JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Tơnơ\ 2 ngai lơh broa\, mho òr 23/12, bơh bơta đơng lam bơh ồng Nguyễn Sinh Hùng kuang atbồ Gơnoar ala mat dà lơgar neh tơnjơh dơ\ pơrjum dơ\ 33. Lài hơ\,  anih duh broa\ sùm Gơnoar ala mat dà lơgar neh ring bal kơrnuat kảnh sát tiah kis, mơ kung geh jơnau đơs bơh sơnrờp bè dơ\ pơrjum dơ\ 9. Kờp du\ tàm dơ\ pơrjum do, Gơnoar ala mat dà lơgar geh mut lơh sền gròi jơnau sơnđan “ Bơta gơbàn oàn, tìs tàm geh ngui adat boh lam bè lơh glài kup màng, yal ya\ lơh glài kup màng mờ broa\ tơm wơl hoàc hươr tus mờ cau gơbàn oàn tàm broa\ lơh yal ya\ lơh glài kup màng jat geh cih bơh adat boh lam”. Đơs tơnjơh dơ\ pơrjum dơ\ 33, ồng Nguyễn Sinh Hùng sồr: ala\ anih lơh broa\ bơh Gơnoar ala mat dà lơgar kờ` geh lơh bal nền nòn mờ Gơnoar atbồ lơgar, gờ` geh tơlik ngui kơrnuat ai jơnau  đơs bơh làng bol bè rơndap broa\ lơh adat gah phan bơna broa\ làng bol tam gơl. Ồng Nguyễn Sinh Hùng sồr anih lơh broa\ sùm Gơnoar ala mat dà lơgar rcang nền nòn tus dơ\ pơrjum  mpồl tam klac Gơnoar ala mat dà lơgar dunia dơ\ 132-(IPU-132) geh bơyai lơh tàm nhai 3 nam tus tàm Hà Nội.

Mho ngai òr 23/12, tàm Hìu duh broă Gơnoar atbồ lơgar, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar mơkung la Kuang atbồ Mpồl duh broă pơr lòng jờng rơ Dà lơgar đơng lam dơ\ pơrjum tơn jơh broă lơh nam 2014 mờ mu\t lơh kơ nòl broă nam 2015 bơh Mpồl duh broă dê. Đơs pơndu\t dơ\ pơrjum, ồng Nguyễn Tấn Dũng đơs loh, nam 2015 la nam geh uă broă dờng bơh dà lơgar dê, nam mu\t lơh pơrjum dờng Đảng ală kơnă, den tàng bè hơ\, kờn pal lơh ngan jơh nùs mu\t lơh 5 mpồl kơnòl broă dờng, hơ\ là: lơh gơs geh mờ sơr lèt ală jơnau kờ` bal, khà lơh sa mpồl bơtiàn neh ai tơlik, sền gàr niam gơnoar tờm dà lơgar, gàr kơ\ tiah ơm kis ngăp lơngai, lơh bơ yô bal, kơ\ kơl jăp nàng bơtàu tơnguh; sền gàr kơ\ kơl jăp gùng dră bal mpồl bơtiàn, rcăng lài lơh pràn tam klăc bal mờ mu\t gơ rờm bal mờ dunia mờ rcăng ală bơta pal geh nàng bơyai lơh geh cồng nha Pơrjum dờng Đảng gùt lơgar. Tàm nùs nhơm do, ồng Nguyễn Tấn Dũng sồr mpồl duh broă kờn pal chul chồl lơh niam jơh bal 3 broă lơh srơh pơr lòng, jờng rơ mờ mblàng yal, lơh gơ rề uă ală cau pơn rơ jak.

Di tu\ Noel nam 2014 tus, Anih duh broa\ làng bol càr Dak Lak bơyai lơh ala\ mpồl geh tus còp mờ gờm chờ tus ala\ hìu yàng, mpồl [òn jat yàng mờ làng bol  cau jat yàng bàp tàm càr. Tàm ala\ hìu yàng mpồl tus còp, ồng Y Dhăm Ê`uôl kuang jat jơng at bồ lơh broa\ sùm Anih duh broa\ làng bol càr Dak Lak neh ala mat mpồl tus lùp còp bơta lơh sa, mpồl bơtìan bơh ala\ hìu yàng  mờ làng bol cau jat yàng bàp tàm  càr tàm nam do, pơyua jơnau nting sap gờ` chờ noel tus làng bol cau jat yàng bàp di  kàl noel nam 2014. Mpồl kung geh iat jơnau kờ` đơs, bơta  tam pà bơh ala\ hìu yàng tus mờ gơnoar atbồ [òn lơgar ala\ kơna\. Ồng Y Dhăm Ê`uôl ai git:“Pah nam Anih duh broa\ làng bol càr bơyai lơh ala\ mpồl tus còp mờ gờm chờ  noel tus ala\ hìu yàng,  làng bol cau  jat yàng, kung kờ` tus còp, tam pà bal, kờ` git bơta gơlik geh tàm làng bol. Hơ\ sồng ala\ hìu yàng geh tam pà bal mờ gơnoar atbồ [òn lơgar ala\ kơna\ , nàng tus bal broa\ lơh tàm tiah he ơm kis. Nam do gùt càr den chờ noel kung  chờ ngan. Bol a` geh đơs jơnhua bơta ta\ pơ gồp bal bơh ala\ bàp yàng, ala\ hìu yàng mờ go\ ngan tơn la làng  bol cau jat yàng sùm lòt bal, sùm lơh jat jơh ala\ srơh broa\ lơh, ngan la srơh lơh broa\ sa,  bơtàu tơngguh lơh sa, sền gàr niam ờ do ờ da\ gùt mpồl  bơtìan”.

Tàm broă lơh ală broă lơh tơn jơh Nam nhơl chờ Dà lơgar Tây Nguyên- Dà Làc 2014, mang ngai òr 23/12, Gah Chài rơ gơi tàp pràn să jan\ mờ nhơl chờ càr Lâm Đồng neh mu\t lơh Broă lơh Ală ngai chài rơ gơi lơgar Nhờk tàm Dà Làc. Tus bal dơ\ sơnđờm mu\t lơh mờ tus bal ràng tơlik kòn rùp lơgar Nhờk, ồng Nguyễn Văn Yên kuang jăt jơng atbồ anih duh broă làng bol càr Lâm Đồng pà git, tàm ală nam do, Gơnoar atbồ lơgar Nhờk neh dong kờl càr Lâm Đồng bơt bơtàu ờ uă broă geh kuơ ngan, bè: broă lơh nhơl chờ brê bơ nơm geh is jăt tàm làng bol bòn lơgar, rơndăp broă lơh lơh niam dà tàm tơnau dà Xuân Hương, bơt bơtàu broă lơh sa sươn sre jăt broă lơh uă gah mờ lơh niam wơl tiah ơm kis.

Tơnơ\ rlau 7 nhai ơm lơh, tu\ do gùng brong dà lòt bơh hìu ma\y pờ tơlik ồs đèng Thượng Kon Tum, geh lơh tàm ntum Đak Tăng, kơnhoàl Kon Plông, càr Kon Tum gam tàm bơta gơ ngơr bam dà ua\ ngan, lơh pơhìn tam gơl ờ niam tus mờ ù lơh, lơh ngòt rngơt tus mờ broa\ lơh tu\ mut lơh wơl. Tềng mpồng dờp dà bơh hìu ma\y  đèng do ờ gam sền go\ gùng brong tai tài neh gơ ngơr jrô tàm dà. Bè tềng bơr brong, dùl tơnau dà ơnàng mờ jrô kung neh gơ gơs. Hìu ma\y pờ tơlik ồs đèng Thượng Kon Tum geh bơta pràn lơh broa\ 220MW, la hìu ma\y pờ tơlik ồs đèng dờng rlao jơh càr Kon Tum. Hìu ma\y geh pria\ bơcri lơh rlau 5.700 tơmàn, geh mut lơh bơh nhai 9 nam 2009, kờp du\ geh lơh gơs tàm lồi nam 2014.

Drim ngai òr 23/12, tàm [òn dờng Biên Hoà, Mpồl đơng lam Đảng càr, Mpồl duh broă ala mat làng bol càr, Anih duh broă làng bol càr Đồng Nai bơyai lơh yu\ rơ yùm dơ\ pồ pà, jòi pà wơl sră jờng rơ dờng màng ngan Cau Mè Việt Nam khin cha jak chài ai 514 nă mè in. Do là ală mè geh cau pròc mhàm chơ\t phi să tàm 2 rài tam lơh mờ bol sò tơm dong klàs jơi bơtiàn, sền gàr dà lơgar. Dơ\ bơyai lơh pồ pà, jàu pà wơl sră jờng rơ dờng màng Cau mè Việt Nam khin cha jak chài tàm càr Đồng Nai geh tam pà gơs 4 dơ\, dơ\ 1 tàm bòn dờng Biên Hoà ai 17 mè gam kis mờ 106 nă mè neh chơ\t in. Ală dơ\ pơn jăt tai geh lơh tàm pơn jăt bal tàm ală kơnhoàl Nhơn Trạch, [òn drà Long Khánh mờ kơnhoàl Định Quán tàm lồi 12 nam do mờ nhai 1 nam 2015 tus do.

Drim òr 23/12, Anih duh broa\ làng bol càr Bình Dương neh bơyai lơh pơrjum  cau ala mat làng bol ala\ kòn cau Việt Nam dơ\ 2 nam 2014. Càr Bình Dương tu\ do geh 20 jơi bơtìan kòn cau oh mi mờ kờp jơh geh tus rlau 17 rbô na\ làng bol, ơm kis bal mờ cau Yuan tàm làm tiah tàm càr. Ala\ nam do,  mpồl đơng lam Đảng, Gơnoar atbồ càr Bình Dương sùm sền gròi tus ala\ broa\ lơh drơng gàr, dong kờl tus làng bol kòn cau bè bơcri lơh phan bơna, lơh li la ala\ broa\ lơh bơto pơlam broa\ lơh sa, dong kờl  ai càn pria\,  ai geh  broa\ lơh…Tus tu\ do, rài kis bơh làng bol ala\ kòn cau càr Bình Dương neh niam mờ slơ ngai slơ brồ guh, geh ta\ pơ gồp tàm bơta bơtàu tơngguh bal bơh càr Bình Dương. Khà hìu nha\ rbah tàm làng bol kòn cau tu\ do mìng gam di 1,5%.

Mho ngai òr 23/12, tàm [òn dờng Hồ Chí Minh, Gah Chài rơ gơi tàp pràn să jan\ mờ nhơl chờ dà lơgar bơyai lơh Pơrjum mu\t lơh broă lơh chul chồl nhơl chờ tàm lơgar. Mờ tơngume Cau Việt Nam lòt nhơl tàm lơgar Việt Nam- pah dơ\ lòt sơlơ kờn gơboh tai dà lơgar, broă lơh do kờn chul chồl cau lơh broă sa priă nhai dà lơgar, cau lơh broă ngui tu\ tơngai ơm rlô lơh broă mờ ală ngai ơm rlô ngai chờ, ngai sa tềp mờ ngai lồi poh lòt còp lòt nhơl tus mờ ală tiah nhơl chờ tàm lơgar, kuơmàng là ală càr rềp kềng dà lềng, bồt bơlào, tiah kơh bơ nơm mờ tiah ring nàng tơngo\ bơta kờ` gơboh bòn lơgar dà lơgar, wèt tus dà lềng bồt bơlào bơh dà lơgar dê.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ngai òr 23/12, Nga neh bơyai lơh cuh tơ lòng geh cồng nha phào ồs dờng rài pa Angara-A5 bơh dra cuh di anih tờm lơh broa\ kơl wàng trồ Plesetsk tàm đah tô lơgar Nga. Nga geh ơn ua\ bơta kơp kờ` tàm phào ồs chồl Angara. Tơnơ\ ua\ dơ\ tơ lòng, Nga kờp du\ geh tam par ala\ bơta phan bơna ma\y mok kơlwàng trồ bơh ù tiah nàng  lơh niam bơta geh tus kơl wàng trồ lơgar do dê. Phàu ồs chồl Angara la dùl tàm broa\ lơh geh lơh lài bơh lơh sa mờ ma\y mok kơlwàng trồ lơgar do.  Phào ồs chồl Angara geh ngui nàng chồl guh tus ala\ gùng kơl wàng trồ ala\ phan ma\y mok kơl wàng trồ bè vệ tinh, apolô.

Mò Park Geun-hye kuang atbồ lơgar Hàn Quốc tàm ngai òr 23/12, yal, Gơnoar atbồ lơgar do geh pơn jăt tai ală broă lơh ngan jơh nùs ai dơ\ tìp mat cribơyai broă mờ lơgar Triều Tiên in. Đơs tàm dơ\ pơrjum Gơnoar atbồ lơgar, mò Park Geun-hye pà git, Gơnoar atbồ lơgar geh lơh ngan ai ală dơ\ tìp mat cribơyai broă bè bơta git gơp đah 2 lơgar Hàn Quốc mờ Triều Tiên, mờ nùs nhơm sơrmah sơr mài mờ song dơpă, dipal mờ ală bơta pal jăt. Mò kung pơrgon jơh nùs rcăng tus rài tơ nơ\ do bơ tòm tơr gùm wơl 2 lơgar kờp bơh nam tơnơ\. Jăt mò Park Geun-hye, Hàn Quốc tu\ lơi kung rcang ai ală bơta dong kờl pal geh ai làng bol lơgar Triều Tiên in. Mò đơs la, dilah 2 lơgar tơr gùm dùl den broă do digơlan cèng wơl bơta pas sơm mờ bơtàu tơnguh ai bồt Triều Tiên, ai tàm tiah do mờ tàm dunia in.

Dơ\ đùh sra\ pồ kuang atbồ lơgar dar 2 tàm Gơnoar ala mat dà lơgar Hylạp geh bơyai lơh tàm ngai  23/12 neh dùl dơ\ tai ờ geh cồng nha. Jat cồng nha sền sra\ pồ ngan ngồn, mìng geh 168 tàm 300 na\ kuang tàm Gơnoar ala mat dà lơgar kờ` cau tơlik mat te\ khà bơh mpồl tam klac atbồ bal bơh ồng Stavros Dimas kuang geh jơng châu Âu lài do nàng lơh kuang atbồ lơgar, tàm tu\ hơ\ geh tus 131 sra\ ờ pồ mờ dùl na\ cau ờ tus pồ. Jat geh cih,  nàng geh pồ ồng Dimas pal dờp geh 200 sra\ pồ. Dilah dar đùh sra\ dơ\ 3 kung ờ geh cồng nha, Gơnoar ala mat dà lơgar geh tơn lời at gơnoar mờ te\ khà gờ` geh lơh tàm  bồ nam tus, dùl broa\ lơh mờ mpồl tam klac at gơnoar ờ kơp kờ`. Cồng nha bơh dơ\ tus sền pơnrơ rềp do drờm ai go\,  đảng dra\ wơl Syriza tu\ do gam geh gơnoar ua\.

Gơnoar ala mat dà lơgar Ukraine, tàm ngai òr 23/12, đùh sră ring bal rơndăp lơh adăt tam gơl bơ tơl ờ uă bơta gơ rềng tus săng te\ kơrnuat lơh lơh broă bal bơh lơgar Ukraine dê, pờ gùng ai lơgar do in sơnđờm mu\t lơh ală broă lơh hòi jà mu\t bal tàm Mpồl tam klăc ling klàng đah tô Đại Tây Dương-NATO. Kơrnuat ai tơlik mìng dùl ngai lài mờ tu\ ală dơ\ cribơyai kal ke đah gơnoar atbồ lơgar Ukraine mờ mpồl dră wơl tàm tiah đah mat tơngai lik geh lơh wơl. Kơrnuat do geh ring bal làm uă mờ 303 sră kờ` mờ mìng geh 8 sră ờ kờ`. Do là dùl jơnau ờ lơh gơlik bơta ni sơna tus mờ ală đảng đềt mềr mờ ală lơgar tàm tiah đah mat tơngai mu\t plai ù tu\ do gam geh uă ngan kuang bàng tàm Gơnoar ala mat dà lơgar Ukraine.

Ngai òr 23/12, ồng Tony Abbott kuang gơs gơnă\p gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh lơgar Australia ai git, anih lơh broa\ sền gàr ngap lơngai lơgar do gam ơn tàm bơta yal tơnggit jal mhar yal bè bơta gơlik geh ala\ dơ\ sò tơm iơh bơsa] tơnơ\ dơ\ gơbàn kup ris gơlik geh tàm dùl hìu tac dà kơphe tàm [òn dờng Sidney tu\ poh lài. Đơs tềng cau ai tơnggit tàm [òn  dờng Sidney, ồng Tony Abbott đơs, jơnau  mùl màl tu\ do ai go\ pơhìn gơlik geh ala\ dơ\ sò tơm iơh bơsac la ua\ ngan, den tàng ồng hòi jà làng bol lơgar Australia tơngguh  git  lài tàm tu\ Noel mờ chờ wa\ rò sơnam pa mờr tus.