JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Di tơngkah 67 nam ngai cau ling sồt să, cau ling chơt màng (27/7/1947-27/7/2014), ngai òr 23/7, ồng Nguyễn Thiện Nhân kuang atbồ anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam neh tus còp, pà phan ală cau ling kòp tê jê să tàm anih tờm ròng siam, sền gròi cau geh màng mờ dà lơgar càr Bắc Giang. Ồng Nguyễn Thiện Nhân neh pà anih tờm ròng siam, sền gròi cau geh màng mờ dà lơgar càr Bắc Giang in phan mờ 10 tơlak priă, pà 24 nă cau ling sồt să gam geh sền gròi, ròng siăm tàm anih tờm do, tơl nă cau 2 tơlak priă. Ồng kung lùp còp, iat, cih dờp ală jơnau đơs, bơta kơp kờ`, jơnau dăn bơh ală cau ling kòp tê jê să gơ rềng tus broă dong kờl, tơnguh niam rài kis să tờm ală cau ling kòp tê jê să mờ hìu nhă khi dê.

 Mho òr 23/7, tàm hìu lơh broă Gơnoar ala măt dà lơgar, mò Nguyễn Thị Kim Ngân kuang jăt jơng atbồ Gơnoar ala măt dà lơgar neh wă mò Victoria Kwakwa gơnoar atbồ anih priă jền dunia tàm lơgar Việt Nam. Tàm dơ\ wă, mò Nguyễn Thị Kim Ngân neh ưn ngài mò Victoria Kwakwa tàm tơngai pa do neh `ăp `har tàm broă lam sồr kờ` lơgar Việt Nam geh sùm khà priă càn mờ priă cồng ờ uă bơh mpồl tam klăc tơnguh bơtàu dunia gơwèt anih priă jền dunia, tàm hơ\ uă ngan là priă bơcri, tơnguh bơtàu broă lơh, tơn jơh jơgloh tơmù rơbah. Đơs niam broă lơh bal kuơ màng bơh lơgar Việt Nam mờ anih priă jền dunia tơngai bơh nam 2012 tus 2016 mờ broă anih priă jền dunia neh ai lơgar Việt Nam càn 4 tơmàn 200 tơlăk đôlar Mỹ priă càn mờ priă cồng ờ uă, mò Nguyễn Thị Kim Ngân pin la, broă lơh bal niam bơne\ bơh lơgar Việt Nam mờ anih priă jền dunia geh tơnguh bơtàu sơlơ ngai sơlơ mùl màl mờ geh cồng nha.

 Kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar pa geh ală kơrnuat dong kờl sơntìl đềs mờ phe bơh bơnah  rơcang gàr lài dà lơgar ai ờ uă càr in. Kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar đơng lam gah kă bro mờ lơh sa mờ mai\ mok dà lơgar tă ờ sa priă 13 rbô 600 ki\ gar sơntìl đềs bơh bơnah rơcang gàr dà lơgar ai 7 càr in lơh sa kàl 2014 – 2015. bal mờ hơ\, kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlau jơh dà lơgar kung jàu gah priă jền dà lơgar tă ờ sa priă 401 tấn 770 ki\ phe bơh bơnah rơcang gàr lài dà lơgar ai càr Gia Lai in nàng dong kờl làng bol tàm kàl puh pah nam 2014. Anih duh broă làng bol ală càr geh kơnòl dờp, tam pà mờ ngui khà sơntìl đềs, khà phe jat jơnau sồr, dong kờl di tu\, di cau.

 Bơh ngai 28 tus 31/7, tàm [òn dờng Hồ Chí Minh geh bơyai broă tìp bal kơnòm dềt 3 lơgar: Việt Nam, Lào, Campuchia dơ\ 3 geh tơngu me “Guàng tê bơyô”. Tàm khà 221 nă kơnòm dềt tus bal broă lơh do geh 110 nă tus bơh lơgar Lào mờ lơgar Campuchia. Bơta tòm bơh broă tìp bal do là tìp bal đơs crih tamya kơnòm dềt 3 lơgar Việt Nam- Lào-Campuchia mờ ală dơ\ đơs crih geh ală kơnòm dềt lơh. Bi Phạm Hồng Sơn kuang jăt jơng atbồ mpồl ơruh pơnu bòn dờng Hồ Chí Ming, mờ là kuang atbồ mpồl bơyai lơh pà g^t: “Broă tìp bal kơnòm dềt lơgar Việt Nam-Lào-Campuchia là 1 broă kờ` ală kơnòm dềt in nhơl mờ kờ` g^t bè bơhiàn chài rơgơi ală lơgar dê. Kuơ màng rơlao là tơnguh nùs nhơm tam klăc bơh 3 lơgar. Bơyai ai ală kơnòm dềt in là kờ` pơgồp bal kuơ màng tàm broă bơto bơtê, kờ` ală kơnòm dềt in g^t sền gàr nùs nhơm tam klăc”.

Mut lơh broă lơh tìp mat cau te\ khà tus mờ kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar bơdìh càr, ngai òr 23/7, tàm ntum Ea Yông, kơnhòal Krông Pach mờ ntum Ea Kpam, kơnhòal }ư\ Gar, mpồl kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar càr Nghệ An neh geh dơ\ tìp mat mờ cau te\ khà là làng bol càr Nghệ An gam kis mờ lơh broă tàm Dak Lak. Tàm ală dơ\ tìp mat, cau te\ khà neh geh iat jơnau yal lơyah bè cồng nha pơrjum dơ\ 7, gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 13, broă lơh bơh mpồl kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar càr Nghệ An mờ bơt bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtìan càr Nghệ An dê tàm ală nam pa do. Uă ngan cau te\ khà ndrờm neh lik lòt bơh bòn lơgar tờm pơgap mờ do git nđờ jơt nam jat broă lơh bơt bơtàu lơh sa pa bơh Đảng mờ dà lơgar dê, làng bol kờ` ngan broă lơh do mờ sền Dak Lak là bòn tờm dơ\ 2 he dê, ndrờm gam lơh ngan lơh sa hìu nhă, pơ gồp bơnah bơt bơtàu bòn lơgar ngai sơ lơ bơtàu tơnguh. Tàm ală dơ\ tìp mat, cau te\ khà kung dan mờ gơnoar atbồ, ală gah, mpồl lơh broă 2 càr, pal pơ gồp bal pràn rlau tai tàm broă bơ song bơta dong kờl tus mờ ală hìu nhă cau ling chơt màng, pleh broă lòt rê uă, lơh gơbàn kal ke làng bol in, kơp kờ` Nghệ An pơnjat tai geh ală broă lơh dong kờl làng bol in tàm broă tơn jơh jơ gloh tơmù rơbah, ngan là làng bol kòn cau tàm ală kơnhòal tiah kơh bơ nơm.

Mang òr 23/7, tàm tiah nhơl chờ Liêng Nung, ntum Dak Nia, bòn drà Gia Nghĩa, anih duh broă càr Dak Nông neh bơyai mu\t poh chài rơgơi- nhơl chờ mờ tơngu me “Jòi kờ` g^t tiah kơh bơnơm M’nông”. Do là broă dờp bal nam nhơl chờ dà lơgar 2014 Tây Nguyên-Dà Làc, geh gal làng bol kis tàm do mờ cau năc tus bal. Tơnơ\ mờ tu\ mu\t lơh, geh mờr 200 nă cau chài neh dròng cing, đơs pơn đ^k kòn cau M’nông dê. Tàm săp ntas cing nggồr, cau nă gam geh sền ală cau chài lơh wơl ală bơta chài rơgơi ờs mờng tàm broă nhơl chờ do bè lơh yàng tòm gơnơng, duh yàng, jàu kòng chờ gờm pràn kơl dang să jan. Là 1 nă cau năc dơ\ sơnrờp tus mờ nhơl chờ làng bol kòn cau M’nông dê, mò Luân Thị Kiều tus bơh càr Quảng Ninh đơs:“A` là cau năc bơh ngài tus, mờ là dơ\ sơnrờp a` geh tus sền nhơl chờ ờs mờng kòn cau Tây Nguyên dê, a` go\ gơlơh chờ hờp ngan mờ niam ngan. A` kơ\p kờ` là ală bơta nhơl chờ bè do geh lơh sùm kờ` tơl^k ală bơhiàn chài rơgơi kòn cau Tây Nguyên dê mờ cèng bal tus mờ broă tam klăc bal ală jơi bơtiàn kòn cau”.

Mho òr 23/7, gah lơh sơ nơm dà lơgar bơyai lơh pơrjum bau\ kờ` yal ală jơnau tơngit gơ rềng tus rơndap cih adat rơcang sơndră bơta aniai bơh bơta `ô ơlak, bièr, khà priă broă drơng ala gah ơh sơ nơm mờ gàr niam dà ngui, kloh niam tiah ơm kis. Rơndap cih adat rơcang sơndră bơta aniai bơh bơta `ô ơlak bièr tơlik 3 rơndap broă nàng ai jơnau đơs bơh làng bol mờ ală kơnă, ală gah broă lơh. Kuơ màng là ờ ai tac ơlak bièr tàm tu\ tơngai bơh 10 jiơ mang tus 6 jiơ drim tàm ờ uă anih jat mat neh cih. Mơya, rơndap broă do lơh làng bol ờ pin dờn cồng nha mut ngui ngan ngồn, tài dilah ờ geh ală kơrnuat lơh glài mùl màl bè broă lòt sền, sền gròi, den kal ke ngan gơtùi mut ngui tàm rài kis.

 Tơnơ\ mờ 5 nam lơh jăt dơ\ lam sồr “Cau lơgar Việt Nam ngui phan Việt Nam’, gah kă bro càr Vĩnh Phúc neh pơgồp bal mờ ală anih lơh sa kă bro bơyai 20 dơ\ ràng tơl^k phan kă bro Việt Nam dê, 70 broă ai phan Việt Nam tus tàm ală bòn mờ tăc ntrờn tàm ală kơnhoàl, bòn dờng tàm càr. Dơ\ lam sồr “Cau Việt Nam ngui phan Việt Nam” kung neh geh rơlao 1 rơbô 600 anih lơh sa kă bro tàm càr do tus bal, mờ khà geh mờr 100 tơmàn priă mờ rơlao 725 rơbô nă cau tus sền mờ blơi phan. Do là dơ\ kờ` cau ngui sa in g^t rơlao tai bè khà niam, khà măt phan kă bro Việt Nam dê geh ală anih lơh sa kă bro tàm lơgar lơh gơs.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ồng Joko Widodo kuang atbồ lơgar pa geh pồ lơgar Indonesia dê ngai òr 23/7, pà git geh mhar rơcang crơng gơs gơnoar atbồ lơgar pa. jat ồng Widodo, broă sac rơ wah ală cau tơlik mat te\ khà mut tàm gơnoar atbồ lơgar geh bơta pràn jak bơh gơnoar atbồ lơgar pa dê digơlan geh mut lơh tàm 2 nhai gùl tus do. Tu\ do, ồng gam cribơyai mờ ală gah, mpồl Đảng ndai kờ` crơng gơs gơnoar atbồ lơgar tam klac bal. Rlau 3 Đảng pà git, rơcang tus bal tàm gơnoar atbồ lơgar bơh ồng Widodo dê.

Ngai òr 23/7, ồng Ali Akbar Velayati kuang dong broă dờng màng ồng Ali Khamenei kuang đơng lam nùs nhơm dờng màng lơgar Iran neh yal wơl jơnau hòi jà lơgar Aicập pờ mpồng nhàr dà lơgar Rafah kờ` buơn tàm broă jun phan sa, sơnơm sơm ba làng bol kis tàm dòr Gaza in. Ồng Velayati đơs tòm, lơgar Aicập là lơgar geh gơnoar kuơ màng tàm tiah do, broă lơgar do pờ wơl mpồng nhàr dà lơgar Rafah geh gùng dong kờl bơh ală tiah tàm dunia tus mờ làng bol cau Palestin gam pal gơtìp glar bòl tàm dòr Gaza.

Ngai òr 23/7, anih duh broă sền gàr ngap lơngai dà lơgar pơrjum yal mut ngui sơnua boh lam ing nam 2014 bơh lơgar Thái Lan dê mờ uă tơngume kuơ màng. Anih duh broă sền gàr ngap lơngai dà lơgar là mpồl geh gơnoar dờng ngan rlau jơh geh ling lơgar Thái Lan crơng gơs tơ nơ\ mờ tu\ lơh gơlừ nàng đơng lam dà lơgar, bơh Tướng Prayuth lơh kuang atbồ. Sơnua boh lam cih crơng gơs mpồl crơng gơs adat boh lam dà lơgar geh 220 nă kuang bàng geh gơnoar đùh sră ring bal 1 gơnoar atbồ lơgar ing geh 36 nă kuang bàng mờ cau atbồ là kuang gơs gơnăp gơnoar at bồ hơđang rlao jơh dà lơgar ing.

 Ồng Arseny Yatseniuk kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rơlao jơh lơgar Ukraine neh yal, geh ngui ală broă lơh glài tus mờ ală cau ha là ală anih lơh sa kă bro lơgar Nga geh broă dong kờl tơn ha là ờ tus tơn mờ cau iơh bơsăk tam dră mờ ling lơgar Ukraine tàm tiah đah măt tơngai l^k lơgar do. Lài mờ hơ\, lơgar Mỹ mờ mpồl tam klăc châu Âu neh uă dơ\ ngui ală broă lơh glài tus mờ ală cau bal mờ anih lơh sa kă bro lơgar Nga gơrềng tus mờ bơta ờ niam tàm lơgar Ukraine. Lơgar Ukraine mờ phương Tây uă dơ\ yă lơgar Nga gam dong kờl mpồl dră wơl tàm tiah diah măt tơngai l^k lơgar Ukraine, mơya lơgar Nga ờ dờp ală jơnau yă do mờ đơs, lơgar Nga ờ gơrềng tus tàm bơta ờ niam lơgar Ukraine dê.

 Gah lơh sơ nơm lơgar Ấn Độ pa pà git, 1 dơ\ gơbàn kòp as sồt tơngoh neh geh 340 nă cau gơbàn kòp, tàm hơ\ geh 67 nă cau chơt tàm 2 poh do tàm càr đah mattơngai mut Bengal. Tàm khà 67 nă cau chơt geh 8 nă là kơnòm dềt hơ đơm 15 sơnam. Tu\ do gah lơh sơ nơm lơgar Ấn Độ gam crơng gơs ală cơldu\ kham sơm kòp lơh broă tàm tiah gơbàn uă kòp mờ mut lơh broă lơh kơryan sơma] deh kòn.

Ngai òr 23/7, ồng Tony Abbott kuang gơs gơnă gơnoar atbồ hơđang rơlao jơh lơgar Australia neh hòi jà 1 dơ\ jòi tơl tàm tiah rơndeh par gơtìp dùh tàm đah măt tơngai l^k lơgar Ukraine, do là tiah geh ală cau geh phào dră wơl sền gròi. Bu\ lah bè hơ\, ồng kung đơs tus mờ ală kal ke tàm broă jòi ală bồc cau gơtìp rềs àr. Jơh 298 nă cau năc bal mờ cau tàm mpồl măy rơndeh par MH17, tàm hơ\ geh 28 nă cau lơgar Australia gơtìp chơ\t tàm dơ\ rềs àr gơl^k geh poh lài tàm tiah đah măt tơngai l^k lơgar Ukraine, rềp mờ nhàr dà lơgar lơgar Nga.