JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Drim do 12/11, Gơnoar ala mat dà lơgar geh pơrjum tàm hìu pơrjum dờng, iat jơnau đơs mờ jơnau yal tơngit sền bè rơndap adat ờ do ờ da\ kloh niam lơh broa\, mơ kung geh cri bơyai bè rơndap adat gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar Việt Nam tam gơl. {ùi mho, ala\ kuang bàng gơnoar  ala mat dà lơgar geh bơyai tàm mpồl bè rơndap adat kơnòl broa\ ling klàng tam gơl mờ rơndap adat ờ do ờ da\ kloh niam lơh broa\. Lài hơ\, ngai òr 11/11, broa\ lơh  tam gơl pa sra\ mai\  bơto bơsram bơh ơdu\ 1 tus ơdu\ 12 la dùl tàm ala\ tơnggu me geh ua\ ngan kuang bàng geh đơs. Ờ ua\ cau kuang neh ring bal mờ sra\ jàu bơh Gơnoar atbồ lơgar bè broa\ jàu tus  Gah bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar cih gơs sra\ mai\ di pal nàng geh lơh lài tơl bơta mờ sền gròi tơnggu me niam rlau. Bulah bè hơ\, kung geh jơnau geh đơs la, dilah Gah bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar cih gơs sra\ mai\ pa di pal den ala\ hìu bơsram geh rwah sra\ mai\ bơh gah dê nàng gàr niam bơto bơtê mờ bơsram tài Gah bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar geh kơrnuat ai bơta bơsram mờ bơto mờ tơlik jơnau pơr lòng. Jat ua\ ngan cau kuang, bal mờ tam gơl sra\ mai\, kờ` tam gơl pa rlau tai bơto bơtê mờ tơngguh pria\ nhai cau pơgru in, pơ gồp bal bơsong ala\ kal ke, tàm hơ\ geh broa\ bơto tai, bơsram tai ua\ ngan.

 Iat sền Gơnoar ala mat dà lơgar cribơyai rơndăp cih Adăt atbồ mờ ngui priă dà lơgar bơcri tàm broă lơh sa, kă bro, cau te\ khà Vũ Ngọc Luyện ơm tàm sơnah [òn Hoa Lư, [òn dờng Pleiku, càr Gia Lai đơs la, broă atbồ priă dà lơgar ờ hềt niam ngan, lơh hoàc hươr mờ pơhì pơhà uă. Cau te\ khà Vũ Ngọc Luyện, geh jơnau đơs bè do:“ Broă atbồ priă jền, ngan là anih lơh broă dong broă ai anih duh broă làng bol càr in là Gah rơndăp broă mờ bơcri priă càr ờ hềt niam ngan. Pơn rơ ngan là dơ\ lơh tìs Mpồl lơh sa kă bro Bình An. Gơtùi đơs, tàm do, geh dùl ê\t kuăng bàng, cau geh đảng ờ hềt song dơ pă ngan, mờ lời ai ală cau in lơh sa blơ\ blăc, halà pơgăp mờ do bàr pe nam, broă lơh Blàng dờng tam klăc dờng. Hơ\ sồng, jơnau Mpồl lơh sa kă bro ătbồ sền gàr chi che bòn dờng Pleiku neh tam chi, hơ\ sồng du\i jơh mờ tam wơl tai. Làng bol sền go\ bè hơ\ là gơlơh pơhì pơhà ngan. Priă dilah geh ătbồ sền gàr niam, bơcri priă dipal den rài kis làng bol geh bơtàu tơnguh rlau, mhar rlau”.

Mang òr 11/11, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar bal mờ Mpồl kuang bàng dờng màng bơh Việt Nam neh tus càr lơgar Nay Pyi Taw, lơgar Myanmar, tus bal dơ\ pơrjum  dờng màng ASEAN dơ\ 25 mờ ala\ dơ\ pơrjum dờng màng  geh gơ  rềng  bal, jat jơnau jà bơh ồng Thein Sein kuang at bồ dà lơgar do. Geh lơh tàm tu\ tơngai mìng dùl nam tơnơ\ tềng đap bơta lơh gơs mpồl bơtìan ASEAN, ồng Nguyễn Tấn Dũng  tus pơrjum dờng màng ASEAN dơ\ do  mờ ala\ dơ\ pơrjum dờng màng geh gơ  rềng nàng pơnjat tai geh chồl guh nùs nhơm Việt Nam sùm la lơgar geh jơng nhap nhar, lơh lài mờ geh kơnòl mờ broa\ bal bơh hìu  bal ASEAN, ngan la bơta lơh geh tam klac mờ ring bal tàm bơta li la bơh mpồl tam klac ala\ lơgar Đông Nam Á mờ tơnggu me jơnhua ngan tu\ do la lơh geh mpồl bơtìan ASEAN tàm nam 2015, chồl guh bơnga\  tờm bơh ASEAN tàm broa\ lơh rơndap bal gam lơh gơs  kung bè tus bal bơt bơtàu mờ bơsong ala\ bơta gam la bơta sền gròi bal bơh kơnhoàl.

 Kờ` tơnguh jơnhoa khà priă geh bơh tăc mờ lơgar ndai mờ mat kă bro kơphê {uôn Ma Thuột, Tam klac Mpồl lơh kơphê {uôn Ma Thuột, càr Dak Lak, neh mờ gam lơh pràn broă lơh sră cih măt sền gàr lam sơnio ù tiah anih mat kă bro kơphê {uôn Ma Thuột. Tus tu\ do, neh geh 6 lơgar mờ kơ nhoàl ù tiah, tàm hơ\ geh: Tây Ban Nha, Hà Lan, Bỉ, Luxembourg, Thái Lan mờ Đức neh dờp sền sền gàr lam sơnio ù tiah anih mat kă bro kơphê {uôn Ma Thuột. Mờ bơta dong kờl bơh Rơndăp broă lơh dong kờl broă bơcri priă mờ kă bro Châu Âu mờ geh bơta jàu kơ nòl bơh Anih duh broă làng bol càr Dak Lak dê, Tam klăc Mpồl lơh kơphê {uôn Ma Thuột gam lơh sră nggal nàng lơh sră cih măt sền gàr lam sơnio ù tiah anih mat kă bro kơphê {uôn Ma Thuột tàm Mpồl tam klăc Châu Âu.

Đah lơh broa\ bal bơh gah bơto bơtê  mờ bơsram càr Gia Lai mờ dah prap gàr dà lơgar tiah đah tô Tây Nguyên pa ring bal broa\ lơh mut lơh bơta jàu dờp mờr 586.300 kg phe ai tus 5 nhai dơ\ bơsram kì I nam bơsram 2014-2015, kờ` dong kờl kơnòm bơsram tàm càr jat kơrnuat bơh Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar bè broa\ lơh dong kờl phe tus kơnòm bơsram, tàm ala\ hìu bơsram  geh bơta lơh sa mpồl bơtìan ua\ ngan kòl yan kal ke. Anih duh broa\ làng bol ala\ kơnhoàl, bòn drà, bòn dờng tàm càr Gia Lai rcang cau lơh broa\, rơndeh, hìu ơn phe nàng drơng  broa\ lơh jàu mờ dờp phe geh mhar, niam, mờ geh cồng nha, gàr niam broa\ ai phe gơs lơ ỳai ngan  la tus ngai 21/12/2014 tus.

Ngai òr 11/11, tàm [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng, Anih lơh broă sră nggal mờ ơn prăp dà lơgar di Gah lơh broă dơlam is dà lơgar bơyai lơh Pơrjum dunia “Tơnguh jơnhoa rùp să dà lơgar bơh phan lời wơl sră nggal kuơ geh Unesco dờp sền”. Rlau 100 nă cau ala mat, ala tus ală anih lơh broă atbồ phan lời wơl tàm lơgar mờ tàm dunia tus bal pơrjum do. Dơ\ pơrjum tơr gùm cribơyai uă ală tơngume tờm, bè: Broă lơh mblàng yal, yal tơngi\t bơta kuơ ală phan lời wơl sră nggal kuơ tàm tiah do mờ tàm dunia, ală mờng chài mờ bơta geh ngan bơh ală lơgar tàm dunia dê tàm broă mu\t lơh sră jờng rơ phan lời wơl sră nggal kuơ, kờ` yal tơngi\t mờ tơnguh jơnhoa rùp să dà lơgar…Đơs tàm dơ\ pơrjum, mò Vũ Thị Minh Hương kuang atbồ anih lơh sră nggal mờ ơn prăp dà lơgar, mơ kung la Kuang atbồ Anih duh broă dà lơgar Broă lơh jơnau kah wơl dunia Việt Nam đơs tờm, pơrjum do là tu\ nàng ală anih lơh broă atbồ phan lời wơl cribơyai mờng chài niam.

Càr Điện Biên pa mut lơh gơs broa\ cit sơnơm vaccine sởi-rubella tàm 3 kơnhoàl ua\ ngan kal ke  la Mường Chà, Mường Nhé mờ Nậm Pồ mờ mờr 48 rbô na\ kơnòm dềt, kòn se geh cih, tus rlau 94% broa\ jàu. Tài bơh ù tiah gùng lòt kal ke, càr Điện Biên neh mut lơh broa\ lơh jat broa\ lơh  tus tềng lơi lơh gơs tềng hơ\, geh 3 dơ\ cit sơnơm bơh ala\ kơnhoàl ngài ngan tus kơnhoàl rềp. Bulah bè hơ\,  bơh broa\ cit sơnơm geh mut lơh tàm ala\ nhai lồi nam den tàng kal ke ngan tàm bơta ai cau, rơndap tiah cau lơh broa\. Bal mờ hơ\,  git wa\ bơh làng bol kòn cau tàm tiah sar lơgar ngài, tiah ua\ kal ke gam ờ  jơnhua den tàng ờ hềt jơh nus ai kòn lòt cit sơnơm.

 Drim òr 11/11, ồng Lê Viết Chữ kuang atbồ Anih duh broă làng bol càr Quảng Ngãi đơng  lam dơ\ bơyai lơh ki\ pơrgon ờ dăp phan kă bro kơn jơ\ ir lơh rơndeh pơndiang phan bơh ală anih tờm dăp phan kă bro dờng, anih ơ hò ơm tàm càr, ală tiah jòi phan bơ\t bơtàu, phan kuơ tàm ù, hìu prăp phan tàm ù tiah càr Quảng Ngãi. Tơngai lài, bơta rơndeh pơndiang phan kơn jơ\ ir gam geh uă ngan. Gơbàn jơnau do là tài bơh bơta kuơ dùl ết mờ ală mpồl lơh sa kă bro ờ lơh jăt di jơnau neh hơ pơrgon pơndiang phan bơna di mờ bơta kơn jơ\. Ồng Lê Viết Chữ, đơs tờm: tơngai tus, càr Quảng Ngãi sơlơ lòt sền bơta pơndiang kơn jơ\ phan tàm gùng rơndeh dùl bă kràn cê rlau.

            JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Mò Federica Mogherini kuang atbồ anih duh broa\ mpồl tam klac châu Âu drơng broa\ lơh mờ lơgar cau ngai 11/11 yal, tàm bồ poh tus ala\ kuang atbồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai gah do dê geh pơrjum tàm Brussel lơgar Bỉ nàng sền geh tơngguh ala\ broa\ lơh glài lơgar Nga lah ờ, kung bè jòi gùng dong kờl lơgar Ukraine. Jơnau đơs bơh mò Mogherini geh ai tơlik tàm tu\ dơ\ tung lơtang tàm đah mat tơngai lik Ukraine gam gơmut tàm bơta gơ kòl ngan, kờp bơh tu\ đah mat tơngai lik Ukraine geh lơh is ala\ dơ\ te\ khà. Ngai 10/11, Mỹ mờ châu Âu kung neh jơnau đơs ya\ lơgar Nga gam ờ sa\ tờm lơh gơguh kal ke tàm Ukraine tu\ ai rơndeh sơtang, phàu crong dờng tus mpồl dra\ wơl tàm đah mat tơngai lik Ukraine.

Ngai òr 11/11, ồng Goodluck Jonathan kuang atbồ lơgar Nigeria, yal, ồng geh tơlik mat te\ khà tơngai lơh broă dơ\ 2, tàm dơ\ te\ khà Kuang atbồ lơgar geh lơh tàm nhai 2 nam 2015 tus do. Ồng Goodluck Jonathan at gơnoar broă đơng lam bồ dà lơgar tàm Châu Phi do bơh nhai 5 nam 2010 lài do. Nigeria là dà lơgar geh làng bol gal ngan rlau jơh tàm Châu Phi, mờ là lơgar lơh zờu chu dờng ngan rlau jơh Châu Phi. Tu\ do, Nigeria gam pal sơr lèt gan nàng bơsong bơta kal ke tàm tiah đah tô, là tiah gơnoar atbồ gam mu\t lơh dơ\ jòi tơrkue\t mpồl ling lềng Islam Boko Haram, sùm geh sền là bơta pơhìn ngăp lơngai dờng ngan rlau jơh tus mờ lơgar Nigeria.

Ngai 11/11, ồng Staffan de Mistura kuang lơh broa\ ala mat bơh anih duh broa\ dunia bè broa\ lơgar Syria đơs la,  tơnggu me bơh dơ\ tus ồng dê tus ua\ lơgar  Arập la geh lơh ngan tàm dùl broa\ lơh  tus lơgar Syria, nàng jòi geh ala\ broa\ lơh ngap lơngai tus dà lơgar Syria bềng bơta tung lơtang do. Ồng De Mistura geh đơs tờm broa\ lơh mìng dùl lơm nàng tơnjơh bơta tung lơtang la cri bơyai gùng dra\ bal ờ di la ngui mờ ling klàng.

 Ngai òr 11/11, Israel tơlik nùs nhơm kơlôi rcăng bè bơta gơguh tai bơta tam lơh đah cau Israel mờ Palestine. Ngai òr nao 10/11, dùl nă ling lơgar Israel mờ dùl nă cau ùr neh gơtìp srơp chơ\t tàm Tel Avip, lơgar Israel mờ Tiah đah mat tơngai mu\t. Kảnh sát neh ku\p cau lơh gơ sơ\t cau do, đal gi\t cau tờm lơh gơ sơ\t cau là dùl nă làng bol kis tàm tiah đah mat tơngai mu\t, sùm kis kơ`au tàm lơgar Israel mơya bơh lài ờ hềt geh broă lơh tìs. Tơ nơ\ hơ\ bàr pe jiơ, dùl nă cau Palestine neh srơp chơ\t dùl nă cau ùr Israel mờ lơh 2 nă cau gơtìp sồt să đah bơdìh bòn ơm kis cau Hebrơ Alon Ahvut tàm tiah đah mat tơngai mut. Mpồl phàu crong Islam Jihad yal, cau tờm lơh gơ sơ\t cau do, là cau bơh khi dê mờ jăt jơnau yal bơh mpồl sền gàr bơta ngăp lơngai lơgar Israel dê, cau do neh geh tu\ gơtìp ku\p jàm tài tus bal tàm dơ\ lơh bơrtoh bồm xăng.

Ngai 10/11 gah rơndeh par Iraq neh ngui rơndeh par đùh phan dong kờl kòn bơnus mù tus bơnơm Sinjar nàng geh dong kờl cau kòn cau Yazidis. Gah sền gàr dà lơgar Iraq ai git,  phan dong kờl kòn bơnus do geh phan sa neh du\ lài, dà, sơ[ong mờ ala\ phan ngui kuơ màng ndai. Mpồl  dà lơgar Islam neh mut tus đah bơnơm Sinjar bơh nhai 10, lơh ngan wàng se tus mờ git nđờ rbô na\ cau Yazidis gam gơbàn kòl tàm do. Mpồl cau kòn cau do neh pal ntrờn tềng bơta  tus sò tơm bơh mpồl dà lơgar Islam neh hòi jà Mỹ bal mờ ala\ cau jat bal dong kờl khi.