JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho ngai òr 28/10, tàm hìu lơh broa\ Gơnoar ala mat dà lơgar, ồng Nguyễn Sinh Hùng kuang atbồ Gơnoar ala mat dà lơgar neh wa\ ồng Mrisho Kikwete kuang atbồ lơgar Tanzania gam geh dơ\ tus còp mờ lơh broa\ tàm lơgar Việt Nam jat jơnau jà bơh ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ  lơgar he. Ồng Nguyễn Sinh Hùng chờ hờp wa\ kuang at bồ lơgar Tanzania tus còp Việt Nam di tàm tu\ 2 gah  rcang tơng kah 50 nam crơng gơs git gơp lơh broa\ bal mờ đơs tờm Việt Nam sùm sền kuơ bơta git gơp lơh broa\ bal bơta, tam klac geh kuơ bal mờ ala\ lơgar châu Phi, tàm hơ\ geh Tanzania. 2 gah kờ` tơngguh tam klac lơh broa\ bal tàm ala\ gah broa\ lơh mờ tơl lơgar geh bơta pràn bè lơh broa\ sa, ka\ bro, bơto bơsram. Ồng  Jakaya Mrisho Kikwete geh đơs bơta chờ ngan geh tus còp Việt Nam tàm la kuang atbồ lơgar Tanzania mờ đơs tờm dơ\ tus còp nàng chul chồl mờ bơtàu tơngguh tơl làm bơh 2 lơgar, pờ geh ala\ tu\ lơh sa tam klac bal pa.

Lồi bùi mho ngai òr 28/10, tàm Hìu lơh broă Gơnoar atbồ lơgar dê, ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlau jơh dà lơgar neh wa\ Mpồl kuang ala mat dờng màng Gah ai tơngi\t jơnau Pa-thết Lào bơh ồng Xủn Thon Khăn-tha-vông kuang atbồ Gah ai tơngi\t jơnau Pa-thết Lào lơh kuang atbồ mpồl, gam geh dơ\ lòt còp mờ lơh broă tàm lơgar Việt Nam. Tàm dơ\ wa\, ồng Nguyễn Xuân Phúc đơs niam ngan cồng nha dơ\ cribơyai đah Gah ai tơngi\t jơnau Việt Nam mờ mpồl kuăng ala măt Gah ai tơngi\t jơnau lơgar Lào dê. Mơkung đơs niam ngan broă tam kla] lơh bal tàm broă lơh ờs mờng đah Gah ai tơngi\t jơnau 2 lơgar dê tàm ală nam do. Ồng Nguyễn Xuân Phúc đơs tờm, Mpồl jàu kơ nòl tam klăc lơh broă bal đah Việt Nam mờ Lào geh lơh geh tơl ală bơta niam ngan rlau jơh nàng bơto bơtê dà yoan mờ dà Lào ai ală rơnàng kơ nòm bơsram, cau bơsram dờng, mpồl cau lơh bău bơh 2 lơgar dê in nàng bàr gah gơtùi tàm dong kờl bal tàm broă yal tơngi\t jơnau lơh bău…Ồng Xủn Thon Khăn tha-vông kuang atbồ Gah ai tơngi\t jơnau Pa-thết Lào pà gi\t, nam 2015 tus do la nam mờ lơgar Lào geh uă broă lơh gùng dră bal kuơmàng. Mơkung tơlik nùs nhơm kơp kờn Gơnoar atbồ lơgar mờ Gah ai tơngi\t jơnau lơgar Việt Nam dong kờl gah ai tơngi\t jơnau lơgar Lào bè mpồl cau lơh broă, mờ ală phan bơna kờn pal geh nàng gơtùi yal tơngi\t niam bè ală broă dờng màng do.

Mho ngai òr 28/10, tàm  càr lơgar New Delhi, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar he neh cri bơyai broa\ mờ ồng Narendra Modi kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar Ấn Độ, neh đơs tờm pơrgon bơtàu tơngguh tơl làm bơta git gơp tam klac lơh sa ka\ bro bal kuơ màng bơh 2 lơgar, mơ kung lơh geh bơta ring bal jơnhua ngan bè ala\ broa\ lơh mờ broa\ lơh dờng nàng bơtàu tơngguh git gơp lơh broa\ bal bơh 2 lơgar slơ ngai slơ mùl màl, geh cồng nha,  ngan la la gah gùng dra\ bal, lơh sa, sền gàr ngap lơngai dà lơgar, khoa học công nghệ mờ chài rgơi bơto bơsram. 2 gah geh ring bal tơngguh broa\ lơh cri bơyai bơh ala\ kuang bàng dờng màng mờ ala\ kơna\, lơh pràn git gơp mờ tam klac tàm jơh ala\  gah broa\ bơh Đảng, Gơnoar ala mat dà lơgar mờ tam tìp làng bol, bơyai lơh sùm mờ tus tơngai du\ ala\ broa\ lơh tam klac bơh geh lài bè anih duh broa\ bal Gơnoar atbồ 2 lơgar, cri bơyai broa\ lơh kuơ màng mờ sền gròi bal gùng dra\ bal, cri bơyai sền gàr  dà lơgar, gah broa\ lơh bal bè ka\ bro.

Drim òr, 28/ 10, Anih duh broă làng bol càr Dak Lak neh geh dơ\ wa\ mờ lơh broă mờ mpồl lơh broă bơh Anih priă jền dunia-WB tàm lơgar Việt Nam, bè broă bơtàu tơnguh rài kis mờ kloh niam tiah ơm kis ai làng bol kòn cau tiah đah tô mờ tiah Tây Nguyên in. Tàm dơ\ lơh broă, ồng Đinh Văn Khiết kuang jăt jơng atbồ Anih duh broă làng bol càr Dak Lak neh yal mờ mpồl lơh broă in dùl ê\t bè broă lơh sa mờ mpồl bơtiàn bơh càr dê. Tu\ do, tàm càr Dak Lak geh 47 jơi bơtiàn kòn cau oh mi ơm kis bal, mờ khà kờp làng bol rlau 1 tơlăc 800 rbô nă, tàm hơ\ 35% là làng bol kòn cau. Uă adăt bơhiàn bơngơl gơla gam geh neh lơh aniai uă ngan tus broă lơh kloh niam tiah ơm kis. Tus tu\ do, pa geh 57% khà hìu geh hìu jă brê, mơya khà hìu jă brê geh tơl khà ờ hềt uă; rlau 90% hìu bơsram, anih lơh sơ nơm neh geh bơcri priă lơh hìu jă brê tơl kloh; sồ siă ờ hềt geh lơh niam wơl kung gam uă, ngan la tàm bòn lơgar.

Ngai òr 28/10, Anih duh broa\ gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar  Việt Nam càr Dak Nông lam lơh nhai lơh ua\ broa\ “Ngai tài cau rbah”. Tu\ do, càr Dak Nông gam rlau 20 rbô hìu nha\ rbah, tàm hơ\ geh mờr 2.300 hìu gam kis tàm hìu ing, balhia\. Bơh bồ sơnam tus tu\ do,  gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar càr Dak Nông neh lam sồr geh  mờr 3 tơmàn pria\ nàng lơh pa, lơh niam wơl 72 nơm hìu tam klac dờng mờ jàu pà 1.150 pò phan ai ala\ hìu nha\ rbah in, mut lơh broa\ lơh bơto bơtê broa\ lơh mờ ai geh brao\ lơh tus mờr 1 rbô na\ cau lơh broa\ rbah. Ồng Lê Đình Nhung kuang jat jơng lơh broa\ sùm mpồl ơruh pơnu lơh broa\ lam lài lài do càr Dak Nông ai git:“Geh bơta dong kờl bal bơh gơnoar atồ bòn lơgar mờ bơta lơh ngan bơh ala\ hìu nha\, den tàng tu\ do, neh lơh gơs broa\ lơh hìu tus cau tàm mpồl la cau rbah. Mờ ngan ngồn tu\ do, mờ ala\ khà pria\ dong kờl ai cau tàm mpồl in 10 sra\ tềm pềr pria\ tơl sra\ 3 tơlak pria\...Do la bơta chờ ngan nàng geh pơn jờng tus ala\ cau tàm mpồl, dong tơl bơta ai khi in bơh pria\ jền dềt rhền nàng bơtàu tơngguh lơh sa, bơtàu tơngguh rài kis”.

Pa do, tàm blàng hìu yàng Ka Đơn, kơnhoàl Đơn Dương, càr Lâm Đồng, neh geh lơh ngai chờ tìp măt lơh quèng chài rơ gơi đah 2 kòn cau K’ho mờ Chru ơm kis tàm ală ntum tàm kơnhoàl. Do là tu\ nàng ală kòn cau lơh ală jơnau đơs crih tam ya niam ngan bơh kòn cau bơh he dê bè đơs pơnđick, tam ya, dròng cing, jan\ sơngơr uh rơkèl, mơkung yal tơngi\t ală phan sa ờs mờng bơh yau, bơta niam chài bơh chài rơ gơi tru\ gơm phan sa bơh 2 kòn cau do dê. Bơh ngai chờ tìp mat lơh quèng chài rơ gơi, làng bol geh tìp măt, jòi gi\t mờ brồ guh ală bơta kuơ chài rơ gơi pơn rơ ngan bơh kòn cau he dê. Bơh hơ\ pơ gồp bơnah prăp gàr, brồ guh ală bơta kuơ chài rơ gơi ờs mờng bơh yau niam bơne\ bơh ală kòn cau tàm ù tiah kơ nhoàl Đơn Dương.

Anih duh broa\ làng bol kơnhoàl bồt Lý Sơn, càr Quảng Ngãi neh blơi 50 tấn phe  nàng prap is geh tơl phe drơng tus làng bol in tàm tu\ tơngai dà lềng gơ pồt dờng jo\ ngai ờ gơtùi lòt rê. Mờ khà phe do,  mờr 22 rbô na\ ;làng bol tàm bồt geh ờ gam ngòt ờ tơl phe sa tu\ gơbàn gơbàn  cah is mờ ù gờl bè ala\ nam lài. Tu\ do,  gơnoar atbồ kơnhoàl bồt Lý Sơn kung gam lam sồr làng bol geh prap is phan sa phan ngui tàm nhai mìu nhàc nam do.

 Tơ nơ\ rlau dùl nhai mu\t lơh broă lơh cit sơnơm ờ sa priă vaccine rơcăng sơndră kòp sởi mờ rubella, tàm cit sơ nơm rcăng sơndră kòp rề ơnàng, tus ngai 26 nhai 10 pa do, gùt lơgar neh geh 56 tàm 63 càr, bòn dờng cit sơnơm rcăng sơndră kòp ai kơnòm dềt bơh 1 tus 14 sơnam in. Mu\t lơh bơta đơng lam bơh Gah lơh sơnơm dà lơgar dê, uă càr mờ bòn dờng neh lơh lài broă ci\t sơ nơm tàm ală tiah sar lơgar ngài, tiah làng bol kòn cau mờ tiah rềp nhàr lơgar mờ uă bơta kal ke tàm broă pơndiang ơn prăp sơnơm vaccine mờ lam sồr làng bol jun kòn lòt ci\t sơ nơm.

            JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Dơ\ cri bơyai lơh sa dunia Islam dơ\ 10 ngai òr neh geh mut pơrjum tàm Dubai, ala\ lơgar dềt Arập tơrgùm dùl, mờ bơta tus bal bơh rlau 2.700 mpồl cau kuang bơh rlau 100 lơgar nàng cri bơyai bè jơnau bơceh lơh broa\ bal tài bơta bơtàu tơngguh lơh sa. Broa\ lơh bơh dơ\ cri bơyai  nam do la  lơh geh bơta bơtàu tơngguh ờ mìng tàm dunia Islam mờ gùt plai ù.

Ngai òr 28/10, lơgar Đức neh hòi jà sơlơ tơnguh tai bơta dong kờl tus mờ ală lơgar rềp bal bơh lơgar Syria dê, là tiah gam gơlik geh dơ\ tam lơh is lơh gi\t nđờ tơlăc nă làng bol pal ntoăt dô tus ală lơgar gùt dar bè Lebanon, Jordan, mờ Thổ Nhĩ Nhỳ nàng dô pleh gơtuă kơlìn. Đơs tềng đăp dơ\ pơrjum dunia bè cau dô pleh lơgar Syria tàm Berlin, lơgar Đức, ồng Frank Walter Steinmeier kuang atbồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai lơgar do hòi jà, mpồl bơtiàn dunia kờn pal sền ngăc uă tus bơta kơ\ kơl jăp bơh ală lơgar dờp ală cau dô pleh dê.

Ngai 27/10, ồng Sergei Lavrov kuang atbồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Nga ai git, lơgar do geh dờp cồng nha bơh dơ\ te\ khà Gơnoar ala mat dà lơgar lài tus tơngai pa geh lơh tàm lơgar Ukraine, bulah dơ\ te\ khà do geh lơh ờ tơl làm jơh tàm ù tiah dà lơgar Ukraine. Ồng Lavrov đơs bơta kơp kờ` gơnoar ala mat dà lơgar pa  bơh Ukraine gơtùi bơsong ala\ bơta mờ lơgar do gam mùl màl kong mờ gơnoar atbồ lơgar pa bơh Ukraine geh bơyai lơh dùl dơ\ cri bơyai jơi bơtìan kòn cau jat jơnau ring bal tàm Minsk tàm nhai lài.

Drim òr 28/10, tàm càr lơgar Vientian, lơgar Lào, mu\t Pơrjum gah priă jền nam 2013- 2014, kờ` sền wơl cồng nha lơh geh bơh gah priă jền dê tàm tơngai lài mờ geh gùng dà broă rơndăp lơh tàm tơngai tus. Đơs tàm dơ\ pơrjum, ồng Thoong-sing Thăm-mạ-vông kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlau jơh lơgar Lào neh chờ gờm mờ jờng rơ gah priă jền lơgar Lào neh lơh geh ală cồng nha dờng ơnàng ngan tàm tơngai lài, tàm hơ\ geh bơsong dồs dà lơgar mờ neh lơh geh ală bơnah priă jền dơ\ ngui pal geh.

            Ngai 27/10, mpồl lơh broa\ geh gơnoar bơh lơgar Ấn Độ rcang ai ntrờn làng bol mờ ai prap phan sa kờ` rcang tam dra\ mờ mìu càl dờng pràn Nilofar mờr tus tàm dà lềng  đah mat tơngai mut lơgar do. Anih lơh broa\ yal lài bè trồ tiah Ấn Độ ai git,  mìu càl dờng pràn Nilofar pràn càl khồm tus 125 kơi sồ tơl jiơ, kờp du\ geh tus tàm càr Gujarat bơh lơgar Ấn Độ tàm drim 1/11 tus. Tu\ do ala\ làng bol kis tàm  kềng gah dà lềng càr Gujarat neh geh ntrờn bơh drim òr 28/10. Bal mờ hơ\,  ling klàng Ấn Độ neh geh sồr tàm bơta  rcang lơh broa\ tàm Gujarat tàm bơta tam dra\ mờ mìu càl dờng pràn ngan.