JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Pơnjat tai dơ\ tus còp ngan ngồn lơgar Nga, ngai òr 25/11, ồng Nguyễn Phú Trọng kuang atbồ đơng lam đảng dà lơgar mờ mpồl kuang bàng dờng màng Việt Nam neh lik lòt bơh Moscow tus [òn dờng Sochi đah jum  tơngai mut lơgar Nga. Tàm do geh lơh geh ua\ broa\ lơh kuơ màng ngan tàm dơ\ tus còp dơ\ do bơh ồng Nguyễn Phú Trọng. Tàm kuơ\ gơ lang bơh kuang atbồ lơgar Nga tàm Sochi, ồng Nguyễn Phú Trọng neh bal mờ ồng Vladimir Putin  kuang atbồ lơgar Nga cri bơyai sền wơl bè ala\ broa\ lơh tam klac 2 gah tơngai lài do, tàm hơ\ geh broa\ sền wơl broa\ mut lơh ala\ jơnau ring bal dờng màng, gơguh jak tàm mut lơh ala\ broa\ lơh dờng bơh 2 lơgar, cri bơyai jơnau đơs geh broa\ lơh mờ broa\ lơh nền nòn nàng lơh pràn bơta git gơp tam klac bơh 2 lơgar bơh tơl bơta, bơh gùng dra\ bal tus lơh sa-ka\ bro,  bơcri, năng lượng, nhơm zờu, đèng hạt nhân, sền gàr ngap lơngai, sền gàr dà lơgar mờ ua\ ngan broa\ ndai. 2 kuang kơp kờ` lơh geh bơta pràn rlau tai tàm bơta git gơp kuơ màng tơl làm bơh Việt Nam-Nga slơ ngai slơ gơbàn dờng màng, tơnguh khà niam mờ geh cồng nha lơh broa\ bal 2 lơgar, geh ta\ pơ gồp tàm bơta ngan ngồn ngap lơngai pas gơs bơh kơnhoàl  mờ tàm dunia.

Mho òr 25/11, tàm Gơlang kuang atbồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar neh wă ồng Supradip Chakma kuang ala mat lơgar Banglades tus tơngăc tơn jơh tơngai lơh broă tàm lơgar Việt Nam. Tàm dơ\ wă, ồng Trương Tấn Sang neh đơs niam tàm tơngai lơh broă bơh ồng Supradip Chakma dê neh pơgồp bal tàm broă chồl pràn broă lơh g^t gơ\p, lơh broă bal bơh 2 lơgar dê. Ồng Trương Tấn Sang đơs, lơgar Việt Nam sùm sền kuơ broă lơh bơyô, g^t gơ\p bal mờ lơgar Banglades. Ồng Trương Tấn Sang đơs tòm, broă lơh sa, kă bro bơh 2 lơgar neh geh tơnguh bơtàu geh di pơgăp 300 dolar, bu\ lah bè hơ\, kung gam ờ hềt di pal mờ bơta pràn, ồng Trương Tấn Sang kơ\p kờ` là 2 lơgar pal sền wơl ală kơrnoăt hơ bal, ală jơnau ring bal neh geh k^, kờ` ai tơl bơta niam pờ ơnnàg broă lơh broă, bơcri priă nền nòn tàm ală gah lơh sa, tàm hơ\ uă ngan là broă tơnguh tam gơl mpồl kuang bàng dờng, chồl pràn broă lơh sa bal, mờ kờ` bal tàm ală dơ\ pơrjum tàm châu Á mờ dunia.

Tàm broa\ lơh tus bal pơrjum dờng màng 3 mum bơtàu tơngguh Campuchia-Lào-Việt Nam dơ\ 8, mho òr  25/11 tàm gơlang kuang atbồ lơgar tàm càr lơgar Vientian, lơgar Lào, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar neh geh dơ\ cri bơyai broa\ mờ ồng Choummaly Sayasone kuang atbồ đơng lam Đảng mờ la kuang atbồ lơgar Lào. Ồng Nguyễn Tấn Dũng gờm chờ ala\ cồng nha dờng màng bè broa\ lơh tàm lơgar mờ broa\ lơh mờ lơgar cau bơh làng bol lơgar Lào oh mi bơh bơta đơng lam atbồ bơh Đảng  Làng bol Ka] Màng Lào. Ồng Nguyễn Tấn Dũng đơs tờm Đảng, Dà lơgar mờ làng bol Việt Nam sùm lơh bal mờ gơp bơyô lơgar Lào oh mi slơ ngai slơ geh rài kis hờm ram, boh gơbài. 2 kuang đơng lam atbồ ring bal 2 gah geh jar mhar lam sồr ala\ gah, sơnah lơh broa\, bòn lơgar  2 lơgar pơnjat tai geh lơh bal nền nòn nàng mut lơh niam broa\ ring bal bơh kuang bàng at bồ  dờng màng mờ cồng nha bơh dơ\ pơrjum dơ\ 36 bơh  anih duh broa\ gơnoar atbồ 2 lơgar Việt Nam-Lào, mơ kung rcang tus dơ\ pơrjum dơ\ 37 bơh anih duh broa\ gơnoar atbồ lơgar tàm bồ nam 2015.

 Pơn jăt tai pơrjum dơ\ 8, Gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 13, ngai do 26/11, Gơnoar ala mat dà lơgar pơrjum tàm hìu pơrjum dờng pờ tê ring bal adăt bơcri priă tam gơl; Adăt anih lơh sa kă bro tam gơl; Adăt sền gàr, ngui priă dà lơgar bơri tàm broă lơh sa, kă bro; Adăt tam gơl, bơtơl ờ uă bơta tàm adăt tă dia ngui phan kuơ màng; Adăt tam gơl, bơtơl ờ uă bơta tàm ală adăt tă dia mờ cri bơyai bè rơndăp broă adăt kờp priă dà lơgar tam gơl; Rơndăp broă adăt kloh niam lơh broă. Tàm ngai lơh broă ngai òr, mờ geh uă kuang bàng ring bal, Gơnoar ala măt dà lơgar neh pờ tê mờ ring bal adăt tam gơl, bơtơl ờ uă bơta tàm adăt lơh jăt broă làng bol, adăt hìu ơm mờ adăt kă bro ù lơh hìu ơm, hìu ơm tam gơl. Mờ cri bơyai bè ờ uă tơngu me gam geh jơnau đơs ờ ndrờm bal bè rơndăp broă adăt broă làng bol tam gơl, mờ adăt kes priă dà lơgar tam gơl.

Mho òr 25/11, tàm Hà Nội, mpồl lơh broa\ bơto pơlam gùng dà broa\ lơh bơh  dà lơgar dê, gah sền gàr dà lơgar, gah thông tin mờ truyền thông dà lơgar neh bơyai lơh pơrjum bao\ yal ala\ broa\ lơh tơng kah 70 nam ngai crơng gơs ling klàng làng bol Việt Nam, 25 nam ngai chờ sền gàr  dà lơgar gùt làng bol, 70 nam ngai bơhìan bơh gah  gùng dra\ bal. Đơs tàm dơ\ pơrjum bao\,  thiếu tướng Nguyễn Phương Diện kuang jat jơng at bồ đah pơlam gah gùng dra\ bal ai git: Dơ\  bơyai lơh chờ tơng kah 70 nam ngai crơng gơs ling klàng làng bol Việt Nam, 25 nam ngai chờ gùt lơgar sền gàr dà lơgar geh bơyai lơh khà dờng dà lơgar. Do la broa\ lơh nàng geh tơng kah wơl gơl gùng rài kah yau pơnrơ ngan 70 nam tam lơh, bơt bơtàu, geh jai pha mờ dờng kràn, mờ  kung geh tơnjơh, đơs wơl cih dờp ala\ cồng nha dờng ngan tàm 25 nam mut lơh ngai chờ sền gàr dà lơgar, lơh geh rài sền gàr  dà lơgar gùt làng bol tàm rài pa.

 Mho òr 25/11, mpồl duh broă kơnòm pa tào càr Dak Nông neh bơyai lơh pơlòng ală mpồl lam sồr cau kơnòm să bè “Sơndră mờ rơgai ờ pràn, rềs àr, chơ\t jê, ma tuý tàm kơnòm dềt” càr Dak Nông nam bơsram 2014-2015. bal mờ broă lam sồr, bơto bơtê, ai geh ală jơnau ngăc ngar, g^t wă kơnòm dềt in mờ mpồl bơtiàn; pơlòng do geh ai [làng nhơl niam, mùl màl, geh kuơ mờ là ngai chờ dong kờl ală oh geh dơ\ tìp bal, bơsram bal broă mờng chài tàm broă lam sồr.

Gah pria\ jền dà lơgar pa yal cồng nha sền, git bơta yal cih wơl pria\ đì rơndeh, pơndiang phan nàng di pal mờ gơlik geh bơh pria\ xăng zờu tàm ờ ua\ càr, bòn dờng. Cồng nha sền ai go\, tàm  bòn dờng Hà Nội, ala\ mpồl lơh sa ka\ bro mai\ rơndeh taxi neh yal cih tơmù khà pria\ đì mờ khà tơmù kờp bal bơh 2-10%,  pơndiang nac gùng lòt sùm mờ pơndiang phan bơna geh tơmù bơh 3,4 -3,9%. Tu\ do, tàm ala\ càr, bòn dờng gam pơnjat tai geh sền, sền wơl sôr mpồl lơh sa ka\ bro pơndiang phan pơnjat tai yal cih tơmù pria\ nàng di pal mờ bơta gơbàn tơmù pria\ bơh xăng zờu, bơta drà ka\ bro mờ bơta ka\ bro bơh mpồl lơh sa ka\ bro jat pơlam bơh gah gùng lòt pơndiang phan dà lơgar mờ gah pria\ jền dà lơgar.

Mho òr 24/11, tàm hìu sơnơm kơnhoàl Lâm Hà, càr Lâm Đồng neh gơl^k geh bơta 2 nă mè mờ kòn gơtìp chơ\t tàm tơngai kơ\p deh. Jăt sră sơm kòp geh cih, cau ùr geh buin sơnđan là Tạ Thị Hảo, deh nam 1982, kis tàm [òn An Phước, ntum Dà Dờng, kơnhoàl Lâm Hà tus hìu sơnơm mờ kơ\p deh tàm hìu sơnơm kơnhoàl Lâm Hà tàm tu\ 10 ngai 24/11, tàm bơta să jan pràn kơl dang. Rus 11 jơ 30 phút ngai 25/11, cau ùr do gơlơh mrềt mờ mprơm să, tơnơ\ mờ hơ\ glar tă nhơm bal mờ rơtơs jơng tê. Bu\ lah neh geh ală bác sĩ tàm hìu sơnơm kơnhoàl Lâm Hà lơh ngan sơm, mơya tài bơta pràn să jan kung ờ tơnguh, mờ cau ùr do gơtìp lơng să mờ chơ\t tơnơ\ mờ hơ\. Kòn ùr pa deh kung gơtìp chơ\t tơnơ\ mờ tu\ reh tă kòn. Jăt jơnau yal bơh bác sĩ tàm hìu sơnơm kơnhoàl Lâm Hà, 2 nă mè mờ kòn gơtìp chơ\t bơh cau ùr geh bun do dê là tài gơtìp kòl gùng dà  nồm.

            JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

            Ngai òr 25/11, ồng Ali Khamơnây kuang atbồ nùs nhơm dờng màng bơh lơgar Iran đơs lài,  ala\ lơgar đah mat tơngai mut plai ù ờ gơtùi lơh jai Iran tàm dơ\ cri bơyai hạt nhân. Đơs ttềng đap ala\ giáo sĩ,  ồng Ali Khamơnây đơs, Mỹ mờ ala\ lơgar đah mat tơngai mut plai ù gam lơh ngan  lơh jai lơgar Iran tàm bơta hạt nhân, gơya ồng Ali Khamơnây đơs tờm, ala\ lơgar ngan bơh Mỹ mờ ala\ lơgar đah mat tơngai mut plai ù geh gơbàn ờ jai. Do la jơnau đơs dơ\ sơnrờp bơh ồng dê kờp bơh tu\ Ira mờ mpồl 5 lơgar mờ dùl ring bal tơnjo\ tơngai cri bơyai tai 7 nhai tai. Lài hơ\,  ồng Hassan Rouhani kuang atbồ lơgar Iran ai git,  lơgar do neh lơh geh dùl dơ\ jài pha dờng mờ ala\ dơ\ cri bơyai hạt nhân mờ mpồl 5 lơgar mờ dùl gờ` jơ la lơi kung geh tus dùl jơnau ring bal. Bulah bè hơ\,  kuang atbồ lơgar Iran đơs tờm, lơgar do geh ờ sang ala\ gơnoar  hạt nhân bơh  lơgar do mờ bơta do  kờ` pal geh mpồl bơtìan dunia dờp.

Lơgar Tây ngai òr 25/11, neh tơl^k kơrnoăt ơm rơndăp broă jàu 1 nơm ơhò tam lơh tus lơgar Nga in, tơnơ\ mờ tu\ lơgar do pal gơtìp uă jơnau rồn bơklơn bơh ală lơgar tàm mpồl NATO tài ală jơnau gơjra` bơh lơgar Nga mờ phương Tây gơrềng tus bơta ờ niam tàm lơgar Ukraine. Tàm 1 jơnau yal, anih lơh broă kuang atbồ lơgar Tây pà g^t, bơta tàm tiah đah mat tơngai l^k lơgar Ukraine gam kal ke, tu\ do ờ hềt ai jàu ơhò tam lơh lơgar Nga in mờ broă jàu gơtìp ơm ing tus tàm tu\ geh jơnau yal pa. Broă lơgar Tây ơm ing jàu ơhò tam lơh lơgar Nga in kung ndrờm bal mờ broă lơgar do neh sơbì 1 broă lơh bal geh rơlao 1 tơmàn ơrô mờ geh g^t nđờ rơbô broă lơh pa, tàm tu\ broă lơh sa lơgar Tây gam ờ pràn.

Gah cau lơh broa\ bơh anih duh broa\ dunia tam dra\ jal mhar mờ kòp Ebola đơs geh ờ lơh geh broa\ jàu la tơmù cau bơtờp kòp Ebola tàm Sierra Lêon tus ngai 1/12 tus. Anih duh broa\ dunia neh ai ua\ ngan bơta jal mhar tàm dơ\ tam dra\ mờ kòp Ebola  tàm 3 lơgar gơbàn ua\ ngan kòp Ebola la Guinea, Liberia mờ Sierra Leone, tàm hơ\ geh ala\ broa\ lơh sơm kòp geh tus 70% khà cau gơbàn kòp Ebola mờ tơp niam 70% cau hcơt drờm la gơtùi lơh geh. Ồng Anthony Banburi cau at bồ bơh mpồl cau lơh broa\ anih duh broa\ dunia bè tam dra\  jal mhar mờ kòp Ebola ai git, ala\ broa\ lơh ờ lơh geh  neh lơh ala\ bơta lơh ngan mờ lơh ngan rlau tai nàng kơryan geh bơta kòp.

 Lơgar Mỹ geh tơnguh khà ling ơm tàm lơgar Afghanistan tơnơ\ mờ nam 2014, tu\ mpồl ling dong kờl sền gàr bơta lơngăp lơngai dunia geh mpồl ling NATO lam bồ geh tơn jơh tơngai lơh broă tàm lơgar Afghanistan tàm lồi nam do. Anih yal tơng^t Reuters lơgar Anh pà g^t, lơgar Mỹ gam sền wơl bè khà ling du\t ndơl, mơya mpồl ling lơgar Mỹ geh ai ơm tàm lơgar Afghanistan tàm nam 2015 geh uă rơlao jăt mờ rơndăp broă geh sơnrờp ngan 2, 3 rơhiang nă.

Geh tus 30 na\ cau chơt tơnơ\ tu\ 2 na\ cau lơh bơrtoh bồm ờ ngòt chơt tàm dùl drà tàm [òn dờng Maiduguri đah tô mat tơngai lik lơgar Nigeria tàm ngai òr 25/11. Kảnh sát ai git, do la dơ\ lơh bơrtoh bồm 2 dơ\ tơn tu\ 2 na\ ùr ơruh mut tàm dùl  tiah drà gal cau mờ lơh bơrtoh ala\ phan bơrtoh tàm sa\. Dơ\ bơrtoh dơ\ 1 lơh  3 na\ cau chơt. Cau sò tơm geh pơnjat lơh bơrtoh dơ\ 2 tai tu\ geh gal cau ơm ur tềng dơ\ bơrtoh dơ\ 1, lơh ua\ chơt jê cau.