JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Pơnjat tai dơ\ pơrjum gùt làm dơ\ 17 tàm bòn dờng Hồ Chí Minh, mho ngai òr 17/9,  anih duh broa\ adat boh lam bơh Gơnoar ala mat dà lơgar neh bơyai lơh tus sền rơndap broa\ lơh adat te\ khà kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar mờ kuang bàng Mpồl duh broa\ ala mat làng bol. Ua\ kuang bàng geh sồr: Adat te\ khà kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar mờ kuang bàng mpồl duh broa\ ala mat làng bol kờ` pal nền nòn rlau tai tus mờ khà, bơta tus mờ cau tơlik mat te\ khà kuang bàng gơnoar ala mat, mpồl duh broa\ ala mat làng bol. Mờ cau tơlik mat is, sồr rơndap cih gơs adat bơsir bơta pal geh kơnòl bal, bè pal geh trơ gùm dùl khà sồ geh ngan ky\ mat bơh cau te\ khà, nàng kơryan ngan bơta geh tơlik mat te\ khà khat gơboh is, ờ nền nòn. Bè mpồl duh broa\ te\ khà dà lơgar, dùl kơrnuat pa geh cih tàm sơnoa boh lam, rơndap adat kờ` geh lơh loh khà bơh kuang at bồ mpồl, ala\ kuang jat  jơng. Bal mờ hơ\, gah cih gơs adat kờ` pal pơnjat tai  geh sền sơnơng, lơh gơs tai ala\ geh cih bè ala\ mpồl  drơng broa\ lơh te\ khà càr mờ kơnhoàl. Rơndap adat kờ` pal geh cih nền nòn rlau tàm broa\ mblàng pơlam, lam sồr te\ khà, gàr niam broa\ kràn cê,  drờm bal.

 Ngai òr 17/8 tàm Hà Nội, ồng Nguyễn Thiện Nhân kuang atbồ anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam wă mpồl cau ala mat cau geh bơngă pin dờ` làng bol kòn cau Mông tàm 2 ntum Hang Kia mờ Pà Cò, kơnhòal Mai Châu, càr Hòa Bình di tu\ mpồl tus còp càr lơgar Hà Nội. Tàm dơ\ wă, ồng Nguyễn Thiện Nhân jờ` rơ ală cau geh bơngă pin dờn làng bol kòn cau Mông tàm 2 ntum Hang Kia mờ Pà Cò tàm broă dong kờl gơnoar atbồ ală kơnă, gah tề lam gùng dră bal bơt bơtàu rài kis ngac ngar jak chài tàm bòn lơgar, kơp kờ` ală cau ala mat cau geh bơngă pin dờn làng bol kòn cau Mông pơnjat tai là ơnà jak lam sồr, bơto bơtê làng bol, cau tờm tàm jơi nòi lơh jat gùng dà broă lơh, bơta dong kờl, adat boh lam bơh Đảng, dà lơgar, jơh nùs tus bal srơh gùt làng bol sền gàr ngap lơngai dà lơgar, lam sồr gùt làng bol bơt bơtàu rài kis ngac ngar jak chài tàm bòn ơm kis, sền gàr ngap lơngai ờ do ờ dă, lơh pas hìu nhă, bòn lơgar in. Ồng Nguyễn Thiện Nhân pà git, pơrjum gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam dơ\ 8 tus do geh cribơyai ală broă lơh dong làng bol kòn cau kơ\ kơljap rài kis, tus bal ròt mpồl duh broă gùng dră bal tàm bòn lơgar, pơ gồp bơnah bơt bơtàu rài kis ngai sơ lơ hờm ram, ngap lơngai.

Di dơ\ tus bal pơrjum AIPA dơ\ 35 tàm càr lơgar Viêng Chăn lơgar Lào, mho ngai òr 17/9, mò Tòng Thị Phóng kuang jat jơng at bồ gơnoar ala mat dà lơgar neh wa\  kuang at bồ kuang bàng gơnoar ala mat ala\ lơgar Lo, Nhờk mờ Campuchia. Tàm bùi wa\, mò Tòng Thị Phóng mờ ồng Cheam Yeap kuang at bồ anih duh broa\ lơh sa, pria\ jền mờ anih pria\  lơgar Campuchia chờ hờp bè ala\ bơtàu tơngguh tàm git gơp bơh 2 lơgar, 2 gơnoar ala mat dà lơgar tàm tơngai lài. 2 gah sùm geh cri bơyai mpồl mờ tam pà bơta mờng tàm broa\ lơh gơs adat boh lam, sền  gròi, kung bè nhap nhar kờ` bal tàm ala\ dơ\ cri bơyai gơnoar ala mat dà lơgar tàm kơnhoàl mờ dunia. Ồng Cheam Yeap đơs tờm, Campuchia kờ` pràn ngan tus ala\ broa\ lơh bơh Gơnoar ala mat dà lơgar Việt Nam tàm dơ\ cri bơyai dơ\ do kung bè bơta lơh ngan bal mờ Việt Nam lơh gơs mpồl bơtìan ASEAN dùl bơta sền, dùl bơhìan niam.

Drim òr 17/9 mpồl lơh broă sồ 2 bơh mpồl đơng lam dà lơgar bè rơcang sơndră sa kuề sa kùa bơh ồng Trương Hòa Bình kuang atbồ anih cah rơ`a jơnhua ngan rlau jơh dà lơgar lơh kuang lam bồ mpồl neh geh dơ\ lơh broă mờ mpồl đơng lam Đảng càr Ninh Bình bè broă mut lơh rơndap broă lòt sền, sền gròi broă lùp sền, lah yă, lùp khàu, cah rơ`a ală broă tìs sa kuề sa kùa dờng, kal ke tàm bòn càr. Tàm dơ\ lơh broă, ồng Trương Hòa Bình neh đơs niam ală broă lơh ngan bơh mpồl đơng lam Đảng càr Ninh Bình dê neh krà` cê, di tu\ chul chồl, lòt sền, đơng lam mut lơh niam broă rơcang sơndră sa kuề sa kùa tàm càr. Ồng đơs:“ Tàm ală nam do, kuang đơng lam bồ càr Ninh Bình neh sền gròi ngan tus broă rơcang sơndră sa kuề sa kùa tàm càr mờ mut lơh jat niam ală kơrnuat bơh Đảng dê, ngan là kơrnuat dà lơgar 4, kơnă 11 bè ờ uă bơta jal mhar bơt bơtàu Đảng tu\ do. Jơnau kờ` bơh dơ\ lòt sền, sền gròi là kờ` sền cồng nha neh lơh geh, sền go\ ală bơta ờ hềt niam, bơta mờng chài ai geh mờ brồ guh ală bơta pràn,ală bơta niam bơh càr Ninh Bình neh lơh geh.”

Ngai òr 17/9, gah chài rgơi mpồl bơtìan mpồl duh broa\ ala mat làng bol càr Dak Lak neh geh bùi lơh broa\ mờ anih duh broa\ làng bol kơnhoàl Lak, càr Dak Lak bè bơta mut lơh jat kơrnuat sồ 47 nam 2011 ngai 20/12/2011 bơh mpồl duh broa\ ala mat làng bol càr Dak Lak bè broa\ lơh tơmù rbah kơljap tơngai bơh 2011-2015. Tơnjơh bùi lơh broa\, ồng Võ Quang Tuyên kuang at bồ gah chài rgơi mpồl bơtìan bơh càr Dak Lak  neh cih dờp bơta lam sồr di pal bơh ala\ kơna\ Đảng mờ gơnoar at bồ bòn lơgar, bơta geh lơh bal bơh ala\ gah, sơnah lơh broa\, mpồl bơtìan tàm kơnhoàl. Bal mờ hơ\, sồr kơnhoàl Lak kờ` sền gròi tus bơta bơto broa\ lơh, pơlam tus làng bol geh ngui bơta jak chài pa tàm broa\ lơh sa mờ jòi geh  broa\ lơh lik klas rbah di pal mờ bòn lơgar geh dong ala\ hìu nha\ rbah tơmù rbah kơljap tàm tơngai tus.

Ngai òr 17/9, mpồl duh broă chài rơ gơi mpồl bơtiàn bơh mpồl duh broă ala mat làng bol càr Dak Nông neh bơyai lơh lòt sền bơta mut lơh broă sền gàr mpồl bơtiàn tus mờ cau lơh broă tàm ờ uă mpồl lơh sa kă bro lơh broă tàm kơn hòal Dak Mil càr Dak Nông. Tơn jơh dơ\ lơh broă, mpồl sền gròi đơs tờm, bơta mpồl lơh sa kă bro pơr lồm adat  boh lam, ờ tă priă sền gàr mpồl bơtiàn tơl làm là lơh aniai tus gơnuar kuơ cau lơh broă dê. Den tàng tàm tơngai tus, ală mpồl lơh sa kă bro, cau tờm ngui cau lơh broă pal lơh jat niam. Bè broă lơh do, ală gah lơh broă geh gơnoar tàm càr pal tơngkah ală mpồl lơh sa kă bro mut lơh broă lơh sền gàr mpồl bơtìan, kờ` sền gàr gơnoar kuơ cau lơh broă in.

Bơh gơbàn aniai bơh mìu càl rbut dờng sồ 3 gam lơh aniai, den tàng tàm ala\ ngai do tàm tiah ring dà dờng Cửu Long gơlik geh mìu jo\ jòng geh bal càl lơh gơbàn ua\ ngan aniai tus làng bol tàm do. Tàm càr Bạc Liêu mìu dờng  neh lơh ua\ ngan kòi nhai mìu rcang tơnhàu tàm ala\ kơnhoàl Vĩnh Lợi, Phước Long, Hoà Bình mờ rlau 1 rbô lồ kòi  kàl hàm mriềt tàm kơnhoàl Phước Long pa sih kung gơbàn aniai ua\ ngan. Ngan la mìu dờng geh bal càl neh lơh tơrlah mờ gơ pồ rkàng 22 nơm hìu bơh làng  bol 2 ntum Phong Thạnh Đông mờ Phong Tân di kơnhoàl Giá Rai, tàm hơ\ geh 9 nơm hìu gơbàn tơr lah lề jơh.

 Tu\ 4 jiơ 57 phút mho òr tàm tiah hìu mai\ pờ tơlik ồs đèng Sông Tranh 2, kơnhòal Bắc Trà My, càr Quảng Nam gơlik geh 1 dơ\ tơrluh ù pràn 3,6 đồ richter, lơh rơng gô tiah kơh bơnơm do. Tàm ală tiah ngai mờ hìu mai\ pờ tơlik ồs đèng Sông Tranh 2 rlau 50 kơi sồ, uă cau kung gơtùi git bơta rơng gô. Dơ\ tơrluh ù neh lơh gơlik geh 1 sap bơr toh dờng mờ lơh rơng gô ù, lơh uă cau tàm tiah do ngòt ngan.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Iran kơp kờ` geh lơh geh dùl ring bal tơl làm bè broa\ lơh hạt nhân lơh tàm pơndang ngan bơh lơgar do mờ mpồl 5 lơgar mờ dùl lài mờ tus tơngai lồi dut tàm nhai 11 tus, mờ bơta ala\ gah pal lơh kràn ngan tus cri bơyai. Do la jơnau đơs bơh ồng Ravanchi dùl kuang bàng dờng màng lơgar Iran tềng đap dar cri bơyai dơ\ 4 bơh Iran mờ mpồl 5 lơgar mờ 1 geh lơh ngai do tàm New York, lơgar Mỹ. Ồng Ravanchi đơs tờm, ring bal hạt nhân lồi dut geh ky\ dilah ala\ lơgar dờng dunia geh Mỹ, Anh, Tây, Lo, Nga ai go\ bơta niam, song dơpa\ mờ geh broa\ lơh di geh tàm ala\ dơ\ cri bơyai mờr tus. Ồng Ravanchi chul chồl ala\ lơgar đah mat tơngai mut plai ù mut lơh ala\ broa\ lơh hala ala\ dơ\ cơnđoà lòt ai go\ gờ` sang sơbì jơh ala\ kơrnuat lơh glài Iran. Bơta do geh pờ gùng tus dùl ring bal hạt nhân lồi dut.

Mpồl ling NATO geh bơngă lơh aniai tàm dơ\ tung lơtăng tàm lơgar UKrainE mờ pơjnat tai lơh Ukraine tam dră mờ Nga. Jơnau đơs do geh ồng Sergei Lavrop kuang atbồ gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Nga tơlik tàm dơ\ hơ jơnau lùp geh lip ngai òr 17/9 tàm păng bau\ El Pais, là păng bau\ dờng bau\ dờng ngan lơgar Tây Ban Nha dê. Ồng Lavrop đơs tờm, NATO neh dong bơt bơtàu bơta pràn ling klàng mờ gơnoar atbồ lơgar Ukraine ngui nàng tam dră wơl làng bol lơgar do. NATO kờ` rơndap broă bơh ală lơgar tàm mpồl do, sơ lơ dong kờl gơnoar atbồ lơgar Ukraine kờ` ngui phàu crong tam lơh nàng bơ song tam lơh tàm tiah đah mattơngai lik lơgar do.

Đơs wơl bè bơta pràn ngan bơh ling klàng lơgar Iraq tu\ do, tướng Martin Dempsey kuang at bồ mpồl dong broa\ dờng màng ling klàng bal bơh Mỹ dê geh đơs,  geh di mơ gùl ling klàng lơgar Iraq ờ tơl bơta pràn nàng geh lơh bal tam lơh mờ ling Mỹ mờ kờ` pal geh bơto pơlam tai mờ geh phan bơna phàu crong. Jat jơnau đơs, mìng geh 26 mpồl ling tàm 50 mpồl ling tàm ling lơgar Iraq gơtùi geh bal mờ ling Mỹ tàm dơ\ tam lơh sơndra\ wơl ling lềng dà lơgar Islam geh pồ is. Ala\ cau ling di ala\ mpồl do geh nùs nhơm jơi bơtìan, geh phan bơna phàu crong niam mờ geh tơl pràn nàng tam lơh.

Tơ nơ\ mờ tu\ gơnoar atbồ lơgar Mỹ yam bơta pràn digơlan ai ling tam lơh đang ù gờl tus lơgar Iraq tàm dơ\ tam lơh tam dră mpồl dà lơgar Islam, ồng Tony Abbott kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlao jơh lơgar Australia ngai òr 17/9 pà git, lơgar do ờ geh jơnau kờp du\ ai ală mpồl ling tam lơh lơgar do dê tus bal tam lơh tàm lơgar Trung Đông. Jat ồng Abbott, ală mpồl ling lơgar Australia geh bơngă dong pơlam ală mpồl ling lơgar Iraq in mờ ờ  mut lơh kơ nòl tam lơh is.

Bơta lơh ngan dong kờl gam geh pơnjat tai geh tus tàm ala\ tiah gơbàn dà lơh aniai tàm Pakistan. Jat anih at bồ bơh trồ tiah lơh aniai Pakistan, mpồl dong klàs neh dong geh rlau 40 rbô na\ cau mờ tam pà mờr 128 tấn phan sa ai tus làng bol tàm tiah gơbàn dà lơh aniai kờp bơh dơ\ dà ko\ dà cò aniai ngan gơbàn tàm lơgar do. Broa\ lơh  dong kờl do tu\ do ua\ ngan  la gùt dar bòn dờng tàm gùl  dà lơgar sơnđan  Multan, anih ơm bơh 2 tơlak  làng bol gam gơbàn dà koh gơl is tài gùng lòt mờ gùng rơndeh ồs gơbàn gơ ngơr tàm dà. Gơnoar at bồ đơs la khi kơp kờ` geh lơh ngan tai dong kờl tus tu\ dà gơbàn gơ soat jơh.