JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Ngai òr 4/9, tàm Hìu lơh broă Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai dà lơgar dê, ồng Phạm Bình Minh kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar, mơkung la kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai dà lơgar wa\ ồng Sugi Ryotaro kuang atbồ anih lơh broă ala măt dờng màng lơgar Việt Nam mờ lơgar Nhờk mờ kuang atbồ anih lơh broă ala măt dờng màng Nhờk mờ Việt Nam. Ồng Phạm Bình Minh đơs niam ngan nùs nhơm song dơ pă jơh nùs tus mờ dà lơgar, kòn bơnus Việt Nam mờ ală bơta tă pơ gồp geh kuơ ngan ngồn bơh ồng Sugi Ryotaro dê ai broă bơtàu tơnguh bơta gi\t gơ\p tam klă] lơh bơ yô bal đah Việt Nam mờ Nhờk tàm rlau 20 nam do. Ồng Phạm Bình Minh kung jờng rơ ală broă lơh jơh nùs bơh ồng Sugi dê tàm gơnoar broă kuang atbồ anih lơh broă ala măt dờng màng Việt Nam mờ Nhờk, tàm hơ\ geh broă jơh nùs pơ gồp bal mờ đah lơgar Việt Nam bơyai lơh uă broă lơh geh kuơ ngan nàng tơngkah Nam gi\t gơ\p lơh bơ yô bal Việt Nam mờ Nhờk 2013, mơkung tơlik nùs nhơm kơ\p kờn ồng Sugi Ryotaro pơn jăt tai geh ală broă lơh tă pơ gồp geh kuơ ngan ngồn ai bơta gi\t gơ\p cau lơh broă bal dờng màng làm uă đah Việt Nam mờ Nhờk ngai sơlơ bơtàu tơnguh pràn kơldăng mờ geh cồng nha.

Mho òr 4/9, mò Tòng Thị Phóng kuang jat jơng atbồ gơnoar ala mat dà lơgar neh tus còp cau kuang, cau lơh broa\ anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam tàm đah tô mat tơngai mut dà lơgar. Mò Tòng Thị Phóng neh đơs niam ala\ cồng nha lơh geh bơh anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam  đah tô mat tơngai mut dà lơgar tàm 16 nam do mờ geh đơs la, broa\ anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam bơyai lơh lơh gơs mờ pờ tơn 3 jơnau đơs dà kòn cau tàm đah tô mat tơngai mut dà lơgar geh pơrya kuơ màng ngan gùng dra\ bal. Den tàng,  broa\ lơh bơh anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nma tàm đah tô mat tơngai mut dà lơgar pal pơnjat tai tam gơl pa tơnggu me mblàng pơlam jơnau đơs dà kòn cau, lơh mo ai jun gùng dà broa\ lơh bơh Đảng, Dà lơgar tus mờ làng bol kòn cau, mùl màl la tơrbàng tơrbo\ bơh làng bol mờ Đảng, Dà lơgar, la dơ\ cri bơyai  bơh cau te\ khà tus mờ Gơnoar ala mat dà lơgar.

 Ngai òr 4/9, Hìu bơsram kai III chuyên Nguyễn Du, càr Dak Lak bơyai lơh dơ\ sơnđờm mu\t ngui hìu bơsram pa mờ sơnđờm mu\t nam bơsram pa 2014- 2015. Do là Hìu bơsram lơh niam pa ngan mờ geh lơh dờng ngan rlau jơh càr Dak Lak, la anih lam bồ lài bơh bơto bơtê mờ bơsram tiah tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên dê. Tơ nơ\ 4 nam lơh, Hìu bơsram kai III chuyên Nguyễn Du neh jơh lơh tơngai dơ\ 1, mờ kờp jơh priă bơcri lơh là 110 tơmàn. Ồng Lê Văn Thái kuang atbồ Hìu bơsram kai III chuyên Nguyễn Du, càr Dak Lak, pà gi\t:“ Mờ hìu bơsram niam ngan bè do, geh lơh dờng mờ pa ngan bè hơ\, den cau pơgru mờ kơnòm bơsram hìu bơsram kai III chuyên Nguyễn Du pơn jăt tai sơlơ tam gơl pa gùng dà broă lơh bơto mờ bơsram, sền sơ wì mờ đơs; kuơmàng sền dờng màng tàm broă sền go\, săc rơ wah, tề lam, bơto bơtê nàng rhời tơnguh jơnhoa cồng nha, khà kơ nòm bơsram jak; bơ\t bơtàu anih bơto bơtê niam, `hăp `har, pơ gồp bal niam đah hìu bơsram mờ hìu bơnhă bal mờ mpồl bơtiàn. Cau pơgru mờ kơnòm bơsram hìu bơsram kai III chuyên Nguyễn Du brồ guh jơh bơta pràn bơsram is, kơlôi sơ nơng is bơh he dê nàng chul chồl cồng nha bơto mờ bơsram bơh hìu bơsram dê ngai sơlơ tơnguh jơnhoa, mờ pơ gồp bơnah bơtàu tơnguh mpồl cau lơh broă ai càr Dak Lak in”.

Drim òr 4/9, dơ\ mut lơh chờ sơnđờm nam bơsram pa 2014-2015 neh geh lơh chờ ngan tàm hìu bơsram kai III chuyên Hùng Vương mờ hìu bơsram kai 3 kòn cau càr. Đơs tàm dơ\ lơh chờ, ồng Phạm Đình Thu kuang atbồ  mpồl duh broa\ ala mat làng bol càr Gia Lai đơs tờm:“Tàm nam bơsram pa do, hìu bơsram pơnjat tai geh lơh ua\ broa\ lơh ai kơnòm bơsram jak, jak ngan geh dong bơsram bal mờ kơnòm bơsram ờ jak, lơh niam bơta cau pa mut bơsram bơh dùl bơnah kơnòm bơsram ơdu\ 10 gam lơyah,  ờ git jơnau bơsram, ngan la lơh khi in cha, bơta ờ pin dờ` sa\ tờm bơh ala\ sau…Ngan ngồn, geh lơh ngan mờ lơh geh bơto bơsram tơl làm, tam gơk bơto mờ bơsram di jat gùng bơto bơtê bơh gùt lơgar, mờ sền gàr bơhìan chài rgơi bơh ala\ oh la cau kòn cau tàm càr…lơh ngan chồl guh hìu bơsram gơs la hìu bơsram tờm tàm rài bơto bơtê mờ bơsram kai III tus mờ kơnòm bơsram kòn cau tàm càr.

Chờ gờm nam bơsram pa 2014- 2015, ngai òr 4/9, tàm Anih tờm viễn thông càr Dak Nông, Gah bơto bơtê mờ bơsram càr Dak Nông neh bơyai lơh dơ\ ràng tơlik rùp kơ nòm dềt kòn cau càr Dak Nông nam 2014, mờ tơngume “A` yal bơyô in iăt”. Ràng tơlik rùp neh ràng tơlik geh 124 păng rùp bơh 49 nă cau cùp rùp là kơnòm bơsram kòn cau kai bơsram I tus bơh ală càr Dak Nông, Lào Cai mờ Ninh Thuận. Tơl păng rùp là dùl jơnau yal rềp mềl ngan mờ rài kis ờs mờng pah ngai bơh ală oh dê, gùt dar ală broă lơh bè: nhơl chờ hờp, bơsram sră, ơm kis mờ lơh broă, tà` phan, chài rơ gơi, đơs crih tam ya, tàp pràn să ja`\...Do là dùl tàm ală broă lơh kờn pơ gồp bơnah dong kơ nòm bơ srăm kòn cau geh tu\ tơngo\ bơta pràn jak mờ bơta pin dờn kung bè đơs geh ală jơnau kơlôi sơ nơng bơta kơ\p kờ` bơh he dê.

Drim òr 4/9, anih duh broa\ làng bol càr Kiên Giang neh bal mờ anih duh broa\ càr Tà Keo, lơgar Campuchia neh bơyai lơh mut lơh jrong nhàr lơgar sồ 289 di ù tiah nhàr bal bơh kơnhoàl Giang Thành, càr Kiên Giang mờ kơnhoàl Ky Ry Vong, càr Tà Keo. Jrong sồ 287 bal mờ ala\ jrong nhàr lơgar sồ 288, 289, 290, 291 pa geh 2 lơgar Việt Nam-Campuchia ai git geh pơrya kuơ màng ngan, pơ gồp bal mờ cồng nha bal bơh broa\ lơh  wah nhàr, sơntơp jrong nhàr lơgar tàm gùt jơh nhàr lơgar ù gờl 2 lơgar. Kờp du\, broa\ lơh sơntơp jrong nhàr lơgar bơh 2 lơgar geh bơh sơnrờp geh lơh gơs tàm lồi nam do.

 Mho ngai òr 4/9, ồng Cao Đức Phát kuang atbồ Gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar dà lơgar mơkung la Kuang atbồ Mpồl đơng lam dà lơgar rcăng sơndră kòp pluh iar ada neh geh sră pơyua đơng lam mhar, sồr Kuang atbồ anih duh broă làng bol ală càr mờ bòn dờng tàm gùt lơgar; ală Gah sơnah lơh broă dà lơgar gơ wèt bal tàm Mpồl đơng lam dà lơgar rcăng sơndră kòp pluh iar ada sơlơ lơh tai ală broă lơh tam dră mờ kòp pluh iar ada H5N6, mờ ală jơi virus pluh iar ada ndai. Sră pơyua đơng lam sồr Gah yal tơngi\t mờ mblàng yal jơnau dà lơgar đơng lam ală anih lơh broă geh gơ rềng bơh dà lơgar tus bòn lơgar, lam mblàng yal làm uă ai làng bol in bè bơta lơh aniai bơh kòp pluh iar ada; ờ go\ di sa mhàm iar ris, iar ada bơ tờp kòp, chơ\t; tu\ sền go\ iar ada bơ tờp kòp pal yal mhar mờ gơnuar ătbồ tiah hơ\ in, kràn cê kơria` broă pồn kòp, tăc gơ jă gơ jal iar ada bơ tờp kòp lơh kòp bơ tờp uă, gròi sền niam broă pơndiang iar ada, phan bơna iar ada gan tiah nhàr lơgar.

Bơta gơ mut  dà hang gam gơlik geh tàm ala\ mpồng dà dờng, kềng gah dà  lềng di càr Phú Yên, lơh gơbàn aniai ngan tus lơh sa mờ ơm kis bơh làng bol. Tàm ala\ bòn ơm kis di ntum Hoà Hiệp Nam, kơnhoàl Đông Hoà, càr Phú Yên, bơta gơbàn dà hang gơ mut neh lơh 600 hìu làng bol tàm do ờ tơl dà ngui sa. Tàm tu\ hơ\,  ala\ ntum gùt dar tơnau dờng dà Ô Loan, di kơnhoàl Tuy An, bơta dà hang gơmut kung geh ai go\  ua\ ngan, lơh git nđờ rhiang lồ ù lơh sa sươn sre pal sơ bì gời, gơbàn aniai ngan tus cồng nha geh bơh chi tam.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Lơgar Mỹ mờ Iran ngai òr 4/9 sơnđờm mu\t lơh ală dơ\ cribơyai bè bơta hạt nhân đah 2 lơgar tàm Geneve, lơgar Thụy Sĩ. Do là dơ\ 2, 2 lơgar geh dơ\ tìp măt 2 gah kờp bơh tu\ lơgar Iran mờ Mpồl 5 lơgar lơh broă sùm tàm Mpồl cribơyai sền gàr ngap lơngai anih duh broă dunia mờ lơgar Đức ờ lơh geh cồng nha tàm broă lơh jăt tơngai ai du\t ndơl tàm ngai 20 nhai 7 pa do nàng bơsong ală bơta ờ ring bal hạt nhân. Tơ nơ\ hơ\ tơn, Iran mờ Mpồl 5 lơgar lơh broă sùm tàm Mpồl cribơyai sền gàr ngap lơngai anih duh broă dunia mờ lơgar Đức ring bal tơn jo\ tai tơngai nàng lơh geh dùl jơnau ring bal bè bơta hạt nhân tơl làm pa tàm ngai 24 nhai 11 tus do. Đơs lài mờ dơ\ tìp măt, ồng Mohammad Javad Zarif kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Iran tơlik nùs nhơm pin dờn bè dùl broă lơh digơlan lơh geh tàm nam do.

Ngai òr 4/9, ồng Sergei Lavrov kuang at bồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Nga đơs lah mpồl ling NATO ờ go\ di jà Ukraine mut bal tàm mpồl do, mơ kung geh hòi jà Mỹ ba` geh lơh ngan bơklơn geh lơh aniai tus lơgar Liên Xô lài do tàm tu\ dơ\ pơrjum dờng màng NATO gam geh pơrjum. Đơs tàm dơ\ cri bơyai mờ mpồl sền gàr ngap lơngai mờ tam klac châu Âu. Ồng Sergei Lavrov đơs tờm,  bơta do di gơlan lơh gơ tìs gùng tus ala\ lơh ngan nàng geh lơh dùl dơ\ cri bơyai bè bơta sền gàr gơ rờm bal jơi bơtìan tàm lơgar Ukraine.

  Ồng Matthews Olsen kuang atbồ anih tờm tam dră sò tơm iơh bơsak dà lơgar Mỹ pà gi\t, lơgar Mỹ gam lơh tai uă broă lơh jòi sền jơnau ndơ\p ndơr tàm lơgar Iraq, Syria, mơkung yal broă rơndăp lơh kơria` cau geh phàu lơgar ndai tus bal tàm ală mpồl phàu crong tàm dơ\ tam lơh tàm Trung Đông. Đơs tàm anih kơlôi sơ nơng Brookings, ồng Matthews Olsen đơs tờm bơta lơh ngan jơh nùs bơh lơgar Mỹ dê tam dră wơl mờ Mpồl Dà lơgar Islam tus tu\ lơi ờ gam tai mpồl sò tơm iơh bơsak lơi tàm Trung Đông mờ geh jòi jơnau song ai cau lơh bău gơtìp ling lềng gơsơ\t aniai in. Ồng Olsen kung đơs lài, ală cau geh phàu lơgar ndai tus bal tàm mpồl Dà lơgar Islam tàm Trung Đông digơlan là dùl jơnau ngòt rơ ngơ\t ngan tus mờ ală lơgar tàm tiah đah măt tơngai mu\t plai ù.

Ngai òr 4/9, ồng David Cameron kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar Anh đơs gam sơnơng nền ai geh phàu crong mờ bơto ling klàng  tus cau Kurd tàm Iraq kờ` tam dra\ ala\ cau geh phào jà` iơh di mpồl  geh đơs is la dà lơgar Islam. Tàm dùl dơ\ ho jơnau lùp tàm anih sơndio rùp,  ồng Cameron ai git, tu\ do Anh neh ai phan bơna ling klàng tus mpồl ling geh phào tàm Iraq. Kờp du\ Anh geh ai phào crong mờ dong kờl ling klàng cau Kurd sơndra\ wơl ling lềng Islam.

 Ală anih lơh broă jòi sền jơnau ndơ\p ndơr lơgar Ấn Độ ngai òr 4/9 neh sồr gơnoar atbồ uă càr mờ bòn dờng tàm lơgar do ơm tàm bơta rơcăng lài tơ nơ\ jơnau yal bơr bơh cau atbồ mpồl sò tơm iơh bơsak Al-Qaeda dê la klau Ayman al Zaouahri crơng gơs dùl anih lơh broă bơh Al-Qaeda dê tàm tiah đah jum Châu Á. Tàm dùl gơl băng ku\p rùp jòng 55 phuk, pờ tơlik tàm internet tàm ngai 3 nhai 9 pa do, klau Ayman al Zaouahri đơs tờm bơta geh măt bơh Al-Qaeda dê tàm tiah do là dùl jơnau niam ngan tus mờ cau Islam tam dră wơl bơta ờ ring bal mờ rồn bơklơn.