JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Mho òr 16/7, Tàm gơlăng kuang atbồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar neh jàu kơrnuat pồ tus mờ 22 nă kuang ala mat lơgar Việt Nam tàm lơgar ndai mờ 7 nă lơh kuang atbồ anih ala mat lơgar he tàm lơgar ndai. Do là ală kuang bàng jak ngan, geh uă nam mờng chài lơh broă tàm gah cribơyai mờ lơgar ndai, tàm hơ\ geh uă kuang gam at gơnoar broă dờng ngan tàm ală anih lơh broă mờ lơgar ndai bơh Đảng mờ dà lơgar dê. Jàu kơnòl ală kuang ala mat in, ồng Trương Tấn Sang sồr ală kuang ala mat pal brồ guh mờng chài, bơta pràn jak nàng lam sồr geh bơta dong kờl bơh lơgar ndai, jòi geh bơta tò dong bơh mpồl bơtìan dunia tus mờ broă lơh bơt bơtàu mờ sền gàr dà lơgar.

 Ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar pa geh jơnau sồr ală gah, mpồl lơh broă dà lơgar, ală càr, [òn dờng tơnguh broă đơng lam lơh jăt broă lơh jăt khà dà lơgar bè bơ\t bơtàu [òn lơgar pa. Ồng. Nguyễn Tấn Dũng sồr ală gah, mpồl lơh broă pal lơh jăt niam tus mờ bơta kuơ màng bơh broă lơh khà dà lơgar bơ\t bơtàu bòn lơgar pa, kờ` lơh mùl màl rơlao kơrnoăt dà lơgar 7, kơnă 10 bè lơh sa suơn sre, làng bol lơh sa mờ [òn lơgar. Ồng Nguyễn Tấn Dũng sồr anih duh broă ală càr, [òn dờng pal sền wơl broă bơtơl broă lơh tàm ală càr, bòn dờng tơrgùm niam rơlao ală bơta pràn tàm broă bơ\t bơtàu [òn lơgar pa. Tàm broă lơh jăt, ba` sồr làng bol pal tă priă. Anih duh broă ală càr, [òn dờng tơnguh broă sền gròi, pơlam, bơyai tơn jơh mờ chồl pràn broă pơlòng pơn jờng anih lơh broă niam mờ ală mpồl, ală cau geh pơgồp bal niam tàm broă lơh do. Go\ di tu\ ală broă lơh niam, broă lơh chài kờ` lam sồr lơh uă tàm ală tiah.

Drim òr 16/7, tàm bòn dờng Hồ Chí Minh, anih duh broă kòn cau dà lơgar bơyai lơh pơrjum sền wơl 1 nam mut lơh broă lơh kòn cau mờ 3 nam mut lơh jat kơrnuat sồ 5 bơh gơnoar atbồ lơgar dê bè broă lơh kòn cau. Tơngai bơh nam 2006 tus nam 2014, neh geh 130 broă lơh geh mut lơh tàm tiah làng bol kòn cau, tiah kơh bơ nơm tàm gùt lơgar mờ 150 rbô tơmàn priă geh tă bơh kes priă dà lơgar. Kơnờm geh bơcri, dong kờl tơl làm tàm ală gah, tus tu\ do, phan bơna lơh sa mpồl bơtìan tiah kòn cau, tiah kơh bơ nơm neh tam gơl loh làng ngan, ờ uă tiah geh bơta bơtàu tơnguh jat broă lơh gơlik phan bơna, rài kis phan bơna mờ nùs nhơm bơh làng bol dê tam gơl niam ngan, khà hìu nhă rơbah gơmù bơh 3 tus 4% tàm 1 nam. Mơya, gùt lơgar  tu\ do kung gam 2 rbô 068 ntum uă kal ke mờ rlau 18 rbô bòn uă kal ke, geh khà hìu nhă rơbah mờ cau ndrờm bè cau rơbah rlau 45%. ờ uă làng bol kòn cau kung gam gơbàn jơ gloh, ngan là tàm tơngai puh pah. Tàm tu\ hơ\, ờ uă bơta dong kờl kòn cau in kung gam rơndap rơn dồl, rah rài, broă atbồ ală bơta dong kờl kal ke, kăn mut lơh, bơta dong kờl nàng mut lơh ală broă lơh ờ tơl, khà dong kờl lơyah, tam pà ờ di tu\.

 Drim òr 16/7, Duh broă sùm mpồl đơng lam Đảng càr Dak Lak neh bơyai pơrjum tam jàu broă lơh mpồl dong broă kờ` sền wơl broă lơh tàm ală nhai pa do mờ lơh jăt broă lơh tàm ală nhai pơn jăt tai. Ồng Êban Y Phu kuang jăt jơng atbồ đơng lam Đảng càr Dak Lak neh đơng lam dơ\ pơrjum. Đơs tàm tơn jơh pơrjum, ồng Êban Y Phu neh đơs niam ală broă lơh ngan bơh ală anih lơh broă tàm mpồl dong broă dê kờ` lơh gơs kơnòl geh jàu, pơgồp bal tàm broă tơl niam bơta lơngăp lơngai gùng dră bal mờ ờ do ờ dă mpồl bơtiàn tàm càr. Mờ kơnòl tàm tơngai tus, ồng Êban Y Phu sồr ală mpồl đơng lam đảng, ală anih lơh broă, mpồl lơh broă bal mờ mpồl ling lơh jăt ală broă lơh kờ` niam bơne\ tàm càr, kơrian di tu\ ală broă lơh mpồl dră wơl lơh ờ niam tus bơta lơngăp lơngai gùng dră bal tàm càr. Lơh jăt geh cồng nha ală kơrnoăt bơh dà lơgar mờ mpồl đơng lam Đảng càr dê bè broă tơnguh đơng lam Đảng tus mờ broă tam dră mờ cau tìs, tơl niam sền gàr bơta lơngăp lơngai dà lơgar. Ală anih lơh broă yal yă pal geh broă pơgồp bal nền nòn chồl pràn mhar broă lơh mờ tơnguh niam broă lùp khào, tam dră mờ cau tìs. Tơnguh broă lam sồr, pal bè adăt boh lam mờ tơnguh jơnau g^t wă mờ lơh jăt adăt boh lam tàm làng bol…

Jat gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar càr Dak Nông, geh tus 70% bă ù tam plai màk, mờr 630 lồ tàm ală kơnhòal Dak Glong, Dak Rlấp mờ bòn drà Gia Nghĩa gơtìp chơt halà gơtìp ro tài gơtìp kòp bã trầu halà kòp ồm cồng rơyas. Digơlan hoàc huơr bơh cau tam plai màk dê gơguh tus git nđờ jơt tơmàn priă. Ồng Đỗ Ngọc Duyên kuang atbồ gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar càr Dak Nông pà git, tài khà priă plai màk gơguh jơnhua, bơh bồ nam do, uă cau neh kơl săng ală bă chi tam ndai nàng tam plai màk sơr lèt rlau mờ broă rơndap lơh. Bơta do lơh làng bol pal kong is hoàc huơr bơh broă tam plai màk jat srơh broă lơh.

Gơrềng tus mờ broă dà tơnlung ngui sa tuh lơh ro nha phan tam tàm ntum Tân Cảnh, kơnhoàl Đak Tô, càr Kon Tum, ngai òr 16/7, ồng Võ Thanh Hải gơnoar jăt jơng atbồ gah phan geh is mờ tiah kis càr Kon Tum pà g^t, gơl^k geh bơta do là tài khà pH tàm dà tơlung ờ uă rơlao mờ bè ờs. Cồng nha mblàng ală bơta dà pà go\, ală khà tơl^k bơh tàm broă mblàng, tàm hơ\ uă ngan là kim loại nặng ndrờm tàm khà geh ai. Gah phan geh is mờ tiah kis càr Kon Tum sồr anih lơh dà mờ kloh niam tiah kis càr Kon Tum bơyai bơto sồr làng bol pal lơh dà lài mờ tu\ kờ` ngui sa.

 Mho òr 16/7, Tàm mpồl ling dà lềng tiah 4, anih duh broă làng bol kơnhòal Trường Sa pơ gồp bal mờ mpồl ala mat cau lơh broă càr Khánh Hòa neh bơyai lơh tơlik mat mpồl đơng lam ala mat cau lơh broă kơn hòal Trường Sa, tơngai lơh broă bơh nam 2014 tus nam 2018. tus bal dơ\ bơyai lơh geh ồng Trần Văn Lý kuang jat jơng atbồ mpồl ala mat cau lơh broă lơgar Việt Nam. Mpồl đơng lam mpồl ala mat cau lơh broă kơnhòal Trường Sa geh 5 nă, tàm hơ\, ồng Nguyễn Viết Thuân lơh kuang atbồ. Tu\ do, mpồl ala mat cau lơh broă kơnhòal Trường Sa geh 4 mpồl ala mat cau lơh broă tàm bòn lơgar, tàm hơ\ geh 1 mpồl ala mat cau lơh broă đăng ù gờl mờ 3 mpồl lơh broă tàm ală bồt Trường Sa Lớn, Sinh Tồn mờ Song Tử Tây. Ală mpồl ala mat cau lơh broă kơnhòal Trường Sa geh bơt bơtàu jat bơta ringbal, tam klac, rơcang lài bơ song tơl kal ke, siơ\u siar, sền gròi mờ sền gàr gơnoar cau tàm mpồl, mơkung lơh ngan lơh jơh kơ nòl sền gàr mờ bơt bơtàu kơnhòal bồt Trường Sa.

Drim òr 16/7, mpồl đơng lam sơndră mờ mìu càl dờng dà lơgar bơyai pơrjum cri bơyai ală broă rơcang sơndră mờ mìu càl dờng Rammasun. Tàm pơrjum, ala măt anih lơh broă yal lài bè trồ tiah dà lơgar pà g^t, mìu càl dờng dờng Rammasun tus tàm dà lềng đah măt tơngai l^k geh pràn rơlao, di gơlan lơh gơl^k geh mìu dờng tu\ tus tàm ù gờl tàm ală ngai bơh ngai 19 tus ngai 20/7. anih lơh broă đơng lam sơndră mờ mìu càl dờng dà lơgar neh geh jơnau sồr mhar tus ală càr jăt gah dà lềng bơh càr Quảng Ninh tus càr Phú Yên, ală càr tiah đah tô mờ ală gah lơh broă dà lơgar pal rơcang lơh jăt ală broă sơndră mờ mìu càl dờng. Kờp tus 6 jơ drim òr, mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar jăt gah dà lềng bơh ală càr Quảng Ninh tus càr Bà Rịa- Vũng Tàu neh yal, bơto sồr mờr 71 rơbô nơm ơhò, plung, mờ di pơgăp 300 rơbô nă cau lơh broă in g^t bè broă gơl^k geh mìu càl dờng Rammasun kờ` rơcang sơndră di tu\.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ồng Petro Poroshenko kuang atbồ lơgar Ukraine ngai òr 16/7, hòi jà mpồl tam klac châu Âu lơh broă krà` rlau mờ lơgar Nga, gơ rềng tus tam lơh tàm tiah đah mat tơngai lik lơgar Ukraine. Jơnau yal bơr geh ồng Poroshenko tơlik tàm tu\ ală kuang bàng đơng lam bồ mpồl tam klac châu Âu ngai òr geh dơ\ pơrjum tàm Brucssel lơgar Bỉ, nàng bơyai bè dơ\ tung lơtăng tàm lơgar Ukraine. Ồng Poroshenko đơs là, ală cau geh phàu tàu dră neh mut tàm lơgar Ukraine bơh lơgar Nga mờ cèng uă phàu crong kung bè uă bơta phan bơna ngui tàm gah ling klàng dờng ngan. Ồng Poroshenko hòi jà mpồl tam klac châu Âu ai tơng go\ nùs nhơm kră kơldăng jat broă lơh mùl màl, kờ` dong lơgar Ukraine tàm dơ\ tam lơh sơndră wơl ală cau tam cah is tàm tiah đah mat tơngai lik.

Anih duh broă dunia ngai òr 16/7 pà g^t, tu\ lơi kung neh rơcang lài lùp khào ală jơnau tơng^t bè broă ngui phào crong ling klàng gơtìp ờ ai ngui tàm ală dơ\ tam lơh tàm lơgar Ukraine. Mpồl kờ` mờ broă tam cah is lơgar tàm tiah đah măt tơngai l^k lơgar Ukraine lài mờ hơ\ pà g^t, tu\ lơi kung rơcang lài ai cơng tàng anih duh broă dunia in g^t mờ đơs, ling lơgar Ukraine neh ngui ală phào crong ờ ai ngui, tàm hơ\ geh [ồm mpồl. Nhai lài, 1 nă kuang bàng lơh broă gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar bơdìh lơgar Nga kung neh yă mpồl ling lơgar Ukraine neh ngui ală phào crong ờ ai ngui kờ` cuh làng bol tàm tiah Slaviansk.

 Ồng Ban Ki Moon kuang atbồ anih duh broă dunia ngai òr nao 15/7, đơs lah pràn ngan ală dơ\ sò tơm tàm lơgar Afghanistan tàm nhai chờ Ramadan, gơ sơt aniai mờ lơh sồt să uă làng bol, tàm hơ\ geh kơ nòm dềt. Ồng Ban Ki Moon đơs la, dơ\ sò tơm tàm làng bol tàm tiah đah mattơngai lik Paktika ngai òr nao là broă lơh jà` bơsak ngan. Dơ\ sò tờm khin chơt să gơlik geh tàm 1 tiah drà geh gal cau bơh kơnhòal Urgun di càr Paktika, lơh rlau 89 nă cau chơt, tàm hơ\ geh 8 nă kơ nòm dềt mờ rlau 67 nă cau sồt să, geh sền là khà chơt jê uă ngan rlau jơh tàm lơgar Afghanistan bơh bồ sơnam tus tu\ do.

Tơnơ\ mờ 2 dơ\ ờ geh cồng nha mờ uă dơ\ ơm ing, ngai òr 16/7, Gơnoar ala măt dà lơgar, lơgar Iraq du\t ndơl kung neh pồ ồng Salim al-Juburi lơh kuang atbồ Gơnoar ala măt dà lơgar pa mờ geh uă khà sră pồ bơh ală kuang bàng tàm Gơnoar ala măt dà lơgar. Broă Gơnoar ala măt dà lơgar Iraq pờ 1 nă kuang bàng jơi Sunni lơh kuang atbồ pa pà go\, ală mpồl lơh broă tàm Gơnoar ala măt dà lơgar neh tơmù jơnau ờ ring bal, bơh tu\ hơ\, geh ai tơl bơta niam tàm broă crơng gơs gơnoar atbồ lơgar tam klăc bal.

 Ling lơgar Israel ngai òr 16/7 đơs lài, rlau 100 rbô nă cau Palestin gam kis tàm tiah đah mattơngai lik mờ tiah đah tô dòr bơ nơm Gaza ntrờn dô pleh. Jơnau yal bơh ling lơgar Israel pà git, ling klàng geh mut lơh ală dơ\ dùh bồm pơle\ tàm ală pôs đồng bol sò tơm iơh bơsak tàm dòr bơ nơm Gaza, kờ` sal wơl ală dơ\ cuh phàu rocket tàm ù tiah lơgar do dê. Ling lơgar Israel đơs lài làng bol Palestin tàm dòr bơ nơm Gaza lòt dô pleh lài mờ 8 jiơ drim ngai òr mờ ba` rê wơl tàm hìu tus tu\ geh jơnau yal pa.

 Anih yal tơng^t ABS-CBN lơgar Philippines ngai òr 16/7 yal, mìu càl dờng geh măt sơnđan dunia Rammasun tu\ tus tàm lơgar Philippines neh lơh 13 nă cau chơ\t, 350 rơbô nă cau pal ntrờn mờ hoàc huơr uă bè phan bơna. Tài gơrềng bơh mìu càl dờng, mìu sơr bal mờ càl pràn neh lơh chơ\t ồs đèng mờ lơh gơpừ uă tòm chi tàm uă tiah tàm càr lơgar Manila. Anih lơh broă yal lài bè trồ tiah lơgar Philippines pà g^t, tơnơ\ mờ tu\ tus tàm bòn dờng jăt gah dà lềng đah măt tơngai l^k Legaspi, lơh aniai uă, tu\ do mìu càl dờng Rammasu gam lòt jăt đah măt tơngai mu\t. Mìu càl dờng geh l^k bơdìh lơgar Philippines tơnơ\ mờ tu\ neh lòt gan bồt Luzong mờ tus tàm dà lềng đah măt tơngai l^k tàm ngai do.