JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Ngai òr 29/10 tàm hìu lơh broă gơnoar atbồ lơgar, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar neh đơng lam dơ\ pơrjum gơnoar atbồ lơgar ờs mờng nhai 10, kờ` sền mờ đơs, mblàng bè bơta lơh sa mpồl bơtiàn dà lơgar dê bơh bồ sơnam tus tu\ do, mơkung tơrgùm lơh loh ờ uă bơta gơ rềng tus dà lơgar mờ broă rơndap tă ngui dơ\ kes priă dà lơgar, dồs ờ niam mờ broă lơh sền gròi nàng lơh geh khà tus nam 2015 dồs ờ niam mìng gam 3%, kung bè ală broă lơh tă bơ song kal ke tus mờ mpồl lơh sa kă bro, bơtàu tơnguh wơl broă lơh sa kă bro. Jat jơnau đơs tàm dơ\ pơrjum, tàm 10 nhai do, ală gah, sơnah lơh broă dà lơgar, ală càr bòn dờng neh jơh nùs lơh jat ală kơrnuat bơh gơnoar ala mat dà lơgar, gơnoar atbồ lơgar, jơnau đơng lam bơh kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar mờ lơh geh uă cồng nha niam ngan. Rài lơh sa pơnjat tai bơtàu tơnguh wơl tàm jơh ală gah, ală broă lơh kuơ màng, mờ khà bơtàu tơnguh GDP uă rlau mờ tơngai bal bơh 2 nam lài dê.

 Kung tàm mho òr 29/10, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh wă mpồl kuang bàng tam klăc bal gah điện toán dunia tàm châu Á-Thái Bình Dương mờ đơng lam ờ uă anih lơh sa kă bro công nghệ thông tin dờng tàm châu Á geh ồng Abdullah Kafi kuang atbồ mpồl tam klăc lam bồ. Ồng Nguyễn Tấn Dũng pà g^t, Gơnoar atbồ lơgar Việt Nam sền công nghệ thông tin là broă tơnguh bơtàu pa kờ` tơnguh cồng nha broă lơh, cồng nha broă lơh mờ pơgồp bal tàm broă tơnguh uă bơta pràn tam pơlòng broă lơh sa, bơta pràn tam pơlòng dunia Mờ jơnau do, lơgar Việt Nam neh crơng gơs anih duh broă dà lơgar bè ngui công nghệ thông tin geh kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar lam bồ kờ` ai tơl^k ală gùng dà, broă lơh pa, chồl pràn tơnguh bơtàu mờ ngui công nghệ thông tin. Gơnoar atbồ lơgar Việt Nam kung ring bal kơrnoăt ờpah blơi broă lơh công nghệ thông tin tàm ală anih lơh broă dà lơgar kờ` chồl pràn broă ngui công nghệ thông tin, tơnguh cồng nha broă sền gàr, đơng lam bơh ală anih lơh broă do; mờ sồr ală gah, mpồl lơh broă, ală càr, [òn dờng tơnguh broă ngui công nghệ thông tin tàm ală gah lơh broă gơrềng bal tus mờ làng bol, anih lơh sa kă bro.

 Mho òr 29/10 tàm Hà Nội, ồng Nguyễn Thiện Nhân kuang atbồ anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam wă mò Catharina Trooster kuang atbồ anih ala mat lơgar Hà Lan tus lùp jơnau mờ còp anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam di tu\ dờp tơngai lơh broă pa. Tàm dơ\ wă, ồng Nguyễn Thiện Nhân chờ hờp tềng đăp bơta bơtàu tơnguh pràn ngan bơh bơta git gơp 2 lơgar tàm jơh ală gah broă lơh. Tàm rlau 40 na do, kờp bơh tu\ crơng gơs bơta git gơp lơh broă bal nam 1973, 2 lơgar neh ngan ngồn gơs là lơgar lơh broă bal lài ngan. Việt Nam sùm sền dờng màng mờ sơ lơ tơnguh bơta git gơp lơh bơ yô mờ tam klac uă gah mờ lơgar Hà Lan, là lơgar geh bơngă kuơ màng ngan tàm mpồl tam klac châu Âu mờ sền do là bơta pơn rơ bè git gơp `hap `har mờ geh cồng `ha đah Việt Nam mờ ală lơgar châu Âu.

Drim òr 29/10, tàm [òn dờng Tam Kỳ, càr Quảng Nam neh bơyai lơh pơrjum dờng ala măt ală jơi bơtiàn kòn cau gùt càr do dơ\ 2. Tàm tơngai bơh nam 2010 tus 2014, rơlao 410 tơmàn priă geh dà lơgar mờ càr bơcri, dong kờl bơh ală broă lơh, rơndăp broă lơh gơrềng bal tus mờ tơmù rơ[ah tàm tiah làng bol kòn cau. Tu\ do, khà hìu rơ[ah tàm 9 kơnhoàl tiah kơh bơnơm càr Quảng Nam pah nam geh rơlao 5%, khà tơmù rơ[ah 4 kơnhoàl jăt kơrnoăt 30a bơh Gơnoar atbồ lơgar dê pah nam gơmù rơlao 4%. Ồng Huỳnh Tấn Sâm ala mat kơnhoàl Bắc Trà My pin dờn đơs:“Càr Quảng Nam bơyai lơh pơrjum ală jơi bơtiàn kòn cau dơ\ 2 geh kuơ màng ngan. Tàm hơ\, broă tơnguh bơhiàn ờs mờng kòn cau, ngan là cau lam bồ là kra [òn, kuang atbồ [òn, sùm lam lài, tơnguh tàm broă lam sồr, bơto bơtê oh kòn tus bal tơnguh bơtàu lơhy sa-mpồl bơtiàn tàm [òn lơgar”.

Mho òr 29/10 tàm bòn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak, mpồl đơng lam Tây Nguyên neh bơyai lơh pơrjum tam jàu broă lơh bau\ bè bơta gơ rềng tus tơngai mut lơh gùng Hồ Chí Minh tàm Tây Nguyên. Chồl mhar tơngai mut lơh, bơh tàm gùl kàl mìu nam do, mpồl atbồ rơndap broă lơh gùng Hồ Chí Minh bal mờ ală cau tờm bơcri mut lơh neh tơr gùm phan lơh gùng, rơcang ală bơta pal geh nàng mut lơh 1 dơ\ le\, kờ` gàr niam tơngai lơh jơh rơndap broă tàm lồi nam 2015. Mơya, jat ồng Nguyễn Văn Huấn kuang jat jơng atbồ mpồl atbồ rơndap broă lơh gùng Hồ Chí Minh, kung gam uă ngan kal ke digơlan lơh aniai tus tơngai mut lơh.

 Drim òr 29/10, mpồl cau ling yau càr Gia Lai neh bơyai pơrjum dờng pơlòng kờ` gơboh mờ dà lơgar “Cau ling yau lam lài” dơ\ 5 mờ dờp gai lòng lơh broă khà 1. 5 nam do, broă pơlòng “Cau ling yau lam lài” bơh mpồl cau ling yau càr Gia Lai neh tơnguh bơtàu uă mờ kơl jăp. Ală cau tàm mpồl ndrờm  tus bal mờ broă lơh “Bàr tơn jơh-pe dong kờl-pe broă lơh” crơng gơs kes priă “Nùs nhơm cau tàm mpồl”, crơng gơs mpồl “Cau ling yau lơh sa-kă bro jăk”, dong kờl uă cau ling yau klàs mờ rơ[ah, tơn jơh rơlao 200 nơm hìu sèt. Tu\ do, mpồl cau ling yau càr Gia Lai geh rơlao 2 rơbô 500 nă cau geh khà cau ling yau lơh sa-kă bro jăk.

Tơngai do, bòn drà Gia Nghĩa càr Dak Nông neh sền gròi tus broă mut lơh broă lơh dà sàng kloh mờ hìu jă brê tàm ală hìu bơsram ơdu\ bơh sơnrờp, hìu bơsram bơh ơdu\ 1 tus ơdu\ 12 di dà lơgar atbồ. Kơnờm bơh hơ\ mờ khà ală hìu bơsram geh hìu jă brê, dà sàng kloh ngai sơ lơ gơguh uă, drơng jơnau kờ` ngui kung bè tơnguh jơnhua bơta niam bơto bơsram tàm ală hìu bơsram. Bơh kờp tơrgùm, gùt bòn drà tu\ do geh tus 97% hìu bơsram geh hìu jă brê mờ dà sàng kloh. Bal mờ broă lơh pa, lơh niam, broă mblàng yal bè ngui mờ sền gàr ală broă lơh kung geh chồl pràn. Kơnờm bơh hơ\ mờ jơh ală broă lơh dà sàng kloh mờ hìu jă brê neh geh ai ngui mờ ndrờm geh cồng nha, ờ gơlik geh bơta mhar gơtìp ờ diơng bè ờ uă broă lơh lài do.

 Mho òr 29/10, gah lơ broă dơlam is [òn dờng Đà Nẵng neh pơgồp bal mờ mpồl ơruh pơnu tàm [òn dờng do bơyai lơh pơrjum lơh jăt “Rơndăp broă ơruh pơnu bơ\t bơtàu [òn dờng tiah kis”. Tơnơ\ mờ 5 nam lơh jăt rơndăp broă “Bơ\t bơtàu [òn dờng Đà Nẵng-[òn dờng tiah kis” khà niam tiah kis [òn dờng do geh tơnguh niam. Broă tus bal bơh ơruh pơnu dê neh pơgồp bal tàm broă lơh tam gơl tàm jơnau g^t sền gàr tiah kis làng bol tàm [òn dờng do. “Rơndăp broă ơruh pơnu bơ\t bơtàu [òn dờng tiah kis” geh lơh tàm 2 tơngai, bơh tu\ do tus nam 2020, kờ` pơn jăt tai tơnguh gơnoar lam lài, lơh is bơh ơruh pơnu [òn dờng do dê, pơgồp bal tàm broă tơn jơh ală tiah gơtìp [ơ\ tàm ală [òn ơm kis, ba` lời gơl^k tai tiah [ơ\ uă, gơbam dà tàm [òn dờng Đà Nẵng.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ală kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar lơgar Canada ngai òr 29/10 neh bơyai lơh pơrjum dơp ndơr dơ\ sơn rờp kờp bơh tơ nơ\ 2 dơ\ sò tơm bơh ală cau duh nùs tàm ù tiah lơgar do, lơh gơbàn bơta ờ suk bè ală broă lơh sền gàr ngap lơngai lơgar Canada dê. Ồng Stephen Harper kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hờ đang rlồ jơh lơgar do yal bơr, kơrnuat bơh lơgar do dê tus bal tàm mpồl tam klac tam dră mpồl dà lơgar Islam kung ờ tam gơl, tơnơ\ 2 dơ\ sò tơm pa yal. Kuang bàng lơgar Canada pà git, cau tờm mut lơh 2 dơ\ sò tơm ndrờm là ală cau geh nùs nhơm jà` bơsak tàm lơgar mut lơh dơ\ sò tơm dềt, bơta tam klac ờ hềt kơ\, mơya ală dơ\ sò tơm hơ\ neh pơhìn dờng ngan tus ngap lơngai dà lơgar.

 Gah kuang àng lơgar Pakistan hòi jà lơgar Mỹ tơn jơh ală dơ\ đùh [ồm tàm tiah nhàr dà lơgar do. Jơnau hòi jà do geh ai tơl^k di tàm dơ\ tus còp bơh ồng Daniel Feldman kuang dong broă lơgar Mỹ bè lơgar Pakistan mờ Apganistan tus tàm tiah do. Tàm dơ\ tìp mờ ồng Daniel Feldman ồng Ali Khan kuang atbồ gah kuang àng lơgar Pakistan đơs là, lơgar Mỹ pal ơm mơ ală dơ\ đùh [ồm di tàm ù tiah lơgar Pakistan. Broă ơm ală dơ\ đùh [ồm 6 nhai lơgar Mỹ neh dong kờl tơnguh broă lơh bal mờ geh bal ală gah tàm mpồl bơtiàn lơgar Pakistan kờ` bal. Jăt ồng Ali Khan đơs, lơgar Mỹ mờ lơgar Pakistan pal bơsong ală jơnau ờ ring bal tus mờ ală dơ\ đùh [ồm. Lơgar Pakistan geh ờ tam gơl nùs nhơm bè broă do.

Mho òr 29/10, lơgar Ukraine mờ Nga neh sơn đờm mut tàm dar cribơyai pa bè `hơm chu kờ` jòi geh 1 jơnau ringbal bè broă tac nhơm chu lơgar Ukraine in tàm nhai mrềt mờr tus. Ồng Guenther Oettinger kuang geh jơng gah năng lượng châu Âu dê pà git, geh pơgap 50% bơta pràn ală gah lơh geh tam gơl tàm dơ\ cribơyai dơ\ do tàm Brussel lơgar Bỉ.

 Gơs 1 lơgar tàm mpồl tam klăc châu Âu bơh jo\ neh là nùs nhơm kơ\p kờ` bơh uă lơgar dê, tàm hơ\ uă ngan là tàm tiah đah măt tơngai l^k châu Âu. Bu\ lah bè hơ\, tàm broă lơh sa mpồl do gam tìp uă kal ke, bal mờ ală broă gơrềng bal bơh bơta ờ niam tàm lơgar Ukraine, nùs nhơm ờ niam sơlơ ngai sơlơ tơnguh ală lơgar tàm mpồl do. Lơgar Hungary ngai òr 29/10 neh yal, geh l^k bơdìh mpồl tam klăc châu Âu di lah mpồl do sơmờm uă ir tàm broă lơh is lơgar do dê.

Ồng Elhadj As Sy kuang atbồ mpồl dong kờl sơnơm tơmba phan bơna dunia ngai òr 29/10 hòi jà mpồl bơtiàn dunia sơ lơ tă pơ gồp cau lơh broă kung bè bơta pràn tàm dơ\ lơh broă kơryan kòp Ebola. Đơs tàm dơ\ pơrjum bau\ tàm càr lơgar Tokyo, lơgar Nhờk, ồng pà git, tu\ do, mpồl dong kờl sơnơm tơmba phan bơna dunia gam ai 160 nă cau lơh broă dunia tus tàm tiah đah mattơngai mut châu Phi nàng tus bal broă lơh ngan kơryan kòp Ebola, mơya khi kung gam kờ` geh dong kờl tai cau lơh broă. Bal mờ hơ\, priă jền ai dơ\ lơh broă do in neh gơguh uă rlau 2 dơ\, bơh khà kờp du\ sơn rờp là 36 tơlak đôlar Mỹ den neh gơguh tus 70 tơlak đôlar Mỹ tài ală bơta gơlik geh kal ke bơh kòp dê tàm tơngai pa do.

Geh 10 nă cau neh chơ\t mờ g^t nđờ rơhiang nă cau jòi ờ go\ tài tơrlah ù gơl^k geh uă ngan ngai òr tàm tiah đah măt tơngai l^k lơgar Srilanka. Anih yal tơng^t BBC tơl^k jơnau yal bơh kuang bàng lơgar Srilanka pà g^t, tơrlah ù gơl^k geh tơnơ\ mờ uă ngai mìu dờng neh lơh gơbồr di pơgăp 140 nơm hìu tàm tiah Badulla. Lài mờ hơ\, kuang bàng lơgar Srilanka kung neh yal lài tus mờ tơrlah ù tơnơ\ mờ mìu uă poh pa do tàm tiah tàm gùl lơgar do.