JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho òr 17/6, Tàm hìu lơh broa\ Gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar cau, ồng Phạm Bình Minh kuang jat jơng gơs gơnap gơnoar at bồ hơđang rlao jơh dà  lơgar mờ la kuang at bồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai lơgar he geh wa\ ồng Markus Ederer kuang at bồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Đức di tu\ mpồl tus lơgar Việt Nam geh  đơng lam bal mờ mpồl đơng lam broa\ lơh kuơ màng kuang jat jơng at bồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai bơh Việt Nam mờ Đức dơ\ 2. Tàm bùi wa\,  2 gah geh  tam pà  jơnau đơs wơl bơta git git kuơ màng Việt Nam-Đức gam bơtàu tơnguh niam tàm ua\ ngan broa\ lơh bè gùng dra\ bal-lơh broa\ mờ lơgar cau, lơh sa, tam klac bơtàu tơngguh, bơto bơsram, khoa học công nghệ. Tàm tơngai tus, 2 gah geh ring bal geh lơh bal rcang ala\ dơ\ tus còp dờng màng nàng wèt tus tơng kah 40 nam crơng gơs git gơp lơh broa\ bal tàm nam 2015. 2 gah ring bal geh lơh bal nền nòn ngan mờ kờ` bal tàm ala\ broa\ lơh ua\ gah mờ mpồl bơyai dunia. Tàm hơ\,  Đức pơrgon chul chồl Việt Nam tơngguh broa\ lơh tam klac tơl làm mờ mpồl tam klac châu Âu. Bè bơta gơleh tàm dà lềng đah mat tơngai lik, Đức  đơs tờm kờ` ngan broa\ lơh bơsong bơta tam phà mờ ala\ broa\ lơh ngap lơngai,  sền jat adat boh lam dunia, tàm hơ\ geh kơrnuat bơh anih duh broa\ dunia bè adat dà lềng nam 1982, mơ kung geh ờ kờ` bal ala\  broa\ lơh is lơh kal ke tàm dà lềng đah mat tơngai lik.

 Hìu bơnhă dờng ală jơi bơtiàn kòn cau Việt Nam mờ gơnuar tờm king cru\ bơh Dà lơgar dê là măt dùl ròt broă lơh tơngkah Ngai hìu bơnhă Việt Nam geh lơh tàm 2 ngai, 28 mờ 29 nhai do tàm Bòn chài rơgơi-nhơl chờ ală jơi bơtiàn kòn cau Việt Nam, tàm Hà Nội, mờ bơta tus bal bơh rlau 200 nă cau ala măt, ala tus 32 jơi bơtiàn kòn cau krơi is bơh 8 càr mờ bòn dờng tàm lơgar. Hìu bơnhă dờng ală jơi bơtiàn kòn cau Việt Nam mờ gơnuar tờm king cru\ bơh dà lơgar dê geh uă broă lơh li la bè bơyai lơh ràng tơlik sră nggal kuơ, rùp hin bè dà lềng bồt bơlào pơgồp bal mờ ràng tơlik lu\ gơnuar tờm Trường Sa, broă lơh đơs crih tam ya mờ ală broă lơh tìp măt tam klăc bal ală jơi bơtiàn kòn cau Việt Nam…Ờ uă dơ\ lơh chờ ờs mờng bơh yau bơh làng bol ală kờn cau Việt Nam wèt tus dà lềng bồt bơlào, tiah nhàr lơgar, mờ gơnoar tờm dà lơgar, bè: Dơ\ lơh ỳang duh khuai yàng nsừc dà lềng bơh làng bol lơh ka là cau Prum càr Ninh Thuận dê, Dơ\ lơh  yàng yờ nô sa tơngăc ling lòt tus Hoàng Sa bơh làng bol lơh ka Quảng Ngãi dê, Dơ\ lơh ỳang ka bơh làng bol lơh ka bòn dờng Đà Nẵng dê…geh yal tơngi\t tus mờ cau sền in. Bơta tờm bơh broă lơh dê geh là măng đơs crih tam ya Hìu bơnhă dờng ală jơi bơtiàn kòn cau Việt Nam mờ gơnoar tờm king cru\ bơh dà lơgar geh lơh tàm măng ngai 28 nhai do.

Drim òr 17/6, anih duh broa\ gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar Việt Nam bòn dờng Cần Thơ neh bơyai lơh pơrjum kuang bàng ala mat gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar Việt Nam bòn dờng Cần Thơ kơna\ 8, tơngai lơh broa\ bơh 2014-2019 mờ sơnđan Tam  klac dờng,  sơr lèt  bơta lòng, geh ngap lơngai mờ bơtàu tơngguh kơljap”. Đơs dơ\ lam lơh tàm dơ\ pơrjum, ồng Nguyễn Thiện Nhân  kuang at bồ anih duh broa\ gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar Việt Nam neh jờng mờ gờm chờ ala\ cồng nha neh lơh geh  geh anih duh broa\  gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar bòn dờng Cần Thơ tàm tơngai pa do. Ồng Nguyễn Thiện Nhân tơng kah, tàm tơngai tus, anih duh broa\ gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar bòn dờng Cần Thơ pơnjat bal tam gơl pa pràn ngan rlau tai nàng mut lơh bơnga\ he dê tàm broa\ sền gàr gơnoar kuơ bơh ala\ rnàng làng bol,  sền gròi ngan  mờ broa\ lơh đơs wơl mpồl bơtìan,  tus bal bơt bơtàu Đảng, Gơnoar at bồ kơljap. Ngan ngồn, sền kuơ jơnau cri bơyai, chồl guh ua\ ngan  bơnga\ bơh ala\ mpồl geh jơng, git geh bơta kơp kờ` bơh làng bol, mut lơh niam broa\ lơh iat làng bol đơs, mờ đơs làng bol iat.

 Tàm 2 ngai, 16 mờ 17 nhai 6, Mpồl duh broă ala măt làng bol càr Lâm Đồng kơnă 8, lam ală mpồl lòt tìp măt mờ cau te\ khà tàm làm gùt ală tiah kuơmàng tàm càr. Uă ngan ală jơnau đơs bơh cau te\ khà dê tă pơgồp geh gơ rềng tus bơta tam gơl bơh drà kă bro dê, khà priă phan bơna bơh ală bơta phan lơh geh bơh sươn sre ờ kơ\ kơl jăp. Broă tơm wơl ai ù lơh broă, ntrờn ơm kis pa lơh sa kơ\ kơl jăp geh mu\t lơh lơyaì ngan, ngan là ală rơndăp broă lơh geh gơ rềng tus ală hìu măi pờ tơlik ồs đèng. Broă lơh atbồ dà lơgar tàm ală broă bơcri priă dà lơgar, ală bơtơ\t rbòng dà, phan ngui tàm broă lơh sa sươn sre, atbồ sền gàr brê, brê bơnơm phan kuơ tàm ù kung gam geh uă jơnau ờ hềt niam, lơh ờ hềt kràn, tơngai pơrgon lơh sră ngui ù gam lơyaì, gùng lòt bòn lơgar ờ gam niam tai. Pal sền ngăc ngan là khà priă pơndiang phan gơguh jơnhoa gơlam tus khà priă ală bơta phan pal geh drơng tàm broă lơh sa mờ ngui sa gơguh tai, aniai uă ngan tus rài kis bơh ờ uă làng bol dê. Ồng Nguyễn Đức Thắng ơm tàm sơnah bòn Lộc Phát, bòn dờng Bảo Lộc, geh jơnau đơs bè do:“Bơh dơ\ tìp măt mờ cau te\ khà ngai do, den jơnau kơlôi sơnơng bơta kơ\p kờn bơh cau lơh broă sa dê là dan sền sơ wì wơl, dơ\ dùl là priă pơndiang phan den dà lơgar kờn pal ătbồ bè lơi hơ\ gơ in dipal. An\ dan ai pơnyơu bè do, bè phan ngui tàm broă lơh sa sươn sre kung bè phan ngui bơ\t bơtàu, bè dùl bàu sơmang den tu\ do, priă apah pơndiang gơguh tus tai 10 rbô đong dùl bau, gơ aniai uă ngan tus rài kis bơh cau lơh broă sa dê. Dơ\ 2, là an\ sền go\ broă ătbồ tơnau dơng dà, bơtơ\t nàng làng bol in geh dà tuh tờm chi tam in den kung ờ hềt geh lơh niam sơl”.

Gam geh ua\ ngan bơta ờ niam tàm broa\ rcang sơndra\ mìu càl dờng dà ko\ dà cò, hơ\ la jơnau đơs bơh anih duh broa\ làng bol càr Dak Lak tàm dơ\ pơrjum geh mut lơh broa\ lơh rcang sơndra\ tơmù bà  bơh trồ tiah lơh aniai tềng đap nhai mìu nhàc tus nam do, geh lơh drim òr 17/6. Tàm dơ\ pơrjum, ala\ kuang bàng geh đơs loh, lài jơh tàm càr Dak Lak làng bol gam sền ờ sơp tềng đap bơh trồ tiah lơh aniai, dơ\ 2 tai la ala\ phan bơna kung bè ngui mai\ moc lơh broa\ bơh bơtơ  dà gam ờ hềt niam, dơ\ 3 la kơnòl bơh ờ ua\ kuang bàng lơh broa\ gah do gam ờ hềt mut lơh jơh kơnòl. Mờ broa\ lơh lơh lài rcang sơndra\, tam dra\ di pal, bơt bơtàu mhar mo, anih duh broa\ làng bol càr Dak Lak neh lam sồr ala\ mpồl lơh niam jơh  tơl mpồl at bồ rcang sơndra\ tơmù nggờ] bơh trồ tiah lơh aniai, mut lơh kràn ngan ala\ bro\a lơh 4 tơn, rcang mpồl, phan bơna, cau geh dong bal ơm gak mang ngai tềng đap bơh mìu càl dờng, tơngguh ala\ broa\ lơh bal,  mut ngui đơng lam di pal dà nàng gàr niam ờ do ờ da\ tơnau dà.

 Càr Trà Vinh sơnđờm mu\t lơh broă lơh 135 tơngai bơh nam 2014-2015 tàm 29 ntum  mờ 28 bòn uă kal ke tàm càr, uă ngan là ntum geh gal làng bol kòn cau Khmer ơm kis; kờp jơh priă tă bơcri rlau 26 tơmàn. Tàm hơ\, rlau 23 tơmàn priă bơcri lơh gơs ală broă lơh đèng, bơtơ\t rbòng dà, mờ lơh gùng lòt bòn lơgar; broă lơh drơng jơnau kờn bè chài rơgơi mờ ală broă lơh phan bơna geh lơh dềt bơh mpồl bơtiàn dan lơh dipal mờ adăt bơhiàn ơm kis bơh làng bol dê…Khà gam wơl, lời nàng dong kờl bơtàu tơnguh lơh sa, mờ pơgồp bal mờ ală bơnah priă ndai nàng tơr gùm bơcri ai hìu rbah in bơtàu tơnguh lơh sa, tơnguh jơnhoa priă lơh geh. Pơndrờm mờ broă lơh 135 tơngai dơ\ 2, broă lơh 135 mu\t lơh tàm pơgăp tu\ tơngai do gơmù 2 broă, hơ\ là rơndăp broă lơh bơto bơtê mờ dong kờl broă lơh ala, mơya, priă bơcri geh tơr gùm rlau.

Rcang sơndra\ kòp pluh  tàm nhai  duh, gah lơh sơnơm càr Lai Châu neh lam sồr ala\  gah lơh sơnơm tơngguh broa\ lơh sền git jơnau tàm  càr. Bơh nhai 5 tus tu\ do, gah lơh sơnơm càr Lai Châu neh bơyai lơh 2 dơ\, mờ 20 bùi bơto pơlam mblàng geh pơlam làng bol broa\ rcang sơndra\ kòp prơm, kòp jê ndul gơ jroh, kòp jơng tê bơr bơh hìu nha\. Gah geh lơh broa\ bal geh lơh bal mờ anih lơh broa\ geh gơnoar tàm mpồng nhàr lơgar Ma Lù Thàng mờ ala\ mpồng nhàr lơgar ing tơngguh broa\ lơh sền gàr gah lơh sơnưm dunia, rcang sơndra\ kòp pluh di gơlan geh gơbàn bơtờp mut tàm càr.

            JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

            Ngai òr nao 16/6, ồng Javad Zarif kuang at bồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai dà lơgar Iran ai git, ala\ dơ\ cri bơyai gam lơh geh tàm càr lơgar Viên, lơgar Áo, ồng  neh ờ cri bơyai mờ đah lơgar Mỹ bè dơ\ tung lơtang tàm lơgar Iraq, mìng lơh ngan tàm broa\ lơh hạt nhân bơh lơgar Iran. Tàm jơnau đơs pa geh yal, ồng Zarif ai tơlik tàm dơ\ pơrjum bao\ tơnơ\ dơ\ tìp 3 gah bơh Iran, Mỹ mờ mpồl tam klac châu Âu tàm broa\ lơh cri bơyai pa bè bơta hạt nhân Iran. Bal mờ hơ\ tai, Iran đơs tờm dơ\ tung lơtăng lơgar Iraq geh ờ di là jơnau geh cribơyai tàm ală dơ\ cribơyai đah Iran mờ Mpồl 5 lơgar lơh broă sùm mpồl cri bơyai sền gàr ngap lơngai anih duh broă dunia mờ lơgar Đức jo\ jòng bơh ngai 16 tus ngai 20 nhai do

Jăt cau lơh bău bơh Anih yal tơngi\t jơnau Việt Nam dê tàm London, lơgar Anh yal, ngai òr 17/6, ồng William Hague kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Anh yal, lơgar Anh geh lơh wơl anih lơh broă ala măt lơgar do tàm lơgar Iran. Tàm dùl jơnau yal tềng đăp gơnoar ala măt dà lơgar Anh, ồng William Hague pà gi\t, broă lơh wơl bơta gi\t gơ\p lơh broă bal tơl làm đah Anh mờ Iran geh lơh tơnơ\ dùl ròt broă lơh tơr mù bơta kal ke tàm bơta gi\t gơ\p 2 lơgar tơngai rềp ndo. Mờ jơnau đơs, Iran là dùl lơgar kuơmàng tàm tiah geh uă bơta kal ke, ồng Hague đơs là, broă lơh ală anih lơh broă ala măt lơgar Anh tàm uă lơgar tàm dunia, geh tu\ tàm ală bơta gơlik geh kal ke, là dùl broă lơh tờm ngan tàm gùng dà broă lơh mờ lơgar ndai gùt plai ù bơh lơgar Anh dê.

 Tàm dùl jơnau yal bơr ngai òr 17/6, Anih duh broă Châu Âu pà gi\t, neh ai 500 tơlăc ơrô ai lơgar Ukraine in. Do là bơnah priă dong kờl bơh sơn rờp tàm broă dong kờl priă jền dờng pa bơh Mpồl tam klăc Châu Âu dê ai lơgar Ukraine in, tơ nơ\ bơnah priă dong kờl 100 tơlăc ơ rô tàm ngai 20 nhai 5 pa do. Jơnau yal bơr đơs loh, Mpồl tam klăc Châu Âu gam di dong kờl kuơmàng lơgar Ukraine in, nàng bơsong ală bơta kal ke bè lơh sa. Kuang jăt jơng atbồ Anih duh broă Châu Âu lơh kơ nòl broă bè bơta lơh sa mờ priă jền đơs tờm, dong kờl do là jơnau kuơmàng tus mờ lơgar Ukraine mờ lơh geh tu\ tơngai mu\t lơh ală tam gơl pa, kờn lơh kơ\ kơl jăp lơh sa mờ dà lơgar. Kờp jơh priă dong kờl bơh Mpồl tam klăc Châu Âu dê gơguh tus rlau 1 tơmàn 600 tơlăc ơ rô.Tơnơ\ bơnah priă dong kờl geh yal ngai òr 17/6, Ukraine geh gam dờp geh rlau 1 tơmàn ơ rô. Broă dong kờl do kung dờp geh bơta dong kờl bơh Kes priă dunia dê.      

Kuang bàng lơgar Indonesia pà gi\t, neh geh 6 nă cau chơ\t mờ 3 nă cau roh thit tàm dơ\ tơrlah ù gơlik geh tàm kơnhòal Bogor, tiah đah măt tơngai mu\t Java tàm ngai òr 17/6. Cau pơlam đơs Anih lơh broă gròi sền rềs àr dà lơgar Indonesia pà gi\t, mìu dờng bơh ngai òr nau 16/6 neh lơh ù lu\ bơh bồ bơnơm jơnhoa 30 thơk tàm bòn Mekarwangi gơdùh tus, bồr jơh 5 nơm hìu. Mpồl dong kờl rềs àr neh jòi bàn 6 nơm bồc, mờ gam pơn jăt tai jòi 3 nă cau gam wơl tàm dơlam gơnru tơrluh lề. Bal mờ hơ\ tai, gam geh 7 nă cau geh dong kờl ờdo ờdă tơnơ\ dơ\ rềs àr pa yal. Indonesia sùm ko\ng mờ ală dơ\ tơrlah ù mờ dà ko\ dà cò pah tu\ geh mìu dờng.

 Ngai òr 17/6, Kuang bàng lơh sơnơm càr Quảng Đông, lơgar Lo yal tai dùl nă cau chơ\t tài bơ tờp vi rus nggùh H7N9. Cau kòp là dùl nă cau klau, kis tàm bòn dờng Giang Môn. Cau kòp do tus hờ hìu sơ nơm piam kòp tàm bơta să jan\ gơbàn kòp kơn jơ\ ngan, tơnơ\ kham kòp geh gi\t là bơtờp mờ kòp nggùh H7N9 bơh ngai 9 pa do. Jăt anih lơh sơnơm càr Quảng Đông, mìng kờl is tàm nhai 4 pa do, neh geh 5 nă cau tàm càr do chơ\t tài bơ tờp kòp nggùh H7N9.