JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Mho òr 25/8, tàm hìu lơh broă Đảng dà lơgar, ồng Nguyễn Phú Trọng kuang atbồ đơng lam Đảng dà lơgar neh wă ồng Manuel Barroso kuang atbồ anih duh broă châu Âu gam còp ngan ngồn lơgar he. Jờng rơ ồng Manuel Barroso còp wơl lơgar Việt Nam, ràng tơlik nùs nhơm ringbal mờ jơnau đơs bơh ồng Manuel Barroso dê bè bơta bơtàu tơnguh bơh bơta git gơp đah Việt Nam mờ mpồl tam klac châu Âu, ồng Nguyễn Phú Trọng đơs tờm dơ\ tus còp dơ\ do bơh ồng Manuel Barroso dê geh kuơ dờng màng ngan tàm bơta git gơp niam bơne\ đah Việt Nam mờ mpồl tam klac châu Âu. Ồng Nguyễn Phú Trọng đơs niam ală broă lơh ngan bơh mpồl tam klac châu Âu dê mờ să tờm ồng Manuel Barroso dê tàm broă lam rài lơh sa mpồl tamn klac châu Âu sơr lèt gan tơngai kal ke, hời rơ hời bơtàu tơnguh wơl, kơp kờ` mpồl tam klac châu Âu mhar bơtàu tơnguh wơl, pơnjat tai geh bơngă kuơ màng tàm rài kis dunia.

Mho òr 25/8, tàm gơlang kuang atbồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar neh wă mò Sushma Swaraj kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Ấn Độ gam còp lơgar Việt Nam. Ồng Trương Tấn Sang sồr 2 gah tơnguh broă lơh bal tàm gah năng lượng, tà` may phan, broă lơh ling klàng, bơto ling sền gàr dà lơgar. Ồng Trương Tấn Sang pà g^t, geh sồr ală anih lơh broă gơrềng bal lơgar Việt Nam sền wơl mờ bơtơl ală sră nggal kờ` ai broă lơh bal bơh 2 lơgar pơn jăt tai geh tơnguh bơtàu, lơgar Việt Nam tu\ lơi kung pờ ơnàng mpồng mờ pơn jờng broă geh lơgar Ấn Độ tus bal tàm uă gah lơh broă.

 Drim òr 25/8 tàm Hà Nội, ồng Hoàng Trung Hải kuang jat jơng gơs gơnap gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar đơng lam dơ\ cribơyai dờng màng đah lơh broă sùm anih duh broă dà lơgar bè tam gơl trồ tiah mờ mpồl kuang bàng anih priă jền dunia bơh mò Rachel Kyte kuang jat jơng atbồ anih priă jền dunia tus còp mờ lơh broă tàm lơgar Việt Nam. Tàm dơ\ cribơyai, ồng Hoàng Trung Hải đơs tờm bơta sền gròi bơh gơnoar atbồ lơgar Việt Nam dê mờ ală broă lơh ngan tàm broă mut lơh mờ cồng nha kuơ màng tàm broă sơndră mờ tam gơl trồ tiah bơh lơgar Việt Nam dê. Broă sơndră mờ tam gơl trồ tiah, chul chồl bơtàu tơnguh tơlir, ờ huan tơlik nhơm các bon tàm lơgar Việt Nam gam uă kal ke, bơta lòng, pal geh ală broă mut lơh ngan ngồn rlau, li la rlau tàm tơngume  dong kờl tam klac.

 Mho òr 25/8, tàm Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam neh bơyai lơh pơrjum cri bơyai kơbàng wil dơ\ 3 “Đah kuang bàng bơto pơlam broă lơh bal bơh mpồl ASEAN mờ lơgar Ấn Độ”. Ồng Phạm Bình Minh kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rơlao jơh dà lơgar, mờ là kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Việt Nam mờ mò Sushma Swaraj kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Ấn Độ neh đơng lam bal dơ\ mu\t pơrjum. Mờ tơngu me “Mpồl ASEAN mờ lơgar Ấn Độ: tơrgùm mờ tơnguh bơtàu”, dơ\ pơrjum geh bơyai lơh tàm 2 ngai, tơrgùm tàm ală broă tòm, broă gơtìp kal ke mờ dơ\ niam tàm broă tơrgùm bal mờ tơnguh bơtàu bơh 2 gah dê. Pơrjum cri bơyai dơ\ do geh sền là dơ\ niam kờ` ală kuang bàng bơto pơlam broă lơh bơh mpồl ASEAN mờ lơgar Ấn Độ cri bơyai bal bè gùng dà chồl pràn ală tơngu me broă lơh bal mùl màl bơh lơgar Ấn Độ mờ mpồl ASEAN tàm tơngai tus.

Jat kơrnuat sồ 22 bơh kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar dê bè dong kờl lơh hìu ơm cau geh màng mờ dà lơgar in, tàm 2 nam 2013 mờ 2014, tơl hìu nhă lơh pa geh dong kờl 40 tơlak priă mờ hìu nhă lơh niam wơl geh dong kờl 20 tơlak. Bơdìh mờ priă dong kờl bơh dà lơgar dê, ală tiah gam lam sồr tă pơ gồp tai priă jền nàng mut lơh. Tàm Đồng Nai, tu\ gam kơp priă dong kờl, neh ai lài kes priă càr nàng dong cau geh màng mờ dà lơgar mhar geh hìu ơm pa. lồi nam do, càr geh lơh jơh broă lơh hìu  ală hìu nhă geh màng mờ dà lơgar in nàng khi geh hìu ơm pa niam lao.

Gah lơh sa mờ tơnguh bơtàu bòn lơgar dà lơgar pa tơl^k kơrnoăt k^ rơndăp broă “Tơlòng bơyai lơh, blơi, lơh gơs, tăc ka ngừ jăt broă lơh bal”. rơndăp broă do kờ` tơnguh cồng nha, khà niam, khà priă ka ngừ dà lềng bè: ka ngừ ngkàp rơm^t, ka ngừ măt dờng, ka ngừ rtèl jăt broă lơh sa mờ măt mo\k, pa; pơgồp bal mờ broă lơh mờ blơi, lơh gơs mờ tăc phan, ring niam bơta kuơ bơh cau lơh ka mờ anih lơh sa kă bro. Rơndăp broă do geh lơh tàm 3 càr Bình Định, Phú Yên, Khánh Hoà tàm tơngai bơh tu\ do tus nam 2020.

Tàm dùl nhai do, mpồl lùp sền làm gah càr Gia Lai dê bè broă lơh kham sơm kòp, broă lơh tac sơ nơm mờ phan bơna ngui tàm gah lơh sơnơm neh lòt sền tàm 22 anih, sền go\ 54 anih lơh tìs ală jơnau cih adat boh lam dê, geh 24%. Ală tìs geh, anih lơh broă kham sơm kòp ờ geh sră lơh broă, kham kòp mờ tac sơ nơm tơn cau kòp in, lơh broă sơr lèt rlau mờ bơta chài ờs mờng, ờ top sră cih khà priă, ờ lơh sră kham kòp, sră sơm kòp jat jơnau cih adat boh lam. Hìu tac sơnơm rah rài neh jơh tơngai ngui, tac sơ nơm ờ geh sră cơng tàng geh tơl bơta nàng tac sơ nơm, tac sơnơm ờ geh sră  mut lơh jat niam hìu tac sơ nơm, cau atbồ mờng chài ờ geh mat, mơya ờ jàu gơnoar halà ờ sồr cau ala jat jơnau cih adat boh lam dê, ờ lơh sră sền gròi broă tac sơ nơm jat jơnau cih adat boh lam dê.

Đah niam ờ do ờ dă phan sa pa go\ anih lơh sa kă bro Văn Duy Phương, tàm sồ 214, gùng Võ Văn Tần, kơnhoàl 3, bòn dờng Hồ Chí Minh blơi phan bơh lơgar bơdìh, tăc tàm anih kă bro 2 khà phan thực phẩm chức năng bơh lơgar Mỹ ờ di pal mờ khà neh geh yal. Hơ\ là phan Triple Stength Glucosamin, Chondroitin mờ MSM. Tơnơ\ mờ tu\ go\ broă do, ngai òr, đah niam ờ do ờ dă phan sa neh tơl^k kơrnoăt lơh glài mờ priă 10 tơlăk priă tus mờ anih lơh sa kă bro do. Mờ ờ ai tăc mờ sồr anih lơh sa kă bro do pal ai wơl jơh, tơ\p pơrgu\c ală phan thực phẩm chức năng geh khà niam ờ tơl jăt mờ jơnau yal.

 Gah lơh broă sa mờ bơtàu tơngguh bòn lơgar càr Khánh Hòa gam bơcri priă, lơh niam 2 anih ơ hò lơh ka ơm dờng ngan rlau jơh càr do là Hòn Rớ mờ Vĩnh Lương, bòn dờng Nha Trang mờ khà priă bơcri mờr 70 tơmàn nàng drơng jơnau kờ` lơh ka hờ dà lềng ngài bơh làng bol dê. Tơngai mut lơh anih ơ hò lơh ka ơm Hòn Rớ mờ Vĩnh Lương digơlan jo\ jòng 17 nhai. Tu\ do, tàm 2 anih ơ hò lơh ka ơm do, pah ngai geh mờr 70 nơm ơ hò lơh ka hờ dà lềng ngai bơh làng bol ală càr tiah đah jum tàm gùl lơgar dê lik, mut, tac ka, rơcang ală dơ\ lòt lơh broă tàm dà lềng. Ồng Thân Văn Quy kuang atbồ anih tờm atbồ mờ tơnhàu ală broă lơh phan tàm dà càr Khánh Hòa pà git, tơ nơ\ mờ tu\ lơh niam, 2 anih ơhò lơh ka ơm do geh tơnguh uă rlau 2 dơ\ bơta pràn dờp ơ hò, pơ gồp bơnah tơnguh cồng nha ală dơ\ lơh ka tàm dà lềng bơh làng bol dê.

 Tềng đăp mờ boă dà ngui sa tàm ờ uă tiah tàm bòn dờng ờ kloh niam, anih duh broă bòn dờng Hồ Chí Minh neh đơng lam ală gah, mpồl lơh broă gơrềng bal mhar lùp sền, lơh niam wơl ală bơta tàm ală hìu măy, anih ai dà, kuơ màng ngan là anih ai dà geh khà kloh niam ờ tơl jăt mờ kơrnuăt. Bơyai lơh kloh niam sùm tiah lơh broă, sơtèk dà, sền gròi broă lơh, lơh niam wơl jăt tơngai ală phan broă, lơh niam wơl di tu\ ală bơta rơdàng, gơl^k dà bơh sơtèk, gùng ding dà.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ồng Petro Poroshenko kuang atbồ lơgar Ukraine ngai òr 25/8 neh tơn lời lơh broă gơnoar ala mat dà lơgar mờ geh bơyai lơh te\ khà tàm ngai do. Tàm jơnau đơs pơyua tàm măng ngai òr 25/8, ồng Poroshenko ai tơng go\ bơta kơp kờ` là, dơ\ te\ khà digơlan sang ală kuang bàng rềp mềr mờ gơnoar atbồ lơgar lài do bơh ồng Yanukovich kuang atbồ lơgar lài do, mờ pồ geh 1 mpồl tam klac geh tơl bơta pràn jak tam gơl pa broă lơh sa mờ gùng dră bal tàm lơgar do. Ồng Poroshenko hòi jà bơta dong kờl mờ ringbal bơh làng bol lơgar Ukraine dê.

Gơnoar atbồ lơgar Nhờk ngai òr 25/8 pà g^t, lơgar do tu\ lơi kung kờ` ai sơnơm ờ hềt geh k^ kơrnoăt lơh gơs tàm lơgar Nhờk tàm broă sơm kòp cau gơtìp virus Ebola di lah mpồl lơh sơnơm dunia ha là ală anih lơh broă gah lơh sơnơm ndai kờ`. Bơta sơnơm do geh anih lơh sa kă bro lơgar Nhờk lơh geh măt sơnđan là T-705 geh sền là gơtùi sơm cau gơtìp kòp bơh virus Ebola. Bồ nhai 8 pa do, mpồl lơh sơnơm dunia neh ring bal ai ngui ală sơnơm tơlòng ờ hềt geh k^ kơrnuăt ngui tàm broă sơm kòp kờ` kơrian virus Ebola, tài virus ngòt rơngơ\t do gam pơhìn gơtòp tus hờ bơdìh tiah đah măt tơngai mu\t châu Phi.

Pa do tàm Bangkok lơgar Thái Lan geh bơyai lơh drà nhơl chờ ală lơgar ASEAN nam 2014 mờ tơngume “Phan lời wơl kah yau mờ pràn kơldăng să jan - gùng dà broă lơh wèt tus `hơl chờ kơ\ kơljap tàm ală lơgar ASEAN”. Drà geh bơta tus bal bơh rlau 500 nă cau ala mat là ală cau jak chài ờs mờng, ala mat ală anih lơh broă nhơl chờ kuơ màng, cau blơi tus bơh ală lơgar tàm mpồl ASEAN mờ lơgar Lo, Nga. Drà kờ` hòi jà bơcri priă nhơl chờ tàm mpồl, sơ lơ tơnguh bơta pràn tam klac bal đah ală anih lơh broă nhơl chờ mờ mpồl lơh sa kă bro bơyai lơh nhơl chờ bơh ală lơgar tàm mpồl ASEAN dê, tơr gùm tàm 2 gah tơờ là nhơl chờ đơs bal mờ bơta lơh sơ nơm, pràn kơldăng să jan.

Ồng Nick Clegg kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rơlao jơh dà lơgar Anh ngai òr 25/8 neh geh dơ\ tìp mờ ồng Narendra Modi kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rơlao jơh dà lơgar Ấn Độ tàm ngai sơnrờp bơh dơ\ tus còp lơgar do kờ` tơnguh broă lơh sa mờ broă lơh kuơ màng. Lòt bal mờ ồng Nick Clegg tàm dơ\ tus còp lơgar Ấn Độ là 1 mpồl kuang bàng bơh ală anih lơh sa kă bro mờ kơ\p kờ` chồl pràn bơcri priă tàm ală gah lơh sa tòm lơgar Ấn Độ dê bè bơto bơtê, phan sa, tăc phan ờ uă, sền gàr dà lơgar mờ kơl wàng trồ. Ală anih lơh sa kă bro tàm gah do di gơlan geh k^ ală jơnau ring bal mờ tus sền broă lơh sa bal mờ ală anih lơh sa tàm lơgar Ấn Độ.

 Ai cập là lơgar lơh kòn gùng tàm broă cribơyai ngap lơngai ơm tam cuh đah lơgar Israel mờ srơh geh phài Islam Hamas pa sồr geh 1 kơrnuat ơm tam cuh pa tàm dòr bơnơm Gaza. Jat mờ hơ\, Ai Cập geh sồr geh ală bơta bè :pờ mpồng tiah nhàr lơgar gơtìp wàng se mờ ai gơnoar pơndiang phan dong kờl cau kung bè ală phan bơna nàng bơt bơtàu wơl dòr bơnơm Gaza. Ală bơta ờ ringbal ndai đah lơgar Israel mờ srơh Hamas digơlan geh cribơyai tàm 1 nhai tus.