JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Dờp jơnau jà bơh ồng Nguyễn Sinh Hùng kuang atbồ gơnoar ala mat dà lơgar, ồng Samdech Heng Samrin kuang atbồ gơnoar ala mat dà lơgar Campuchia lam bồ mpồl kuang bàng dờng màng gơnoar ala mat dà lơgar Campuchia neh tus Hà Nội, sơn đờm dơ\ tus còp ngan ngồn lơgar he. Mho òr 18/8, tơ nơ\ dơ\ wă rò ngan ngồn, 2 gah neh mut lơh ]ri bơyai bal. Bàr nă kuang ndrờm ring bal chồl pràn bơta git gơp lơh broă bal đah 2 gơnoar ala mat dà lơgar tàm jơh ală gah bơh cri bơyai 2 lơgar, kung bè tàm ală dơ\ cribơyai gơnoar ala mat dà lơgar uă lơgar, ngan là tàm tơngume mpồl tam klac bal gơnoar ala mat dà lơgar ală lơgar tiah đah jum mattơngai lik châu Á mờ tam klac gơnoar ala mat dà lơgar dunia. Kơp kờ` 2 gơnoar ala mat dà lơgar sơ lơ tơnguh rlau tai mờ brồ guh bơhìan tam klac lơh bơ yô niam bơne\, pơ gồp bal krà` cê nàng geh jơnau đơs bal tài ngap lơngai, kơ\ kơljap, bơtàu tơnguh kơ\ kơljap tàm tơl lơgar, tàm kơnhòal mờ tàm dunia.

Bơh ngai 18 tus 22/8, tàm Hà Nội, tềng đăp mờ broă đơng lam bơh ồng Phan Trung Lý kuang geh jơng tàm anih duh broă sùm Gơnoar ala măt dà lơgar, mờ là kuang atbồ gah adăt boh lam Gơnoar ala măt dà lơgar, anih duh broă adăt boh lam Gơnoar ala măt dà lơgar neh bơyai pơrjum dơ\ 16. Tàm ngai lơh broă sơnrờp ngan, anih duh broă adăt boh lam Gơnoar ala măt dà lơgar neh ai jơnau đơs bè rơndăp broă adăt bơyai broă lơh Gơnoar atbồ ală tiah. Tơnơ\ mờ hơ\, anih duh broă adăt boh lam Gơnoar ala măt dà lơgar kung ai jơnau đơs bè rơndăp broă adăt bơyai broă lơh Gơnoar atbồ lơgar tam gơl, rơndăp broă adăt tơl^k sră nggal adăt boh lam, rơndăp broă adăt gah tề lam gùng dră bal Việt Nam tam gơl, adăt  gah broă  làng bol tam gơl.

Tơngkah 69 nam ngai bơhìan mpồl kuang àng làng bol(19/8/1945-19/8/2014), mho òr 18/8, ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jat jơng gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar neh tus còp mờ nting săp gờm chờ ờ uă mpồl di gah kuang àng dà lơgar tàm bòn dờng Hà Nội. Tơnơ\ tus còp mờ nting săp gờm chờ ală mpồl: Đah cảnh sát lùp khàu cau tìs bè ngap lơngai mpồl bơtiàn, Đah cảnh sát lùp khàu cau tìs ma túy mờ đah atbồ lik mut ơm kis hờ lơgar cau. Ồng Nguyễn Xuân Phúc sồr ală mpồl pal pơnjat tai tam gơl tơl làm ală gah broă lơh, tơnguh jơnhua nùs nhơm geh kơnòl, tơnguh jơnhua bơta niam broă dờp git ală bơta gơlik geh, tơrgùm kơryan ală broă lơh tìs dờng, ală mpồl cau tìs ngòt rơ ngơt…sền gròi bơt bơtàu mpồl lơh broă pràn kơldăng, kơ\ kơljap, ngai sơ lơ bơsram, tơnguh bơta chài git wă gùng dră bal, bơta chài lơh broă, lơh jơh niam ală kơ nòl broă, pơ gồp bơnah sền gàr niam ngap lơngai, ờ do ờ dă dà lơgar dê.

Ngai òr 18/8, tàm càr Nghệ An, gah lơh broă-cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dà lơgar neh pơgồp bal mờ gah lơh broă mờ bơta kuơ mpồl bơtiàn lơgar Lào bơyai lơh pơrjum yal bè kơrnuat lơh broă bal lơgar Việt Nam mờ lơgar Lào. Ồng Nguyễn Thanh Hoà kuang jăt jơng atbồ Gah lơh broă-cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dà lơgar mờ mò Baykham Khattiya kuang jăt jơng atbồ Gah lơh broă mờ bơta kuơ mpồl bơtiàn lơgar Lào bal mờ 50 nă kuang bàng bơh Gah rơndăp broă mờ bơcri priă dà lơgar Việt Nam tus pơrjum bal. Di tàm dơ\ do, anih lơh broă geh gơnoar bơh 2 lơgar geh tam gơl bal jơnau tơng^t bè cri bơyai bè kơrnoăt thông tin mờ truyền thông bal, pơgồp bal anih lơh sa kă bro 2 lơgar, kơrnuat broă lơh niam, ngui ală broă lơh kờ` dong kờl mờ sền gàr niam cau lơh broă lơgar Việt Nam mờ lơgar Lào tu\ tus lơh broă tàm lơgar Lào mờ lơgar Việt Nam.

Ngai òr 18/8, mpồl lơh broă bơh gah lơh sơ nơm dà lơgar bơh mò Nguyễn Thị Kim Tiến kuang atbồ gah lơh sơ nơm dà lơgar lam bồ neh lơh broă mờ kuang bàng dờng màng, gah lơh broă geh gơnoar càr Kon Tum dê bè mpồl kuang bàng duh broă dà lơgar, priă jền, phan bơna, bơta mờng chài lơh broă mờ cồng nha lơh broă bơh gah lơh sơ nơm càr Kon Tum dê. Tus tu\ do, Kon Tum neh bơt bơtàu geh ròt mpồl lơh broă gah lơh sơ nơm tơl làm ngan mờ 4 hìu sơ nơm, 2 đah drơng broă, 9 anih tờm mờ 102 hìu sơnơm ntum, sơnah bòn, bòn drà. Tơ nơ\ mờ tu\ git ală jơnau yal, mò Nguyễn Thị Kim Tiến đơs là, nàng broă sền gròi pràn kơldăng să jan làng bol geh cồng nha rlau, pal sơ lơ bơcri priă uă rlau tai tus mờ ală hìu sơnơm, mơya pal pleh bơcri rah rài, hoàc huơr.

Mpồl đơng lam broă rơndăp săp sèng, tam gơl pa, tơnguh cồng nha broă lơh ală anih lơh sa kă bro suơn sre-brê bơnơm tàm càr Dak Lak pà g^t: ù brê geh jàu ală mpồl lơh broă do in sền gàr mờ kă bro ndrờm gơtìp sơgràm mờ tam phà gơl^k geh kal ke ngan. Broă do lơh aniai uă ngan tus mờ broă đơng lam, bơ\t bơtàu ală gùng dà boă sền gàr mờ lơh sa, kă bro bơh ală mpồl lơh broă dê, kuơ màng ngan là tàm broă lam sồr, hòi jà ală anih lơh sa kă bro geh bơta pràn tàm càr mờ càr ndai tus pơgồp bal bơcri priă lơh sa tàm gah do.

 Jat anih duh broă làng bol kơnhòal Đức Trọng, càr Lâm Đồng, tàm nam 2014, kơnhòal neh mut lơh bơcri bơtàu tơnguh lơh sa tus mờ hìu nhă rơbah jat kơrnuat bơh gơnoar atbồ lơgar dê bơh bơnah priă dong kờl bơh anih duh broă làng bol càr Lâm Đồng tàm 3 ntum rơbah là Dà Quynh, N’ Thol Hạ mờ Tà Hine, bơh bơnah priă kơn hòal bơcri bòn rơbah Dà Rơhoa ntum Hiệp An. Kờp jơh priă bơcri ntum, bòn rơbah in là rlau 3 tơmàn 100 tơlak priă. Bal mờ hơ\ anih duh broă làng bol kơn hòal Đức Trọng neh bơcri dong kờl tàm 3 bòn uă kal ke la Gần Reo, ntum Liên Hiệp, Đăng Stôn, ntum Ninh Gia, Ma Am, ntum Dà Loan mờ 1 tiah làng bol kơn cau uă kal ke la Làng Đại Dương, bòn Định An ntum Hiệp An mờ khà priă 1 tơmàn priă.

 Bơh bồ nam tus tu\ do, gùt lơgar neh dờp geh 40 nă cau chơ\t tài kòp  so sơnrang, bu\ lah gơmù 9 nă jăt mờ tu\ do nam lài, mơya khà cau chơ\t tài kòp do tàm tàm khà uă. Hơ\ là jơnau yal geh ai tơl^k tàm pơrjum cri bơyai bè broă sơndră mờ kòp so sơnrang geh gah lơh sơnơm dà lơgar pơgồp bal mờ mpồl lơh sơnơm dunia bơyai lơh ngai òr 18/8 tàm Hà Nội. Tàm pơrjum, ală kuang bàng lơh broă gah lơh sơnơm neh đơs, kòp so sơnrang geh sơndră, den tàng, broă lam sồr pal geh tơrgùm tàm broă lam sồr tơnguh khà cau tus c^t sơnơm vaccine sơndră mờ kòp sơnrang tài so, mèo kăp. Bơdìh hơ\ tai, c^t sơnơm vaccine sơndră mờ kòp sơnrang tơnơ\ mờ tu\ so kăp là 1 broă lơh kờ` tơnklàs kis cau gơtìp in.

 Jat jơnau yal bơh gah priă jền mờ gah kă bro mờ lơh broă sa mờ mai\ mok dà lơgar pà git, bơh 3 jiơ mho òr 18/8, khà priă xăng zờu pơnjat tai gơmù, do là dơ\ gơmù dơ\ 3 tàm nam. Jat mờ hơ\, xăng A92 geh gơmù 60 đông 1 lít. Bơh khà priă tac rah rài tu\ do là 24 rbô 810 đông 1 lít gơmù gam 24 rbô 210 đông 1 lít. 2 bơta zờu gam wơl gơmù 1 êt là zờu Diezel gơmù 80 đông 1 lít mờ zờu chu gơmù 70 đông 1 lít.

Trồ tiah tơngai duh jo\ bal mờ càl khồm pràn bơh đah jum măt tơngai mu\t, den tàng broă di gơlan gơl^k geh ồs sa brê tàm càr Quảng Trị là uă ngan. Tềng đăp mờ bơta do, mpồl sền gàr brê càr Quảng Trị gam đơng lam ală tiah geh brê, cau tòm brê geh lơh jăt ală broă sơndră lài là tòm ngan, crùh ồs sa di tu\ mờ geh cồng nha. Ồng Hồ Quang Luận kuang jăt jơng atbồ anih duh broă ntum Cam Tuyền, kơnhoàl Cam Lộ, càr Quảng Trị pà g^t: ntum Cam Tuyền geh ù brê uă ngan, broă sền gàr brê geh dong kờl bal bơh mpồl sền gàr brê kơnhoàl Cam Lộ, tàm hơ\ geh tus bal là mpồl sền gàr brê tàm ntum do neh dong kờl anih duh broă ntum bè broă ai khà ù tiah, tơl^k rơndăp broă sơndră mờ ồs sa. Mpồl đơng lam sền gàr brê ntum pơgồp bal mờ mpồl sền gàr brê kơnhoàl lam sồr tus tơl bòn kung bè broă k^ hơ bal sền gàr, sơndră mờ ồs sa brê, tài do là bơta kuơ bal.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ngai òr 18/8, gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Nga đơs tờm, geh ală tam gơl niam tàm dơ\ tìp mat đah ală kuang bàng cribơyai broă mờ lơgar ndai ală lơgar Nga, Ukraine, Đức mờ Tây geh bơyai lơh ngai òr nao 17/8 tàm càr lơgar Berlin, lơgar Đức nàng cri bơyai bè dơ\ tam lơh tàm lơgar Ukraine. Ngai òr, gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Nga đơs loh, ală kuang atbồ gah cribơyai broă mờ lơgar ndai ală lơgar do neh cribơyai bè tơl bơta gơ rềng tus dơ\ tam lơh tàm lơgar Ukraine mờ ring bal, ai tơl broă lơh ngan kờ` tơn jơh ală broă lơh ling klàng mờ ai geh bơta niam nàng mhar gơtùi sơn đờm 1 dơ\ cribơyai gùng dră bal. Ală gah kung cribơyai ală bơta gơ rềng tus ngap lơngai tiah nhàr lơgar Nga mờ Ukraine mờ pà phan dong kơl cau tus tiah đah jum mattơngai lik lơgar Ukraine.

 Geh g^t nđờ 10 rơbô nă làng bol lơgar Pakistan tơrgùm tàm càr lơgar Islamabad l^k dră kờ` sồr ồng Nawaz Sharif kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar tơn jơh at gơnoar mờ sồr geh te\ khà pa. Dơ\ l^k dră tàm càr lơgar Islamabad geh bơyai lơh bơh mpồl dră wơl Inran Khan đơng lam mờ ồng Tahir ul-Qadri kuang đơng lam cau jăt yàng Islam. 2 mpồl do ờ di là mpồl lơh broă đềt mềr bal mùl màl, mơya ndrờm đơs là gơnoar atbồ lơgar bơh ồng Nawaz Sharif dê neh ờ geh cồng nha, sa kuề sa koà mờ blơ\ blăc tàm te\ khà. Mpồl cau l^k dră gơl^k geh bơh bòn dờng Lahore, ngài mờ càr lơgar Islamabad 300 kơi sồ. Kờ` kơrian mpồl cau l^k dră, ală kuang bàng tàm bòn dờng Islamabad neh ai mờr 30 rơbô nă cau sền gàr bơta lơngăp lơngai mờ ai ală container ơn tàm ală gơl gùng mu\t tàm càr lơgar.

Jat jơnau yal bơh gah sền gàr dà lơgar lơgar Anh, ală ling di mpồl ling Yorshire sồ 2 ngai òr 18/8 neh tus wơl lơgar Iraq dơ\ sơn rờp kờp bơh nam 2009. Tềng đăp mat, mpồl do gơtùi tus wơl bòn dờng Irbil tàm pơgap 24 jiơ nàng rơcang 1 rơndap broă ntrờn jal mhar mờ rơndeh par duk. Ồng Micheal Fallon kuang atbồ gah sền gàr dà lơgar lơgar Anh tàm dơ\ tus còp ală ling lơgar do tàm 1 pôs đồng tàm bồt Cyprus tàm 1 ngai bal kung đơs lài, broă lơh ling klàng tàm lơgar Iraq digơlan gam jo\ jòng uă nhai, kờ` sơndră mờ broa\ lơh sò tơm iơh bơsak ngòt rơ ngơt ngan bơh mpồl dà lơgar Islam pồ is. Ồng Fallon kung đơs tờm kơ nòl lơgar do dê tàm lơgar Iraq ờ mìng là balhiă mờ gam là kơnòl dong kờl cau.

Drim òr 18/8, tàm kơl wàng trồ càr lơgar Tripoli, lơgar Libya neh geh ală rơndeh par tam lơh ờ g^t loh bơh lơgar lơi. Làng bol tàm tiah do pà g^t, neh kơno geh uă săp bơrtoh tơnơ\ mờ hơ\. Jăt anih yal tơng^t lơgar Libya yal, ală rơndeh par do neh đùh bồm uă tiah tàm càr lơgar, do là tiah bơh rơlao 1 nhai do neh gơs là tiah tòm bơh dơ\ tam lơh ]ui rơ]ai ngan bơh ală mpồl cau geh phào. Tu\ do ờ hềt g^t loh, ală rơndeh par tam lơh do là bơh mpồl ling lơi.

 Broă lơh phan sa dunia pa yal geh sơ lơ dong kờl phan sa tus 1 tơlak nă cau tàm 3 lơgar đah mattơngai mut châu Phi kờ` tam dră mờ kòp Ebola gam gơbàn uă ngan. Broă lơh phan sa dunia pà git, khà priă phan sa gơguh kas tàm ờ uă tiah bòn lơgar tàm ală lơgar gam gơtìp aniai tài kòp Ebola gam lơh gơbàn 1 dơ\ tung lơtăng. Jat 1 nă kuang bàng gah broă lơh do, anih duh broă dunia geh rề ơnàng broă lơh he dê tàm 3 nhai tus tàm Guinea, Liberia mờ Siera Leon, tiah mờ kòp Ebola gơbàn uă ngan.

Mìu dờng lơh gơbam dà mờ tơrlah ù tàm lơgar Ấn Độ mờ Nepal bơh nggùl poh lài tus tu\ do neh lơh g^t nđờ rơhiang nă cau chơ\t. Jăt gah kuang àng lơgar Nepal yal, khà cau chơ\t mờ sồt să tàm lơgar do la 100 nă cau chơ\t mờ 130 nă cau jòi ờ go\ bồc. Geh 11 rôbô nă cau pal ntrờn. Broă dong  kờl gơtìp kal ke uă tài uă gơl gùng dờng neh gơtìp ù, lu\ tơrlah kơrian. Tàm lơgar Ấn Độ, khà kờp pa ngan là geh 20 nă cau neh chơ\t. Kuang bàng 2 lơgar do gam yal lài làng bol in pal ntrờn l^k bơdìh ală tiah ngòt rơngơ\t, tài mìu dờng di gơlan gam geh tàm ală poh tus, di gơlan lơh tơrlah bơtơ\t bơh uă dà lềng.