JƠNAU TƠNGIT TÀM LƠGAR.

Pơrjum dơ\ 7, Gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 13 pa tơn jơh tàm ngai òr nau 24/6. Tơ nơ\ dơ\ tơn jơh, gơnoar ala mat dà lơgar neh tơlik jơnau yal dră wơl broă lơh tìs bơh lơgar Lo dê ơn dra khoàng tàm tiah dà lềng lơgar Việt Nam dê là lơh tìs kơn jơ\ ngan gơnoar tờm, gơnoar bơ song tìs di mờ lơh jat adat boh lam lơgar Việt Nam, lơh tìs adat boh lam dunia. Gơnoar ala mat dà lơgar krà` cê dră wơl, sồr Lo tă dra khoàng, mơkung ràng tơlik bơta ưn ngài ală mpồl lơh broă dunia neh dong kờl lơgar Việt Nam tàm bơta do. Cau te\ khà gùt lơgar neh ring bal uă mờ jơnau yal bơh gơnoar ala mat dà lơgar dê là di mờ bơta kơp kờn bơh Đảng, nùs nhơm làng bol dê. Ồng Nguyễn Thanh Luận ơm tàm sơnah bòn Đòan Kết, bòn dờng Lai Châu đơs là, Đảng, dà lơgar pal krà` cê dră wơl broă lơh tìs bơh lơgar Lo dê. Ồng đơs:“ Pơrjum dơ\ 7 gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 13 pa do neh tơlik ai nùs nhơm kră kơldăng, di mờ kơrnuat boh lam bè dà lềng nam 1982. a` ringbal bè broă lơh bơh Đảng mờ dà lơgar he dê bơ song bơta gơlik geh mờ broă lơh cribơyai, ngap lơngai. Hơ\ là tài bơta kuơ bal bơh 90 tơlak nă cau lơgar he dê, đah làng bol lơgar he mờ làng bol lơgar Lo. Jat a` pal krà` cê dră wơl, sồr Lo pal tă dra khoàng lik bơh tiah dà lềng lơgar Việt Nam dê.”

Pơrjum dơ\ 7, Gơnoar ala măt dà lơgar kơnă 13 kung geh dờp broă sền gròi uă ngan bơh cau te\ khà bòn dờng Hồ Chí Minh dê. Kuơ màng ngan là tàm pơrjum do, geh uă broă kuơ màng dà lơgar dê neh geh ai tơl^k kờ` cri bơyai, tàm hơ\ uă ngan là jơnau yal bơh Gơnoar ala măt dà lơgar dê bè dà lềng đah măt tơngai l^k. Tiến sỹ Trần Phú Vinh cau pơgru bơto adăt boh lam dunia, hìu bơsram dờng  Luật đơs:“Tàm ngai pơrjum sơnrờp ngan, Gơnoar ala măt dà lơgar neh ai bơta tàm dà lềng đah măt tơngai l^k cri bơyai mờ tơl^k jơnau yal, bè hơ\, broă tàm dà lềng đah măt tơngai l^k neh geh ai lài ngan. A` pin là Gơnoar ala măt dà lơgar neh pơrjum mờ neh geh broă lơh bè dà lềng đah măt tơngai l^k, broă neh tơl^k nùs nhơm lơh ngan kung bè jơnau kơ\p kờ` gùt làng bol dê là dră wơl broă lơgar Lo lơh dra khoàng jờu HD-981 tàm tiah dà lềng geh gơnoar lơh sa lơgar Việt Nam dê. Kung ờ duh pal tơl^k 1 kơrnoăt tai bè broă do. Tài tàm jơnau yal do neh tơl^k nùs nhơm bơh Gơnoar ala măt dà lơgar dê tàm broă gơrềng bal tus mờ gơnoar dà lềng, bồt dà lềng lơgar Việt Nam dê. A` ring bal mờ jơnau yal do bơh Gơnoar ala măt dà lơgar dê bè dà lềng đah măt tơngai l^k”.

 Mho òr 25/6, tàm bòn dờng Hồ Chí Minh, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar neh wă ồng Haysashi Yoshimasa kuang atbồ gah lơh broă sa suơn sre brê bơ nơm phan tàm dà lơgar Nhờk gam còp mờ lơh broă tàm lơgar Việt Nam. Tàm dơ\ wă, ồng Trương Tấn Sang đơs niam dơ\ tus còp lơgar Việt Nam bơh ồng Yoshimasa dê, mơkung đơs tờm, bơta pràn tam klac bơh 2 lơgar gam uă ngan, ngan là tàm gah lơh sa suơn sre, ồng Trương Tấn Sang sồr ồng Yoshimasa mờ bơngă pin dờn he dê pơnjat tai dong kờl lơgar Việt Nam bơh broă lam sồr ală rơndap FDI lơgar Nhờk dê bơcri tàm lơgar Việt Nam, dong lơgar Việt Nam bơtàu tơnguh công nghệ lơh gơlik, broă drơng ala lơh sa suơn sre, mut ngui mai\ mok tàm broă lơh, cèng wơl bơta kuơ làng bol 2 lơgar in.

Mho òr 25/6, tàm hìu lơh broă Đảng dà lơgar, ồng Hoàng Bình Quân kuang atbồ gah lơh broă mờ lơgar bơdìh  dà lơgar neh wă mpồl kuang bàng tàm gah lơh broă bal mờ lơgar bơdìh Đảng làng bol ka] màng lơgar Lào geh ồng Sumthon Saynha Chac kuang jăt jơng atbồ gah lơh broă mờ lơgar bơdìh-mờ là kuang jăt jơng atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar bơdìh lơgar Lào lam bồ gam còp mờ lơh broă tàm lơgar Việt Nam. Tàm dơ\ wă, ồng Sunthon Saynha Chac đơs, lơgar Lào geh lơh jơh pràn bal mờ lơgar Việt Nam sền gàr mờ bơ\t bơtàu sùm broă g^t gơ\p, lơh bơyô ờs mờng, tam klăc bal mờ lơh broă bal tơl mờ ală bơta bơh 2 Đảng, 2 dà lơgar mờ làng bol 2 lơgar tơnguh bơtàu pa. Bè broă tàm dà lềng đah măt tơngai l^k, ồng đơs là, broă tơnguh bơta lơngăp lơngai, ring niam mờ lơh broă bal tàm dà lềng đah măt tơngai l^k là kuơ màng ngan; tàm hơ\ lơgar Lào gam sền gròi nền nòn ngan, ờ su\k ơm ngan bè ală broă gơl^k pa do tàm dà lềng đah măt tơngai l^k mờ geh pơgồp bal nền nòn mờ lơgar Việt Nam tàm ală dơ\ pơrjum uă lơgar tàm tiah do mờ dunia, kơ\p kờ` lơgar Việt Nam mờ lơgar Lo tơmù nùs nhơm, chồl pràn broă cri bơyai, bơsong jơnau ờ ring bal mờ broă lơngăp lơngai tàm tơngu me g^t bal mờ adăt boh lam dunia, tàm hơ\ uă ngan là kơrnoăt hơ bal anih duh broă dunia bè adăt dà lềng nam 1982.

 Mho òr 25/6, tàm Hà Nội, gah rơndap broă mờ bơcri priă dà lơgar yal rơndap ù tiah bal bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtìan tiah lơh sa kuơ màng đah tô dà lơgar tus nam 2020. jat broă rơndap lơh, ù tiah bơtàu tơnguh tiah lơh sa kuơ màng đah tô dà lơgar geh 2 tiah, là tiah càr lơgar Hà Nội mờ tiah kềng gah dà lềng. Tàm hơ\ tiah càr lơgar Hà Nội geh càr lơgar Hà Nội mờ ală càr Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hưng Yên mờ Hải Dương. Tiah kềng gah dà lềng geh bòn dờng Hải Phòng mờ càr Quảng Ninh, tàm hơ\ geh bal mờ tiah kềng gah dà lềng mờ bồt bơ làu. Tàm do geh tơr gùm bơtàu tơnguh, tơnguh jơnhua pràn jak mờ gơnoar bơh ală gah lơh sa mờ mai\ mok geh bơta pràn mờ bơta pràn tàm pơr lòng, geh bơta kuơ tàm dà lơgar uă, geh bơta pràn tus bal uă tàm ròt bơta kuơ gùt plai ù bè điện tử, công nghệ thông tin, viễn thông, cơ khí lơh mai\ mok, lơh ơ hò mờ phan bơna ngui tàm gùng dà lềng, sơ nơm tơmba,  công nghệ lơh gơlik phan sa mờ gah tà`, mai\, kho\, zep

 Gah sền gàr mpồl bơtiàn càr Dak Lak pa bơyai lơh tìp măt anih lơh sa kă bro tus bal sền gàr mpồl bơtiàn, sền gàr gah kham sơm kòp tàm càr do kờ` iăt jơnau đơs mờ hơ ală jơnau lùp bơh anih lơh sa kă bro gơrềng tus mờ gah sền gàr. Tu\ do, broă pờ ơnàng cau tus bal pa tàm càr Dak Lak geh 60% khà cau lơh broă tàm mpồl tus bal sền gàr mpồl bơtiàn pal geh mờ geh 10% khà cau lơh broă, cau tus bal sền gàr gah kham, sơm kòp. Broă anih lơh sa kă bro dồs mờ ờ tă priă sền gàr mpồl bơtiàn, sền gàr broă kham, sơm kòp gam uă. Tàm dơ\ tìp măt, ală anih lơh sa kă bro kung neh dan broă gơrềng tus mờ dồs sền gàr mpồl bơtiàn, sền gàr broă kham, sơm kòp, bơsong broă deh dùh, cau dờng sơnam ơm ờ lơh broă tàm càr do.

 Tus mờ Trường Sa là tơngume ràng tơlik chài rơ gơi sềr rùp bơh 30 nă cau chài sềr rùp bơh dơ\ lòt ngan ngồn Trường Sa rê wơl, pa geh mut lơh mho mang òr 25/6 tàm Hà Nội. Dơ\ bơyai lơh ràng tơlik 62 păng rùp sềr, geh sềr bơh ală dơ\ lòt ngan ngồn Trường Sa bơh ală cau chài sềr rùp lơgar Việt Nam dê. mờ ală dơ\ lòt tàm ơ hò sơrlèt gan dà lềng tus mờ ling klàng mờ làng bol ală bồt di bồt dờng Hoàng Sa, ală cau chài sềr rùp neh sềr uă păng rùp cèng nhơm tă bơh rài kis, tam lơh tiah bồt ngài. Ală păng rùp sềr geh sac rơ wah, ràng tơlik bulah geh bơta rơndap săp sèng krơi is, mơya ai go\ nùs nhơm sền ngềr, kờ` gơ boh bơh ală cau chài sềr rùp dê tus mờ ală cau ling mờ làng bol tiah bồt dà lềng dà lơgar dê. Dơ\ ràng tơlik do pờ mpồng tus jơh ngai 4 nhai 7 tus do tàm hìu sồ 16 gùng Ngô Quyền, bòn dờng Hà Nội, tơ nơ\ hơ\ geh ràng tơlik tàm ală càr, bòn dờng ndai tàm gùt lơgar.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Tàm tu\ tơngai bơta tàm dà lềng đah mattơngai lik gam kal ke ngan tài broă lơgar Lo ơn tìs dra khoàng Hải Dương 981 tàm tiah dà lềng lơgar Việt Nam dê, pa do, Lo geh tai 1 broă lơh pa tàm broă lơh kờ` at gơnoar sơ gràm is dà lềng đah mattơngai lik bơh broă ngan ngồn tơlik sră sềr ù tiah jat sa\ jòng, glòm jơh dà lềng đah mattơngai lik. Bơh jo\, Lo uă ngan tơlik ală sră sềr ù tiah jat bơta jòng, tiah đah jum sră sềr ù tiah dê mìng ai tơng go\ tus jơh bồt Hải Nam, mơkung bơ tơl 1 rùp lơm pòng tềng đơm đah ma, kờ` ai tơng go\ broă lơh gùng 9 gơl, gam geh hòi là gùng mpiat kơn rồ. Mơya tàm sră sềr rùp ù tiah sa\ jòng pa tơlik, Lo neh tơmut jơh tiah dà lềng đah mattơngai lik tàm tơngume tờm bơh sră sềr dê, tàm hơ\ geh bal 2 bồt dờng Hoàng Sa mờ Trường Sa lơgar Việt Nam dê.

Mò Anjela Merkel kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar Đức ngai òr 25/6 pà g^t, ală broă lơh glài pa tus mờ lơgar Nga di gơlan geh ai wơl tàm pơrjum di lah lơgar Nga ờ chồl pràn broă dong kờl ring niam ală bơta tàm lơgar Ukraine. Mò Merkel kung pà g^t, broă ồng Vladimir Putin kuang atbồ lơgar Nga sồr gơnoar ala măt dà lơgar sơbì kơrnoăt ai ồng tus bal tàm broă lơh ling klàng tàm lơgar Ukraine la kuơ màng ngan. Kơrnoăt do bơh ồng Putin dê geh dờp geh uă jơnau pơn jờng bơh Fương Tây dê, tài do là bơta tơngo\ lơgar Nga tu\ lơi kung dong kờl bơ\t bơtàu 1 bơta lơngăp lơngai pa tàm tiah đah măt tơngai l^k lơgar Ukraine-do là tiah mpồl dră wơl tam dră mờ gơnoar atbồ lơgar Ukraine neh lơh bơh nhai 4.

 Ồng Nuri Al Maliki kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar lơgar Iraq ngai òr 25/6 neh săng bơta pràn crơng gơs 1 gơnoar atbồ lơgar jơi bơtiàn kòn cau jal mhar, kờ` dră wơl ală dơ\ sò tơm bơh mpồl ling lềng jat yàng Islam jơi Sunni gam sền gròi uă ngan lơgar do. Ală broă lơh rềp do bơh ală ling lềng dà lơgar Islam lơgar Iraq mờ Cận Đông neh lơh ồng Maliki pal kong bơta  rồn bơ klơn bơh tàm lơgar mờ lơgar ndai, mờ ală jơnau đơs lah la ală broă lơh ồng dê cèng bơta tam cah gah mpồl.

 Cau pơlam đơs anih lơh broă hìu jàm tàm lơgar Israel pà g^t, geh di pơgăp 80 nă cau jàm la cau Palestin tàm ală hìu jàm lơgar Israel neh tơn jơh 63 ngai l^k dră mờ broă ơ\t sa tơnơ\ mờ tu\ bơta pràn kơl dang să jan ală cau jàm do geh tơnguh niam. Geh di pơgăp 75 nă cau jàm tàm khà ală cau l^k dră mờ broă ơ\t sa gam piam tàm hìu sơnơm tài să jan ờ pràn.

 Anih priă jền ling klàng lơgar Việt Nam tàm Viêng Chăn lơgar Lào ngai òr 25/6 pà git, anih priă jền do gam sền gròi bơcri priă tus mờ rơndap broă dong làng bol tơn jơh jơ gloh, tơmù rơbah tàm càr Xay-sổm-bun, ngài càr lơgar Viêng Chăn mờr 40 kơi sồ hờ tiah đah tô mattơngai lik. Càr do pa mut ngui hìu mai\ lơh sră mờ ală bơta phan lơh bơh gle, đơr, kờ` dong làng bol geh tai priă jền bơdìh mờ broă tam phan, pơ gồp bơnah chồl pràn broă tơn jơh jơ gloh tơmù rơbah. Hìu mai\ do geh bơta pràn lơh gơlik 30 tấn sră, 15 tấn duơh mờ ngui 120 tấn gle pah ngai. Digơlan, làng bol tàm ală kơn hòal bơh càr do dê lơh geh 14 tơmàn kip priă lơgar do, ndrờm mờr 180 rbô đôlar pah nam bơh broă tac gle hìu mai\ in. Anih priă jền ling klàng Việt Nam tàm Viêng Chăn geh dong kờl mờr 2 tơlak đôlar rơndap broă do in.