JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho òr 9/9, tàm gơlang lơh broa\ Gơnoar at bồ lơgar, ồng Vũ Đức Đam kuang jat jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar neh w\a mpồl Sarbica (hơ\ la mpồl prap gàr dunia) mờ ala\ cau yal  blàng yal jơnau dunia bơh ồng Sarbica Mustari Irawan kuang at bồ mpồl, lơh cau lam bồ gam geh dơ\ tus còp mờ lơh broa\ tàm Việt Nam. Tàm bùi wa\,  ồng Vũ Đức Đam neh gờm chờ mpồl tus lơh broa\ tàm Việt Nam mờ tus bal dơ\ pơrjum jak chài “ Bơta ngan ngồn bơh sra\ nggal prap gàr điện tử” geh lơh tàm ngai do 10/9. Ồng Vũ Đức Đam đơs tờm bơta kuơ màng bơh anih prap gàr bơh tơl lơgar tàm bơta tu\ do, mơ kung kơp kờ` di tàm tu\ do, ala\ anih lơh broa\ prap gàr dunia tam pà bơta mờng mùl màl nàng geh ngui tàm bơta geh ngan bơh broa\ lơh prap gàr tàm Việt Nam tu\ do,  pơ gồp bal  tàm  broa\ lơh geh cồng nha Gơnoar at bồ lơgar điện tử tàm lơgar he. Ồng Vũ Đức Đam đơs tờm Gơnoar atbồ lơgar Việt Nam geh pơnjat tai sền gròi, lam sồr gah prap gàr Việt Nam dong tơl bơta nàng geh tus bal nhap nhar tàm ala\ broa\ lơh jak chài bơh mpồl Sarbica, kờ` bơtàu tơngguh bơnga\ bơh prap gàr Việt Nam tàm git gơp tam klac lơh broa\ bal 2 gah mờ ua\ gah tus mờ  broa\ prap gàr ala\ lơgar tàm kơnhoàl mờ dunia,  ờ do ờ da\ mờ tam klac tàm kơnhoàl.

Mho ngai òr 9/9, tàm Hà Nội, ồng Nguyễn Thiện Nhân kuang atbồ anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam tus bal dơ\ bơyai lơh sơnđờm mu\t nam bơsram pa bơh Hìu bơsram dờng lơh pơgru Hà Nội. Đơs tàm dơ\ bơyai lơh sơnđờm mu\t nam bơsram pa, ồng Nguyễn Thiện Nhân jờng rơ ală cồng nha bơh hìu bơsram mờ pơyua tus ală cau pơgru bơh hìu bơsram dê jơnau ưn ngài tài bơta tă pơ gồp ai broă lơh bơto bơtê bơh dà lơgar dê in tàm 63 nam do. Ồng Nguyễn Thiện Nhân, đơs la: Đảng, Dà lơgar sùm sền gròi bơcri priă ai bơto bơtê in, tàm hơ\ geh cau pơgru là cau bơceh lơh kuơmàng ngan rlau jơh bơh gah bơto bơtê dê. Den tàng bè hơ\, ală hìu bơsram lơh pơgru geh bơta kuơ dờng màng ngan. Ồng Nguyễn Thiện Nhân, đơs:“ Hìu bơsram lơh pơgru tu\ do là rài tơ nơ\ do bơh gah bơto bơtê mờ bơh dà lơgar dê. Bol he geh gơnoar lơh tờm broă kuơmàng. Bol he pơnìơ să bè broă lơh bơto bơtê, sền gròi tus bơto bơtê, sền gròi ai mpồl cau lơh pơgru dờng màng ngan do in. Rài tơ nơ\ do bơh dà lơgar dê gơ ơm tàm gah bơto bơtê, ai rài tơ nơ\ do bơh gah bơto bơtê dê gơ ơm tàm ală hìu bơsram lơh pơgru. Bol he pơnìơ să bè cau lơh pơgru, lơh ngan ai dùl rài tơ nơ\ do gah bơto bơtê, dà lơgar Việt Nam in”.

Ngai òr 9/9, tàm bòn dờng Hồ Chí Minh, Gah lơh broa\ cau ling sồt sa\ mờ mpồl bơtìan dà lơgar neh bal mờ gah lơh broa\ lơgar Mỹ, mpồl lơh broa\ dunia bơyai lơh cri bơyai bè lơh geh broa\ lơh dong kờl bơta rcang lài mờ tơmù ngan cau lơh broa\ la kơnòm dềt tàm Việt Nam. Dơ\ cri bơyai geh bơta tus bal bơh ala mat bơh ala\ gah, mpồl bơtìan, ala\ gah sơnah lơh broa\ tàm bòn dờng Hồ Chí Minh mờ ờ ua\ càr đah jum dà lơgar. Ala\ cau kuang tus pơrjum geh đơs la,  nàng tơmù  bơta cau lơh broa\ la kơnòm dềt, kờ` pal geh lơh bal dùl ròt ala\ broa\ lơh, bơh mblàng pơlam bơtàu tơngguh git wa\ tus mpồl bơtìan, geh gùng broa\ lơh, bơto broa\ lơh,  yal broa\ lơh tus mờ  kơnòm  dềt, tus broa\ lơh sền gròi ngui cau lơh broa\ la kơnòm dềt. Ala\ broa\ lơh do pal sền ngan tàm bòn lơgar, tiah bơdĩh bòn dờng, tiah geh ua\ kơnòm dềt tus bal lơh broa\ gờ` pơndrờm mờ sơnam.

Drim ngai òr 9/9, Lơh broă sùm Mpồl duh broă ala măt làng bol càr Dak Lak bơyai lơh dơ\ pơrjum ờs mờng đơs sền cồng nha lơh broă nhai 8 mờ mu\t lơh kơnòl broă nhai 9 nam 2014. Tàm nhai 8, Lơh broă sùm Mpồl duh broă ala măt làng bol càr Dak Lak pơn jăt tai mu\t lơh niam broă chul chồl, lòt sền broă mu\t lơh Kơrnuăt bơh Mpồl duh broă ala măt làng bol càr dê; tus bal dơ\ pơrjum bơh Mpồl duh broă ala măt làng bol càr dê nàng iăt yal bè bơta mu\t lơh kơ nòl broă tă mờ ngui kes priă dà lơgar, bơcri priă bơ\t bơtàu bơh sơn rờp, bơta mu\t lơh ală khà bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn, sền gàr niam bơta ngăp lơngai dà lơgar…Bè bơsong ală bơta gơlik geh tàm gùl tơngai lơh broă, Lơh broă sùm Mpồl duh broă ala măt làng bol càr Dak Lak neh ring bal mờ anih duh broă làng bol càr bơ tơl 5 rơndăp broă lơh bơcri priă bơ\t bơtàu tàm sră cih măt ală rơndăp broă hòi jà bơcri priă tơngai bơh nam 2012- 2015 tàm càr; geh sră nggal hơ anih duh broă làng bol càr in bè broă lơyaì tong priă ngui ù bơh ală hìu geh jàu ù geh tă priă ngui ù tu\ dà lơgar ai wơl ù nàng lơh gùng pleh đah măt tơngai mu\t bòn dờng Buôn Ma Thuột, broă tă priă sền gàr tiah ơm kis tus mờ dà bơ\ tuh bơdìh bơh ngui sa tàm Mpồl lơh sa kă bro is dùl nă să Ai dà mờ bơcri priă bơ\t bơtàu Dak Lak...

Tơnơ\ 3 nam mut lơh broa\ tơ lòng lài lơh geh cồng nha niam, bơh  tàm nam bơsram do, càr Kon Tum ngan ngồn geh mut lơh bơto dà đơs cau Bahnar mờ Jarai ai kơnÒm bơsram kòn cau  bơh ơdu\ 3 tus ơdu\ 5. Nam bơsram do,  gah bơto bơtê mờ bơsram  càr neh mut lơh bơto tàm 15 hìu bơsram bơh 3 kơnhoàl, bòn drà la: Kon Braih, Sa Thầy mờ bòn dờng Kon Tum. Tàm hơ\, 10 hìu bơsram bơto dà đơs Bahnar mờ 5 hìu bơsram bơto dà đơs Jarai mờ kờp jơh la 50 ơdu\, rlau 1 rbô na\  kơnòm bơsram. Tàm nam bơsram tus, broa\ do geh mut lơh jơh tàm ala\ tiah geh kơnòm bơsram  kòn cau tàm càr. Pơgru Nguyễn Trọng Khanh at bồ hìu bơsram kai I Võ Thị Sáu, sơnah bòn Thống Nhất, bòn dờng Kon Tum, tiah geh 100% kơnòm bơsram la oh kòn kòn cau Bahnar, ai git:“Broa\ bơto đơs dà Bahnar ai tus kơnòm bơsram geh ala\ kơna\ at bồ gah bơto bơsram mờ  gơnoar at bồ hìu bơsram sền gròi ngan. Geh bơta kờ` bal bơh mè bèp kơnòm bơsram tài do la  bơta tờm, geh prap gàr wơl bơh  akhar cih bơh làng bol kòn cau. Broa\ bơsram ala\  jơnau bơsram do, kơnòm bơsram geh nhap nhar rlao, khin cha rlao tàm  broa\ bơsram”.

 Mpồl ơruh pơnu gah ală anih lơh broă càr Dak Nông mờ Mpồl ơruh pơnu Gah mpồl lơh sa kă bro càr Dak Nông pa lam lòt còp mờ pà phan, pà sơ nơm ờ sa priă ai hìu rbah mờ làng bol kòn cau tàm ntum Dak Ru, kơnhoàl Dak R’Lấp, càr Dak Nông in. Mpồl neh kham mờ pà mờr 300 dơ\ sơ nơm mờ kờp jơh priă là mờr 21 tơlăc; pà 80 bơnah phan, 300 nơm àu mpha yau…Do là dùl tàm ală broă lơh kờn lơh jăt nam ơruh pơnu lơh broă dong kờl is 2014 kung là lơh geh cồng nha chờ gờm Pơrjum dờng mpồl tam klăc ơruh pơnu càr dơ\ 3, tơngai lơh broă bơh nam 2014- 2019.

Bơh 6 jơ mang òr 9/9, ala\ mpồl lơh sa ka\ bro xăng zờu pơnjat tai tơmù pria\ tac xăng zờu bơh 30 đong tus 160 đong tàm dùl lit. Tàm hơ\, phan xăng gơmù 30 đong dùl lit,  tơmù pria\ xăng A92 gam di 23.710 đong tàm dùl lit, zờu chu mờ zờu diezel gơmù 150 đong  tus 160 đong tàm dùl lit. Do la dơ\ tơmù pria\ sùm dơ\ 5 tàm di 1 nhai do bè xăng zờu. Tơnơ\ 5 dơ\ tơmù pria\, xăng gơmù tus 2 rbô tàm dùl lit, mờ kờp jơh khà pria\ gơmù bơh xăng jơnhua rlao mờ khà gơguh xăng tàm tơngai do.

 Drim ngai òr 9/9, 6 kơnhoàl mờ bòn drà tàm càr Hải Dương dùl ròt bơyai lơh dơ\ jàu ling dơ\ 2 nam 2014. Tàm kờp jơh 1400 nă cau pa lòt ling dơ\ do neh jàu tus ală mpồl ling klàng tờm ngan in. Tài bơh lơh niam broă rcăng lài, den tàng dơ\ bơyai lơh jàu ling tàm ală tiah bơh càr Hải Dương dê geh lơh dờng màng, ờdo ờdă mờ di mờ jơnau pal jăt. Tàm dơ\ rơ wah cau lòt ling do, khà ơruh pơnu geh să jan\ pràn khà dùl geh mờr 48%, tàm hơ\ sơnam bơh 18 tus 21 geh mờr 94%, bơsram sră bơh jơh ơdu\ 9 rlao hơđăng. Lài hơ\, Mpồl duh broă lơh kơ nòl broă ling klàng ală tiah ndrờm bơyai lơh uă broă lơh bơto bơtê bơhiàn ai ală cau pa lòt ling in, bè: chu nhàng kah kơlôi ală cau khin cha jak chài jơi bơtiàn, còp ies blàng tơ\p bồc cau ling chơ\t màng, anih mòn rùp kah kơlôi cau ling chơ\t màng, lòt còp hìu bơhiàn…

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ngai òr nao 8/9, ồng Barack Obama kuang at bồ lơgar Mỹ neh geh dơ\ hòi điện mờ ồng Tony Abbott kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlao jơh lơgar Australia nàng cri bơyai bè broa\ lơh tam klacbal bơh 2 lơgar tàm dơ\ tam lơh mờ ling lềng bơh dà lơgar Islam. Ồng Barack Obama ưn ngài ồng Tony Abbott bè ta\ pơ gồp bơh lơgar Australia tàm broa\ tơ đùh phan dong kờl kòn bơnus tus làng bol tàm đah tô Iraq mờ dong kờl bơh broa\ bơh ngkời tus ala\ gah lơh broa\ tàm lơgar do. 2 kuang kung neh cri bơyai bè bơta  kờ` ngan nàng bơsong dơ\ tung lơtang kòn bơnus gam gơbàn tàm lơgar Iraq mờ bơta pơhìn bơh ling lềng dà lơgar Islam. Ồng Obama đơs tờm, Mỹ pơnjat tai tam klac nền nòn ngan mờ lơgar Australia tàm broa\ sơndra\ mờ ling lềng dà lơgar Islam mờ ala\ broa\ lơh dong lài sền gàr ngap lơngai  dà lơgar.

 Ngai òr 9/9, ồng Jean Yves Le Drian kuang atbồ Gah sền gàr dà lơgar lơgar Tây geh jơnau đơs sồr ngan mpồl bơtiàn dunia geh broă lơh kơria` tàm lơgar Libya, tiah mờ ồng đơs là ù tiah đah jum gam gơ gơs là dùl pôs đồng lơh broă ndơ\p ndơr bơh ală mpồl sò tơm iơh bơsak dê, tiah khi crơng gơs anih ai phàu crong mờ săc rơ wah cau lòt tam lơh. Tàm tu\, tiah đah tô lơgar Libya, la tiah tờm lơh sa mờ gùng dră bal bơh dà lơgar tàm tiah đah tô Châu Phi do dê, gam ơm tềng đăp jơnau pơhìn digơlan gơ ơm tàm tê mpồl Tam lơh tài bơh yàng Jihadist rềp mềl mờ mpồl sò tơm iơh bơsak dunia Al-Qaeda. Ồng Jean Yves Le Drian đơs tờm jơnau đơs lài do tu\ lơgar Libya ngan là gùng lòt lam lòt tus Châu Âu mờ tiah Sahara.

Dơ\ tung lơtang te\ khà tàm lơgar Afghanistan pơnjat tai gơbàn ờ niam tu\ ồng Abdullah Abdullah cau tơlik mat te\ khà kuang at bồ lơgar neh đơs is geh jai pha mờ đơs tờm broa\ lơh gùng dra\ bal crơng gơs dùl gơnoar at bồ tam klac jơi bơtìan tàm lơgar Afghanistan do. Ờ suk bơta gơlik geh tung lơtang  geh gơbàn wơl tơnơ\ geh jơnau yal pa geh đơs, gơnoar at bồ lơgar Mỹ neh geh jơnau đơs chul chồl 2 na\ cau tơlik te\ khà lơh jat cồng nha bơh broa\ lơh sền sra\ pồ wơl,  geh cri bơyai bal gờ` crơng gơs gờ` gơnoar at bồ lơgar tam klac pa.

Ngai òr 9/9, gah ai tơngi\t jơnau ngan ngồn IRNA bơh lơgar Iran dê yal jơnau đơs bơh ồng Abbas Araqchi kuang atbồ Mpồl kuang bàng cribơyai broă hạt nhân lơgar Iran dê đơs tờm, tàm ală dơ\ cribơyai 2 đah mờ kuăng bàng lơgar Mỹ, đah lơgar Iran neh đơs loh làng là, lơgar do ờ gơtùi kong tai khăt dùl broă lơh glài lơi bơh lơgar Mỹ dê. Jơnau đơs do geh yal tơ nơ\ tu\ lơgar Iran mờ Mỹ geh dơ\ cribơyai hạt nhân 2 lơgar dơ\ 2 tàm Geneve, lơgar Thuỵ Sĩ tàm bồ nhai 9 pa do. Lài hơ\ dùl poh, lơgar Mỹ neh tơnguh tai broă lơh glài tus uă mpồl lơh sa kă bro mờ ală cau dùl nă să is lơgar Iran yă tài lơh tìs ală kơrnuăt lơh glài mờ Mỹ gam ngui gơ rềng tus broă lơh hạt nhân lơh tàm pơndăng bơh lơgar Iran do dê.

Dùl bơta gùng dra\ bal neh gơlik geh tàm châu Âu, gam gơ hòi ua\ ngan bơh pơnrơ, hơ\ la broa\ lơgar Scotland rcang geh broa\ lơh lùp lap làng bol bè broa\ lik bơdĩh cah is bơh lơgar Anh. Cồng nha sền gròi pa do ai go\,  dơ\ sơnrờp, rlau mơ gùl khà kờp làng bol Scotland geh lùp kờ` lơgar do lik is bơh lơgar Anh tơnơ\ mờ 300 nam mut bal. Gah kuang bàng châu Âu geh lơh ờ suk bè bơta di gơlan Scotland lik is bơh lơgar Anh tàm dơ\ lùp lap làng bol geh lơh tàm 10 ngai tus.