JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho òr 16/9, tàm Gơlang  kuang at bồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang at bồ lơgar geh bùi lơh broa\ rềp mềr tus mờ ồng Sengnouane Xayalath kuang at bồ gah sền gàr dà lơgar Lào gam còp mờ lơh broa\ tàm lơgar Việt nam jat jơnau jà bơh ồng Phùng Quang Thanh kuang at bồ gah sền gàr dà lơgar Việt Nam. Tàm bùi wa\, ồng Sengnouane Xayalath geh đơs bơta chờ hờp geh tus còp Việt Nam dơ\ sơnrờp  guh lơh kuang at bồ pa bơh gah sền gàr dà lơgar Lào, dơ\ tus còp nàng lơh geh  rềp mềr rlau bơta git gơp bơh 2 lơgar ngan la tơngguh tam klac lơh broa\ bal bơh gah sền gàr dà lơgar 2 lơgar. Kuang at bồ gah sền gàr dà lơgar Lào đơs niam broa\ lơh bơt bơtàu pa mờ rcang tam lơh  lơh tờm tàm tơl bơta gơlik geh kờ` sền gàr kơljap dà lơgar bơh  ling klàng làng bol Việt Nam. Ồng Trương Tấn Sang đơs jơnhua ala\ cồng nha cri bơyai bơh kuang bàng ling klàng dờng màng bơh 2 lơgar mờ sồr 2 gah gờ` geh broa\ lơh mut lơh ala\ ring bal neh geh ky\. Bal mờ hơ\,  2 lơgar kung sùm geh cri bơyai dờng màng, ala\ dơ\ pơrjum anih duh broa\ bal gơnoar at bồ 2 lơgar mờ  tam tìp git gơp bơh ala\ bòn lơgar,  broa\ cri bơyai bơh Gah sền gàr dà lơgar 2 lơgar  geh pơ gồp niam tàm bơta git gơp tam klac tơl làm bơh 2 lơgar.

Mho ngai òr 16/9, tàm bòn dờng Hồ Chí Minh, dơ\ pơrjum bal dơ\ 17 anih duh broă adăt boh lam bơh Gơnoar ala măt dà lơgar dê pơn jăt tai bơyai lơh sền sơ wì rơndăp lơh adăt gah tề lam dà lơgar Việt Nam tam gơl. Ală kuang bàng ring nùs bal mờ broă tam gơl wơl adăt gah tề lam dà lơgar Việt Nam kờ` tơn jơh ală bơta ờ niam, kòl yăn tàm bơta geh ngan. Uă jơnau đơs đơs là: jơnau cih bè mpồl lơh broă gah tề lam bè neh cih tàm adăt là dipal, tài bơh do là dùl mpồl lơh broă sền gàr atbồ is bơh làng bol dê, là đah tê tơrbo\ jòng bơh kơnă gơnoar atbồ kơnă hơđơm dê nàng mu\t lơh niam gơnoar lơh tờm bơh làng bol dê. Nàng kờ` lơh niam broă lơh bơh gah tề lam dà lơgar Việt Nam dê, bal mờ mpồl kuang bàng, gam kờ` pal cih loh làng bơta priă jền nàng lơh geh bơnàng jă ai gah tề lam in lơh broă ngan ngồn mờ geh cồng nha rlau. Tàm broă tus bal bơ\t bơtàu dà lơgar, sồr cih tàm adăt lơh loh tơl kơnòl broă bơh gah tề lam dê, bè: bơyai lơh pơrjum ai jơnau đơs làng bol, ai jơnau đơs tă pơ gồp bơh cau te\ khà dê mờ lơh geh tơl ală bơta niam ai ală cau tơlik măt te\ khà in tàm tu\ lam sồr te\ khà. Kuơmàng, ală jơnau đơs đơs tờm ală tơngume pa bè gròi sền, đơs wơl, sền do là kơ nòl broă kuơmàng ngan, kờn pal geh cih loh làng rlau tàm rơndăp lơh adăt.

Mho òr 16/9, ồng Phạm Quang Nghị kuang atbồ đơng lam Đảng bòn dờng Hà Nội neh bal mờ mpồl lơh broa\ bơh bòn dờng do tus còp mờ lơh broa\ tàm càr Tiền Giang. Tàm bùi lơh broa\, ồng Phạm Quang Nghị đơs tờm: Bòn dờng  Hà Nội mờ Tiền Giang kờ` geh git gơp lơh broa\ bal, dong bal ngan la ka\ bro ala\ phan bơh broa\ lơh sa sươn sre, lơh sa mai\ mok dềt, bơtàu tơngguh nhơl chờ… Ngan ngồn, nùs nhơm Hà Nội tài gùt lơgar, gùt lơgar tài Hà Nội” neh mờ gam pơnjat tai bơtàu tơngguh mờ broa\ lơh bal, tam klac tàm tơl gah broa\ bơh càr lơgar mờ Tiền Giang mờ ala\ càr, bòn dờng tàm gùt lơgar tàm tơl broa\ bơt bơtàu, bơtàu tơngguh dà lơgar. Tàm bùi lơh broa\, mpồl kuang bàng bơh bòn dờng Hà Nội mờ càr Tiền Giang neh cri bơyai, tàm pà bal ala\ bơta 2  gah sền gròi bal. Bòn dờng Hà Nội mờ Tiền Giang geh chồl guh ala\ bơta pràn geh mờ bơta kuơ bơh tơl bòn lơgar, lơh geh bơta tam klac, cri bơyai lơh broa\ bal tàm ala\ gah lơh sa-chài rgơi, mpồl bơtìan nàng bơtàu tơngguh bal.

70 bơta gơ rềng tus broă mu\t lơh broă dong kờl tus mờ làng bol kòn cau, dong kờl làng bol ntrờn ơm kis mu\t lơh ơm kis lơh sa kơ\ dùl bă tiah, broă lơh lơh jăt adăt boh lam…neh geh Mpồl duh broă ala măt làng bol càr Điện Biên sồr tus ală anih lơh broă geh gơnoar bơh broă lơh gròi sền bơh bồ nam tus tàm tu\ do. Tàm khà do, neh geh 70% jơnau sồr tơ nơ\ tu\ gròi sền neh geh bơsong. Pơn jăt tai tơnguh jơnhoa bơta niam lơh broă gròi sền, Mpồl duh broă ala măt làng bol càr tơr gùm gròi sền tơn tus mờ broă mu\t lơh broă dong kờl kơnòm bơsram ơm ngai tàm hìu bơsram; broă lơh rơndăp tăp sèng bòn làng bol ơm kis tàm ală tiah gơtìp trồ tiah lơh aniai, uă kòl yăn kal ke. Kuơmàng là broă mu\t lơh ờ uă kơrnuăt neh geh yal tàm dơ\ pơrjum dơ\ 11 Mpồl duh broă ala măt làng bol càr pa do.

Drim òr 16/9, anih pria\ jền ka\ bro pơ gồp bal công thương Việt Nam-ViettinBank geh lơh bal mờ anih duh broa\  gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar Việt Nam càr Dak Lak neh bơyai lơh  chờ jàu ala\ broa\ lơh kuơ mpồl bơtìan nam 2014. Geh git, bơh nam 2010 tus tu\ do, ViettinBank neh lời tus 12 tơmàn pria\ nàng dong kờl broa\ lơh kuơ mpồl bơtìan tàm càr, tàm hơ\ geh lơh 245 nơm hìu pà cau rbah in, lơh hìu bơsram gah bơto bơtê mờ bơsram càr in, gah lơh sơnơm. Đơs tàm bùi lơh chờ, ồng Hoàng Trọng Hải kuang at bồ anih duh broa\ làng bol càr Dak Lak cih dờp  nùs nhơm, bơta ta\ pơ gồp bơh cau kuang, cau lơh broa\ mờ kuang at bồ Viettinbank neh tam pà bơta kal ke tus mờ ala\ hìu nha\ rbah, bơtàu tơngguh phan bơna, nus nhơm, pơ gồp bơtàu tơngguh lơh sa, mpồl bơtìan bơh bòn lơgar. Mơ kung kơp kờ` tàm tơngai tus ViettinBank geh pơnjat tai sền gròi, dong kờl,  dong kờl cau rbah tàm càr geh brồ guh tàm rài kis.

Ngai òr 16/9, anih duh broă làng bol kơ nhoàl }ư J\u\t, càr Dak Nông bơyai lơh Pơrjum dờng cau ala măt ală kòn cau gùt kơnhoàl dơ\ II, nam 2014. Đơs tàm dơ\ pơrjum, ồng Cao Huy kuang jăt jơng atbồ anih duh broă làng bol càr Dak Nông neh jờng rơ mờ cih dờp ală lơh ngan tă pơ gồp bơh làng bol ală kòn cau tàm kơnhoàl dê tàm broă bơtàu tơnguh bal bơh càr Dak Nông dê. Mơkung đơs tờm, tơngai tus, ală kơnă, gah lơh broă bơh kơnhoàl dê, kờn pal sền gròi rlau tai tus broă lơh kòn cau, bơ\t bơtàu mpồl tam klăc dờng gùt làng bol. Bal mờ broă lam sồr làng bol kòn cau lơh jăt niam gùng dà broă lơh bơh Đảng, kơr nuăt boh lam dà lơgar dê, tam klăc bal bơ\t bơtàu bòn lơgar ngai sơlơ niam bơne\ pas sơm, den kơ nhoàl kờn pal ngui bơta pràn jak mờ bơta kuơ bơh bòn lơgar dê, dong làng bol kòn cau bơtàu tơnguh lơh sa, prăp gàr mờ ngui ală bơta kuơ chài rơ gơi is jơi bơtiàn dê.

Tàm ala\ ngai do,  bơta gơbàn gơmù ù tàm bòn Gia Bắc 2, ntum Tân Nghĩa, kơnhoàl Di Linh, càr Lâm Đồng pơnjat tai gơbàn. Gùng lòt, sươn chi tam bơh làng bol tàm do gơbàn aniai bơh ù gơmù, dàng. Tài bơh ù gơmù dà gơlik geh pơgap mờ do dùl nam, 18 hìu nha\ làng bol tàm ù tiah gơbàn aniai neh pal ntrờn. Tu\ do,  jat trơ gùm kờp ntum dê, mờr 50 lồ chi tam bơh 30 hìu nha\ làng bol gơbàn aniai, 12 jrong đèng gơbàn sơr ling, mờ 500 thơt gùng lòt gơbàn dàng mờ gơ mù ù. Jat làng bol bòn lơgar, tài bơh gơbàn gơmù ù, ù sùm gơmù, làng bol ờ suk ngan, tài geh gơbàn aniai tus lơh sa mờ rài kis.

Mu\t lơh rcăng sơndră mờ mìu càl rbu\t dờng sồ 3, Mpồl đơng lam rcăng sơndră mìu càl rbu\t dờng mờ jòi sền dong kờl rềs àr bơh càr Ninh Bình dê neh jàu ală kuăng bàng tàm mpồl tus tơn tàm bòn lơgar đơng lam broă lơh rcăng sơndră mờ mìu càl rbu\t dờng. Jăt hơ\, lam mpồl cau sơlơ lòt sền, sền gàr niam bơtơ\t, tơnau dơng dà, ngan là tàm ală tiah kuơmàng, digơlan gơtìp aniai uă, jơh nùs hòi jà ơ hò plung, làng bol ròng tam phan tàm dà mờ lòt lơh ka tàm dà lềng rê tus anih ơm pleh ờdo ờdă. Mơkung hòi jà mpồl cau mhar tơnhàu jơh bă kòi nhai mìu neh dum, tơrmù tus khà lơyah ngan rlau jơh hoàc hươr ai làng bol lơh broă sa in.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Iran mờ 5 lơgar lơh broa\ sùm bơh Mpồl cri bơyai sền gàr ngap lơngai anih duh broa\ dunia mờ lơgar Đức gam lơh ngan kờ` wèt tus dùl ring bal hạt nhân lồi dut tơnơ\ geh sang tu\ tơngai lồi dut tàm nhai 7 pa do. Ngai òr 16/9, ồng Javad Zarif  kuang at bồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Iran neh bơh càr lơgar Tehran lòt gùng tus New York, lơgar Mỹ nàng rcang tus dơ\ cri bơyai dar pa mờ 6 lơgar dờng. Dơ\ cri bơyai geh kờp du\ geh gơtìp ua\ ngan kal ke tơnơ\ anih lơh broa\ năng lượng nguyên tử dunia IAEA pa do yal jơnau yal tơnggit lơh gơguh bơta pơn pơrdah bơh ala\ lơgar đah mat tơngai  mut plai ù bè broa\ lơh hạt nhân bơh lơgar Iran.

Ngai òr 16/9, Gơnoar ala măt dà lơgar Ukraine mờ Gơnoar ala măt dà lơgar ală lơgar tàm Mpồl tam klăc Châu Âu neh ring bal dùl jơnau ring bal kă bro đah 2 gah. Mơya, tềng đăp bơta pràn rồn bơklơn bơh lơgar Nga dê, ală jơnau pơrgon bè khăt gơboh kă bro đah Ukraine mờ Mpồl tam klăc Châu Âu geh gơtìp ơm ing ngui tus nam 2016. Do ngan là jơnau pơrgon mờ ồng Viktor Yanukovich kuang atbồ lơgar Ukraine lài do neh geh tu\ jùt te\ măt ki\ tàm nhai 11 nam 2013, lơh gơlik jơnau lik dră ờ bài gơlam tus jơnau lơh gơlừ ồng do tàm nhai 2 nam do mờ lơgar Nga tơmu\t bồt Crimea tàm ù tiah lơgar he dê dùl nhai tơ nơ\ hơ\.

Ngai òr nao 16/9, anih duh broa\ dunia neh dờp broa\ lơh sền gàr ngap lơngai tàm lơgar Trung Phi geh đơs lài do la bơh mpồl tam klac châu Phi lơh broa\. Mơr 500 na\ cau ling mờ sĩ quan bơh mpồl sền gàr ngap lơngai bơh mpồl tam klac châu Phi tàm lơgar Trung Phi neh mut biên chế tàm gah lơh broa\ sền gàr ờ do ờ da\ geh lơh bal ua\ gah bơh anih duh broa\ dunia tàm lơgar Trung Phi. Gơnoar at bò anih duh broa\ dunia neh sơndio loh bơta pal lơh broa\ tu\ do bơh đah lơh broa\ ờ do ờ da\ geh lơh bal ua\ gah bơh anih duh broa\ dunia tàm lơgar Trung Phi la pơnjat tai sền gàr làng bol ờ geh tìs mờ dong kờl tơngai tam jàu broa\, tàm hơ\ geh broa\ dong kờl lơgar Trung Phi geh cơng gơs wơl rơndap dà lơgar.

 Mìng gam 2 ngai tai là geh lơh dơ\ lùp làng bol bè rài ngăp lơngai is bơh Scotland dê. Ồng David Cameron kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh lơgar Anh ngai òr 16/9 hòi jà cau te\ khà tiah Scotland đơs ờ mờ bơta ngăp lơngai is tàm dơ\ bơyai lơh lùp jơnau đơs làng bol rcăng lơh tàm ngai hìng tàm broă lơh ngan du\t ndơl kờn sền gàr bơta tơr gùm dùl ai dà lơgar Anh mờ Đah tô Ireland in. Ờ mìng lơgar Anh lơm mờ jơh bal Châu Âu kung gam duh hồl ngan bè rài kis bơh Scotland dê tơ nơ\ dơ\ bơyai lơh lùp jơnau đơs làng bol.

Ngai hìng, mpồl cri bơyai sền gàr ngap lơngai anih duh broa\ dunia geh pơrjum jar mhar bè kòp Ebola nàng jòi geh gùng tơngguh broa\ lơh tam dra\ kòp tàm gùt plai ù tềng đap bơta gơbàn bơh kòp do. Do la jơnau đơs bơh mò Samantha Power kuang ala mat lơgar Mỹ tàm anih duh broa\ dunia tàm ngai 15/9. Mò Power đơs lài,  jơnau kòp Ebola tu\ do gam gơbàn aniai ngan mờ hòi jà mpồl bơtìan dunia pal geh lơh broa\ bal nàng kơryan bơta bơtờp bơh virus Ebola.