dờng ngan, ồng Hoàng Trung Hải kuang jat jơng gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar sồr jơh ală càr, bòn dờng, mpồl đơng lam rơcang sơndră mìu càl rơbut dờng dà lơgar, lơyaì ngan rlau jơh là tus nhai 6 nam 2015 pal bơt bơtàu, ai tơlik rơndap broă lơh mùl màl nàng sơndră mờ mìu càl rơbut pràn mờ càl rơbut dờng. Ồng kung sồr mpồl đơng lam rơcang sơndră mìu càl rơbut dờng dà lơgar, anih duh broă dà lơgar jòi dong kờl rềs àr pơ gồp bal mờ ală tiah kờp sền, dan mờ kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar bơcri lơh niam phan bơna, mai\ mok kuơ màng nàng rơcang lài sơndră mờ mìu càl rơbut pràn ngan mờ càl rơbut dờng geh cồng nha.

 Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh ring bal bơcri rơndăp broă crơng gơs hìu bơsram dờng Y Khoa Tokyo-Việt Nam jăt broălơh hìu bơsram dờng geh priă bơcri bơh lơgar bơdìh lơh broă jăt adăt anih lơh sa kă bro, adăt bơcri priă mờ ală sră nggal adăt boh lam gơrềng bal geh Hìu bơsram Y Khoa Waseda mờ ờ uă mpồl lơh sa, cau 1 nă să is lơgar Nhờk bơcri priă lơh tàm càr Hưng Yên. Hìu bơsram dờng Y Khoa Tokyo-Việt Nam di gơlan geh bơto gah bơsram dờng 4 nam ală gah broă lơh drơng tơnpràn să jan; vật lý trị liệu mờ phan lơh niam jơng tê ờ ngan. Tơnơ\ mờ 4 nam lơh broă, hìu bơsram do geh ai 1 rơbô 200 nă cau bơsram, mpồl cau pơgru bơto geh 80 nă cau, tàm hơ\ geh 10 nă tiến sỹ cau lơgar bơdìh mờ 18 nă tiến sỹ cau lơgar Việt Nam.

Pơrjum crơng gơs mpồl tam klac cau ùr lơh sa kă bro lơgar Việt Nam geh bơyai lơh tàm 2 ngai, ngai 18 mờ ngai 19 nhai do tàm Hà Nội di tơngkah 84 nam ngai crơng gơs mpồl tam klac cau ùr Việt Nam mờ ngai cau ùr Việt Nam, 20/10. Kờp du\ lài, tus bal pơrjum geh 500 nă cau ala mat tus bơh ală mpồl cau ùr lơh sa kă bro ală càr, cau ùr lơh sa kă bro geh pơn rơ jak tàm gah kă bro, cau ùr đơng lam, atbồ ală mpồl lơh sa dờng, mpồl lơh sa kă bro tàm gùt lơgar. Mpồl tam klac cau ùr lơh sa kă bro Việt Nam geh crơng gơs kờ` tơrgùm, tam klac, dong kờl brồ guh bơta pràn, gơnoar cau ùr lơh sa kă bro dê tài bơta bơtàu tơnguh kơ\ kơljap dà lơgar dê.

Kờ` lam sồr, bơto sồr ală hìu làng bol lơh ngan sơlèt mờ rơbah, 3 nam do kơnhoàl Tu Mơ Rông, càr Kon Tum neh tă rơlao 7 tơmàn priă kờ` pơn jờng 1 rơbô 500 hìu làng bol l^k klàs mờ khà măt hìu rơbah. Broă pơn jờng ală hìu klàs mờ rơBah kơnhoàl Tu Mơ Rông dê geh lơh bơh nam 2011, mờ khà 5 tơlăk priă tơl hìu. Dùl bơnah khà priă geh tă bơh kes priă, 1 bơnah ndai là bơh khà priă tềm pềr tàm ală broă tă mờ hòi jà anih lơh sa kă bro, cau geh nùs nhơm niam tă bal. Tàm 3 nam do, mờ mờr 1 rơbô 500 hìu klàs mờ rơbah, kơnhoàl Tu Mơ Rông neh pơn jờng rơlao 7 tơmàn priă. Ồng Nguyễn Đình Luyện gơnoar jăt jơng atbồ anih lơh broă-cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn kơnhoàl Tu Mơ Rông pà g^t:“Dong kờl 5 tơlăk priă do là kờ` ală hìu klàs mờ rơ[ah kơl jăp in. Anih duh broă kơnhoàl sồr, tàm hơ\ ală ntum rơcang gùng dà broă lơh ai ală hìu dan mờ sồr ală hìu do in tam ală phan tam lơi, ròng phan lơi? Geh uă hìu ròng kơnrồ, ròng kơnrồ den pal geh priă, tă priă. Dà lơgar pà 5 tơlăk priă den hìu làng bol 2, 3 tơlăk priă. Geh ờ uă hìu blơi phan lơh sa, bè măy pès `hơ\t. Măy tơwès kòi kờ` tơmù broă lơh mờ să. Geh hìu blơi sơntìl phan tam, bè tòm bời lời, kơphe. Do là broă lơh geh cồng nha, di mờ nùs nhơm làng bol”.

 Mut lơh broă lơh càn priă dong kờl tam pa kơphe, bơh nam 2013 tus nam 2016, anih priă jền lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar càr Dak Lak kờp du\ lài geh tă 3 rbô tơmàn priă nàng dong kờl làng bol lơh broă sa, mpồl lơh sa kă bro càn kờ` tam pa kơphe. Mơya, tơnơ\ mờr 2 nam, jơngkah dồs ai càn jat broă lơh do pa rơp geh pơgap 110 tơmàn priă, tàm hơ\ rlau 62 tơmàn ai mpồl lơh sa kă bro in càn, khà gam wơl là ai hìu nhă lơh broă sa in càn. Jat rơndap broă, bơh nam 2013 tus nam 2016, Dak Lak geh tam pa rlau 25 rbô 500 lồ kơphe, mờ jơnau kờ` càn priă rlau 4 rbô 600 tơmàn priă.

Càr Bà Rịa Vũng Tàu geh di pơgăp 7 rơbô anih lơh sa kă bro lơh broă. Bơh nam 2011 tus nhai 6 nam 2014, neh geh rơlao 9 rơbô 300 anih lơh sa kă bro geh tơmù, lời ing tă dia geh bơh broă lơh anih lơh sa kă bro dê mờ khà priă di pơgăp 700 tơmàn priă; rơlao 7 rơbô anih lơh sa kă bro geh càn priă tàm ală mpồl ai càn priă rơlao 51 tơmàn 700 tơlăk priă. Kờ` bơsong anih lơh sa kă bro ù lơh hìu mờ hìu ơm, càr do kung neh ai tam gơl 3 rơndăp broă lơh hìu ơm kă bro bơh anih lơh sa kă bro tus mờ hìu ơm mpồl bơtiàn; dong kờl priă ai 67 anih lơh sa kă bro lơh jăt broă ngui broă lơh sa pa, lơh kloh bơ\ tàm tiah kis, lơh mờ ngui broă sền gàr bơta niam mờ khà priă dong kờl rơlao 5 tơmàn priă.

 Mho òr 13/10, Quảng Ngãi bơyai lơh ràng tơlik tơngume “Phan lời wơl kah yau chài rơgơi đơm dà”. Geh 500 phan yau geh ràng tơlik mờ bơta tus bal bơh ală cau jak chài tàm gah kơ lôi sơ nơng phan yau tus bơh 17 lơgar tàm tiah đah jum mattơngai lik dà lơgar. Do là khà phan yau geh bùt ai geh bơh ală ơ hò yau gơtìp gơkram tàm dà lềng tiah đah tàm gùl lơgar Việt Nam. Tàm hơ\ geh ală phan yau kuơ màng ngan bè phan lơh mờ ù buh, phan lu\ Chăm Pa geh sền go\ tàm ơ hò gơtìp gơkram tàm tiah dà lềng Núi Thành, càr Quảng Nam, phan lơh mờ ù buh rài bơtau Lê rài 1, geh lơh tàm Hải Dương, geh bùt ai geh tàm dà lềng Cù Lao Chàm, càr Quảng Nam.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ồng Bankimoon kuang atbồ anih duh broă dunia geh jơnau đơs đơs lah broă rề ơnàng broă lơh ală bòn ơm kis bơh lơgar Israel dê tàm ù tiah gơtìp sơ gràm ai cau Palestin dê. Ồng Bankimoon ràng tơlik bơta ờ suk uă ngan tềng đăp ală broă lơh rềp ndo bơh lơgar Israel dê tàm ală ù tiah ndu gơnrơh tàm Jerusalem, đơs tờm là, bơta do mìng lơh gơguh tai kal ke mờ pal geh tơn jơh mơ.

Kờ` kơrian kòp ebola, gơnoar atbồ lơgar Philippin geh ntrờn is làng bol lơgar do gam kis tàm ală lơgar geh kòp tàm nhai tus. Jăt ồng Albert del Rosario kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Philippin yal, gơnoar atbồ lơgar Philippin gam lơh jăt ală broă pal lơh kờ` sền gàr bơta pràn kơl dang ală làng bol lơgar Philippin di mờ nùs nhơm kơrnoăt hơ bal bè sơndră mờ virus kòp ebola dê.

Ồng Rami Hamdallah kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlao jơh cau Palestin ngai òr 13/10 hòi jà ală mpồl dong kờl dunia pal gàr ală jơnau hơ pơr gon dong kờl git nđờ tơmàn dolar Mỹ nàng dong bơt bơtàu wơl dòr bơ nơm Gaza tơ nơ\ dơ\ tam lơh 50 ngai mờ lơgar Israel. Ală mpồl dong kờl neh hơ dong kờl 5 tơmàn 400 tơlak đôlar Mỹ, mờ gùl tàm khà do la lời bơt bơtàu wơl. Đơs tàm dơ\ tìp mat mờ ồng Bankimoon kuang atbồ anih duh broă dunia, ồng Hamdallah đơs tờm, Palestin neh rơcang lài ală rơndap broă nàng bơt bơtàu wơl Gaza.

 Ồng Abd Rabbu Mansuor Hadi kuang atbồ lơgar Yemen ngai òr 13/10 neh pồ ồng Khaled Bahah kuang ala mat lơgar Yemen tàm anih duh broă dunia lơh kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar do. Kơrnoăt do geh dong kờl lơh tơmù bơta ờ niam gùng dră bal tơnơ\ mờ tu\ mpồl cau jăt yàng Islam jơi Siai Houthi gơgràm càr lơgar Sana tàm nhai lài. Ồng Bahah là 1 tàm 3 nă kuang bàng geh jơi cau Houthi tơl^k măt tàm poh lài, tơnơ\ mờ tu\ mpồl do dră wơl broă tơnpồ cau lam bồ anih lơh broă kuang atbồ lơgar lơh kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar, mờ sồr ồng do pal tơn jơh at gơnoar 1 ngai tơnơ\ mờ tu\ geh tơnpồ.

Ngai òr 13/10, tàm anih tờm kă bro lơgar Lào Ai-tiếc tàm càr lơgar Viêng Chăn lơgar Lào neh geh bơyai lơh drà ràng tơlik phan niam trah mòn mờ tê dơ\ 13. Ồng Thoongsing Thammavong kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlao jơh lơgar Lào bal mờ gal ngan cau nac geh jà, ală cau bơcri priă tàm lơgar mờ lơgar ndai neh tus bal. Do là drà bơhìan yau lơgar Lào dê nàng ală mpồl lơh sa ka bro, ală cau lơh phan trah mòn mờ tê bơhìan yau tàm gùt lơgar Lào in yal, ràng tac ală bơta phan trah mòn mơkung là tu\ nàng ală cau lơh phan trah mòn mờ tê geh cribơyai mờng chài, mơkung ai geh bơta niam nàng ală mpồl lơh sa kă bro, cau bơcri priă tàm gah do jòi mpồl tam klac lơh broă pa.

Ồng Arseny Yatsenyuk kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rơlao jơh dà lơgar Ukraine ngai òr 13/10 pà g^t: lơgar Ukraine geh tơnguh broă bơ\t bơtàu wơl kờ` tơnguh broă lơh adăt boh lam lơgar do. ồng Yatsenyuk đơs tòm: bơ\t bơtàu adăt boh lam là 1 bơnah broă kuơ màng kờ` tơnguh broă tam dră mờ sa kuề sa koà, bơh tu\ hơ\, geh dong kờl làng bol tìp niam rơlao mờ adăt boh lam kung bè tơnguh broă lơh is gah adăt boh lam lơgar do dê.