JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Ngai do 18/11, Gơnoar ala mat dà lơgar pơnjat tai lùp jơnau ală kuang bàng tàm gơnoar atbồ lơgar. Jat kờp du\, ồng Vũ Huy Hoàng kuang atbồ gah kă bro mờ lơh broă sa mờ mai\ mok dà lơgar geh pơnjat tai hơ jơnau lùp. Pơnjat hơ\ là ồng Nguyễn Thái Bình kuang atbồ gah lơh broă dơlam is dà lơgar mờ ồng Đinh La Thăng kuang atbồ gah gùng lòt mờ pơndiang phan dà lơgar. Lài mờ hơ\, ngai òr 17/11, hơ jơnau lùp bơh ală kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar dê, ồng Vũ Huy Hoàng dờp, bulah ală mpồl lơh broă geh gơnoar neh lơh ngan mơya cồng nha broă rơcang sơndră kă bro kơ`au, phan ờ ngan kung gam ờ hềt kơryan geh cồng nha. Să tờm ồng Vũ Huy Hoàng dờp kơ nòl bè bơta ờ niam do, mơkung đơs là, tài khà drà kă bro lơgar he dê ngai sơ lơ pràn, khà rề ơnàng uă, cri bơyai kă bro phan bơna ngai sơ lơ gơguh uă, ờ uă cau lơh broă sa ờ song dơpă tàm dà lơgar neh bal mờ lơgar ndai, sơ mờm bơta lơh broă ờ hềt krà` bơh mpồl lơh broă geh gơnoar dê nàng jun phan ờ ngan, phan ờ niam tac tàm drà kă bro tàm lơgar.

Dơ\ lùp mờ hơ jơnau lùp mho òr 17/11, bơh kuang bàng tàm Gơnoar ala mat dà lơgar tus mờ ồng Vũ Huy Hoàng kuang atbồ gah kă bro  mờ lơh sa mờ mai\ mok dà lơgar neh geh uă cau te\ khà tàm [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak sền gròi ngan. Cau te\ khà đơs là, ồng Vũ Huy Hoàng neh đơs tus mờ ală broă lơh ờ pràn bơh gah lơh sa mờ măy mo\k tàm lơgar, ai tơl^k ală bơta gơl^k geh ờ pràn mơya ờ hềt geh broă bơsong lơi loh làng. Cau te\ khà Phạm Văn Đông, kis tàm [òn 10, sơnah [òn Tân An, [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak đơs:“Ồng Vũ Huy Hoàng, kuang atbồ gah kă bro dà lơgar hơ 1 bơnah di pal mờ jơnau kơ\p kờ` làng bol dê, mơya ờ hềt di pal mờ khà kờ` ai bơh nam 2020 tus 2030, ờ hềt broă bơsong lơi geh ai mùl màl. Tu\ do, bè broă mpồl bơtiàn sền gròi là broă lơh sa mờ măy mo\k dong kờl lơgar he dê gam ờ pràn. Do là broă tòm kờ` bơ\t bơtàu dà lơgar lơh sa mờ măy mo\k dong kờl là broă tòm gah lơh sa mờ măy mo\k dê. Di lah he ờ geh lơh sa mờ măy mo\k dong kờl den he ờ jai mờ cau ndai mờ ờ jai den gơtìp bơrngơl gơla mờ di gơlan là he ờ geh khà neh ai, wèt tus nam 2020. Do là broă a` sền là ờ su\k ơm ngan. Dan mờ Gơnoar atbồ lơgar, Dà lơgar pal sền gròi, tă priă kờ` bơ\t bơtàu broă lơh sa mờ măy mo\k di pal mờ jơnau kơ\p kờ`, di pal mờ kơrnoăt Dà lơgar neh ai”.

 Sền gròi dơ\ hơ jơnau lùp bơh ồng Vũ Huy Hoàng kuang atbồ gah kă bro mờ lơh broă sa mờ mai\ mok dà lơgar, ờ uă cau te\ khà tàm càr Khánh Hòa ring bal ngan mờ bơnah lùp jơnau bơh ală kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar dê. Mơya, cau te\ khà Trần Công Thi ơm tàm gùng Trần Nhật Duật, sơnah [òn dờng Phước Hòa, bòn dờng Nha Trang càr Khánh Hòa đơs là, bơnah hơ jơnau lùp bơh ồng Vũ Huy Hoàng dê kung gam bal ngan, ờ hềt ai tơlik geh ală broă lơh ngan ngồn:“ Kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar lùp rềp ngan mờ bơta geh ngan bơh rài kis dê, uă bơta mờ ală cau te\ khà sền gròi, khà tàm lơgar lơyah, lơh sa mờ mai\ mok dong kờl, hơ\ sồng bơta niam sền gàr phan tam, atbồ drà kă bro ờ kơ\. Mơya kuang atbồ gah kă bro mờ lơh sa mờ mai\ mok dà lơgar hơ jơnau lùp ờ hềt mùl màl. Kung gam tàm pơr dah, ờ hềt dờp loh kơ nòl he dê, gam hơ pơr gon. Tơngai mut gơ rờm bal tus nam 2018, cau te\ khà kung ờ suk ngan, mơya ồng kung gam pơr gon là geh broă rơndap lơh.”

 Den cau te\ khà Nguyễn Hoàng Hưng kis tàm sơnah [òn Thuận Hoà, [òn dờng Huế, càr Thừa Thiên Huế đơs:“Ồng Vũ Huy Hoàng kuang atbồ gah kă bro mờ lơh sa mờ mai\ mok dà lơgar tơnơ\ mờ dơ\ hơ jơnau lùp do pal geh broă bơsong, lơh bè lơi kờ` g^t phan ờ ngan, phan đòm phan ngai, ờ gơtùi tài kes priă ờ tơl là ờ lơh. Phơng sih ờ ngan den ngòt rơngơ\t ngan, mơya gam geh uă phan ngòt rơngơ\t rơlao, kuơ màng ngan bè phan sa, phan sa, dà hùc mờ ờ geh sền gròi niam den lơh aniai uă ngan tus mờ bơta pràn kơl dang să jan bè jo\ jòng. Bè khà priă xăng, jờu, xăng jờu tơnguh 5 dơ\, tơmù 9 dơ\ tàm nam do. Khà dơ\ tơmù den uă, mơya khà priă tơmù ờ uă rơlao Den ồng Vũ Huy Hoàng pal mblàng loh rơlao”.

 Di tơngkah 84 nam ngai crơng gơs gah tề lam gùng dră bal jơi bơtìan kòn cau tơrgùm 1 lơgar Việt Nam (18/11/1930-18/11/2014), mang òr 17/11, ồng Nguyễn Sinh Hùng kuang atbồ gơnoar ala mat dà lơgar neh tus bal ngai chờ tam klac gùt jơi bơtiàn tàm sơnah [òn Trần Hưng Đạo, kơnhòal Hòan Kiếm, [òn dờng Hà Nội. Chờ hờp bal mờ ală bòn sồ 10, 11, 12 bơh sơnah [òn Trần Hưng Đạo dê, ồng Nguyễn Sinh Hùng jờng rơ ală cồng nha neh lơh geh tàm ală nam do, jờng rơ ală hìu nhă, cau 1 nă să geh pơn rơ jak bơh sơnah [òn dê. Ồng Nguyễn Sinh Hùng sồr ală bòn sồ 10, 11, 12 sơnah bòn Trần Hưng Đạo pơnjat tai mut lơh niam rlau ală dơ\ lam sồr mờ uă broă lơh ngan ngồn. Di tu\ do, ồng Nguyễn Sinh Hùng neh pà phan ală hìu nhă geh khà jờng ngac ngar jak chài mờ ờ uă hìu nhă rơbah bơh sơnah bòn Trần Hưng Đạo.

 Càr Điện Biên lơh ngan tơl kơnhoàl geh bơh 4 tus 5 [òn lơh broă ha là mpồl lơh sa bal tàm [òn, ai broă lơh rơlao 40 rơbô nă cau in. Tàm hơ\, tơrgùm tàm ală lơh broă lơh gơs phan geh bơh broă lơh sa suơn sre, brê bơnơm, tà` phan mờ đơr mờ gle, tà` ồi, ào bơhiàn bal mờ ờ uă broă lơh ndai tai. Bu\ lah bè hơ\, broă tơnguh bơtàu [òn lơh broă bơhiàn tàm càr Điện Biên gam tìp uă kal ke tài ờ tơl priă bơcri, phan lơh gơs ờ geh anih tăc. Tu\ do, càr Điện Biên rơ\p geh 2 [òn lơh broă, hơ\ là: tà` ồi, ào tàm [òn Na Sang 2, ntum Núa Ngam mờ [òn tà` đơr, gle Nà Tấu, ntum Nà Tấu, kơnhoàl Điện Biên.

 Mho òr 17/11, tàm [òn dờng Bà Rịa, càr Bà Rịa-Vũng Tàu, neh tơn jơh pơr lòng mpồl mblàng yal chài rơ gơi tiah nhàr lơgar, bồt dà lềng tiah đah jum dà lơgar dơ\ 9. Do là broă lơh bơh mpồl đơng lam broă lơh pơ gồp bal đah gah đơng lam bồ mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar mờ gah chài rơ gơi, tàp pràn să jan mờ nhơl chờ dà lơgar bơyai lơh. Mờ tơngume “Tiah nhàr lơgar mờ bồt dà lềng Việt Nam”, 120 jơnau pơr lòng mờ 16 jơnau lơh lèu yal jơnau tơngit mblàng yal bơh 16 mpồl tus bơh ală càr, bòn dờng tiah đah jum dà lơgar neh pơyua tus cau sền in ală tơngume mblàng yal đơs tờm nùs nhơm lơh ngan bơh gùt Đảng, gùt ling klàng, gùt làng bol tàm broă sền gàr gơnoar tờm tiah nhàr lơgar, dà lềng, bồt dà lềng bơh dà lơgar dê, bơt bơtàu tiah nhàr dà lơgar pas sơm, pràn kơldăng, tiah nhàr dà lơgar ngap lơngai, lơh bơ yô, tam klac bơtàu tơnguh bal.

 Bơh ngai 18 tus 20/11, broă nhơl chờ “Lòt gan ală tiah tềl kah yau Việt Bắc” dơ\ 6 geh bơyai lơh tàm [òn dờng Thái Nguyên. Do là broă yal bè bơta pràn nhơl chờ, hòi jà ală anih lơh sa kă bro tus bal pơgồp bal bơcri priă tơnguh bơtàu nhơl chờ dờng ngan tàm nam bơh 6 càr tàm tiah Việt Bắc. Broă nhơl chờ “Lòt gan tiah tềl kah yau Việt Bắc” là broă lơh geh lơh pah nam, geh lơh dơ\ sơnrờp tàm nam 2009 jăt broă lơh ntrờn bal bơh 6 càr Việt Bắc la Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang mờ Hà Giang. Do là broă lơh pơgồp bal kờ` tơnguh tìp bal, lơh broă bal, hòi jà ală anih lơh sa kă bro tus pơgồp bal, ngui bơta pràn tơnguh bơtàu nhơl chờ tàm ală càr Việt Bắc dê.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Mpồl tam klac châu Âu digơlan rồn bơ klơn ală broă lơh glài pơle\ tàm mpồl dră wơl tàm tiah đah mattơngai lik lơgar Ukraine tàm dơ\ pơrjum kuang atbồ gah cribơyai broă mờ lơgar ndai ală lơgar tàm mpồl tam klac châu Âu geh bơyai lơh tàm Brussels lơgar Bỉ geh bơyai lơh ngai do. Dơ\ pơrjum kung cribơyai bè ală broă lơh glài lơgar Nga, mơya ală broă lơh do gam lơh gơbàn tam cah is ală lơgar tàm mpồl tam klac châu Âu.

 Ling lơgar Israel ngai òr 17/11, pà g^t neh pơyoa jơnau yal tus mờ ală hìu nhă bơh uă làng bol cau Palestin kis tàm tiah Bờ Tây geh sền là geh gơrềng tus mờ ală dơ\ sò tơm kờ` di tàm cau Israel tàm tơngao do, sồr ală cau do pal ntrờn tàm 2 ngai mang, lài mờ tu\ gơnoar atbồ lơgar Israel lơh jăt jơnau sờr hìu ală cau do. Jăt jơnau yal bơh ling lơgar Israel, jơnau sồr sờr hìu cau Palestin geh ai bơh tàm kơrnoăt ồng Benjamin Netanyahu kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh lơgar Israel lài mờ hơ\ đơs là, lơgar Israel geh lơh broă broă sờr hìu làng bol cau Palestin kờ` dră wơl tềng đăp mờ ală dơ\ sò tơm kờ` di tàm cau lơgar Israel tàm Jerusalem tơngai pa do.

 Ngai òr 17/11, cảnh sát lơgar Anh ntrờ` ing 1 tiah di hìu lơh broă gơnoar ala mat dà lơgar tàm càr lơgar London nàng sền 1 kơldung phan geh pin tàm tiah do. Cau pơlam đơs cảnh sát lơgar London pà git, hìu Portcullis House ơm rềp hìu lơh broă gơnoar ala mat dà lơgar mờ ơm đah đăng hìu rơndeh ồs ơm đơm ù Westminster kung geh ntrờn tàm tu\ cảnh sát lùp khàu. Hìu rơndeh ồs đơm ơm đơm ù kung gơtìp til mpồng mờ rơndeh môtô cảnh sát neh kơryan ală gơl gùng tus tiah do. Cau lơh broă ală hìu do tơ nơ\ hơ\ neh lơh broă bè ờs wơl.

Anih duh broă châu Âu ngai òr 17/11 geh ring bal ală broă sềngàr mhar ing kờ` kơrian kòp pluh iar, ơda tàm lơgar Hà Lan gơtòp. Jăt rơndăp broă, mpồl tam klăc châu Âu ờ ai lơgar Hà Lan tăc poăc phan ròng tus ală lơgar tàm mpồl tam klăc châu Âu mờ lơgar dơ\ 3 iar, ơda gam kis, tăp iar, ơda, poăc iar, ơda kung bè ală phan ndai geh ai bơh tàm ală tiah gùt dar tiah geh virus. Gơnoar atbồ lơgar Hà Lan kung neh tơ\p pơrgu\c 150 rơbô nơm iar, ơda tàm 1 hìu ròng tàm tiah geh kòp, ờ ai pơn diang iar, ơda tus tàm gùt lơgar.

 Jat jơnau yal bơh gah kuang àng dà lơgar Lo dê, mìng pơgap 4 nhai kờp bơh tu\ mut lơh broă lơh jòi kup ală cau tìs lơh sa dô mpồn hờ lơgar ndai, gam geh hòi là broă lơh ting mò] so rơhau nam 2014, tus tu\ do, ală mpồl lơh broă geh gơnbuar di gah kuang àng lơgar Lo neh kup geh 288 nă cau ơm mpồn tàm 56 lơgar mờ kơn hòal ù tiah, tàm hơ\ geh rlau 20 nă cau ơm mpồn tàm lơgar ndai rlau 10 nam do, tàm tu\ lam sồr neh geh 126 nă tơlik mat is nàng yal glài.

 Ngai òr 17/11, rơndeh par duk ling lơgar Thái Lan pơn diang 1 nă kuang jăt jơng atbồ đơng lam ling klàng mờ 8 nă sỹ quan ndai neh gơtìp dùh tàm tiah đah tô lơgar do, lơh 9 nă chơ\t tơn. Tu\ do, broă gơl^k geh rềs àr do ờ hềt g^t loh. Neh g^t, tàm khà ală cau đì tàm rơndeh par duk gơtìp rềs àr do, gam geh ồng Songphol Thongjeen kuang jăt jơng atbồ đơng lam mpồl ling sền gàr ală tiah tàm đah tô lơgar Thái Lan. Rơndeh par duk gơtìp dùh mìng tơnơ\ mờ 10 phút tơnơ\ mờ tu\ par bơh tàm 1 pôs ling tàm càr Phayao, ngài mờ càr lơgar Bangkok 590 kơi sồ hờ đah tô. Ală sỹ quan tàm rơndeh par duk pa jơh broă tus sền gròi tàm càr Phayao mờ gam tàm gùng rê tus 1 pôs ling tàm 1 càr ndai.