JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

1._Ngai òr 10/6,  Gơnoar ala mat dà lơgar pơnjat tai pơrjum gùt làm tàm hìu pơrjum dờng mờ  bơnah broa\ ho jơnau lùp bơh ồng Đinh Tiến Dũng kuang at bồ gah pria\ jền dà lơgar. Pơnjat hơ\ la  bơnah ho jơnau lùp bơh ồng Phạm Vũ Luận kuang at bồ gah bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar mờ ồng Hà Hùng Cường kuang at bồ gah adat boh lam. Tàm ngai lơh broa\ ngai do,  ồng Phạm Vũ Luận geh ho jơnau lùp bè khà niam bơh broa\ bơto bơtê mờ bơsram, ngan la khà bơto bơsram kai bơsram dờng, khà niam bơh broa\ bơto broa\ lơh, tơmù khà cau bơsram dờng tu\ jơh bơsram ờ geh broa\ lơh…Ồng Hà Hùng Cường kuang at bồ gah adat boh lam dà lơgar geh ho jơnau lùp geh gơ rềng tus bơta Sơnoa boh lam nam 2013, broa\ bơyai lơh ala\ adat nàng geh mut ngui ngan tàm rài kis mùl màl, bơta mut lơh jat  bơh kơrnuat bơh  đah cah r`a gah broa\ làng bol.

 Iăt sền dơ\ lùp mờ hơ jơnau lùp mho ngai òr 10/6, bơh Gơnoar ala măt dà lơgar dê, cau te\ khà Trịnh Văn Chiến, ơm tàm sơnah bòn Tân Thành, bòn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak tơlik nùs nhơm ring bal mờ ală gùng dà broă lơh đơng lam khà priă ờ uă bơta phan pal geh tàm tơngai lài. Bơh hơ jơnau lùp bơh ală Kuang atbồ Gah priă jền dà lơgar, Kuang atbồ Gah kă bro mờ lơh sa mờ măi mo\c dà lơgar dê, bè broă ătbồ khà priă xăng zờu, ồng Chiến đơs là, khà priă neh mờr di mờ bơta tam gơl tàm drà kă bro, kơr yăn ală aniai tus rài kis lơh broă sa bơh làng bol dê.“ Tơngai rềp ndo, den khà priă ală bơta phan kung bơh sơn rờp kơ\ kơl jăp bè hơ\ là kung di sơl, den an\ pin dờn tàm broă đơng lam bè khà priă bơh Gơnoar atbồ lơgar dê. Xăng zờu kung gơguh dùl ết lơm, den kung ờ lơh aniai uă, den tàng tu\ do priă apah cau lơh broă kung jơnhoa rlau, den tàng khà priă gơguh kung ờ lơh aniai uă tus rài kis lơh sa bơh làng bol dê, mờ tàm tu\ hơ\, gơ wèt mờ ală hìu rbah den dà lơgar kung neh dong kờl sơl”.

Drim òr 10/6, tàm hìu lơh broa\ Gơnoar at bồ lơgar, ồng Vũ Văn Ninh kuang jat jơng gơs gơnap gơnoar at bồ hơđang rlao jơh dà lơgar neh wa\ ồng John Nelmes kuang at bồ mpồl sền gròi lơh sa dờng bơh Kes pria\  dunia  gam geh dơ\ tus còp mờ lơh broa\ tàm lơgar he. Tàm bùi wa\, ồng Vũ Văn Ninh đơs tờm: Gơnoar at bồ lơgar Việt Nam geh pơnjat tai lơh ngan kơryan gơbàn  pria\ roh khà, gar niam  lơh sa dờng, chul chồl pràn geh lơh niam wơl lơh sa. Ưn ngài ồng Vũ Văn Ninh neh lời tu\ tơngai wa\, ồng John Nelmes đơs tờm: Kes pria\ dunia  đơs jơnhua ala\ lơh ngan bơh Gơnoar at bồ lơgar Việt Nam tàm broa\ gàr niam lơh sa dờng, kơryan ngan  broa\ pria\ gơbàn roh khà mờ sền gàr bơta kuơ mpồl bơtìan.

 Drim ngai òr 10/6, Mpồl lơh broă bơh Anih duh broă kòn cau bơh Tiến sĩ Lò Giàng Páo kuang jăt jơng atbồ Anih kơlôi sơnơng kòn cau, di Anih duh broă kòn cau bơh Gơnoar atbồ lơgar dê lơh kuang atbồ mpồl, neh lơh broă mờ càr Sóc Trăng bè bơta tơr mù rbah tàm làng bol kòn cau càr Sóc Trăng. Tàm dơ\ lơh broă, Anih duh broă kòn cau đơs niam ngan càr Sóc Trăng tàm broă sền gròi bơcri priă bơtàu tơnguh tiah làng bol kòn cau Khmer, dong rài kis bơh làng bol dê pơn jăt tai geh bơtàu tơnguh mờ ngai sơlơ tam gơl pa, khà hìu bơnhă rbah sùm gơmù jăt tơl pah nam. Nàng broă tơr mù rbah ai tiah làng bol kòn cau in geh cồng nha mờ kơ\ kơl jăp, tơngai tus, càr Sóc Trăng kờ` pal lơh pràn tam gơl rơndăp tăp sèng lơh sa sươn sre jăt gùng lơh gơlik phan kă bro geh lơh dờng, niam mờ geh cồng nha gơ jăt bal mờ drà kă bro; mơkung mu\t lơh niam ală gùng dà broă lơh, rơndăp broă lơh dong kờl bơtàu tơnguh tiah kòn cau; chul chồl jăt ngui, bơto ngui bơta jak chài pa tàm broă lơh sa ai làng bol tàm ală tiah sar lơgar ngài, hìu rbah mờ kal ke in.

Ngai òr 10/6, tàm bòn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak, gah jak chài tiah kis mờ mpồl bơtìan dà lơgar neh lơh bal mờ Gah lơh broa\ bòn lơgar II di Anih duh broa\ Kòn cau neh bơyai lơh cri tơr`a “Sền sơnơng tơlik ala\ broa\ lơh bơto bơtê cau lơh broa\ mờ ngui geh cồng nha cau lơh broa\ geh bồ tơngoh jak la cau kòn  cau kis bơh yau tàm càr Dak Lak”. Tàm dơ\ tơr`a, ala\ cau jak chài, ala\ cau at bồ mờ ngui cau lơh broa\ tàm càr Dak Lak neh lơh ngan đơs tờm go\ ngan bơta bơto bơtê mờ ngui cau lơh broa\ la cau geh bồ tơngoh jak,  cau geh bồ tơngoh jak kòn cau tàm Dak Lak bơh nam 2004 tus 2012. Bơh hơ\ ai go\, bơta gam gơbàn bal  tu\ do la,  broa\ bơto bơtê  mờ ngui cau lơh broa\ la cau kòn cau  kis bơh yau gam ờ hềt di pal. Bulah Đảng mờ Dà lơgar geh  broa\ lơh ai dong lài, mơya  khà cau geh bồ tơngoh jak cau kòn cau lơh broa\  tàm ala\ anih lơh broa\ dà lơgar, mpồl lơh broa\ gam lơyah ngan, tàm tu\ càr Dak Lak gam rlao 2 rbô na\ cau bơsram dờng la cau kòn cau neh jơh bơsram kai bơsram dờng, cao đẳng  gam ờ hềt  geh broa\ lơh. Tus bal dơ\ cri tơr`a, ồng Y Nưh Niê kis tàm bòn Alê A, sơnah bòn Ea Tam, bòn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak đơs:“Cau bơsram dờng jơh bơsram dan broa\ lơh la kal ke ngan, hìu nha\ pas gơs hơ\ sồng dan geh broa\ lơh, ai hìu nha\ rbah den ờ dan geh broa\ lơh. Tàm bòn bol a` gam rlau jơt na\ ơruh pơnu neh jơh bơsram dờng bloh, mơya gam ờ geh broa\ lơh. Bơta kal ke ngan tu\ do la  bơto bơtê broa\ lơh la ua\ ngan mơya khà bơto bơtê ờ hềt jơnhua. Dơ\ 2 tai la geh ngui cau lơh broa\ ờ hềt di pal, ờ hềt di pal mờ mùl màl tàm bòn lơgar. Kờ` pal sền gròi, sền kuơ tus broa\ lơh bơto bơtê mờ geh ngui cau lơh broa\ tơn tềng hơ\.

 Ngai òr 10/6, tàm bòn drà Gia Nghĩa, càr Dak Nông, Mpồl ơruh pơnu càr Dak Nông mờ Mpồl tam klăc ơruh pơnu càr Muldulkiri, lơgar Campuchia neh sơnđờm mu\t lơh Broă lơh cribơyai mờ tơngume “ Rơnàng kơnòm să tàm sơmbăt tê bal bơ\t bơtàu bòn lơgar pa mờ Ơruh pơnu bal mờ bơta mu\t gơ rờm bal mờ dunia” mờ bơyai lơh ală broă lơh tìp măt, lơh quèng, tam klăc bal đah ơruh pơnu 2 càr. Tàm dơ\ cribơyai, jơnau cih đơs bơh ală cau ala măt dê neh đơs tờm, gơnoar broă, kơnòl broă kuơmàng bơh ơruh pơnu dê tàm broă lơh bơ\t bơtàu mờ bơtàu tơnguh lơh sa-mpồl bơtiàn bơh tơl tiah dê mờ bơh tơl lơgar dê. Tơngai lài, ơruh pơnu 2 càr: Dak Nông lơgar Việt Nam mờ Muldulkiri, lơgar Campuchia neh sùm lơh pràn bơ\t bơtàu bơta gi\t gơ\p lơgar rềp bal tam klăc, lơh broă bal, dong kờl bal. Bi Y Quang B’Krông kuang atbồ Mpồl ơruh pơnu càr Dak Nông, đơs là: Tàm tu\ tơngai mu\t gơ rờm bal lơh sa dunia làm uă bè tu\ do, ơruh pơnu 2 càr kờn pal bơ srăm is, tàp is nàng tơnguh jơnhoa bồ tơngoh gi\t wa\ bè ală bơta. Bơh hơ\ đơs tờm gơnoar broă cau tờm lơh broă jơh nùs, là mpồl cau lam lài tàm broă lơh bơtàu tơnguh bơh tơl lơgar dê, rơcăng lài mu\t gơ rờm bal mờ dunia...

176 kơnòm bơsram geh bơsram jak ngan tàm ala\ dơ\ pơr lòng kơnòm bơsram jak ngan, 16 pơgru geh jak ngan tàm broa\ lơh geh ai bơto bơsram tai kơnòm bơsram jak bơh càr Kon Tum nam bơsram 2013-2014 geh jờng, pơnjờng kờp khà pria\  rlau 185 tơlak pria\. Dơ\ bơyai lơh geh lơh mho òr 10/6, tàm bòn dờng Kon Tum bơh Gah bơto bơtê mờ bơsram càr Kon Tum bơyai lơh. Tàm 176 na\ kơnòm bơsram geh gah bơto bơtê mờ bơsram càr Kon Tum jờng, pơn jờng mpờl go\ ngan geh 15 na\ oh geh khà tàm dơ\ pơrlòng kơnòm  bơsram jak ơdu\ 12 khà dà lơgar, 48 na\ kơnòm bơsram geh khà tàm dơ\ pơr lòng lơh toán tàm mai\ tính at tê, Olympic dà Mỹ tàm intơnet khà dà lơgar. Khà jờng jơnhua ngan la 2 tơlak pria\ ai tus tơl kơnòm bơsram jak khà dà lơgar mờ lơyah ngan la 250 rbô pria\. Broa\ càr Kon Tum pah nam lời dùl khà pria\, nàng jờng, geh lơh pơnjờng di pal ala\ oh bơsram mờ  cau pơgru geh jak ngan tàm  broa\ bơsram, bơto neh lơh geh bơta tam gơl go\ loh ngan tàm git go\, bơsram bơsir tai bơta chài, lơh geh cau lơh broa\ jak càr in.

            JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

            Mho òr 10/6, ala\ dơ\ pơrjum SOM ASEAN mờ bơh ASEAN mờ ala\ lơgar lơh broa\ bal, geh bơyai lơh tàm Yanggon, lơgar Myanmar bơh ngai 7 tus 10/6 neh tơnjơh. Tàm ngai lơh broa\ ngai òr 10/6, neh lơh geh dơ\ pơrjum cri bơyai bal ASEAN mờ Mỹ dơ\ 27 nàng geh bơyai ala\ bơta tàm kơnhoàl geh sền gròi bal, đơs wơl tìs di bơta git gơp mờ lơh broa\ bal ASEAN-Mỹ mờ rcang tus dơ\ pơrjum kuang at bồ ASEAN-Mỹ nhai 8 mờ dơ\ pơrjum dờng màng ASEAN-Mỹ dơ\ 2 tàm lồi nam 2014. Bè jơnau gơbàn tam kơnhoàl mờ dunia, dơ\ pơrjum neh lơh ngan tàm pà jơnau kờ` đơs tus ala\ bơta  gam gơbàn kal ke tàm dà lềng đah mat tơngai lik. Đah lơgar Mỹ đơs tờm kờ` ala\ broa\ lơh bơh ASEAN bè neh geh cih tàm jơnau đơs  bal bơh ala\ kuang at bồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai ala\ lơgar ASEAN ngai 10/5, geh đơs bơta ờ suk ngan  bè gơbàn kal ke gơguh ua\,  neh lơh aniai tơn tus ngap lơngai,  ờ do ờ da\ mờ ờ do ờ da\ gùng lòt tàm dà lềng kơnhoàl dê. Mỹ neh đơs lah ngan ala\  broa\ lơh is, ngui bơta pràn kờ` lơh tam gơl  bè gơ geh, bơklơn bơta sồr gơnoar tờm ù tiah dà lơgar, pơnjat hơ\,  kờ` ngan ala\ kơrnuat bè bơsong ala\ tam phà mờ ala\ broa\ lơh ngap lơngai, pal git kơrhia,  ờ pơhìn hala ngui phan tam lơh phàu crong, lơh jat adat boh lam dunia.

 Ngai òr 10/6, tàm Hìu duh broă bơh Anih duh broă dunia dê tàm Geneve, lơgar Thụy Sĩ, Mpồl duh broă gơnoar kòn bơnus anih duh broă dunia kơnă 26 neh sơnđờm mu\t pơrjum bal mờ bơta tus bal bơh ala măt 47 lơgar tàm Mpồl duh broă gơnoar kòn bơnus mờ ală lơgar tàm Anih duh broă dunia, Anih duh broă gơnoar kòn bơnus anih duh broă dunia, ala măt ală anih lơh broă tàm anih duh broă dunia mờ ală mpồl lơh broă ờ di gơnoar atbồ lơgar sền gròi dunia bè gơnoar kòn bơnus. Tàm ngai lơh broă dơ\ sơn rờp tơn, Mpồl duh broă gơnoar kòn bơnus neh mu\t lơh cri bơyai bè ală gơnoar gùng dră bal, broă làng bol, lơh sa, chài rơgơi, mpồl bơtiàn mờ bơtàu tơnguh; bơyai lơh ờ uă dơ\ tìp măt cri bơyai mờ ală mpồl lơh broă gơnoar kòn bơnus bơh anih duh broă dunia dê, bè anih duh broă gơnoar kòn bơnus anih duh broă dunia, ală cau mblàng dờng màng bè khăt gơboh boh bơr, khăt gơboh pơrjum bơyai mờ crơng gơs mpồl; tàm hơ\, tìp măt cribơyai mờ ală cau mblàng dờng màng pa yal tơr gùm tàm bơta khăt gơboh crơng gơs mpồl mờ pơrjum bơyai bơh ală mpồl cau mpồl bơtiàn geh pơhìn gơtìp aniai uă, mờ khăt gơboh boh bơr bơh làng bol dê tàm ală broă lơh te\ khà tàm ală lơgar.

Ồng Abbas Araqchi cau cri bơyai hạt nhân dờng màng bơh lơgar Iran ai git,  Iran  bơyai lơh ala\ dơ\ cri bơyai is mờ Đức mờ Tây bè broa\ lơh hạt nhân bơh lơgar do. Ala\ dơ\ cri bơyai mờ Tây geh bơyai lơh tàm Geneva, lơgar Thuỵ Sỹ tàm ngai do mờ ala\ dơ\ cri bơyai  mờ Đức kờp du\ geh lơh tàm ngai 15 tus do tàm càr lơgar Tehran bơh lơgar Iran. Ala\ dơ\ cri bơyai is mờ Tây mờ Đức geh lơh pơnjat mo tơnơ\ ala\ dơ\ cri bơyai drờm bal bè hơ\ mờ kuang ala mat lơgar Mỹ tàm ngai 9 mờ 10/6, mơ kung geh lơh lài  mờ dơ\ geh cri bơyai wơl ala\ dơ\ cri bơyai bơh Iran mờ ala\ lơgar Anh, Tây, Mỹ, Nga, Lo mờ Đức tàm ngai 16 tus geh lơh tàm  càr lơgar Viên lơgar Áo.

Drim ngai òr 10/6, ală cau tàm mpồl cau măi ơhò gam bơtuah kis tàm dơ\ gơkram sơlàng Sewol, bơh lơgar Hàn Quốc dê tàm nhai 4 pa do, lơh 280 nă cau  chơt neh dơ\ sơnrờp tus tơlik măt tàm anih cah r`\a tàm kơnhòal Gwangju, tàm càr lơgar Seoul. Do la rềs àr gùng dà lềng ngòt rơngơ\t ngan rlau jơh tàm 20 nam do tàm lơgar Hàn Quốc. Jăt Anih sơnio rùp KBS, lơgar Hàn Quốc dê yal, 15 nă cau măi ơhò, tàm hơ\ geh cau atbồ mpồl cau măi ơhò là klau Lee Jun Seok gơtìp yă neh lời săng cau năc tu\ sơlàng gơtìp gơ kram. Cau atbồ mpồl cau măi ơhò mờ 3 nă cau măi ơhò gơtìp yă lơh tìs bal gơ sơ\t cau. Tus bal dơ\ cah r`\a gam geh rlau 100 nă cau gam bơtuah kis tàm dơ\ gơkram sơlàng mờ hìu bơnhă ală cau gơtìp aniai dê.