JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Drim òr 17/12, tàm Hà Nội, cơldu\ lơh broă Gơnoar ala mat dà lơgar bơyai lơh pơrjum mut lơh broă lơh sền gròi bơh Gơnoar ala mat dà lơgar, anih duh broă sùm Gơnoar ala mat dà lơgar mờ broă đơng lam broă lơh sền gròi nam 2015. Jat mờ hơ\, 1 tơngume pa tàm broă lơh sền gròi nam tus la Gơnoar ala mat dà lơgar geh sền gròi broă mut lơh jat ală kơrnuat bơh gơnoar ala mat dà lơgar, anih duh broă sùm gơnoar ala mat dà lơgar bè broă lơh sền gròi ờs mờng, broă lơh lùp mờ hơ jơnau lùp bơh bồ tơngai lơh broă tus nam 2015. Tàm dơ\ pơrjum, ala mat mpồl duh broă kòn cau dà lơgar, ală anih duh broă bơh Gơnoar ala mat dà lơgar, ală gah, sơnah lơh broă dà lơgar, anih lơh broă geh gơ rềng neh yal bè tơngai mut lơh, broă rơcang lài nàng mut lơh jat kơrnuat bơh gơnuar ala mat dà lơgar, anih duh broă sùm gơnoar ala mat dà lơgar bè broă lơh sền gròi nam 2015. Bal mờ broă lơh jơh kơ nòl sền gròi sùm, tàm nam 2015, gơnuar ala mat dà lơgar geh sền gròi broă lơh jat ală kơrnuat bơh gơnoar ala mat dà lơgar, anih duh broă sùm gơnoar ala mat dà lơgar bè broă lơh sền gròi ờs mờng, briă lơh lùp  mờ hơ jơnau lùp bơh bồ tơngai lơh broă kơnă 13 tus nam 2015. Do là tơngume dờng mờ pa, mờ khà broă uă, geh bơta tus bal bơh uă anih lơh broă.

Mho òr 17/12, mpồl kơnòm bơsram lơgar Việt Nam tus pơlòng Olimpic khoa học cau gam kơnòm să dunia (IJSO) dơ\ 11 tàm [òn dờng Mendoza, lơgar Argentina neh rê tus Hà Nội. Gah bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar neh bơyai lơh chờ gờm mờ jàu khà pơn jờng ală kơnòm bơsram do in tềng [làng rơndeh par Nội Bài. Dơ\ pơlòng Olimpic khoa học cau gam kơnòm să dunia (IJSO) dơ\ 11 geh bơyai lơh bơh ngai 03 tus 10/12 mờ broă tus bal bơh 234 nă kơnòm bơsram bơh 41 lơgar mờ ù tiah. Mpồl kơnòm bơsram lơgar Việt Nam nam do geh 6 nă oh tus pơlòng mờ geh 5 nă cau geh khà, tàm hơ\ 2 nă oh geh gai lòng biàng, 2 gai lòng trà mờ 1 gai lòng lơngô. Mờ cồng nha do, mpồl kơnòm bơsram lơgar Việt Nam geh tàm mpồl 5 lơgar tus pơlòng jăk chài ngan mờ do là cồng nha dờng màng ngan lơgar Việt Nam dê bơh ală tu\ tus pơlòng do.

Tơngkah 70 nam ngai crơng gơs ling klàng làng bol lơgar Việt Nam, mang òr 17/12, Gah đơng lam bồ mpồl ling [òn dờng Đà Nẵng bơyai lơh mang tìp mat cribơyai đah cau ling khin cha jak chài mờ cau kơ nòm să ală mpồl ling, kơnòm bơsram, cau bơsram dờng [òn dờng dê. Tus bal dơ\ bơyai lơh geh 1 rbô 200 nă cau ala mat là cau mè Việt Nam khin cha jak chài, ală sĩ quan, kuang atbồ dờng bơh gah đơng lam mpồl ling kơn hòal 5, gah đơng lam mpồl ling bòn dờng, mpồl ling, ala mat kuang đơng lam bồ ală gah, mpồl, sơnah lơh broă [òn dờng Đà Nẵng mờ kơnòm bơsram, cau bosram dờng bòn dờng. Tàm mang tìp mat, cau kơnòm să ală mpồl ling, kơnòm bơsram, cau bơsram dờng [òn dờng Đà Nẵng geh iat ală cau ling khin cha jak chài yal wơl ală dơ\ tam lơh cui rơ`ai ngan, ală jơnau kah kir khin cha jak chài, ngoh rơngac tàm 2 dơ\ tam lơh, tơngklàs gùt tiah đah jum, tơr gùm 1 dà lơgar. Di tu\ do, gah đơng lam bồ mpồl ling [òn dờng Đà Nẵng jờng rơ ală cau geh pơn rơ jak tàm srơh “Bơsram mờ lơh jat ơnà jak Bác Hồ”, tàm broă mut lơh dơ\ lam sồr “ Brồ guh bơhìan yau, tă pơ gồp bơta pràn jak, di mờ mat sơnđan cau ling Bác Hồ.

Drim òr 17/12, Gah đơng lam ling klàng càr Ninh Thuận neh pơgồp bal mờ anih pờ tơl^k jơnau đơs mờ sơnđio rùp càr do bơyai lơh dơ\ tìp bal mờ tơngu me “Chờ hờp, kơnòl, pơn yờ să”. Do là 1 tàm ală broă lơh tòm càr do dê kờ` chờ gờm tơnkah 70 nam ngai crơng gơs ling klàng, làng bol Việt Nam. Broă lơh do là dơ\ tìp bal mờ ală kuang bàng lơh broă lài do tàm mpồl ling, ala măt kuang bàng, cau ling geh pơnrơ jăk tu\ do gam lơh broă tàm ală anih lơh broă, mpồl lơh broă tàm mpồl ling càr do dê. Dơ\ tìp kờ` lam sồr, bơto bơtê uă tàm kuang bàng, cau ling mờ làng bol bè rài jăk chài bơh mpồl ling klàng làng bol Việt Nam khin cha jăk chài bơh 70 nam bơ\t bơtàu, tam lơh mờ gơs dờng. Bơh tu\ hơ\, tơnguh jơnau g^t wă, kơnòl mờ pơn yờ să bơh ală gah, mpồl lơh broă, mpồl ling bal mờ làng bol tàm càr dê tus mờ broă bơ\t bơtàu mờ sền gàr dà lơgar.

 Kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar pa geh jơnau đơs bè broă tă priă càn ai Anih priă jền bơtàu tơnguh Việt Nam mờ Anih priă jền dong kờl cau rơbah. Jat mờ hơ\, gah priă jền dà lơgar ai 11 rbô 600 tơmàn bơh kes priă dà lơgar nàng bơ tơl khà lin priă cồng mờ priă atbồ gam ờ tơl tus jơh nam 2013 ai 2 anih priă jền do in. mùl màl, anih priă jền bơtàu tơnguh Việt Nam geh ai 8 rbô 400 tơmàn priă, anih priă jền dong kờl cau rơbah geh ai 3 rbô 200 tơmàn priă. Jat mờ hơ\, Gah priă jền dà lơgar geh jàu đơng lam pơ gồp bal mờ gah rơndap broă mờ bơcri priă dà lơgar, tơn jơh nam priă jền 2014, kờp du\, ringbal khà nàng ai wơl. Tu\ ờ gơtùi ai halà ai ờ tơl, jàu gah rơndap broă mờ bơcri priă dà lơgar đơng lam, pơ gồp bal mờ gah priă jền dà lơgar tơlik rơndap broă ală nam tơ nơ\ nàng ai wơl.

 Pơn jăt tai jơnau yal bè broă dong klàs 12 nă cau gam gơtìp kòl tài tơrlah gùng brong tàm tiah lơh bơtơ\t hìu măy pờ tơl^k ồs đèng Dà Dờng-Dà Chomo, gơwèt [òn Păng Tiêng, ntum Lát, kơnhoàl Lạc Dương, càr Lâm Đồng, mang òr, mpồl dong klàs cau neh khoàng gơs trồm dơ\ 2, ngui kờ` [ồm dà l^k bơdìh. 1 nơm [ong đèng đềt geh tơrbo\ mờ che đèng neh tơmu\t jăt gùng ding lòs pa geh khoàng tus tàm dơlam kờ` ală cau gơtìp kòl in geh bơta àng. Tu\ do, bơta pràn kơl dang să jan 12 nă cau gam niam, ală cau do chờ hờp tài g^t là neh ai ding tus [ồm dà l^k bơdìh. Go\ măt tàm tieh gơtìp rềs àr mờ đơng lam tàm mang òr 17/12, ồng Nguyễn Văn Yên kuang jăt jơng atbồ anih duh broă càr Lâm Đồng pà g^t, tu\ ală măy khoàng bơh [òn dờng Hồ Chí Minh geh cèng tus, mpồl dong klàs cau geh khoàng 1 trồm bơh đang dòr bơnơm. Trồm khoàng do jrô 70 thơ\k, ơnàng rơlao 1 thơ\k. Tu\ khoàng gơs geh tơmu\t ào, mpha kờ` ală cau gơtìp kòl in soh sơndră mờ mrềt, tơnơ\ mờ hơ\ hơ\ sồng kơlôi tus mờ broă tơl^k ală cau gơtìp kòl do l^k bơdìh.

 Drim òr 17/12, Mpồl sền gàr phan geh is mờ tiah ơm kis càr Dak Lak bơyai lơh pơn jờng tờm chi lời wơl kah yau Việt Nam tus mờ 2 tờm long não tàm Biệt Điện Bảo Đại bòn dờng Buôn Ma Thuột. 2 tờm long não geh dờp là tờm chi lời wơl kah yau là 2 tờm chi neh mờr 100 sơnam, geh tam 2 đah gùng mut tàm Biệt Điện Bảo Đại, ơm tàm suơn bơh anih prap ơn phan kuơ kah yau càr Dak Lak. Tơl tờm chi ơnàng 8 thơk, dờng tờm 2 thơk gùk, jơnhua mờr 30 thơk. 2 tờm chi do geh kờp du\ geh tam tàm pơgap ală nam 1920, bal mờ broă crơng gơs hìu lơh broă ala mat lơgar Tây tàm Buôn Ma Thuột. Hìu do tơ nơ\ hơ\ geh tam gơl gơs Biệt Điện ai bơtau Bảo Đại in, mờ geh sền gàr tus tu\ do.

Tơnơ\ mờ 6 nhai lơh jăt broă “Ơruh pơnu lơh broă nùs nhơm is dong kờl cau kòp tàm ală hìu sơnơm” geh mpồl ơruh pơnu [òn dờng Hồ Chí Minh bơyai lơh tus tu\ do neh rơlao 50 rơbô nă cau kòp, cau pròc mhàm cau kòp tus kham mờ sơm kòp tàm ală hìu sơnơm tàm [òn dờng do neh geh dong kờl. Tàm broă lơh “Ơruh pơnu lơh broă nùs nhơm is dong kờl cau kòp tàm ală hìu sơnơm”, ală cau lơh broă nùs nhơm is neh lam sồr ală cau kòp bè kơrnoăt kham, sơm kòp, tàm hơ\ uă ngan là bè broă tus bal blơi sră kham, sơm kòp ờ sa priă; dong kờl cau kòp mờ cau pròc mhàm sơlèt mờ kal ke, niam ờ do ờ dă; bơto sồr bè broă lòt tus hìu sơnơm. Cau lơh broă nùs nhơm is kung geh bơyai lơh ala dơ\ đơs crih tàm ală hìu sơnơm kờ` dong kờl cau kòp mờ ală cau pròc mhàm cau kòp in sền mờ pà vé đì rơndeh ờ sa priă. Broă lơh do geh lơh mùl màl bơh ngai 27/5/2014, tàm 3 hìu sơnơm geh gal ir cau tàm [òn dờng là hìu sơnơm Chợ Rẫy, Ung Bướu mờ hìu sơnơm Truyền máu huyết học.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Mờ 498 sră pồ kờ`, 88 sră pồ dră wơl, gơnoar ala mat dà lơgar châu Âu ngai òr 17/12, neh ringbal 1 kơrnuat dờp tàm kơrnuat dà lơgar Palestin. Gơnoar ala mat dà lơgar châu Âu kờ` jat kơrnuat dà lơgar Palestin mờ broă lơh 2 dà lơgar, mơkung pin dờn broă lơh do geh chul chồl cribơyai ngap lơngai Trung Đông. Gơnoar ala mat dà lơgar châu Âu 1 dơ\ tai đơs tờm bơta kờ` broă lơh 2 dà lơgar, kơnờm tàm gùng nhàr nam 1967 mờ bơta ơm kis bal ngap lơngai đah lơgar Israel mờ cau Palestin, bal mờ bơta sền dờng màng adat boh lam dunia.

Ngai òr 17/12, ồng Nawaz Sharif kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar Pakistan neh tơrgùm kuang bàng bơyai lơh 1 dơ\ pơrjum tàm Gơnoar ala mat dà lơgar kờ` cri bơyai ală broă sơndră mờ cau iơh bơsăk. Ồng Nawaz Sharif neh yal geh ai 3 ngai ies kờ` kah kơlôi ală cau gơtìp gơsơ\t rung. Bal mờ hơ\, ală anih lơh broă lơgar Pakistan tàm gùt dunia geh yồng bồng bi jrùh kờ` kah kơlôi mờ wèt tus gùt lơgar ies ală cau gơtìp aniai in. Bal mờ ngai òr, làng bol lơgar Pakistan geh ai 1 ngai kah kơlôi 141 nă cau gơtìp gơsơ\t tàm hìu bơsram tràm [òn dờng Pashawar. Tơnơ\ mờ dơ\ sò tơm do, làng bol lơgar Pakistan neh chu `àng mờ răc yàng jơh mang, tàm tu\ mè, bèp ală kơnòm bơsram là cau gơtìp gơsơ\t rơcang ies kòn tàm ală dơ\ ies bal tàm [òn dờng Peshawar. Do geh sền là bơta ngòt rơngơ\t ngan bơh lài tus tu\ do tàm lơgar do dê.

Tàm jơnau yal mblàng ngai òr 17/12, Anih priă jền bơtàu tơnguh châu Á kờp du\ lài, khà priă zờu dunia gơmù geh là bơta niam kuơ màng ngan châu Á in, neh gam pal sền go\ gơguh lơh sa lơyaì ngan tàm gùl lồi nam do. Ală cau jak chài gah lơh sa bơh anih priă jền bơtàu tơnguh châu Á dê đơs là, khà priă zờu gơmù digơlan ndrờm mờ ală tam gơl niam tàm nam 2015, tu\ mờ jơh ală rài lơh sa là ală lơgar blơi zờu, tàm hơ\ geh Indonesia mờ Ấn Độ. Bal mờ hơ\, ală lơgar tac zờu digơlan dờp git tu\ tơngai niam nàng bơtàu tơnguh gah lơh zờu tài khà priă blơi lơyah, digơlan lơh khà priă lơgar ndai mùl màl geh tàm pơr lòng rlau.

 Geh g^t nđờ rơhiang nă cau lơgar Haiti ngai òr 17/12 neh l^k tàm gùng tàm càr lơgar Port-au-Prince, kờ` sồr ồng Michel Martelly kuang atbồ lơgar tơn jơh at gơnoar. Dơ\ l^k dră gơs tam lơh tu\ cảnh sát ngui nhơm gas kờ` kơrian cau l^k dră. Tàm ală poh do, lơgar Haiti neh gơl^k geh ală dơ\ dơ\ l^k dră kờ` dră wơl mờ Gơnoar atbồ lơgar sa kuề sa koà, hòi jà kuang atbồ lơgar mờ kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar pal tơn jơh at gơnoar. Ồng Laurent Lamothe kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar lồi poh lài neh pal jun sră dan tơn jơh at gơnoar, mờ kơ\p kờ` geh tơmù nùs nhơm gơjra` làng bol dê. Bu\ lah bè hơ\, mpồl dră wơl đơs, ồng Michel Martelly pal tơn jơh at gơnoar.

 Ồng Daniel Russel kuang dong broă kuang atbồ gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ ală bơta bè tiah đah mattơngai lik châu Á mờ Thái Bình Dương ngai  òr 17/12, đơs tờm tus bơta kuơ màng pal geh ală dơ\ cribơyai 2 lơgar Hàn Quốc mờ Triều Tiên nàng bơ song bơta hạt nhân tàm bồt Triều Tiên. Tàm tu\ hơ\, kuang dong broă kuơ màng bơh gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ bè sền gròi phàu crong kung đơs tus bơta pràn digơlan bơyai lơh ală dơ\ cribơyai 2 lơgar ờ ngan ngồn mờ lơgar Triều Tiên, lài mờ tu\ lơh wơl ală dơ\ cri bơyai hạt nhân 6 lơgar gam gơtìp ơm ing. Jơnau yal bơr bơh ală kuang bàng cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ tơlik tơ nơ\ mờ tu\ lơgar Hàn Quốc đơs tờm jơnau kờ` jòi jat cribơyai bal, nàng bơ song bơta hạt nhân tàm bồt Triều Tiên.