JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho mang òr 12/11, tàm gơlăng kuang atbồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar wă ồng Darak Peter kuang atbồ anih cah rơ`a lơgar Hungary gam geh dơ\ tus còp mờ lơh broă tàm lơgar he. Tàm dơ\ wă, ồng Trương Tấn Sang nting săp dơ\ tus còp mờ lơh broă bơh ồng Darak Peter mờ mpồl lơh broă lơgar Hungary tàm lơgar Việt Nam lơh geh cồng nha niam mờ ràng tơlik bơta ưn ngài bè bơta dong kờl bơh lơgar Hungary tus mờ Việt Nam tàm broă tam lơh ai geh ngap lơngai is kung bè bơto bơtê cau lơh broă tàm bơta bơt bơtàu mờ bơtàu tơnguh dà lơgar. Ồng Trương Tấn Sang đơs la, Việt Nam neh mờ gam cribơyai ki\ uă jơnau pơr gon dunia, nàng drơng jơnau kờ` bơtàu tơnguh dà lơgar kung bè mut gơ rờm bal dunia tàm gah kơrnuat boh lam, den broă bơto bơtê cau lơh broă, tàm hơ\ bơto bơtê tơnguh pràn jak kuang bàng đơng lam cah rơ`a, drơng jat jơnau kờ` mut gơ rờm bal dunia là kuơ màng ngan. Ồng Trương Tấn Sang kơp kờ` 2 gah chồl pràn lơh broă bal nàng bơsram, tam pà mờng chài bal mờ gơp.

 Mho òr 12/11, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh geh dơ\ tìp mùl màl ồng ồng Tony Abbott kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar Australia. Ồng Nguyễn Tấn Dũng sồr lơgar Australia ai bơta [uơn phan tăc mờ lơgar bơdìh lơgar Việt Nam dê, tơnguh khà cau geh dờp priă bơsram ai cau bơsram dờng Việt Nam in tus bơsram tàm lơgar Australia; đơs niam broă lơgar Australia gam dong kờl tơnguh bơtàu mpồl màl ODA ai lơgar Việt Nam in mờ kơ\p kờ` lơgar Australia pơn jăt tai dong kờl lơgar Việt Nam tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn kơl jăp mờ sơndră mờ tam gơl trồ tiah. Ồng Nguyễn Tấn Dũng sồr 2 lơgar gờ` ring bal broă lơh bơh 2 lơgar tàm tơngai pa. Bè broă tàm dà lềng đah măt tơngai l^k, ồng Tony Abbott đơs, nùs nhơm lơgar Australia dê là kờ` bal uă ngan nùs nhơm mpồl ASEAN mờ lơgar Việt Nam bè broă bơsong ală broă tam phà bơh ală broă lơh lơngăp lơngai, tàm tơngu me adăt boh lam dunia, geh sùm bơta ring niam, ờ do ờ dă mờ khăt gơboh gùng lòt tàm dà lềng, gùng par tàm dà lềng đah mat tơngai l^k.

 Pơnjat tai pơrjum dơ\ 8, gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 13, ngai do 13/11, gơnoar ala mat dà lơgar lời jơh 1 ngai nàng cribơyai tàm mpồl bè rơndap adat phan bơna mờ broă làng bol tam gơl, adat phan geh is, tiah ơm kis dà lềng mờ bồt bơlàu mờ rơndap adat lơh sơ nơm phan ròng. Lài mờ hơ\, tàm ngai òr 12/11 cri bơyai bè rơndap adat gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam tam gơl, ală kuang bàng ràng tơlik bơta ring bal uă mờ mpồl cih rơndap adat, tu\ ai tơngume sền gròi mờ cribơyai mpồl bơtiàn mut tàm rơndap adat. Mơkung dờp git, do là 1 bơta tam gơl kuơ màng tàm bơta git wă adat boh lam bè gơnoar sền gròi mờ cribơyai mpồl bơtiàn bơh gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam dê, ai tơng go\ di bơngă, gơnoar bơh gah tề lam gùng dră bal dê, drơng jơnau kờ` bơh broă bơt bơtàu mờ sền gàr dà lơgar tàm tơngai pa. Cribơyai bè rơndap adat kơ nòl ling klàng tam gơl, rơndap adat ba` tam cah is cau geh ơm ing broă hòi lòt ling tus mờ cau bơsram dờng, kơnòm bơsram gam bơsram tàm ală hìu bơsram dà lơgar atbồ halà hìu bơsram làng bol crơng gơs nàng gàr bơta ringbal tàm broă mut lơh kơ nòl sền gàr dà lơgar. Kung tàm ngai òr, ală kuang bàng gơnuar ala mat dà lơgar kung cribơyai mờ ai jơnau đơs bè rơndap adat ờ do ờ dă lơh broă.

Gah kòn cau càr Dak Lak pà g^t, bơh nam 2009 tus tu\ do, càr Dak Lak neh lơh jăt 4 rơndăp broă lơh [òn ơm kis tơrgùm bal mờ 2 rơndăp broă lơh [òn ơm kis bơrlu\ bal kờ` ring niam rài kis ai 462 hìu làng bol kòn cau Rơđê, 374 hìu làng bol kòn cau M’nông mờ 66 hìu làng bol kòn cau Sêdang, khà priă lơh jăt jơh ală broă lơh do rơlao 29 tơmàn priă. Bơdìh hơ\ tai, càr Dak Lak neh mờ gam lơh jăt 11 rơndăp broă ring niam làng bol kis ntrờn in, mìng là làng bol kòn cau Mông bơh ală càr đah tô dà lơgar tus càr Dak Lak bơh nam 2006 tus tu\ do. Khà priă dà lơgar dong kờl tus mờ ală rơndăp broă lơh do là rơlao 200 tơmàn priă, tàm hơ\, priă lơh sa ntrờn làng bol là 3 tơmàn priă, priă bơcri bơ\t bơtàu broă lơh rơlao 188 tơmàn priă. Đơs ngan, tàm ală tiah neh geh ai ù tiah, làng bol iang nùs nhơm broă, ring niam rài kis.

Tơngai rềp ndo, ờ uă cau kòn cau tàm [òn dờng Kon Tum, càr Kon Tum gơtìp bol blơ\ blac, pơr lồm jun tus ală càr tàm Tây Nguyên bè Dak Lak, Dak Nông, Lâm Đồng lơh broă tàm ală anih suơn dờng, anih duh broă làng bol bòn dờng Kon Tum neh đơng lam gah lơh broă geh gơnoar kơryan bơta do mờ jòi broă nàng jun cau lơh broă rê hờ bòn tờm. ờ uă cau gơtìp pơr lồm tu\ rê wơl pà git, pơgap mờ do 2, 3 `hai, 1 nă cau klau mut tàm bòn jòi cau lòt pic kơphe, hơ là geh priă uă, lơh broă ờ huan kơn jơ\. Mơya tu\ tus anih lơh ơpah, khi pal ki\ sră dồs mờ ală cau lơh kòn gùng jòi cau lơh broă bơh 1 tơlak 800 rbô tus 2 tơlak priă sa, priă rơndeh rơn dồ. Ờ bài mờ broă lơh blac pơr lồm hơ\, 9 nă cau neh mpồn dô rê hờ bòn tờm. Tềng đăp bơta jòi cau lơh broă tìs do, anih duh broă làng bol bòn dờng Kon Tum neh sồr gah lơh broă geh gơnuar geh broă lơh kơryan di tu\.

 Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar pa k^ bơtơl ồng Phạm Lê Tuấn kuang jăt jơng atbồ gah lơh sơnơm dà lơgar lơh kuang jăt jơng atbồ mpồl đơng lam dà lơgar bè broă lơh sơnơm tàm dà lềng, bồt dà lềng. Mpồl đơng lam do geh kơnòl pơlam tus Gơnoar atbồ lơgar, kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar mờ dong kờl kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar đơng lam, tam pà, bơyai lơh jăt ală gùng dà, broă lơh dờng bơh Đảng mờ Gơnoar atbồ lơgar bè broă tơnguh bơtàu broă lơh sơnơm tàm dà lềng, bồt dà lềng, hòi jà, ai mpồl cau lơh broă, phan lơh broă drơng tàm gùt lơgar tàm ală bơta gơl^k geh mhar Bơdìh hơ\ tai, lơh jăt gơnoar sền gàr sền gròi broă bơyai lơh rơndăp broă tơnguh bơtàu lơh sơnơm tàm dà lềng, bồt dà lềng lơgar Việt Nam tus nam 2020.

 Lơh jat ngai dunia kah kơ lôi ală cau chơt tài rềs àr gùng lòt, mpồl ờ do ờ dă gùng lòt càr Quảng Bình bơyai lơh uă broă lơh mblàng yal, bè yồng 150 pano, áp phích tàm ală gùng lòt tàm [òn dờng Đồng Hới mờ jơnau kờ` pơyua “ Màng kis kòn bơnus dê là rlau jơh”, “Kah kơ lôi cau chơt-tài cau gam kis”. Ală hìu bơsram tàm càr Quảng Bình kung bơyai lơh ală dơ\ cribơyai, bơh bơr bè jơnau pơhìn mờ jơnau gơ lời wơl bơh rềs àr gùng lòt lơh gơbàn, lời 1 phút kah kơ lôi mờ sền sră cih jơnau pơyua kah kơ lôi ală cau chơt tài rềs àr gùng lòt tàm dơ\ chào kơ.

 Geh 50 hìu nhă gơwèt hìu rơ[ah tàm ală ntum tiah nhàr dà lơgar kơnhoàl Sông Mã, càr Sơn La drim òr 12/11 neh geh pà kơnrồ sơntìl kờ` geh tai phan tơnguh bơtàu lơh sa, klàs mờ rơ[ah. Do là broă lơh gơwèt tàm broă “Kơnrồ sơntìl dong kờl cau rơ[ah tiah nhàr dà lơgar” geh mpồl lơh sa Viễn thông ling klàng Viettel pơgồp bal mờ mpồl đơng lam ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar, anih duh broă gah tề lam gùng dră bal Việt Nam, mpồl dong kờl sơnơm sơm ba phan bơna Việt Nam mờ anih duh broă 11 càr jăt gah nhàr dà lơgar đah tô mờ tiah đah tô măt tơngai mu\t lơh jăt bal. Broă lơh do kờ` dong kờl ală hìu nhă gơwèt hìu rơ[ah tàm ală ntum tiah nhàr dà lơgar sơlèt mờ kal ke, tơnguh broă lơh sa, rơhời tơn jơh jơgloh, tơmù rơ[ah kơl jăp.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ồng Sergei Ryabkov kuang jat jơng atbồ gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Nga pa pà git, Nga đơs tờm wơl jơnau pơr gon bơh lơgar do dê tus mờ ală dơ\ cribơyai 6 lơgar gam geh bơyai lơh gơ rềng tus broă lơh hạt nhân lơh gơbàn tàm pơndăng bơh lơgar Iran dê. Ồng đơs tờm, Nga kung gam tus bal ală dơ\ cribơyai hạt nhân, bulah tu\ do 4 tàm khà 6 lơgar tus bal cribơyai hạt nhân lơgar Iran gam rồn bơ klơn ală kơrnuat lơh glài pơle\ tàm lơgar Nga. Iran mờ 6 lơgar tàm mpồl 5 lơgar lơh broă sùm tàm mpồl cribơyai sền gàr ngap lơngai anih duh broă dunia mờ lơgar Đức tàm ngai 11/11 neh sơn đờm mut lơh dar cribơyai pa tàm Muscat, Oman, kờ` lơh geh 1 jơnau ringbal tơl làm, lài mờ tơngai dut ndơl 24 `hai do neh geh ală gah ringbal lài hơ\.

Lơgar Triều Tiên ngai òr 12/11, neh yă dơ\ tàp ling pah nam lơgar Hàn Quốc dê, sơnđan do là dơ\ tàp ling rơcang kờ` tam lơh. Jơnau yă bơh lơgar Triều Tiên geh ai tơl^k tu\ Gah sền gàr dà lơgar Hàn Quốc yal lơh jăt dơ\ tàp ling sơndră Hoguk pah nam tàm 2 poh, bơh ngai 10/11 mờ ai 330 rơbô nă ling tus bal. Jơdu\ lơh broă anih duh broă ring bal bơta lơngăp lơngai lơgar Triều Tiên đơs: “Dơ\ tàp ling Hoguk là broă lơh pờ sơnrờp tus mờ tam lơh kờ` di tàm lơgar Triều Tiên. Bol a` geh ờ lời ală broă tàp ling kờ` tam lơh lơi. Ling klàng mờ làng bol lơgar Triều Tiên geh lơh ngan tam dră wơl mờ ală broă lơh geh nùs nhơm bơchồt do”.

 Bòn dờng Donetsk, tiah đah mattơngai lik lơgar Ukraina, tiah mờ ală ling gơnoar atbồ lơgar do mờ mpồl dră wơl geh dơ\ tam lơh ]ui rơ]ai ngan git nđờ nhai, pa pal kong tai mờ ală dơ\ rah phàu cui rơcai ngan. Ngai òr 12/11, 1 ròt ală dơ\ rah phàu gơlik geh tàm ală anih gơnoar atbồ lơgar dê rềp blàng rơndeh par bòn dờng Denetsk, lơh gơbàn 1 ròt ală dơ\ bơr toh dờng. Ală dơ\ rah phàu do gơlik geh tơ nơ\ mờ tu\ ală kuang bàng sền gròi bơh mpồl sền gàr ngap lơngai mờ tam klac châu Âu pa đơs lài, ală dơ\ tam lơh gơguh uă tàm tiah đah mattơngai lik lơgar Ukraina, bulah geh jơnau ringbal ơm tam cuh đah gơnoar atbồ lơgar mờ mpồl dră wơl geh ki\ tàm ngai 5/9 pa do.

Anih yal tơng^t Reuters tơl^k jơnau yal bơh mpồl sền gròi gơnoar kòn bơnus tàm lơgar Syria geh hìu lơh broă tàm lơgar Anih ngai òr 12/11 pà g^t, broă đùh [ồm geh lơgar Mỹ lam bồ kờ` di tàm ală tiah dà lơgar Islam tàm lơgar Syria neh lơh 865 nă cau chơ\t. Jăt khà kờp bơh mpồl lơh broă do, neh geh 746 nă cau tàm mpồl dà lơgar Islam neh gơtìp gơsơ\t. Bu\ lah bè hơ\, khà do di gơlan geh uă rơlao. Bơdìh hơ\ tai, broă đùh [ồm kung lơh sồt să, chơ\t jê tus mờ ală mpồl iơh bơsăk ndai tàm lơgar Syria gơrềng bal tus mờ mpồl iơh bơsăk Alkeda mờ mpồl Al-Nusra.

Bulah dơ\ tam dră mờ kòp Ebola gam geh ală tềl tơng go\ niam tu\ khà cau pa bơ tờp kòp tàm 1 lơgar geh uă kòp là Liberia ngai sơ lơ gơmù mờ ờ uă lơgar kung yal là jơh kòp. Mơya, tàm ờ uă lơgar bơdìh tiah geh kòp, kung gam geh tai cau pa bơ tờp kòp geh sền go\. Ngai òr nao 11/11, gơnoar atbồ lơgar Mali yal cau chơt dơ\ 2 tài kòp Ebola tàm lơgar do. Do kung là bơta đơs lài tus mờ mpồl bơtiàn dunia, pal pơnjat tai lơh ngan mờ dong ală lơgar gơtìp aniai bơh kòp Ebola, kờ` mhar sền gròi kòp bơ tờp do tàm gùt plai ù.