JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho mang òr 16/12, tàm Gơlang kuang atbồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar neh geh tìp mat rềp mềr mpồl  cau chài lơh lèo (gam sơnđan la chài sơng khấu) Việt Nam di mpồl rê tus pơrjum cau ala mat mpồl cau chài Việt Nam tơngai dơ\ VIII (2014-2019) tàm càr lơgar Hà Nội. Ala mat mpồl cau chài,  cau chài làng bol Lê Tiến Thọ kuang atbồ cau chài sơng khấu Việt Nam neh yal mờ Kuang at bồ lơgar bè ala\ cồng nha mpờl go\ ngan bơh broa\ lơh sơng khấu tàm tơngai lài do. 57 nam geh crơng gơs, geh bơta sền gròi ngan bơh Đảng,  Dà lơgar, mpồl cau chài sơng khấu, sùm geh  lơh tàp, lơh ngan,  bơtàu tơngguh bơta chài  rgơi broa\ lơh, lơh  li la ua\ tus bơta chài sơng khấu dà lơgar. Nting sap tus dơ\ pơrjum cau chài sơng khấu Việt Nam geh cồng nha. Kuang atbồ lơgar geh đơs jơnhua ala\ phan lơh geh bơceh lơh bơh  cau chài. Kuang atbồ lơgar  pin dờ`, mpồl cau chài sơng khấu geh pơnjat tai lơh geh ala\ cồng nha pa tàm broa\ lơh chài rgơi he dê pơ gồp bal niam tàm  dơ\ bơt bơtàu mờ bơtàu tơngguh mờ gơ rờm bal bơh dà lơgar.

Tàm dơ\ lòt còp ngan ngồn Ală lơgar dềt Ả rập tơr gùm dùl-UAE, ngai òr nao 15/12, ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar neh tus bal Cribơyai Mpồl lơh sa kă bro Việt Nam mờ UAE. Đơs tàm dơ\ cribơyai Mpồl lơh sa kă bro Việt Nam mờ UAE, ồng Nguyễn Xuân Phúc đơs niam ngan bơta gi\t gơ\p đah Việt Nam mờ Ală lơgar dềt Ả rập tơr gùm dùl tàm tơngai lài neh geh ală broă lơh bơtàu tơnguh niam ngan tàm ală broă, bè gùng dră bal, lơh broă mờ lơgar ndai, lơh sa, chài rơ gơi. Ồng Nguyễn Xuân Phúc kơp kờ` bơh dơ\ cri bơyai do, mpồl lơh sa kă bro bơh 2 lơgar dê sơlơ jòi gi\t tàm wa\ bal mờ gơ\p, jòi geh tu\ tơngai niam tam klăc bal bơcri priă lơh sa kă bro mờ pin dờn là, tàm tơngai tus, gi\t gơp đah Việt Nam mờ Ală lơgar dềt Ả rập tơr gùm dùl pơn jăt tai bơtàu tơnguh pràn rlau tài bơh bol he neh bơt bơtàu geh bơta pin dờ` bè gùng dră bal mờ geh ală bơta pràn tàm bơ tơl bal mờ gơ\p in nàng bơtàu tơnguh bal.

Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar neh ho ai lài 555 tơmàn pria\ bơh khà pria\ dong kờl geh broa\ lơh  bơh pria\ jền dà lơgar ai tus 18 càr mut lơh 48 broa\ lơh nàng gàr niam broa\ làng bol tus ơm kis khat gơboh  mhar do. Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar jàu Gah rơndap broa\ mờ bơcri pria\ yal  ngan nền nòn  khà sra\ broa\ pal lơh,  khà pria\ dong kờl mờ tơngai ai càn pria\ mờ khà pria\ geh ai lài ing  bơh ala\ càr,  kong kơnòl tềng kuang gơs gơnăp  gơnoar atbồ hờ đang rlau jơh dà lơgar  bè khà broa\ pal lơh,  khà sồ mờ bơta jar mhar bơh broa\ lơh geh  dan geh dong kờl pria\, ai  pria\ geh lơh tàm broa\ lơh nam 2015, 2016 nàng geh ta\ wơl pria\ geh ài lài pa đơs. Anih duh broa\ làng bol ala\  càr geh pria\ ai lài pal kong broa\ atbồ,  ngui pria\ di bơta kờ` ngui, di cau,  di geh cih bơh adat boh lam, geh lơh lài ai pria\  bòn lơgar  mờ tơr gùm geh ala\ khà pria\ di pal nàng mut lơh,  gờ` lơh gơs broa\ lơh mờ ai mut ngui.

Ngai òr 16/12, tàm [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak, Mpồl đơng lam Tây Nguyên pơ gồp bal mờ Gah Bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar, Gah Lơh broă cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dà lơgar, Anih duh broă làng bol ală càr tàm Tây Nguyên bơyai lơh pơrjum sền wơl 7 nam mu\t lơh Kơrnuat sồ 134 bơh Gơnoar atbồ lơgar dê bè broă săc rơ wah ai lòt bơsram tàm ală hìu bơasram kai dờng, cao đẳng, trung cấp gơ wèt ală hìu bơsram dà lơgar dê crơng gơs tàm ù tiah càr Tây Nguyên. Bơh 7 nam mu\t lơh Kơrnuăt sồ 134 bơh Gơnoar atbồ lơgar dê bè broă săc rơ wah ai lòt bơsram, ală càr tàm Tây Nguyên neh săc rơ wah geh 1944 nă kơnòm bơsram kòn cau ai lòt bơsram tàm 19 hìu bơsram kai dờng, cao đẳng, trung cấp, mờ 36 gah broă lơh bơto bơtê. Neh geh 1194 nă kơnòm bơasram jơh bơsram mờ 774 nă kơnòm bơsram tàm khà do geh ai broă lơh. Pơrjum đơs, broă lơh săc rơ wah kơ nòm bơsram tàm ală tiah uă kal ke ai lòt bơsram tàm ală hìu bơsram kai dờng, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp gơ wèt ală hìu bơsram dà lơgar dê crơng gơs là dùl broă lơh krơi is, dipal mờ jơnau kờn bơh ù tiah Tây Nguyên dê, là broă lơh kuơmàng, geh cồng nha pơ gồp bơnah bơto bơtê mpồl kuang bàng, cau geh bồ tơngoh bơsram sră jak geh broă lơh jak ai bòn lơgar in. Mơya, bơh ală tu\ mu\t lơh geh ală bơta ờ hềt niam bè broă rơ wah ai lòt bơsram ờ gơ jăt bal mờ jơnau kờn bơto bơtê kuang bàng tàm bòn lơgar, gơlam tus kal ke tàm broă ai broă lơh ai kơ nòm bơsram neh jơh bơsram tơ nơ\ tu\ săc rơ wah; tu\ do kung gam 450 nă kơnòm bơsram geh săc rơ wah ai lòt bơsram neh jơh bơsram mơya ờ hềt geh ai broă lơh.

Bè jơnau neh yal,  tu\ 7jiơ drim òr, tàm broa\ lơh lơh hìu ma\y pờ tơlik ồs đèng Dà Dờng-Dà Chomo di [òn Pang Tiêng, ntum Lát, kơnhoàl Lạc Dương, càr Lâm Đồng neh gơlik geh tơrlah gùng brong bơ cròng dà lòt geh lơh 11 na\ cau gơbàn gơ kòl. Ồng Đoàn Văn Việt kuang atbồ anih duh broa\ làng bol càr Lâm Đồng gam geh tus tềng aniai lam sờr broa\ lơh dong klas ala\ cau gơbàn aniai. Gơl gơbàn tơrlah geh la gơl ngài mờ mpồng gùng brong di 550 thơt mờ gơl gơbàn gơ ngơr dà kờp du\ di 10 thơt. Gùng bròng dà lòt bơh hìu ma\y đèng do jơnhua mờ ơnàng la 4 thơt 7,  jòng rlau 700 thơt,  geh lơh jơh 2 bồ mờ mìng gam 50 thơt tai la gơ geh tơrbo\ bal. Tis 7jiơ 40’ mang ngai òr, tu\ neh khoàng jrô di 25 thơt, mpồl cau lơh broa\ dong kờl càr Lâm Đồng neh khoàng bluh gơl bròng gùng dà lòt gơbàn tơrlah. Đah bơdĩh neh kloh sap đơs bơh cau gơbàn gơ kòl bơh tàm dơlam. Mpồl lơh broa\ dong kờl neh tơmut geh dà toh, phan sa ai ala\ cau tam dơlam in.

Lơh jăt Dơ\ lam sồr Cau Việt Nam ngui sa lài phan Việt Nam, bơh mho ngai òr 16/12 tus jơh ngai 21 tus do, tàm [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak, Mpồl tam klăc ală Mpồl lơh sa kă bro phan Việt Nam niam uă pơ gồp bal mờ Anih duh broă làng bol càr, mờ Gah kă bro mờ lơh sa mờ măy mok càr Dak Lak, bơyai lơh Dơ\ lơh drà phan Việt Nam niam uă nam 2014. Tus bal lơh drà do geh 300 cơldu\ ràng tăc phan bơh 120 mpồl lơh sa kă bro phan Việt Nam niam uă, uă ngan là ală phan ngui sa tàm hìu bơnhă, điện măy, sră nggal, phan bơna ngui sa, àu mpha, ze\p kho\, phan bong bơka să jan\ muh măt, phan lơh mờ tê niam chài…drơng jơnau kờn blơi phan ngui tàm dơ\ lồi nam. Lơh drà do gam geh broă lơh tàm tơrbo\ bal dong kờl bơtàu tơnguh drà kă bro bơh broă ràng tơlik yal tơngi\t ală phan niam ngan bơh Dak Lak mờ ală càr Tiah ring dà dờng Cửu Long.

            JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ngai òr 16/12, kuang bàng lơgar Iran đơs la,  dơ\ cri bơyai hạt nhân mờ Mỹ geh bơyai lơh tàm bơta niam bơne\, ờ ngòt 2 gah gam gơbàn geh is tàm ờ ua\ bơta tờm.  Ồng Abbas Araghchi kuang atbồ mpồl  cri bơyai hạt nhân Iran ai git,  dơ\ pơrjum jo\ di 6 jiơ mờ geh tàm bơta niam. 2 gah neh cri bơyai bè ala\ bơta geh gơ rềng tus khà di mơ broa\ lơh urani bơh Iran mờ tu\ tơngai jo\ nđờ nàng ala\ broa\ lơh glài gơnoar atbồ  Iran geh sang jơh. Ồng Araghchi ờ yal nền nòn mờ mìng geh đơs la 2 gah neh ta\ sang ờ ua\ bơta ờ ring bal dềt. Bulah bè hơ\,  ala\ gah gam pơnjat tai geh lơh ngan ua\ rlau tai tàm ala\ dơ\ cri bơyai tus.

 Ngai òr 16/12, tàm London, lơgar Anh, ồng John Kerry kuang atbồ Gah Cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ neh cribơyai broă mờ ồng Nabil Elaraby  kuang atbồ Mpồl tam klăc ală lơgar A rập bè bơta bơh lơgar Israel mờ cau Palestine dê. Dơ\ tìp măt geh lơh tơ nơ\ tu\ ồng John Kerry pà gi\t tàm dùl dơ\ pơrjum băo tàm London, là tus tu\ do, lơgar Mỹ kung gam ờ hềt gi\t cribơyai tus sră rơndăp cih kơrnuat bơh Mpồl cribơyai sền gàr ngăp lơngai anih duh broă dunia dê sơl bè bơta dờp dùl dà lơgar Palestine ngăp lơngai is, kung bè gơ rềng tus broă ai tơngai sồr lơgar Israel pal ơm broă lơh sơ gràm phà tàm ù tiah cau Palestine dê. Dùl ngai lài hơ\, ồng John Kerry neh tìp mat mờ ală cau lơh broă bal tus bơh ală lơgar Anh, Đức mờ Tây tàm Paris, cribơyai bè ală broă lơh ngan bơh khi dê tàm broă cih dùl kơrnuat krơi is kờ` tơn jơh dơ\ tam lơh tàm gơ jran\ đah Israel mờ Palestine.

Đơs tàm dơ\ cri bơyai dunia bè ngap lơngai châu Phi gam geh lơh tàm càr lơgar Dakar, Senegal, ồng Jang Yvơ Le Driang kuang atbồ gah sền gàr  dà lơgar Tây ngai òr  16/12, neh hòi jà lơgar Nigeria mờ ala\ lơgar rềp bal tàm do crơng gơs dùl anih duh broa\ bal ling klàng  nàng tơngguh broa\ lơh bal tàm dơ\ tam lơh mờ mpồl Islam jà` iơh Boko Haram. Ala\ dơ\ sò tơm geh chơt jê mờ kup ris  kơnÒm dềt bơh Boko Haram lơh neh sơr lèt gan tiah nhar lơgar Nigeria tus ala\ lơgar Nige hờ đah tô mờ Camơrun hờ đah mat tơngai lik, tàm tu\ lơgar Chad  lơgar rềp hờ đah tô mat tơngai lik kung gam ờ suk gơbàn hòi jà tàm dơ\ tam lơh is.

 Anih lơh broă ala măt lơgar Anh tàm Cai-ro, lơgar Ai Cập tàm ngai òr 16/12, neh pờ mpồng wơl tơ nơ\ 9 ngai til mpồng tài bơh ală bơta ờ ngăp lơngai. Tàm dùl jơnau yal bơr, ồng Philip Hammond kuang atbồ Gah Cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Anh, đơs tờm, ngan bơta tam klăc bal niam ngan bơh gơnoar atbồ lơgar Ai Cập dê neh dong anih lơh broă ala mat lơh broă mờ lơgar ndai lơgar Anh dê tàm lơgar Ai Cập gơtùi lơh broă wơl bè ờs.

 Tus mho ngai òr 16/12, neh geh 20 na\ cau chơt, geh bal 17 na\ kơnòm dềt tu\ ala\ cau geh phàu Taliba tàm Pakistan cuh aniai tàm dùl hìu bơsram tàm bòn dờng Peshawar mờ kup git nđờ rhiang na\ kơnòm bơsram  mờ cau pơgru lơh cau kup ris. Bal mờ hơ\, gam di 30 na\ cau ndai sồt sa\ tàm dơ\ kup rìs cau do. Jat jơnau yal bơh ling klàng Pakistan,  broa\ lơh dong klas cau kup ris do gam geh lơh. Tam cuh sơlơ gơbàn, ua\ kơnòm bơsram mờ cau lơh broa\ hìu bơsram gam geh ntrờn lik.