JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Mho òr 13/8, tàm hìu lơh broă gơnoar ala mat dà lơgar, mò Nguyễn Thị Kim Ngân kuang jat jơng atbồ gơnoar ala mat dà lơgar wă ồng Adriano Do Nascimento kuang jat jơng atbồ gơnoar ala mat dà lơgar Timor Leste lam bồ mpồl kuang bàng anih duh broă sơnua boh lam, kơrnuat boh lam, lơh broă dà lơgar, gơnoar atbồ bòn lơgar, sơndră sa kuề sa kùa bơh gơnoar ala mat dà lơgar Timor Leste gam còp mờ lơh broă tàm lơgar he. Gờm chờ ală cồng nha kuơ màng mờ gơnoar atbồ lơgar mờ làng bol lơgar Timor Leste neh lơh geh tàm tơngai lài, mò Nguyễn Thị Kim Ngân đơs tờm, Việt Nam sùm sền dờng màng bơta git gơp lơh bơ yô mờ tam klac mờ ală lơgar tàm kơnhòal, tàm hơ\ geh lơgar Timor Leste, tu\ lơi kung rơcang tam pà mờng chài bơt bơtàu mờ bơtàu tơnguh dà lơgar. Bè bơta git gơp lơh broă bal đah 2 gơnoar ala mat dà lơgar, mò Nguyễn Thị Kim Ngân kơp kờ` chồl pràn git gơp lơh bơ yô mờ tam klac uă gah mờ gơnoar ala mat dà lơgar Timor Leste, pơnjat tai rề ơnàng tam klac tàm gah crơng gơs adat boh lam, tìp mat mpồl kuang bàng dờng màng, cri bơyai mờng chài lơh broă đah ală anih duh broă.

Mho òr 13/8, tàm hìu lơh broă gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar bơdìh, ồng Phạm Bình Minh kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh wă ồng Surakiart Sathiratha kuang atbồ mpồl duh broă bơsong jơnau mờ lơngăp lơngai châu Á. Tàm dơ\ wă, ồng Phạm Bình Minh neh pơn jờng dơ\ tus còp mờ lơh broă bơh ồng Surakiart dê tàm lơgar Việt Nam; đơs niam gơnoar bơsong jơnau mờ lơngăp lơngai châu Á dê bal mờ să tòm ồng Surakiart tàm broă dong kờl ală Gơnoar atbồ lơgar tàm châu Á bơsong bơta lơngăp lơngai ală dơ\ tam phà, pơgồp bal tàm broă chồl pràn geh bơta lơngăp lơngai mờ ring niam tàm tiah do. Ồng Surakiart ring bal mờ ală broă tìp bơsong mờ broă lơh lơngăp lơngai lơgar Việt Nam dê tàm bơta dà lềng đah măt tơngai l^k; mờ tơl^k gơngă là 1 mpồl lơh broă ờ di Gơnoar atbồ lơgar sền gròi krơi is, bơsong jơnau mờ lơngăp lơngai tàm châu Á geh lơh ngan kờ` pơgồp bal mùl màl tàm broă chồl pràn bơsong mờ lơngăp lơngai tàm tơngu me adăt boh lam dunia ală dơ\ tam phà tàm châu Á đơs bal mờ tàm dà lềng đah măt tơngai l^k đơs is.

Bơh ngai 11 tus ngai 18/8, mpồl kuang bàng dờng màng Đảng Cộng sản Việt Nam bơh mò Hà Thị Khiết kuang geh jơng tàm mpồl đơng lam Đảng dà lơgar, kuang atbồ mpồl lam sồr làng bol dà lơgar lam bồ geh dơ\ tus còp 3 lơgar châu Âu là Hungary, Áo mờ Czech. Dơ\ tus còp kờ` chồl pràn tam klac bal đah Đảng Cộng sản Việt Nam mờ ờ uă Đảng tàm ală lơgar. Tàm 2 ngai lơh broă sơn rờp tàm lơgar Hungary, mpồl neh geh dơ\ tìp mat mờ mpồl cau lơgar Việt Nam mờ lơh broă mờ kuang đơng lam bồ ờ uă Đảng tàm lơgar Hungary. Tàm dơ\ tìp mat, mò Hà Thị Khiết bal mờ kuang bàng đơng lam bồ Đảng mpồl bơtiàn lơgar Hungary neh geh uă cribơyai bè bơta bơtàu tơnguh tàm tơl lơgar kung bè jòi broă lơh chồl pràn tam klac bal đah 2 Đảng, drơng bơta kuơ bal bơh làng bol 2 lơgar dê. Bal mờ hơ\, mpồl kung neh geh dơ\ lơh broă mờ anih ala mat lơgar Việt Nam tàm lơgar Hungary, git bè ală bơta mpồl bơtìan cau lơgar Việt Nam tàm bòn ơm kis.

 Drim òr 13/8, tàm Hà Nội, mpồl đơng lam Tây Bắc, mpồl đơng lam Tây Nguyên bal mờ gah lơh sa mờ tơnguh bơtàu bòn lơgar dà lơgar neh bơyai pơrjum bè làng bol ntrờn ơm kis khăt gơboh, ai bòn ơm kis tàm tiah Tây Bắc mờ Tây Nguyên. Đơs tàm dơ\ đơng lam pơrjum, ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rơlao jơh dà lơgar neh đơs tòm, ntrờn ơn kis khăt gơboh neh geh ală tam gơl niam mờ khà cau neh gơmù rơhời tàm ală nam. Geh ờ uă hìu neh ntrờn rê wơl, rơhời geh rài kis  niam. Geh di pơgăp 80% khà cau ntrờn ơm kis khăt gơboh geh gơnoar atbồ tàm tiah tus sền gròi. Bu\ lah bè hơ\, gam kal ke mờ g^t nđờ rơbô hìu ờ hềt geh ai ù lơh hìu ơm  niam tàm tiah geh ai, lơh gơl^k bơta ờ niam bè mus kơl chi brê, lơh ờ niam tus mờ bơta lơngăp lơngai, jơgloh, rơ[ah lơh ờ su\k ơm tus mờ làng bol tàm tiah ơm kis. Tềng đăp mờ bơta do, ală gah, mpồl lơh broă dà lơgar, ală càr pal jòi gơl^k geh bơta tòm lơh gơl^k geh bơta do mờ broă lơh di pal kờ` tơmù kal ke do.

Drim òr 13/8, mpồl lơh broă bơh mpồl lơh sa dà lơgar bơh ồng Đinh Văn Cương kuang jat jơng atbồ mpồl lơh sa dà lơgar lơh kuang lam bồ mpồl neh geh dơ\ lơh broă mờ lơh broă sùm mpồl đơng lam Đảng mờ anih duh broă làng bol càr Dak Lak. Đơs tàm dơ\ lơh broă, ồng Đinh Văn Cương đơs niam ală broă lơh ngan bơh mpồl Đảng mờ gơnoar atbồ càr tàm broă gàr kơ\ mờ hời rơhời tơnguh niam rài kis làng bol dê, bè bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtìan mờ sền gàr dà lơgar, sền gàr ngap lơngai tàm Tây Nguyên, tơngai bơh nam 2001 tus nam 2010 bơh gah gùng dră bal dà lơgar kơnă 9. Bè ală jơnau dan bơh càr dê, mpồl geh tơrgùm mờ sền do là bơnàng jă kuơ màng nàng cribơyai mờ Đảng, gơnoar atbồ lơgar kơ lôi sơnơng, bơ song gùng dà broă lơh gơ in dipal rlau mờ bơta geh ngan tàm tơngai tus.

Ngai òr 13/8, mpồl kuang bàng sền gròi bơh mpồl đơng lam Tây Nguyên neh lơh broă mờ càr Lâm Đồng kờ` sền wơl, sền gròi broă sền gàr, tơnguh bơtàu brê tàm càr do. Tàm ală nam do, broă tơnguh bơtàu brê geh càr Lâm Đồng sền gròi, bơh nam 2009 tus 2013, gùt càr Lâm Đồng neh tam mờ tơnguh wơl brê sar geh 26 rơbô 500 lồ. Đơs tàm dơ\ lơh broă, ồng Phạm S kuang jăt jơng atbồ anih duh broă càr Lâm Đồng đơs la: càr Lâm Đồng gam tìp ală kal ke tàm broă sền gàr brê. Broă kơl, pơn diang phan brê ờ di pal tàm ală kơnhoàl Dà Huoai, Dà Teh, Cát Tiên mờ ală brê rềp mờ càr Bình Thuận gam gơl^k geh bal ke. Bu\ lah ală gah, mpồl lơh broă geh gơnoar tàm càr tơnguh uă broă kơrian, lơh glài, mơya bơta tìs mờ brê kung gam ờ hềt bơsong jơh.

 Drim òr 13/8, mpồl đơng lam tiah đah jum mattơngai mut dà lơgar pơ gồp bal mờ hìu bơsram dờng gùng dră bal dà lơgar Hồ Chí Minh mờ mpồl đơng lam Đảng càr Sóc Trăng bơyai lơh tìp mat mờ 150 nă cau ala mat là cau kơ đơng yàng, cau dong gàr broă, cau jat yàng Phờk tàm càr Sóc Trăng. Dơ\ tìp mat kờ` yal tus ală cau ala mat in bè ală bơta tàm gah jat yàng, cồng nha mut lơh gùng dră broă lơh gah jat yàng bơh Đảng mờ dà lơgar he dê tàm tơngai lài, bơh hơ\ kơp kờ` geh iat ală jơnau đơs bơh ală cau ala mat dê, nàng cribơyai, dan mờ Đảng, dà lơgar, bơh hơ\, đơng lam broă jat yàng ngai sơ lơ geh cồng nha ngan ngồn rlau.

Jăt khà kờp bơh gah sền gàr mpồl bơtiàn càr Gia Lai yal, gùt càr do geh 19 rơbô hìu mờr rơbah mờ mờr 87 rơbô nă cau kờ` geh sră kham sơm kòp ờ sa priă, geh 6% khà kờp làng bol tàm càr do, khà cau mờr rơ[ah tàm càr Gia Lai tus bal blơi sră kham, sơm kòp ờ sa priă neh tơnguh jăt mờ ală nam lài, tài geh sền gròi uă broă lơh niam, geh priă blơi sră kham, sơm kòp ờ sa priă. Bu\ lah bè hơ\, do gam là khà ờ uă ngan jăt mờ cồng nha lùp sền cau mờr rơbah tàm 17 kơnhoàl, bòn drà, bòn dờng tàm càr do bơh gah lơh broă-cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dê.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Mho òr 13/8, pơrjum pah nam dơ\ 40 bơh mpồl duh broă dơ\ 13 bơh anih bơtàu tơnguh pờ tơlik jơnau đơs- sơn io rùp châu Á-Thái Bình Dương neh geh mut lơh tàm càr lơgar Phnôm Pênh lơgar Campuchia. Tàm jơnau đơs mut pơrjum, ồng Sok An kuang jat jơng gơs gơnap gơnoar atbồ hơđăng rlau jơh lơgar Campuchia đơs, ală pơrjum geh bơyai lơh tàm 3 ngai, bơh ngai 13 tus ngai 15/8 geh pơrya kuơ màng ngan tàm broă bơtàu tơnguh nùs nhơm tam klac bal, lơh bơ yô đah ală cau lơh broă pờ tơlik jơnau đơs, sơn io rùp tàm kơn hòal. Ồng Sok An pin dờ` pơrjum geh pơ gồp bơnah tơnguh jơnhua cồng nha lơh bao\ pờ tơlik jơnau đớơs sơn io rùp tàm kơn hòal châu Á-Thái Bình Dương, lơh jat niam ală bơta kuơ song dơpă mờ mhar sơbac bơh broă lơh bau\ dê.

 Pang băo Saechsische Zeitung, lơgar Đức ngai òr 13/8 yal, mò Angela Merkel kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rơlao jơh dà lơgar Đức pa hòi jà geh ală dơ\ cri bơyai mờ ồng Vladimir Putin kuang atbồ lơgar Nga bu\ lah ală jơnau lơh glài bơh phương Tây di tàm lơgar Nga kờ` bơsong ală bơta ờ niam tàm lơgar Ukraine. Đơs mờ cau lơh băo, mò Angela Merkel đơs tòm “Bol a` gam lơh ngan uă kờ` ờ lơh kal ke tus mờ ală dơ\ cri bơyai mờ kuang atbồ lơgar Nga, bu\ lah geh ală jơnau lơh glài”, mờ đơs tai là, kuang bàng đơng lam do sùm chồl pràn ală dơ\ cri bơyai geh nùs nhơm bơ\t bơtàu bal mờ lơgar Nga.

 Gah yal jơnau tơngit RT lơgar Nga dê ngai òr 13/8 pơlam jơnau yal bơh anih duh broă dunia pà git, khà cau chơt tàm tiah đah mattơngai lik lơgar Ukraina neh gơguh tus rlau 2 rbô nă mờ rlau 5 rbô nă cau sồt să. Mò Cecile Pouilly Cau pơlam đơs anih lơh broă gơnoar kòn bơnus anih duh broă dunia dê pà git, pah ngai geh tus 60 nă cau chơt jê tàm dơ\ tàm lơh tàm tiah đah mattơngai lik lơgar Ukraine. Jat mò Cecile Pouilly, khà do geh bal mờ ling lơgar Ukraine, mpồl dră wơl mờ làng bol. Mò kung pà git, do mìng là khà kờp du\ bơh sơn rờp.

 Lơgar Aicập ngai òr 13/8 neh tơnguh sền gàr bơta lơngăp lơngai hờ bơdìh hìu bơsram dờng gah Cảnh sát tềng bơdìh càr lơgar Cairo, lơgar Aicập, do là tiah gơl^k geh cah rơ`ao ồng Hosni Mubarak kuang atbồ lơgar lài do, ồng Mubarak nam 2012 gơtìp lơh glài tus chơ\t tài tìs gơsơ\t aniai ală cau l^k dră tài kờ` lơngăp lơngai tàm dơ\ tam dră bồ nam 2011. Ồng gơtìp yă uă tìs ndai, neh geh tơl^k loh tàm dơ\ cah rơ`a ngai òr. Ồng Mubarak neh dan cah rơ`a wơl geh cồng nha jơnau lơh glài nam 2012, mờ dơ\ cah rơ`a geh bơyai lơh wơl tàm ngai òr tơnơ\ mờ uă dơ\ ơm ing.

 Ồng John Kerry kuang atbồ gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ pa do pà git, lơgar do gam sền broă ntrờn jal mhar làng bol gam gơtìp gơ kòl tài tam lơh tàm ală tiah kơh bơ nơm đah tô lơgar Iraq. Jat ồng John Kerry, lơgar do gam pơ gồp bal mờ broă lơh ngan bơh ală lơgar phương Tây dê kờ` dong lơgar Iraq mờ gam kơ lôi sơ nơng ală bơta sac rơ wah krơi is nàng ntrờn làng bol. Tềng đăp bơta jal mhar tu\ do, Mỹ digơlan geh ală jơnau đơs mhar mờ kuơ màng.

 Lơgar Nigeria neh dờp cau dơ\ 3 gơtìp chơ\t tài gơtìp virus Ebola. Anih yal tơng^t Reuter ngai òr 13/8 yal, cau kòp 36 sơnam, lơh broă 1 anih lơh gơwèt mpồl lơh broă sa ală lơgar đah măt tơngai mu\t châu Phi. Lơgar Nigeria là lơgar dơ\ 4 gơl^k geh kòp tài virus Ebola, tơnơ\ mờ lơgar Guinea, Liberia mờ Siera Leone. Mpồl lơh sơnơm dunia neh yal lài, broă gơl^k geh ni sơna tềng đăp mờ broă gơtòp mhar ngan bơh kòp do dê, do là kòp neh lơh rơlao 1 rơbô nă cau chơ\t tàm đah măt tơngai mut châu Phi.