JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mut lơh  broa\ lơh tam tìp mờ cau te\ khà tơnơ\ dơ\ pơrjum dơ\ 8, Gơnoar ala mat dà lơgar kơna\ 13, mho òr 02/12,  ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar neh  bal mờ mpồl kuang bàng Gơnoar ala mat dà lơgar mpồl te\ khà sồ 1, mpồl kuang bàng Gơnoar ala mat dà lơgar [òn dờng Hồ Chí Minh neh tam tìp mờ cau te\ khà kơnhoàl 4 nàng yal cồng nha dơ\ pơrjum mờ cih dờp ala\ jơnau đơs bơh cau te\ khà dê. Đơs tàm bùi tam tìp, cau te\ khà đơs niam dơ\ pơrjum dơ\ 8 neh lơh gơs khà broa\ dờng ngan mờ nus nhơm lơh broa\ kràn ngan  mờ geh kơnòl. Bulah bè hơ\,  ala\ cau te\ khà kung geh đơs geh ờ ua\ broa\ lơh gam geh ua\ bơta ờ niam ngan la lơh sơnơm mờ gah bơto bơtê mờ bơsram. Cau te\ khà Nguyễn Thị Ái Lan geh jơnau đơs:“Broa\ lơh sra\ ma\y tu\ do gơ lơh kơnjơ\ ir tus mờ jơnau git wa\ bơh ala\ sau bơsram kai I. Cau pơgru den sùm bơto jat sra\, ai ala\ oh den bơh bồ tơngoh gam dềt den ờ jai bơsram gơtùi. Mè bèp kơnòm bơsram den ờ suk tài oh kòn he pal lòt bơsram tai. Ala\ oh pal bơsram bơh drim tus 10 jiơ mang hơ\ sồng bic. Den bơh geh tu\ tơngai nàng rcang jơnau bơsram ngai hìng. Broa\ bơsram kơnjơ\ ir neh lơh kơnòm bơsram ngòt lòt bơsram. Do la bơta ai go\ broa\ bơto bơsram neh ờ tơl bơta ngan ngồn. Do la bơta mờ gah bơto  bơtê mờ bơsram dà lơgar, dilah ờ geh tam gơl broa\ bơto den sra\ ma\y geh tam gơl nđờ tai den gam ờ geh cồng nha kuơ”.

Mho ngai òr 02/12, ồng Nguyễn Sinh Hùng kuang atbồ Gơnoar ala mat dà lơgar wa\ Mpồl kuang ala mat dờng màng Gơnoar ala mat kơnă [òn lơgar lơgar Nga, Gơnoar ala mat dà lơgar Nga bơh ồng Sergry Yevgenyevich Naryshkin kuang atbồ Gơnoar ala mat kơnă [òn lơgar lơgar Nga lam bồ, lòt còp Việt Nam. Tơ nơ\ dơ\ bơyai lơh wa\ tơn, 2 gah neh tìp mat cribơyai broă. Tàm dơ\ cribơyai, ồng Nguyễn Sinh Hùng tơlik nùs nhơm chờ hờp geh tìp tai ồng Naryshkin mờ mpồl kuăng ala mat dờng màng Gơnoar ala mat kơnă [òn lơgar lơgar Nga lòt còp Việt Nam. Dơ\ lòt còp là bơta kuơmàng tàm bơta gi\t gơ\p tam klăc lơh broă bal đah Gơnoar ala mat dà lơgar bàr lơgar đơs is mờ git gơ\p cau lơh broă bal tam klăc bal dờng màng tơl làm đah Nga mờ Việt Nam đơs bal. Ồng Nguyễn Sinh Hùng đơs niam ngan broă 2 gah gam jơh nùs mu\t lơh ală rơndăp broă lơh tam klăc lơh broă bal bè rơndăp broă lơh hìu măy đèng hạt nhân Ninh Thuận 1 mờ tam klăc bal sền gàr ngăp lơngai dà lơgar mờ bơta chài măy mok, broă ling klàng. Ồng Nguyễn Sinh Hùng đơs tờm, Nga là cau lơh broă bal kuơmàng ngan rlao jơh mờ là cau tăc phàu crong uă ngan rlau jơh bơh lơgar Việt Nam dê. Việt Nam kơp kờ` bal mờ lơgar Nga ai bơta gi\t gơ\p tam kla] lơh broă bal ngai sơlơ bơtàu tơnguh rlau tai.

Drim òr 02/12, tàm Hà Nội,  neh lơh geh dơ\ cri bơyai mpồl lơh sa ka\ bro Việt Nam pah nam 2014 lồi dut mờ sơnđan “Mpồl lơh sa ka\ bro wèt tus ala\ kơrnuat ka\ bro pa”. Do la gah broa\ lơh cri bơyai ngan ngồn bơh Gơnoar atbồ lơgar mờ mpồl ala\ mpồl lơh sa ka\ bro tàm Việt Nam, nàng lơh geh bơta ka\ bro bươn boài, gơhòi bơcri mờ chul hcồl gơguh lơh sa. Ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar neh tus bal mờ geh iat tơn, cri bơyai mờ ala\ mpồl lơh sa ka\ bro tàm dơ\ cri bơyai. Cih dờp ala\ jơnau đơs song dơpa\ ngan, lơh geh ngan ngồn bơh ala\ cau kuang tàm dơ\ cri bơyai. Ồng Nguyễn Tấn Dũng kung geh đơs do la bơr nàng ja\ nàng Gơnoar atbồ lơgar  geh dờp lơh niam, bơsir, lơh gơs broa\ lơh, broa\ lơh di pal mờ mùl màl mờ nus nhơm dong tơl bơta bươn boài  kờ` mpồl lơh sa ka\ bro bơtàu tơngguh. Ồng Nguyễn Tấn Dũng geh tơlik đơs kơp kờ` sùm dờp geh jơnau đơs bơh ala\ mpồl lơh sa dờng, mpồl lơh sa ka\ bro, ala\ mpồl dunia bè ala\ bơta Việt Nam pal lơh ngan bơsong nàng dong bơta bươn boài tus mpồl lơh sa ka\ bro, mơ kung geh pơ gồp bơtàu tơngguh geh cồng nha, kơljap rlau rài lơh sa Việt Nam.

Ngai òr 2/12, Mpồl kuang ala mat Gơnoar ala mat dà lơgar càr Dak Nông neh geh dơ\ tìp mat mờ cau te\ khà ntum Tâm Thắng, kơnhoàl Cư Jút mờ ntum Dak Ghềnh, kơnhoàl Dak Mil. Tàm dơ\ tìp mat, ală kuang bàng Gơnoar ala mat dà lơgar càr Dak Nông yal bè cồng nha bơh pơrjum dơ\ 8, Gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 13. Tơnơ\ tu\ iăt jơnau yal, jơh ală cau te\ khà neh chờ hờp bè ală cồng nha mờ dơ\ pơrjum neh lơh geh. Uă cau te\ khà ring dùl nùs bal, đơs niam ngan broă Gơnoar ala mat dà lơgar neh tơlik ală khà ngan ngồn bè bơtàu tơnguh lơh sa-mpồl bơtiàn nam 2015 kung bè lời uă tu\ jiơ nàng lùp ală Kuang atbồ gah broă lơh tàm gơnoar atbồ lơgar bè ală bơta ờ suk ngan mờ jơh ală làng bol mờ cau te\ khà tàm gùt lơgar sền gròi. Tàm ntum Dak Ghềnh, jơh ală jơnau đơs tă pơ gồp bơh cau te\ khà dê đơs uă tàm broă lơh gùng lòt tàm bòn gam lơh lơyaì; broă ờ tơl phan bơna hìu bơ srăm cơldu\ bơsram lơh aniai tus broă bơsram bơh oh kòn làng bol tàm tiah do dê. Bal mờ hơ\ tai, broă rơndăp ù tiah, tơm wơl, mờ ai ù lơh broă gam uă bơta ờ hềt lơh niam, bơsong ờ hềt di ngan mờ ờ hềt bơsong jơh, lơh gơlik bơta kal ke tus làng bol in.

Ngai òr 02/12, tàm [òn dờng {uôn Ma Thuột, càr Dak Lak, Gah bơt bơytàu dà lơgar neh bơyai lơh pơrjum yal “Broa\ rơndap lơh bơt bơtàu tiah Tây Nguyên tus nam 2030 mờ jàu sra\ nggal tus ala\ càr in”. Bơta tờm tàm dơ\ rơndap do la geh tai rlau 50 tiah drà, git nđờ jơt drà tiah nhàr lơgar, ờ ua\ hìu sơnơm khà  tiah do, anih tờm chài rgơi tàp pràn sa\ ja`, hìu bơsram dờng geh lơh tàm Tây Nguyên nàng lơh di bơta kờ` bơtàu tơngguh. Ala\ brê dà lơgar, tiah sền gàr phan geh is mờ ala\ brê bồ tô geh sền gàr, chồl guh nàng drơng nhơl chờ phan geh is,  chài rgơi mờ lơh niam tiah kis.

 Jat tơrgùm kờp bơh Mpồl sền gàr phan tam càr Gia Lai dê, kờp tus tu\ do, tàm ù tiah càr Gia Lai neh geh rlau 227 lồ tiêu gơtìp kòp nhhòp ro chơ\t mhar. Gơbàn jơnau do là tài bơh tiêu geh tam tàm ală tiah thòng, kal ke tàm broă pơr dô dà. Bal mờ hơ\ là bơta chài tam mờ sơngka sền gàr ờ dipal mờ ngui uă ir phơng vô cơ, phơng phức hợp…Ală tiah geh bă tiêu chơ\t uă ngan rlau jơh bè: }ư Prông 78 lồ, Ia Grai 30 lồ, Đức Cơ 50 lồ, }ư Pưh 21 lồ mờ }ư Sê 26 lồ…Tu\ do, Mpồl sền gàr phan tam càr Gia Lai neh sồr ală anih sền gàr phan tam ală kơnhoàl, pơ gồp bal mờ Cơldu\ lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar ală kơnhoàl, đơs lài broă gơbàn kòp nhhòp ro chơ\t mhar mờ dan geh ală broă lơh rcăng sơndră kòp do.

Ngai òr 02/12, Anih tờm bơta broa\ lơh di Gah lơh broa\ cau ling sồt sa\ mờ mpồl bơtìan [òn dờng Cần Thơ, neh bơyai lơh dơ\  ai broa\ lơh lời tus cau kue\t kơlte [òn dờng Cần Thơ. Dơ\ jòi geh broa\ lơh neh gơ hòi geh di 200 na\ cau kờ`  jòi geh broa\ lơh. Dơ\ bơyai lơh ai broa\ lơh nam do gam geh ala\ broa\ lơh pa bè tus còp mờ pà phan tus ala\ oh la kơnòm bơsram cau kuet kơlte tàm ala\ hìu bơsram cau kue\t kơlte, geh lơh bal yal tơnggit mờ ala\ ơdu\ bơta chài, ơdu\ bơsram broa\ bơh ala\ mpồl lơh sa ka\ bro geh bơto broa\ lơh mờ ngui cau kue\t kơlte tàm broa\ lơh  yal tơnggit broa\ lơh.

Mho ngai òr 2/12, Gah Lơh sơ nơm dà lơgar bơyai lơh pơrjum Mpồl đơng lam rcăng sơndră kòp jê hạch tềng đăp jơnau pơhìn kòp do digơlan lơh bơ tờp bơh lơgar ndai tus lơgar Việt Nam. Dơ\ pơrjum geh bơta tus bal bơh ală kuang bàng ala mat ală gah sơnah lơh broă dà lơgar mờ ală càr geh mpồng nhàr lơgar, anih ơhò ơm. Bơta geh đơs uă tàm dơ\ pơrjum do là sơlơ gròi sền đe tàm ală ơhò tài bơh ală dơ\ kòp lài do ai go\, ală cau gơbàn kòp jê hạch bơh sơnrờp tàm lơgar Việt Nam là bơh đe cèng kòp bơh ală ơ hò bơh lơgar ndai tus bơ tờp. Den tàng bè hơ\, Kuang bàng đơng lam atbồ Gah Lơh sơnơm dà lơgar sồr ală mpồl lơh broă gơ wèt gah lơh sơ nơm dà lơgar mờ ală anih lơh broă bơh Gah Gùng lòt pơndiang phan dà lơgar dê kờ` pal sơlơ lòt sền, gròi sền ală phan lơh bơ tờp kòp bơh lơgar ndai tus.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Kuang atbồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai ala\ lơgar geh jơng tàm mpồl ling NATO ngai òr 02/12 neh pơrjum tàm càr lơgar Brussel, lơgar Bỉ nàng geh cri bơyai dùl broa\ lơh pa tơnơ\ dùl nam geh ua\ gơbàn tam gơl kal ke. Tàm 2 ngai pơrjum, ala\ kuang do tàm NATO dê neh cri bơyai broa\ lơh crơng gơs mpồl lơh broa\ sơbac mhar ing, rcang tus broa\ tơnjơh broa\ lơh tam lơh tàm lơgar Afghanistan, jòi gùng tus dơ\ tung lơtang tàm lơgar Ukraine mờ Trung Đông. Ồng Jens Stoltenberg kuang atbồ ling NATO ai git,  dơ\ pơrjum geh cri bơyai nàng lơh bè lơi ai mpồl do geh di bal mờ dùl dunia gam tam gơl.

 Mờ ală lơgar tàm Mpồl tam klăc ling klàng đah tô Đại Tây Dương- NATO, pa crơng gơs ală kes priă ai càn jàu kơnòl kờ` dong kờl lơgar Ukraine lơh tam gơl wơl broă ling klàng. Ală kes priă do, neh geh Kuang atbồ Gah Cribơyai broă mờ lơgar ndai ală lơgar tàm mpồl ling NATO ngan ngồn tơlik mat tàm ngai òr 2/12. Ồng Jens Stoltenberg kuang atbồ Mpồl ling NATO đơs tờm, ală kes priă ai càn jàu kơ nòl geh crơng gơs mờ jơnau kờ` lơh tam gơl pa, lơh pa wơl mpồl ling lơgar Ukraine tàm ală broă, tàm hơ\ geh: dong broă, đơng lam, mờ gròi sền, rcăng gàr lài bơta ngăp lơngai internet, lơh sơ nơm ling klàng…Ồng Jens Stoltenberg pà gi\t, uă lơgar tàm mpồl ling NATO tu\ do gam dong kờl bơ tơl ai lơgar Ukraine in bơh ală anih lơh broă bơh mpồl  tam kla] ling klàng do dê, tàm hơ\ geh dong kờl lơh sa mờ ai phan ngui tàm broă ling klàng.

Nga mờ Thổ Nhĩ Kỳ neh ky\ 8 sra\ ngal bè lơh broa\ bal tàm ala\ gah broa\ lơh năng lượng, hạt nhân, lơh sa ka\ bro, lơh broa\, mpồl bơtìan nàng gàr geh broa\ lơh, dong kờl adat boh lam. Do la cồng nha lơh geh tàm dơ\ tus còp lơgar Thổ Nhĩ Kỳ bơh ồng Vladimir Putin kuang atbồ lơgar Nga. Tàm dơ\ tus còp do,  ngai 1/12, ồng Putin neh cri bơyai broa\ mờ ồng Erdogan kuang atbồ lơgar Thổ Nhĩ Kỳ bè ala\ bơta tam klac lơh broa\ bal bè năng lượng mờ bơta chài ling klàng, kung bè ala\ bơta dunia, tàm hơ\ geh bơta tàm lơgar Syria.

Gơnoar atbồ lơgar Iraq neh lơh geh jơnau ring bal mờ gơnoar atbồ tiah atbồ is cau Kurd, gơ rềng tus broă tăc zờu chu mờ lơgar ndai mờ tă tơm kes priă dà lơgar. Jăt hơ\, Gơnoar atbồ tiah atbồ is cau Kurd geh gơnoar tăc mờ lơgar ndai 250 rbô thùng zờu pah ngai bơh ală tơrlung zờu tàm tiah do mờ 300 rbô thùng zờu pah ngai bơh ală tơrlung zờu tàm tiah Kirkuk tềng đăp bơta sền gròi bơh Mpồl hòi jà blơi zờu bơh dà lơgar Iraq dê. Jơnau ring bal do lơh geh tơ nơ\ dơ\ tìp măt đah mpồl kuăng bàng tiah atbồ is cau Kurd mờ ală kuang bàng dờng màng bơh ồng Haider al Abadi kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar Iraq tàm lồi poh lài.

Anih duh broa\ dunia mờ Lo tàm ngai òr 02/12 neh ky\ dùl ring bal mờ jat hơ\ Lo geh ta\ pơ gồp di 6 tơlak dolar Mỹ  ai tus bơta lơh ngan gùt plai ù nàng geh tam dra\ mờ kòp Ebola. Jơnau ring bal do geh ky\ bơh kuang at bồ ka\ bro lơgar Lo mờ ồng Alain Noudehou kuang lơh broa\ tam pà lơh broa\ sùm tàm anih duh broa\ dunia mơ kung la ala mat lơh broa\ sùm broa\ lơh bơtàu tơngguh anih duh broa\ dunia tàm lơgar Lo. Khà pria\ geh ta\ pơ gồp do geh pơyua tus kes pria\ lơh broa\ bal bè tam dra\ mo mờ kòp Ebola, nàng dong kờl tus gah lơh  broa\ mhar mo mờ kòp Ebola bơh anih duh broa\ dunia.