JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Pơnjat tai dơ\ pơrjum dơ\ 32, mho òr 7/10, anih duh broa\ sùm Gơnoar ala mat dà lơgar geh iat mờ ai jơnau đơs tàm ala\ jơnau yal tơnggit bơh Gơnoar atbồ lơgar, Gah cah r`a làng bol jơnhua rlau jơh dà lơgar mờ Gah sền gròi ai ngui kơrnuat boh lam làng bol jơnhua rlau jơh dà lơgar bè broa\ bơsong yal ya\ yal khài bơh làng bol nam 2014. Ala\ jơnau yal tơnggit geh đơs loh: Nam 2014 bơta yal ya\ yal khài geh pơnjat tai ai go\ gơmù, gơya bơta khà, cồng nha wa\ làng bol mờ bơsong yal ya\ yal khài ờ hềt jơnhua. Ring bal mờ ala\  broa\ lơh mờ tàm jơnau yal tơnggit bơh Gơnoar atbồ lơgar neh tơlik geh nàng bơsong yal ya\ yal khài bơh làng bol tàm nam 2015, ala\ kuang bàng geh đơs tờm, tàm tơngai tus kờ` sền wơl, lơh gơs gùng dà broa\ lơh niam adat boh lam bè yal ya\ yal khài mờ ala\ sra\ nggal geh gơ rềng tus gơnoar mờ kơnòl mờ bơta kuơ bơh làng bol nàng gơ di pal mờ sơnoah boh lam nam 2013, geh lơh naim wơl, bơta ờ pràn tàm atbồ dà lơgar, ngan la tàm gah broa\ lơh bươn ngan gơlik geh yal ya\ yal khài bè ù tiah, bơcri bơt bơtàu bơh sơnrờp…Geh lơh bal bơsong di pal, geh cồng nha ala\ broa\ geh gal cau, sơr lèt khà, mờ kung geh lơh niam, lơh niam bơyai lơh,  cau kuang lơh broa\ wa\ làng bol,  bơsong sra\ ngal, mờ bơsong yal ya\ yal  khài.

Mho òr 7/10, tàm Hà Nội, mò Nguyễn Thị Doan kuang jăt jơng atbồ lơgar tìp măt rềp mềl Mpồl cau ala măt Mpồl cau ling Gơlăng yau Quảng Trị tàm càr Vĩnh Phúc tus còp càr lơgar Hà Nội. Boh bơr mờ ală cau ling Gơlăng yau Quảng Trị tàm càr Vĩnh Phúc, mò Nguyễn Thị Doan tơlik nùs nhơm kah rơngal mờ pơyua jơnau còp să tus mờ ală cau ling, ală cau neh geh dà kơlhề dờng ơnàng ngan tàm broă lơh tam lơh tơngklàs jơi bơtiàn. Đơs niam ngan ală broă lơh geh bơta kuơ ngan bơh Mpồl cau ling Gơlăng yau Quảng Trị dê đơs bal mờ Mpồl cau ling Gơlăng yau Quảng Trị tàm càr Vĩnh Phúc dê đơs is, mò Nguyễn Thị Doan kơp kờ`, Mpồl cau do ngai sơlơ pràn kơldăng, là tiah tìp măt, tam pà bal ală kal ke tàm rài kis bơh ală cau tàm mpồl dê. Mờ kung là cau lơh cơng gam kis, mblàng yal, bơto bơtê bơhiàn kah yau ai rơnàng tơ nơ\ do in. Mò Nguyễn Thị Doan đơs tờm, Việt Nam gam tàm tu\ tơngai mu\t lơh lơh sa pa mờ măi moc\, tam gơl pa dà lơgar mờ mu\t gơ rờm bal mờ dunia ngai sơlơ rề ơnàng.

Lồi mho òr 7/10, tàm hìu lơh broa\ Gơnoar atbồ lơgar, ồng Vũ Văn Ninh kuang jat jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar neh wa\  mò Fiona Woolf  kuang atbồ gah pria\ jền Luôn Đôn bal mờ ala\ cau bơcri lơgar Anh gam tus Việt Nam  jòi nàng bơcri tam klac ka\ bro. Tàm bùi wa\,  ồng Vũ Văn Ninh đơs jơnhua bơta tam  klac bơtàu tơngguh bơh gơnoar atbồ lơgar Anh mờ Việt Nam tàm tơngai lài nàng mut lơh geh cồng nha bơta git gơp lơh broa\ bal kuơ màng bơh Việt Nam -Anh, kung bè bơta sền gròi bơh ala\  mpồl lơh sa ka\ bro lơgar Anh tus tàm Việt Nam. Mơ kung ai git Việt Nam sùm jờng ala\ cau bơcri tàm lơgar mờ dunia tus bal blơi cổ phần, pơ gồp bal bơtàu tơngguh bơta pràn atbồ mờ broa\ lơh bơh ala\ mpồl lơh sa ka\ bro tàm Việt Nam.

Mho ngai òr 7/10, Mpồl kuang ala măt Gơnoar ala măt dà lơgar càr Bắc Giang bơh ồng Nguyễn Thiện Nhân kuang geh jơng Gah Gùng dră bal dà lơgar mơ kung la kuang atbồ Anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam lam bồ,  neh geh dơ\ lơh broă mờ Anih duh broă đơng lam Đảng càr, Anih duh broă làng bol càr Bắc Giang bè broă lơh sa mờ mpồl bơtiàn bơh càr dê tàm 9 nhai nam 2014, kơ nòl broă tờm tàm ală nhai lồi nam do. Tàm dơ\ lơh broă, càr Bắc Giang dan mờ Mpồl kuăng ala măt Gơnoar ala măt dà lơgar càr Bắc Giang sồr Gơnoar ala măt dà lơgar gờn geh Adăt Bơcri priă tam gơl bơ tơl tơngume cih bè bơsong priă ngui ù, priă apah ù mờ jơtài neh bơcri tàm ù bơh ală cau bơcri priă lơh tìs Adăt Bơcri priă dê; Gơnoar ătbồ lơgar sền sơ wì ai gơnuar crơng gơs mpồl lùp sền tàm jơh ală mpồl atbồ tiah lơh sa mờ măi mok, tiah lơh sa, tiah lơh gơlik phan kơnă càr; tam gơl, bơ tơl ờ uă broă dong kờl bơtàu tơnguh lơh sa sươn sre, bòn lơgar bè tam gơl broă dong kờl tus mờ cau lơh kòi pah nam; Gah chài rơ gơi tàp pràn să jan\ mờ nhơl chờ dà lơgar sền sơ wì ai càr Bắc Giang là càr kuơmàng bè bơtàu tơnguh nhơl chờ bơh dà lơgar dê.

Drim òr 7/10, mpồl lơh broa\ bơh đah lơh broa\ sùm mpồl đơng lam đảng càr Dak Lak neh tus lơh broa\ mờ mpồl đơng lam Đảng kơnhoàl Ea Sup mờ mpồl đơng lam Đảng ala\ ntum Ia R’vê, Ia H’Lốp nàng geh tus sền broa\ lơh lơh geh ròt gùngdra\ bal tàm bòn lơgar 9 nhai bồ nam mờ broa\ lơh tờm ngan 3 nhai lồi nam 2014. Đơs tàm dơ\ pơrjum,  ồng Êban Y Phu kuang jat jơng atbồ đơng lam Đảng càr, neh cih dờp mờ jờng ala\ cồng nha bơh mpồl đơng lam Đảng kơnhoàl Ea Sup atbồ, lam sồr neh  lơh gơs tàm tơngai lài. Mờ broa\ lơh  3 nhai lồi nam 2014, ồng Êban Y Phu sồr mpồl đơng lam Đảng kơnhoàl Ea Sup sùm bơtàu tơngguh khà broa\ lơh mblàng pơlam, lơh nền nòn tàm tơl tơnggu me mblàng pơlam di pal mờ bơta mùl màl, di pal  mờ bơta git w\a bơh làng bol.

Ngai òr 7/10, 137 hìu làng bol tàm tiah ngơr bam dà hìu măi pờ tơlik ồs đèng Plei Krông, càr Kon Tum geh dờp priă tơm wơl tus mờ bă ù lơh sa gam ờ tơl tơ nơ\ mờr 10 nam ơm kơp sùm tàm tiah ntrờn ơm kis pa. Hơ\ là 137 hìu làng bol tàm 5 bòn Plei Đak Vớt, Đak Jo, K’Tu, K’Tôn mờ K’Bai, ntum Hơ Moong, kơnhoàl Sa Thầy, càr Kon Tum gơtìp aniai bơh ală broă lơh hìu măi pờ tơlik ồs đèng Plei Krông. Tơ nơ\ mờr 10 nam ơm kơ\p sùm, tus ngai òr, ală hìu làng bol do hơ\ sồng dờp geh priă tơm wơl bơh mpồl cau tờm bơcri priă lơh là Mpồl ătbồ rơndăp broă lơh hìu măi pờ tơlik ồs đèng 4, mờ kờp jơh priă mờr 2 tơmàn ai bă ù rlau 39 lồ ù lơh sa jăt khà gam ờ tơl bơh làng bol dê. Tàm hơ\, hìu geh dờp uă ngan rlau jơh là 60 tơlăc, mờ ết ngan rlau jơh là 120 rbô đong. Dờp geh priă mơya ờ chờ hờp, hơ\ là nùs nhơm bal bơh ală hìu làng bol dê.

Tus tu\ do,  gah ồs đèng càr Phú Yên neh rcang tam dra\ tàm nhai mìu nhàc  mờr tus. Pơnjat hơ\,  gah ồs đèng càr Phú Yên gam lơh gơs ala\ broa\ lơh lơh niam dờng nàng lơh niam  gùng ce ồs đèng, sơndra\ gùng  ce gơbàn ngui ua\ ir đèng 22 KW tàm bòn dờng Tuy Hoà mờ kơnhoàl Đông Hoà. Mpồl ồs đèng Phú Yên kung neh bơyai lơh tus sền jơh ròt gùng ce ồs đèng, ala\ anih biến áp tàm càr mờ khà pria\ rlau 30 tơmàn pria\. Tàm ala\ tiah geh gùng ce đèng lòt gan dà dờng, dà croh bươn gơlik geh tơrlah ù, ngơr bam, gah ồs đèng càr Phú Yên neh bơyai lơh lơh niam broa\ geh ồs đèng  tàm nhai mìu nhàc nam do.

Bơh bồ nam tus tu\ do, Anih duh broă đơng lam Đảng bòn dờng Đà Nẵng tơr gùm mu\t lơh broă bơ\t bơtàu Đảng, rơndăp, tàm sơdar, ai tus, mờ pồ kuang bàng…rcăng kuang bàng lơh broă ai Pơrjum dờng mpồl Đảng ală kơnă in. Kuơmàng, bòn dờng Đà Nẵng neh mu\t lơh geh cồng nha Nam mpồl lơh sa kă bro 2014, di tu\ tă bơsong kal ke, kòl yăn ai ală mpồl lơh sa kă bro mờ anih lơh sa in. Mpồl lơh broă sùm Anih duh broă đơng lam Đảng bòn dờng Đà Nẵng kung neh crơng gơs ală Mpồl lơh broă tus sền broă bơsong dồs ù ntrờn ơm kis pa bơh làng bol tàm 4 kơ nhoàl jo\ jòng uă nam do. Tàm dơ\ pơrjum Anih duh broă đơng lam Đảng bòn dờng Đà Nẵng dơ\ 17 geh lơh ngai òr 7/10, Anih duh broă đơng lam Đảng bòn dờng Đà Nẵng đơs loh 3 kơnòl broă tờm bè gùng dră bal, lơh sa mờ sền gàr tơl niam rài kis mpồl bơtiàn geh tơr gùm mu\t lơh bơh tu\ do tus lồi nam, kờn lơh gơs ală khà neh ai tơlik. Ồng Trần Thọ kuang atbồ đơng lam Đảng bòn dờng Đà Nẵng pà gi\t, Đà Nẵng ngan ngồn lam lơh broă lơh 1000 nơm hìu lời ai ală hìu bơnhă geh sră dong kờl bơh dà lơgar, dong kờl cau rbah sơr lèt gan kal ke.

            JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ngai òr 7/10, ồng Michel Sapin kuang atbồ gah pria\ jền lơgar Tây ai git, anih duh broa\ châu Âu ờ geh gơnoar ờ dờp pria\ jền bơh lơgar Tây tài ờ lơh geh ala\ broa\ lơh koh tơmù gơbàn hoàc hươr pria\ jền. Ồng kung geh đơs Tây geh ờ koh tơmù khà pria\ ngui dơ\ tàm nam tus. Jơnau đơs bơh kuang atbồ gah pria\ jền lơgar Tây geh ai tơlik tàm tu\, anih duh broa\ châu Âu geh tơl bơta pràn ờ dờp rơndap lơh pria\ jền dà lơgar bơh lơgar Tây tàm lồi nhai do mờ geh ai jơnau sồr ai tơlik rơndap pria\ jền dà lơgar pa di pal rlau mờ ala\ pơrgon he dê.

Ồng Teo Chee Hean kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar, ngai òr 7/10, pà gi\t, geh rlau 2 nă làng bol lơgar do neh tus lơgar Syria tus bal lơh broă tàm Mpồl Dà lơgar Islam- IS. Ồng ồng Teo Chee Hean đơs tờm, kuang bàng lơgar Singapore geh pơn jăt tai lùp khàu nàng gi\t ală cau geh nùs nhơm kờn bol sò tơm iơh bơsak mờ tam lơh. Jăt ồng Teo Chee Hean, broă Dà lơgar Islam- IS rề ơnàng tam lơh ai sơ gràm tàm lơgar Iraq mờ Syria tàm 3 nhai do gam gơ gơs là jơnau pơhìn ngai sơlơ dờng tus jơh bal mờ lơgar Singapore. Kuang bàng đơng lam bồ lơgar Singapore kung đơs lài bơta jàn bơsak bơh Dà lơgar Islam dê tu\ khi ờ mìng koh ngko ală cau tàm tiah đah măt tơngai mu\t plai ù gơtìp ku\p ris mờ gam gơ sơ\t aniai tơn ală cau jăt ỳang Islam mờ lơh aniai tàm ală mpồl cau ờ gal cau tàm lơgar Iraq mờ Syria.

Dunia kờ` geh ala\ broa\ lơh kràn ngan mờ nhap nhar ngan lơh gơs broa\ lơh gùt plai ù 10 nam bè sền gàr bơta li la sinh học tàm plai ù. Do la jơnau geh ai tơlik tàm dơ\ mut lơh dơ\ pơrjum dơ\ 12 bơh ala\ lơgar tus bal mờ pơrgon anih duh broa\ dunia bè li la sinh học geh lơh tàm ngai 6/10 tàm bòn dờng Pyeongchang, lơgar Hàn Quốc. Tàm dơ\ pơrjum, ala\ kuang bàng geh đơs bè broa\ lơh kuơ màng tơngai bơh nam 2011-2020 bè li la sinh học mờ mut lơh ala\ broa\ lơh li la sinh học nàng wèt tus ala\ broa\ lơh bơtàu tơngguh kơljap bơh anih duh broa\ dunia tơngai tơnơ\ nam 2015.

 Ngai òr 7/10, kuang bàng lơh sơ nơm lơgar Tây Ban Nha yal, geh tai 3 nă cau pin bơ tờp virus Ebola neh piam kòp tàm hìu sơ nơm Madrid. Jơnau yal do geh yal dùl ngai tơ nơ\ tu\ dùl nă ùr y tá neh geh tu\ tus bal sơm kòp ai 2 nă cau Tây Ban Nha in, neh chơ\t tài bơ tờp virus Ebola tàm Tiah đah măt tơngai mu\t Châu Phi. Ùr y tá do, 44 sơnam, geh gi\t là cau bơ tờp virus Ebola bơh sơn rờp tàm bơdìh tiah đah măt tơngai mu\t Châu Phi. Tàm dơ\ pơrjum bău ngai  òr, kuăng bàng lơh sơ nơm Madrid pà gi\t, 3 nă cau kòp pin bơ tờp virus Ebola pal tus hờ hìu sơ nơm piam kòp bal mờ bơklau bơh ùr y tá do dê, dùl nă cau lơh sơnơm mờ dùl nă cau pa rê bơh tiah geh kòp ebola tàm Tiah đah măt tơngai mu\t Châu Phi. Bal mờ hơ\, 22 nă cau neh geh tu\ tam tìp mờ ùr y tá bơ tờp virus ebola gam geh jăt sền kràn ngan.

Geh 1 na\ cau chơt mờ 38 na\ cau ndai gơbàn sồt sa\ tơnơ\ dơ\ gơbàn tơrluh ù gơlik geh tàm càr Vân Nam, lơgar Lo ngai òr 7/10. Do la dơ\ tơrluh ù dơ\ 2 tàm càr Vân Nam tàm 2 nhai do, mờ dơ\ tơrluh ù gơlik geh bồ nhai 8 lơh 615 na\ cau chơt. Dơ\ tơrluh ù do gơlik geh tàm tiah bòn lơgar, ua\ ngan ala\ hìu bơh ala\ cau kòn cau krơi is geh lơh mờ chi. Git nđờ rbô nơm hìu gơbàn tơrlah mờ gơbàn aniai bơh tơrluh ù mờ ala\ gơ rơng gô gam sùm gơlik geh. Tàm ờ ua\ tiah, đèng mờ điện thoại gơbàn chơt, mơya gùng lòt den gam geh lòt bè ờs. Gơnoar atbồ bòn lơgar neh ai tus 3.200 na\ cau ling tus tiah gơbàn tơrluh ù tàm di 1 jiơ drim do, jat jiơ bòn lơgar. Mpồl dong kờl phan bơna sơnơm tơm ba lơgar Lo kung gam mut lơh ala\ broa\ lơh dong kờl mờ dong kờl mo tus tiah gơbàn aniai, ngan la ala\ cau gam pal  lòt ntrờn.