JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho mang òr 5/8, tàm gơlang kuang at bồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang at bồ lơgar neh geh bùi wa\ rềp mềr ngan tus mờ ồng Sengoku Yoshito lài do kuang bàng tàm gơnoar ala mat bòn lơgar lơgar Nhờk, lài do la gơnoar kuang at bồ đảng lơh tờm tàm lơgar Nhờk bal mờ mpồl lơh broa\ gam geh dơ\ tus còp mờ lơh broa\ tàm lơgar Việt Nam. Tàm bùi wa\, ồng Sengoku Yoshito neh yal mờ kuang at bồ lơgar bè dơ\ tus lơh broa\ mờ lơgar Việt Nam dơ\ do kờ` geh tus sền  rwàng chul chồl tam klac bè gah lơh broa\ sa sươn sre ai bơh 2 gah neh ring bal tàm dơ\ tus lơh broa\ bơh ồng Trương Tấn Sang kuang at bồ  lơgar tus hờ Nhờk nhai 3 pa do. Ồng Trương Tấn Sang đơs tờm bơta git gơp lơh broa\ bal bơh Việt Nam mờ Nhờk gam geh ala\ broa\ lơh bal niam bơne\. Ồng kơp kờ`, lơgar Nhờk geh pơnjat tai rề ơnàng ala\ broa\ lơh tus ala\ tiah ndai bơh lơgar Việt Nam bè tiah tam gùl dà lơgar mờ tiah ring dà dờng Cửu Long. Ồng pơrgon Việt Nam geh sền wơl broa\ lơh nàng lơh geh bơta tam klac lơh sa bal geh cồng nha.

Mho ngai òr 5/8, tàm Hìu duh broă Gơnoar atbồ lơgar, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang  gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar neh wa\ ồng David Shear kuang atbồ anih lơh broă ala măt lơgar Mỹ di dơ\ ồng tơn jơh tơngai lơh broă tàm lơgar Việt Nam. Ồng Nguyễn Tấn Dũng tơlik nùs nhơm chờ hờp tềng đăp ală broă lơh bơtàu tơnguh uă ngan tàm bơta gi\t gơ\p tam klăc lơh broă bal đah Việt Nam mờ Mỹ, tàm hơ\ geh broă 2 gah neh ai bơta gi\t gơ\p gơguh tus cau lơh broă bal tam klăc bal tơl làm; kă bro mờ bơcri priă gơguh mhar; tam klăc bal bè bơto bơtê, sền gàr dà lơgar mờ sền gàr bơta ngăp lơngai, bơsong jơnau gơlời wơl bơh bồm mền gam jơngkah tơnơ\ rài tam lơh lơh geh ală cồng nha niam ngan. Ồng Nguyễn Tấn Dũng đơs tờm, Việt Nam sền dờng màng ngan broă chul chồl bơta gi\t gơ\p tam klăc lơh broă bal mờ lơgar Mỹ tàm jơh ală broă, kơ\p kờn 2 gah pơn jăt tai sơlơ tam klăc bal gùng dră bal, lơh broă mờ lơgar ndai mờ đơs tờm, Việt Nam tu\ lơi kung kờn tìp măt cribơyai broă mờ lơgar Mỹ tàm jơh ală bơta, tàm hơ\ geh bơta bè gơnoar kòn bơnus jăt nùs nhơm sền dờng màng mờ gi\t wa\ bal, mơkung kơ\p kờn 2 gah pơn jăt tai chul chồl ală broă lơh tam klăc bal tàm broă lơh sa, tài do là broă lơh mờ bơta pràn, bơta jak tam klăc lơh bal đah 2 lơgar gam dờng ngan.

Ngai òr 5/8, mpồl lơh broa\ bơh gah lam sồr lơh niam adat boh lam bơh dà lơgar bơh ồng Uông Chu Lưu kuang jat jơng at bồ Gơnoar ala mat dà lơgar, mờ la kuang geh jơng tàm gah đơng lam lơh niam adat boh lam dà lơgar lơh kuang lam bồ neh geh bùi lơh broa\ lơh càr Gia Lai bè bơta mut lơh jat kơrnuat jơnau đơs lồi dut sồ 92 bè pơnjat tai mut lơh kơrnuat sồ 49 bơh Gah gùng dra\ bal bè broa\ lơh kuơ màng lơh niam adat boh lam tus nam 2020. Tàm bùi lơh broa\, ồng Uông Chu Lưu kung neh tơng kah ờ ua\ bơta mờ ala\ anih lơh broa\ adat boh lam bơh càr pal pơnjat tai geh sền gròi, ngan la tàm ala\ gah broa\ gam ờ pràn. Ồng đơs:“Tus mờ ala\ bơta tìs gơbàn kơnjơ\ kơnjut ngan, aniai ngan den geh lơyah. Jat bơta kờ` bơh Gơnoar ala mat dà lơgar den pal tus 90%  ua\ rlau tai, mơya càr den gam ờ hềt tus khà sồ do. Pal sền sơnơng sền bơh tài. Hala bơh gah lơh broa\ lơh jat bơh kơrnuat geh bơh aniah cah r`a, ala\ dơ\ tìs geh bơta mut lơh jat, mơya  tu\ do khà sồ geh den lơyah, bè pria\ ờ hềt tus 40%, bè broa\ den ờ hềt tus 70%, bè hơ\ la lơyah ngan pơndrờm mờ khà sồ bal. Tềng do pal lòng sền la bơh geh gơbàn is hala bơh he lơh, bơh bơta jak bơh cau kuang lah ờ”.

 Ngai òr 5/8, ồng Vũ Huy Hoàng kuang atbồ Gah kă bro mờ lơh sa mờ măi moc\ dà lơgar kung neh geh dơ\ lơh broă tàm càr Gia Lai bè ală bơta gơ rềng tus dơ\ tơrlah bơtơ\t hìu măi pờ tơlik ồs đèng Ia Krêl 2 tàm ngai 1 nhai 8 pa do. Bơh broă să tờm tus tơn tàm tiah tơrlah bơ tơ\t mờ bơh jơnau yal bơh anih duh broă làng bol càr Gia Lai dê, ồng Vũ Huy Hoàng sồr pal ơm mhar broă lơh hìu măi pờ tơlik ồs đèng Ia Krêl 2, sền sơ wì, kơlôi sơ nơng kờp du\ ală cồng nha lơh sa, mpồl bơtiàn mờ tiah ơm kis mờ aniai tus làng bol, dilah sền go\ kờn ngan den pal lời sơr bì te\. Bal mờ hơ\, càr Gia Lai kờn pal mhar sền gi\t hoàc hươr bơh jơnau tơrlah bơ tơ\t lơh aniai mờ geh broă lơh bơsong, lơh kơ\ kơl jăp rài kis làng bol in. Ală broă lơh do kờn pal geh mu\t lơh mhar nàng yal mờ kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar in, yal tus Gah kă bro mờ lơh sa mờ măi moc\ dà lơgar in mờ ală gah sơnah lơh broă dà lơgar geh gơ rềng tàm tơngai gờn ngan rlau jơh.

Ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jat jơng gơs gơnăp gơnoar at bồ hờ đang rlao jơh dà lơgar, kuang at bồ lam sồr dà lơgar sơndra\ ka\ bro blơ\ blac, ka\ bro pồn pơndơp mờ phan ờ ngan dà lơgar pa geh jơnau yal sồr ala\ gah, sơnah lơh broa\, ala\ càr pal lơh ngan lam sồr geh cồng nha, rhời kơryan geh mờ tơnjơh bơta ka\ bro pồn pơndơp, blơ\ blac ka\ bro mờ phan ờ ngan. Ồng Nguyễn Xuân Phúc kung sồr  Kuang at bồ ala\ gah broa\ lơh dà lơgar, kuang at bồ ala\ gah lơh broa\ ndrờm bal kơna\ dà lơgar, kuang at bồ anih duh broa\ làng bol ala\ càr, bòn dờng di dà lơgar at bồ pal sùm lam sồr lơh broa\ kràn ngan, dờng màng ngan mờ pal kong kơnòl tềng đap Đảng mờ Dà lơgar bè bơta gơbàn mờ cồng nha tam dra\ mờ broa\ ka\ bro blơ\ blac, ka\ bro phan pồn mờ phan ờ ngan. Ồng sồr ala\ mpồl cau lơh broa\ geh gơnoar pal tơngguh tam klac lơh broa\ bal mờ dunia nàng geh yal bal jơnau tơnggit, cri bơyai bal bơta mờng, tơngguh broa\ lơh lòt sền tơnơ\ geh ring bal nàng lơh mo git go\ mờ bơsong  cau tìs.

 Tu\ do, khà priă plai thanh long tàm tiah ring dà dờng Cửu Long gam gơguh wơl. Tàm 2 càr tam plai thanh long uă ngan rlau jơh tàm tiah do là Tiền Giang mờ Long An, dilah lài do pơgăp 2 nhai, khà priă gơmù ơm tàm khà bơh 3 rbô tus 4 rbô đong dùl ki\, den tu\ do gơguh tus rlau 14 rbô đong dùl ki\. Khà priă plai thanh long gơguh wơl tơ nơ\ rlau 2 nhai gơmù uă ngan neh dong ală cau lơh sươn tàm Tiah ring dà dờng Cửu Long lik klàs bơh bơta kal ke. Tài do là kàl tơnhàu bè ờs, den tàng mờ khà priă tăc bè do, tơ nơ\ tu\ kờp jơh priă tă lơh, cau tam plai thanh long geh priă cồng bơh 100 tơlăc tus 120 tơlăc dùl lồ tàm dùl dơ\ tơnhàu.

Tàm ala\ cau gơbàn chơt bơh gơbàn aniai kòp kơndoh tơngoh tàm càr Sơn La, ờ geh cau lơi gơbàn chơt bơh kòp as sồt tơngoh Nhật Bản B. Do la jơnau đơs lồi dut geh ai tơlik tàm bùi lơh broa\ mờ mpồl at bồ kuang bàng Gah lơh sơnơm dà lơgar mờ anih duh broa\ làng bol càr Sơn La mho ngai òr 5/8. Kờp bơh ngai 1/6 tus tu\ do, càr Sơn La geh 100 na\ cau kòp geh tơmoh kòp la kòp gơbàn tềng kơndoh tơngoh. Tàm hơ\ neh geh 13 na\ cau chơt. Tàm ala\ ngai do, ờ ua\ gah yal jơnau tơnggit la ala\ cau chơt do la bơh gơbàn kòp as sồt tơngoh Nhật Bản B. Bulah bè hơ\, bơh 2 ngai tus lòt sền, sền gròi tàm Sơn La, jơnau yal do geh đơs la ờ di pal ngan. Ala\ cau chơt aniai kòp kơndoh tơngoh. Tàm 100 na\ cau kòp do geh 31 na\ cau geh go\ kòp as sồt tàm tơnggoh Nhật Bản, mơya gam ờ hềt geh cau chơt bơh kòp as sồt tơngoh Nhật Bản.

 Mìu jo\ jòng sùm 2 ngai do tàm kơnhoàl Mèo Vạc, càr Hà Giang neh lơh gơlik dà cò, lơh hoàc hươr uă phan bơna mờ jơtài bơh làng bol dê. Mìu dờng geh bal dà cò neh lìu mu\t tàm hìu bơh gi\t nđờ rhiang hìu làng bol tàm bòn drà Mèo Vạc, kơnhoàl Mèo Vạc dê, lơh cò pơrdô jơh uă phan bơna, phan ròng bơh làng bol dê. Uă gơl gùng lă cài tàm gùl bòn drà mờ ală gùng brong pơđì dà gơtìp dà mờ bo\ ù bồr tơ\p jơh. Kờp du\ hoàc hươr bơh sơn rờp pơgăp 500 tơlăc priă. Bơtuah ngan là ờ geh lơh chơ\t jê cau. Tơ nơ\ tu\ geh dà cò tơn, Mpồl đơng lam rơcăng sơndră mìu càl rbu\t dờng dà ko\ dà cò mờ jòi sền dong kờl rềs àr kơnhoàl Mèo Vạc neh pơ gồp bal mờ anih duh broă làng bol bòn drà Mèo Vạc, mpồl ling klàng tàm tiah do mhar tus ntrờn làng bol lik dô bơh tiah dà tih dờng, dong làng bol kuài tơrgùm jơh ù lu\, bo\ bil gam gơ kòl tàm hìu nàng gờn bè ờs wơl rài kis.

            JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ngai òr 5/8, gah yal  mblàng jơnau yal tơnggit  lơgar Thái Lan ai git, gơnoar at bồ gah ling  klàng lơgar do kờp du\ geh dơ\ blơi prap kòi phe dơ\ sơnrờp tàm poh do kung bè jơnau pơrgon  tơlik tac tơl 1 tơlak tấn phe tus hờ lơgar Lo jat di pơrgon jat lài hơ\. Tu\ do pria\ phe tàm drà ka\  bro gam gơguh mờ gơ pơnjat tai gơguh bơh bơta kờ` gam ua\ tàm tu\ khà phe geh lơyah rlau bơh gơbàn aniai ờ niam bơh trồ tiah nisơna. Jat jơnau yal bơh Gah ka\ bro lơgar Thái Lan, dơ\ blơi kòi phe dơ\ do jờp du\ geh di pơgap 160 rbô tấn mờ dơ\ blơi sơnrờp kờp bơh tu\ đah ling klàng guh at gơnoar đơng lam dà lơgar tu\ nhai 5 pa do. Gah kuang bàng lơgar do ai git, Thái Lan geh jàu tơl 1 tơlak tấn phe tus lơgar Lo di tơngai pơrgon nhai 7 nam tus, bulah tus tu\ do mìng rơp jàu geh 100 rbô tấn.

Tàm dơ\ pơrjum ngan ngồn dơ\ sơn rờp tàm bòn dờng tiah đah măt tơngai lik Tobruk, Gơnoar ala mat dà lơgar kơnă pa tàm lơgar Libya neh ring bal pồ ồng Akila Saleh Issa lơh kuang atbồ Gơnoar ala măt dà lơgar do. Ồng Issa dờp geh 77 sră pồ tàm kờp jơh 158 sră pồ tàm Gơnoar ala mat dà lơgar. Jăt broă rơndăp lơh tàm jàu rài làng bol lơh tờm tàm lơgar Libya, Gơnoar ala mat dà lơgar pa geh ala Mpồl pơrjum dờng làng bol gùt lơgar mờ ai dà lơgar lòt tus dùl dơ\ te\ khà Kuang atbồ lơgar. Mơya, dơ\ pơrjum bơh sơn rờp bơh Gơnoar ala măt dà lơgar kơnă pa neh gơtìp ờ uă kuang ala mat gơnoar ala mat dà lơgar ờ bài dờp mờ neh pal ntrờn anih pơrjum bơh sơn rờp tàm càr lơgar Tripoli, tơ nơ\ hơ\ là Benghazi mờ tu\ do Tobruk, tài bơta tam lơh gơguh uă.

Ồng Ban Ki Moon kuang at bồ anih duh broa\ dunia pa hòi jà Palestin mờ Israel pal lơh jat kơrnuat ơm ờ tam cuh mờ 2 gah geh ring bal. Tàm dùl  jơnau đơs geh ai tơlik mang òr, rìng àng drim òr 5/8, ồng Ban Ki Moon neh jờng ala\ bơta lơh ngan ờ ơm bơh mpồl bơtìan dunia nàng geh tus dùl kơrnuat ơm cuh phàu di 72 jiơ pa tàm dòr bơnơm Gaza. Ồng Ban Ki Moon đơs loh, dơ\ cri bơyai la gùng mìng gơ lơm kờ` kơryan tam lơh kơ\ kơljap mờ tam gơl bơta tu\ do gam aniai ngan mờ ờ gơtùi dờp tàm dòr Gaza. Anih duh broa\ dunia tu\ lơi kung rcang dong kờl tơl jơh tus ala\ lơh ngan do.

 Anih priă jền dà lơgar Ấn Độ ngai òr 5/8 pà gi\t, lơh sa lơgar Ấn Độ dê là lơgar dờng dơ\ pe tàm Châu Âu neh geh ală tềl tơngo\ bơtàu tơnguh wơl bulah kàl mìu tus jơla, aniai tus broă lơh sa sươn sre, broă lơh sa dờng màng ngan. Anih priă jền dà lơgar Ấn Độ kung gàr bè ờs priă cồng bơh sơn rờp tàm khà 8% mờ lơh sùm ală broă lơh kơrayan gơmù khà priă. Mơya, kàl mìu tus jơla, aniai tus broă lơh sa sươn sre mờ digơlan lơh priă tă lơh kòi phe gơguh jơnhoa. Broă do digơlan lơh gơ rềng tus gi\t nđờ rơhiang tơlăc nă cau rbah tàm lơgar Ấn Độ geh priă jền ờ hềt tus 2 dolar Mỹ dùl ngai. Anih priă jền dà lơgar Ấn Độ kung gam geh broă lơh kơryan gơmù khà priă bulah bơta pràn rồn bơklơn pal tơr mù priă cồng nàng bơtàu tơnguh wơl gơguh tai lơh sa mùl sùm gam ờ pràn ngan.

Ồng Barack Obama kuang at bồ lơgar Mỹ pa ky\ ring bal khà pria\ dong kờl 225 tơlak dolar tus ròt rcang gàr phào ồs  kìng mờ lòs bơh lơgar Israel, tàm tu\ bơta tàm dòr Gaza geh ai go\ gơ ngềt ngơ\t  rlao tơnơ\ tus Israel mờ srơh Hamas ring bal bè dùl kơrnuat ơm  tam cuh di 72 jiơ. Ròt phàu ồs rcang gàr kìng mờ lòs cuh lơyah bơh lơgar Israel geh mut lơh bơh nam 2006 tàm dơ\ tam lơh is bơh lơgar do mờ mpồl cau Islam Hecbola tàm Libanon. Bơh tu\ geh ai ngui, ròt phàu ồs kìng mờ lòs do geh cuh kơryan geh cồng nha 80% ala\ dơ\ sò tơm mờ phàu ồs bơh bơdĩh ù  tiah lơgar Israel.