JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Pơn jăt tai ală broă lơh tàm dơ\ lòt còp ngan ngồn lơgar Nga, ngai òr 24/11, tàm hìu duh broă Gơnoar ala mat kơnă dà lơgar lơgar Nga dê tàm càr lơgar Moscow, ồng Nguyễn Phú Trọng kuang atbồ đơng lam Đảng dà lơgar neh geh dơ\ hòi điện thoại cri bơyai broă mờ mò Valentina Matviyenko kuang atbồ Gơnoar ala mat kơnă dà lơgar lơgar Nga dê; tìp mat cribơyai broă mờ ồng Melnikov kuang ala mat Gơnoar ala mat kơnă bòn lơgar lơgar Nga dê, tàm hìu duh broă Gơnuar ala măt kơnă bòn lơgar lơgar Nga dê. Ồng Nguyễn Phú Trọng mờ kuang bàng đơng lam atbồ 2 anih lơh broă bơh Gơnoar ala mat dà lơgar Nga dê ring bal la, Gơnoar ala mat dà lơgar bơh 2 lơgar dê geh gờn mu\t lơh jăt ală jơnau ring bal tam klăc lơh broă bal bơh ală broă rơndăp lơh lơh broă đah ală Mpồl kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar gi\t gơ\p lơh bơ yô bal; pơn jăt tai ai ală mpồl kuang bàng dờng màng, ală anih duh broă lòt còp bal mờ gơ\p, kờn sơlơ tơnguh tai bơta gi\t wa\ bal mờ gơ\p, sơlơ gròi sền broă mu\t lơh ală kơrnuat đah Gơnoar atbồ lơgar bơh 2 lơgar dê nàng gờn lơh geh cồng nha ngan ngồn; kờ` bal broă chul chồl nàng tơn jơh cribơyai, gờn ki\ Kơrnuat bè kă bro khăt gơboh đah Mpồl tam klăc bal sền gròi tă dia phan kă bro mờ lơgar Việt Nam; dong kờl, lơh geh tơl ală bơta niam ai làng bol Việt Nam bơsram, ơm kis mờ lơh sa tàm lơgar Nga ngai sơlơ kơ\ kơl jăp ngăp lơngai rlau, dipal mờ adăt boh lam, ală bơta gơlik geh kờ` pal geh bơsong jăt tàm bơta geh bơh sơn rờp sền dờng màng bơta kuơ bơh cau lơh broă mờ bơta gi\t gơ\p cau lơh broă bal dờng màng jo\ jòng đah Việt Nam mờ Nga.

Wèt tus tơnkah 10 nam ngai crơng gơs mpồl tam klăc [òn lơh broă Việt Nam mờ dơ\ pà khà ală [òn lơh broă Việt Nam dơ\ 6, mang òr 24/11, tàm Gơlang kuang atbồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar neh geh dơ\ tìp mờ ală cau chài ala măt 40 [òn lơh broă Việt Nam. Yal mờ kuang atbồ lơgar bè broă lơh bơh ală [òn lơh broă dê, ală cau chài neh đơs sùm geh lơh jơh nùs, bơta mờng chài kờ` tơnguh bơtàu ală [òn lơh broă. Đơs niam ală broă lơh bơh ală cau chài dê mờ broă lơh ờs mờng, ồng Trương Tấn Sang đơs, ală phan bơh [òn lơh broă ờs mờng ờ mìng geh bơta kuơ bè lơh sa mờ gam geh kuơ mpồl bơtiàn uă ngan, geh uă rùp rài chài rơgơi mờ nùs nhơm cau Việt Nam dê. Broă tơnguh bơtàu pràn ală [òn lơh broă geh kuơ màng ngan bè broă yal bơta niam chài rơgơi bơh cau lơgar Việt Nam dê tus mờ ală bơyô tàm dunia.

 Pơn jăt tai Pơrjum dơ\ 8, Gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 13, ngai do 25/11, Gơnoar ala mat dà lơgar lơh broă tàm hìu pơrjum. {ùi drim, Gơnoar ala mat dà lơgar pờ tê ring bal adăt tam gơl, bơ tơl ờ uă bơta bơh adăt lơh jăt kơrnuat lơh glài bơh anih cah rn\a broă làng bol dê, mờ cribơyai tàm hìu pơrjum bè rơndăp lơh adăt broă làng bol tam gơl. {ùi mho, Gơnoar ala mat dà lơgar pờ tê ring bal adăt hìu ơm tam gơl, pờ tê ring bal adăt kă bro ù tiah hìu đam tam gơl, mờ cri bơyai tàm hìu pơrjum bè rơndăp lơh adăt kes priă dà lơgar tam gơl. Lài hơ\, mho ngai òr 24/11, Gơnoar ala mat dà lơgar neh pờ tê ring bal adăt bơyai lơh anih cah rn\a làng bol tam gơl mờ kơrnuat lơh jăt adăt do. Jăt kơrnuat lơh jăt adăt bơyai lơh anih cah r`a làng bol tam gơl, kờp bơh ngai 1 nhai 6 nam 2015 tus do, adăt geh ai ngui ngan ngồn.

 Mho òr 24/11, tàm hìu lơh broă Gơnoar atbồ lơgar, ồng Vũ Văn Ninh kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh wă ồng Ben Bene Detto Dela Vedova kuang jăt jơng atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai mờ lơh broă bal mờ dunia lơgar Italia gam geh dơ\ tus còp mờ lơh broă tàm lơgar Việt Nam. Pơn jờng dơ\ tus còp bơh kuang jăt jơng atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Italia neh tus lơgar Việt Nam, ồng Vũ Văn Ninh chờ gờm lơgar Italia neh bơyai lơh geh cồng nha pơrjum dờng châu Á mờ châu Âu (ASEM) dơ\ 10, mờ tơl^k nùs nhơm di pal ngan mờ broă tơnguh bơtàu niam bơne\ bơh broă lơh bal bơh lơgar Việt Nam mờ lơgar Italia tàm tơngai do. Ồng Vũ Văn Ninh kơ\p kờ` lơgar Italia pơn jăt tai bơyai lơh mờ lam sồr ai geh uă mpồl lơh sa kă bro lơgar Italia tus jòi sền anih kă bro, jòi anih lơh sa tàm lơgar Việt Nam, ai tơl bơta niam kờ` ală anih lơh sa kă bro Việt Nam tus bơcri priă lơh sa jo\ jòng tàm lơgar Italia.

 Jăt Mpồl dong kờl sơnơm tơm ba phan bơna càr Dak Nông yal, tơngai lài, broă pà mhàm dong kờl is neh pơ gồp bơnah uă ngan tàm broă dong kờl cau kòp sơr lèt gan bơta kòp kơn jơ\ ngòt rơ ngơ\t. Kuơmàng, bơh pah nam, khà cau tus bal pà mhàm dong kờl is neh gơguh bal mờ khà mhàm ai geh. Mùl màl, nam 2005 lài do, khà cau pà mhàm dong kờl is là 2700 nă cau, mơya mìng pà geh 661 kơldung mhàm niam ờdo ờdă. Ai tàm 10 nhai bồ nam 2014 do, gùt càr hòi jà geh mờr 3600 nă cau tus bal pà mhàm, mơya mhàm ai geh là 5240 kơldung mhàm.

Anih duh broă càr Bình Thuận pa k^ rơndăp broă “Kloh niam tiah kis [òn lơgar tus nam 2020” kờ` tơnguh broă lơh kloh niam tiah kis [òn lơgar tàm gùt càr. Rơndăp broă do geh anih lơh dà sàng, kloh niam tiah kis [òn lơgar càr Bình Thuận lơh tòm bơcri priă mờ khà priă lơh jăt rơlao 675 tơmàn priă. Mờ rơndăp broă do, tus nam 2020, geh 95% hìu làng bol kis tàm [òn càr do dê geh hìu jă brê kloh niam, 100% khà hìu bơsram mờ hìu sơnơm geh dà sàng mờ hìu jă brê kloh niam, 80% khà hìu tàm [òn tàm gùt càr geh wàng krơ\ phan ròng, kloh niam tiah kis.

Gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar càr Tây Ninh gam dan mờ Anih duh broă làng bol càr Tây Ninh tam gơl wơl bă ù tam tàu jăt gùng dà tơr mù bă ù. Mùl màl là tơr mù rơndăp ù tiah tiah tam tàu bơh mờr 42 rbô lồ, gơmù gam 37 rbô lồ, mơkung dong cau lơh broă sa ală broă lơh nàng tơnguh jơnhoa cồng nha lơh geh bơh tờm tàu bơh 50 tấn tàm dùl lồ gơguh tus 80 tấn tàm dùl lồ. Geh jơnau do là tài bơh tàm ală nam rềp ndo, cau tam tàu tàm Tây Ninh tìp uă kal ke tàm broă tăc tàu. Bè hìu măi ai tơngai koh mờ pơndiang tàu ờ hềt dipal, lơh sơdàng geh tàm tàu gơmù, cồng nha lơh geh gơmù jăt bal, ờ hềt kờp tus bơta kòp ngai sơlơ lơh aniai uă, lơh tơnguh priă tă sơng ka sền gàr mờ gơmù cồng nha lơh geh.

Tàm 2 ngai bơh ngai 23 tus 24/11, mpồl ơruh pơnu lơh broă nùs nhơm is càr Quảng Ngãi neh bơyai lơh kham, sơm kòp ờ sa priă 1 rơbô 500 nă làng bol tàm kơnhoàl Bua La Pha mờ kơnhoàl Thà Khẹc, càr Kham Muộn, lơgar Lào. Broă lơh do geh bal tàm broă lơh bal neh geh k^ bơh mpồl ơruh pơnu càr Quảng Ngãi mờ mpồl ơruh pơnu càr Khăm Muộn.

 Mho òr 24/11, tàm ntum Cư Hdrông, [òn dờng Pleiku, càr Gia Lai, gơlik geh dơ\ ồs sa dờng tàm Mpồl lơh sa kă bro is dùl nă să Trường Hải, ntum Cư Hdrông, [òn dờng Pleiku, gơl gùng tàm gùng kơh Hàm Rồng, di gùng dờng 14 tơn. Sền bơh ngài, `hu\ bơh ồs sa glòm jơh gùt dar bòn làng bol ơm kis mờ hơđăng kơl wàng trồ bơh bòn Hàm Rồng dê. Jăt bi Trần Văn Hưng, là cau lơh broă tàm hìu măi lơh mpàn yal, dơ\ ồs sa geh sền go\ tàm pơgăp 3 jiơ mho. Tơ nơ\ hơ\ tơn, mpồl cau lơh broă tàm hìu măy do bal mờ rlau 20 nă cau neh lơh ngan crùh gơ sơ\t ồs, mơya tài ờ geh phan ngui nàng crùh ồs, den tàng broă crùh ồs sa ờ lơh geh cồng nha. Jơnau ờ gơtùi gi\t ngan là tàm ală tu\ crùh ồs sa tàm anih do là tơ nơ\ tu\ mpồl cau crùh ồs bơh sơn rờp tus tàm anih do, cau bơh mpồl lơh sa ka bro is dùl nă să Trường Hải neh khuă kơ\ mpồng, lơh mpồl cau tàm do bơh ntum Cư Hdrông mờ kảnh sát crùh ồs sa càr Gia Lai tus crùh ồs sa ờ gơtùi mu\t geh tàm dơlam. Khà kuang bàng mờ cau ling tàm dơlam hìu kung ờ gơtùi lik geh đah bơdìh. Tu\ kuang đơng lam atbồ Cơldu\ lơh broă kảnh sát rcăng sơndră crùh ồs sa sồr lơh bơcah ce khuă mpồng, cau bơh mpồl lơh sa kă bro dê hơ\ sồng pờ mpồng. Mơya mpồng do geh til tơn tơ nơ\ hơ\, kơrian\ ờ ai mpồl cau tàm do bơh ntum Cư Hdrông mờ ngan là cau lơh bău in tus tàm anih gơbàn ồs sa.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ồng Chuck Hagel kuang atbồ Gah sền gàr dà lơgar lơgar Mỹ pa ni sơna yal bơr tơn jơh at gơnoar broă tơ nơ\ mờr 2 nam lơh broă do. Kơrnuat geh đơs là gơlik geh bơh bơta rồn bơklơn bơh Gơnoar atbồ lơgar Mỹ dê digơlan là tềl tơngo\ bơh broă lơh lơh tam gơl pa jrô ơnàng rlau tàm mpồl kuăng bàng sền gàr bơta ngăp lơngai dà lơgar bơh ồng Barack Obama kuang atbồ lơgar Mỹ dê. Kơrnuat tơn jơh at gơnoar broă bơh ồng Chuck Hagel dê, neh geh ồng Barack Obama ngan ngồn dờp tàm drim ngai do 25/11 jăt jiơ tiah do dê. Jăt ờ uă kuang bàng Gơnoar atbồ lơgar Mỹ yal, tàm ngai dơ\ 6 poh lài, ồng Barack Obama mờ ồng Chuck Hagel neh ring bal ai Kuang atbồ Gah sền gàr dà lơgar lơgar Mỹ in tơn jơh at gơnoar broă, tơ nơ\ dùl ròt ală dơ\ pơrjum jo\ jòng sùm 2 poh do. Bulah neh yal bơr tơn jơh at gơnoar broă, mơya ồng Chuck Hagel geh pơn jăt tai at gơnoar broă Kuang atbồ Gah sền gàr dà lơgar lơgar Mỹ tus tu\ cau pơn jăt tai at gơnoar broă do geh Gơnoar ala mat dà lơgar ki\ pồ.

 Đơs tàm dơ\ pơrjum [ăo tàm càr lơgar Bắc Kinh, ngai òr 24/11, mò Hoa Xuân Oánh cau pơlam đơs gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Lo đơs là “Ală broă lơh gơrềng tus broă bơ\t bơtàu geh lơgar Lo lơh tàm ală bồt mìng là kờ` tơnguh niam rài kis cau lơh broă tàm hơ\ in” Mò Hoa Xuân Oánh kung đơs tai nùs nhơm “Lơgar Lo geh gơnoar ờ gơtùi tàm kơn dang” tàm ală bồt mờ lơgar do gam bồr ờ di pal tàm dà lềng đah măt tơngai l^k, mờ sồr “Ală lơgar bơdìh” ờ gơtùi ai tơl^k jơnau đơs lơi bè broă lơh gơrềng bal bơh lơgar Lo dê. Jơnau đơs bơh mò Hoa Xuân Oánh geh ai tơl^k tàm tu\ ală jơnau đơs bơh dunia sơlơ ngai sơlơ geh uă jơnau dră wơl mờ lơgar Lo bè broă lơh mờ bồr ù ờ di pal tàm uă [làng lu\ ndơ\p tàm dà gơwèt bồt Hoàng Sa mờ Trường Sa lơgar Việt Nam dê.

 Gah lơh sơ nơm lơgar Italia tàm ngai òr 24/11, pà gi\t, dùl nă bác sĩ lơgar do lơh broă tàm lơgar Sierra Leone neh bơ tờp virus Ebola. Do là cau bơtờp virus Ebola bơh sơn rờp bơh lơgar Italia dê. Bác sĩ do geh jun tus Roma mờ geh jun tus Hìu sơ nơm dà lơgar Lazzaro Spallanzaini sơm bè ală kòp lơh bơ tờp.

 Mò Veronika Skvortsova kuang atbồ gah lơh sơnơm lơgar Nga ngai òr 24/11 pà g^t, lơgar Nga neh tơlòng ờ uă bơta sơnơm vacsin sơndră mờ virus kòp ebola tàm dồ. Kòp ebola gơl^k geh tàm lơgar Ghine bơh bồ nam do, tơnơ\ mờ hơ\ gơtòp tus lơgar Liberia, Sierra Leon, Nigieria mờ Senegal. Jăt jơnau kờp ờ jơh bơh mpồl lơh sơnơm dunia dê, geh rơlao 5 rơbô 100 nă cau neh chơ\t tàm khà rơlao 14 rơbô 400 nă cau gơtìp kòp do. Tu\ do, gam ờ hềt geh sơnơm vaccine lơi ha là sơnơm sơm mùl màl lơi kờ` sơm bời kòp do.

 Ală kuang bàng geh gơnoar tiah atbồ is Nội Mông, lơgar Lo pa ku\p 31 nă cau gơtìp pin kă bro cau ùr. Ală cau do neh krơ\ jàm 14 nă cau, tàm hơ\ geh 11 nă cau Myanmar. Tàm khà ală cau ùr lơgar Myanmar geh tus 5 nă cau ờ hềt tus 18 sơnam mờ neh geh jàu tus kảnh sát lơgar Myanmar in tơ nơ\ dơ\ lùp khàu jo\ jòng 3 nhai. Mpồl cau lơh tìs do neh pơr lồm ală cau ùr pa yal mờ jơnau hơ là ai khi in lòt nhơl mờ jòi broă lơh ai khi in. Ală cau do tơ nơ\ hơ\ gơtìp tăc ai lơh pơ ùr tàm tiah bòn lơgar lơgar Lo dê mờ khà priă pơgăp 50 rbô Nhân dân tệ priă lơgar Lo, ndrờm mờ 8 rbô 142 dolar Mỹ.