JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho ngai òr 10/7, tàm Hà Nội, ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang geh jơng Gah gùng dră bal dà lơgar mơkung là Kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar neh wa\ ồng David Shear kuang atbồ anih lơh broă ala măt lơgar Mỹ tàm Việt Nam tus tơngăc di dơ\ tơn jơh tơngai lơh broă tàm Việt Nam. Tàm dơ\ wa\, ồng Nguyễn Xuân Phúc chờ hờp ngan tềng đăp ală broă lơh bơtàu tơnguh uă ngan mờ geh cồng nha niam bơne\ ngan lơh geh tàm bơta gi\t gơp tam klăc lơh broă bal tơl lam đah Việt Nam mờ Mỹ; đơs là, tàm cồng nha tam klăc lơh broă bal đah 2 lơgar geh bơta tă pơ gồp uă ngan, jơh nùs mờ geh cồng nha bơh ồng David Shear dê. Ồng Nguyễn Xuân Phúc kơp kờn, tàm gơnoar broă pa, ồng David Shear pơn jăt tai geh uă tă pơ gồp kờn sơlơ tơnguh tai bơta gi\t gơ\p đah 2 lơgar ngai slơ bơtàu tơnguh. Ồng David Shear đơs tờm, bulah lơh broă lơi, ồng kung geh lơh jơh pràn he dê, tă pơ gồp jơh nùs tàm broă bơt bơtàu mờ bơtàu tơnguh bơta gi\t gơp tam klăc lơh broă bal niam bơne\ đah Việt Nam mờ Mỹ.

Mho ngai òr 10/7, tàm Hà Nội, Cơldu\ lơh broa\ kuang at bồ lơgar neh bơyai lơh pơrjum bao\ yal kơrnuat bơh kuang at bồ lơgar geh yal ờ ua\ adat mờ kơrnuat pa geh ring bal tàm dơ\ pơrjum dơ\ 7, Gơnoar ala mat dà lơgar kơna\ 13. Dờp jơnau sồr bơh kuang at bồ lơgar, ồng Đào Việt Trung kuang at bồ cơldu\ lơh broa\ Kuang at bồ lơgar yal kơrnuat bơh kuang at bồ lơgar yal al adat: Adat tam gơl, bơsir ờ ua\ bơta bơh adat gùng lòt tàm dà dơlam ù gờl, adat sền gàr tiah kis, adat lơh broa\ ờ jai, adat sền gròi ta\ dia phan tơmut tơlik mờ lơgar cau, adat bơcri pria\ dà lơgar, kơrnuat bè broa\ mut bal mờ pơrgon dunia bè gơnoar dunia tus mờ phan  crap ngui ntrờn mờ kơrnuat sra\ bè ala\ bơta nền nòn tus mờ ala\ phan crap rơndeh par.

Pơn jăt tai pơrjum dơ\ 12, kơnă 13 bơh Mpồl duh broă ala măt làng bol bòn dờng Cần Thơ dê, mho ngai òr 10/7, Mpồl duh broă ala mat bòn dờng Cần Thơ neh mu\t lơh dơ\ lùp mờ iăt hơ jơnau lùp tus mờ ală kuang bàng đơng lam bồ ală gah sơnah lơh broă tàm càr. Tàm dơ\ lùp ală bơta bè bơt bơtàu bòn lơgar pa, sơntìl chi tam phan ròng kung bè bơta phan bơna kă bro ngui tàm broă lơh sa, phơng sih, sơ nơm tu ờ ngan geh ală kuang bàng mờ cau ala măt sền gròi uă ngan. Bal mờ hơ\, ală kuang bàng kung tă pơ gồp jơnau đơs bè ờ uă khà tàm ală khà bòn lơgar pa bơh bòn dờng dê là ờ hềt dipal mờ bơta geh ngan tàm bòn lơgar. Ngan den tàng bè hơ\, bòn dờng Cần Thơ kờn pal gờn sền sơ wì, lơh tam gơl wơl nàng lơh geh tơl ală bơta niam ai broă sền sơ wì dờp sền ală ntum bòn lơgar pa tàm tơngai tus. Nàng pleh bơta gơtìp blơi phan ờ ngan, phan lơh pơr lồm, ồng Phạm Văn Quỳnh, geh jơnau bơto yal lài làng bol in:“Bơh broă bơto pơlam ai làng bol lơh broă sa in bè broă ngui sơ nơm 4 di, den kung dan làng bol tu\ sền go\ sơ nơm ờ ngan, den yal tơn mờ tu\ blơi kung blơi di anih mờ ală măt phan kă bro geh bơngă, pleh tài hàm kờn ờ kas priă mờ blơi ờ di. Đơs bal là broă bol he sền sơ wì sơlơ pràn den ală cau do dilah khi geh blơ\ blăc den kung geh uă broă lơh nàng sơndră wơl, den tàng kờn pal geh bơta lơh bal bơh bòn lơgar mờ ală anih lơh broă geh gơ rềng dê nàng kơr yăn sơ nơm sền gàr phan tam ờ ngan”.

Ngai òr, anih duh broa\ làng bol càr Dak Lak neh bơyai lơh sền wơl 6 nhai broa\ lơh sền gàr brê mờ bơtàu tơngguh brê. 2 broa\ lơh kuơ màng bơh càr dê la kờp jơh brê gam geh mờ kờp jơh sền wơl ala\ anih lơh broa\ òt mpàn, dơm chi, drờm go\ bơta ờ niam. Broa\ gơlik geh tai ua\ rơndeh lơ òr geh lơh tai rơ-mòk nàng pơndiang chi kơl tìs kung lơh broa\ lơh sền gàr brê gơbàn ua\ kal ke. Tàm ala\ kơnhoàl sùm ờ sul bè bơta kơl mus chi brê, pơndiang chi brê tìs bè Ea Sup, Ea H’Leo gam gơlik geh tai ua\ ngan rơndeh lơ òr geh lơh tai rơ-mòk, tus bal pơndiang chi tìs. Jat ồng Y Manh Arơng kuang jat jơng at bồ anih duh broa\ làng bol kơnhoàl Ea H’Leo nàng sền gròi geh bơta do, ala\ gah lơh broa\ geh gơnoar kờ` tus bal lơh broa\ pràn  rlau tai nàng sang ala\ rơndeh bè do.

Ngai òr 10/7, Anih lơh broă bơtàu tơnguh bòn lơgar càr Dak Nông mờ Anih duh broă làng bol ntum Quảng Tâm, kơnhoàl Tuy Đức, neh bơyai lơh ki\ pơrgon dong kờl bơ\t bơtàu bòn lơgar pa. Jăt hơ\, Anih lơh broă bơtàu tơnguh bòn lơgar càr Dak Nông geh dong kờl ntum Quảng Tâm mu\t lơh ală broă bè mblàng yal tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\ ai làng bol in, bè jơnau kờn, bơta kuơ bơh broă lơh bòn lơgar pa, dong kờl bơto mờ pơlam ai kuăng bàng lơh broă ntum, mờ bòn lơgar in, bè mu\t lơh broă lơh bòn lơgar pa. Anih lơh broă do kung dong kờl bơto pơlam crơng gơs ală mpồl lơh sa bal, mpồl lơh broă bal, bơto broă lơh bòn lơgar, bơ\t bơtàu ờ uă broă lơh lơh sa ai ntum in, kờn mu\t lơh geh ală broă rơndăp lơh ngan ngồn. Ai bè ntum Quảng Tâm, ntum kung geh dong kờl niam ai mpồl dong kờl in mu\t lơh ală broă lơh jăt broă rơndăp lơh.

Kờ` dong kờl, tam pà mờ ala\ cau lh ka gơbàn aniai tơnơ\ dơ\ gơbàn gơ bu\ ơ hò ngòt rngơt ngan gơlik geh ngai 8/7 pa do, mho òr nao 9/7 mờ drim òr 10/7, anih yal tơnggit jơnau Phan Thiết geh lơh bal mờ ala\ anih lơh broa\ geh  gơnoar bơh càr Bình Thuận  neh tus  còp, lùp lap mờ dong kờl tus ala\ cau lơh ka bơtuah geh dong  kis rê wơl mờ hìu nha\ dơ\ gơ bu\ ơ hò lơh ka BTh 96984 TS. Tơnơ\ geh lùp còp sa\ ja` mờ geh đơs iang nùs ala\ cau lơh ka,  anih  yal tơnggit jơnau Phan Thiết neh pà tơl cau lơh ka dùl  bơnah phan, la dùl ngai pria\ nhai bơh cau lơh broa\ anih yal tơnggit jơnau Phan Thiết pơyua tus cau lơh ka gơbàn aniai tu\ lòt lơh ka tàm dà lềng bè ờs.

Ngai òr 10/7, ala măt bơh mpồl ling, ală gah sơnah lơh broă dà lơgar mờ anih lơh broă, mpồl cau pơn jăt tai geh ală broă lơh lòt còp ală kuang bàng mờ cau ling gam ơm tàm hìu sơ nơm sơm sồt tàm Hìu sơ nơm sồt lơ hò dà lơgar mờ còp hìu bơnhă ală kuang bàng, cau ling chơ\t phi să tàm dơ\ rềs àr rơndeh par duk Mi-171. Tàm Hìu sơ nơm sồt lơ hò dà lơgar, ala măt ală anih lơh broă neh să tờm lòt còp 3 nă kuang bàng, cau ling gơtìp rềs àr, pơndờm pơnđiang mờ pà phan ai cau hìu bơnhă ală oh mi dê mờ boh bơr mờ kuang bàng atbồ hìu sơ nơm bè bơta pràn kơldăng să jan\ bơh khi dê. Mờ nùs nhơm geh kơ nòl uă ngan rlau jơh, Hìu sơ nơm sồt lơ hò dà lơgar neh tơrgùm jơh mpồl cau, phan bơna, sơ nơm tơm ba, măi moc\ mờ bồ tơngoh jak nàng sơm sồt dong kờl 3 nă cau ling do in.

Tàm 6 nhai do, mpồl  sền gàr gơnoar kơnòm dềt Việt Nam mut lơh ua\ ngan broa\ lơh, pơ gồp chul chồl broa\ mut lơh jat  gơnoar kơnòm dềt tàm ala\ càr, bòn dờng tàm gùt lơgar. Mpồl sền gàr gơnoar kơnòm dềt Việt Nam neh lơh bal mờ ờ ua\ mpồl bơyai lơh 2  broa\ lơh dờng hơ\ la: “Broa\ lơh sa tềp ram mhu\ oh in”, pà phan tus  kơnòm dềt tus ala\ càr Bắc Kạn, Cao Bằng mờ Lai Châu di tu\ sa tềp dà lơgar 2014,  “Pờ àng bơta kơp kờ`”, jàu 1 rbô pò phan mờ pria\ bơsram ai  ala\ kơnòm dềt rbah, kơnòm dềt geh rài kis ua\ ngan kal ke geh cồng nha jak ngan tàm broa\ bơsram bơh Hà Nội, Hoà Bình, Hải Phòng, Bắc Ninh, Bắc Giang mờ Thanh Hoá, di nhai lơh broa\ tài kơnòm dềt. Mpồl kung neh geh ua\ ngan broa\ lơh mblàng pơlam bè  gơnoar kơnòm dềt mờ ai go\  bơr đơs bơh mpồl tus ala\ bơta ờ suk geh gơ rềng tus gơnoar kơnòm dềt.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ngai òr 10/7, kảnh sát lơgar Indonesia geh ơn tàm bơta rơcăng lài uă ngan tàm gùt lơgar, tơ nơ\ tu\ 2 nă cau tơlik măt te\ khà ndrờm yal bơr ai geh bơta pha lin tàm dơ\ te\ khà geh đơs là tàm ntoat pơr lòng ngan rlau jơh bơh lài tus tu\ do tàm dà lơgar do. Anih duh broă te\ khà, hòi jà 2 nă cau tơlik măt te\ khà kơ\ dơn kơp cồng nha ngan ngồn geh yal tàm ngai 20 nhai do, nàng pleh ală bơta tam pìt tam phà mờ digơlan lơh roh bơta ngăp lơngai gùng dră bal. Jăt tàm cồng nha kờp sră pồ bơh sơn rờp bơh ală mpồl lơh is dê, jơh bal Kuang atbồ bòn dờng Jakarta là ồng Joko Wydodo mờ ồng Prabowo Subianto kuang atbồ đơng lam ală mpồl ling phàu crong Indonesia lài do, ndrờm yal bơr ai geh bơta pha lin.

Ngai òr 10/7, đại tướng Paiboon kuang at bồ adat boh lam mờ kơrnuat boh lam di anih duh broa\ sền gàr ờ do ờ da\ dà lơgar Thái Lan yal: Rơndap lơh sơnoa boh lam ing neh geh lơh gơs mờ gam tàm broa\ lơh sla\ sra\ nggal nàng gơtùi jàu tus cau bơtau ky\ tàm poh tus. Kờp du\ sơnoa boh lam ing geh ai ngui tàm nhai do, lơh bơr nàng ja\ adat boh lam tus broa\ crơng gơs mpồl lơh gơs adat boh lam dà lơgar, crơng gơs gơnoar at bồ lơgar ing tàm nhai 8  nam do. Tàm nhai 9, mpồl lơh niam  dà lơgar  Thái Lan geh crơnggơs nàng mut lơh broa\ lơh lơh niam wơl tàm lơgar do.

 Ngai òr 10/7, ồng Narendra Modi kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlau jơh dà lơgar Ấn Độ neh yal kes priă dà lơgar, tàm hơ\ geh ală ală broă lơh kờn bơtàu tơnguh wơl lơh sa bè tơr mù gơmù khà priă, lơh tam gơl broă lơh, broă sa…Bal mờ hơ\, Gơnuar atbồ lơgar kung geh broă rơndăp lơh ai ală phan ngui kờn lơh bươn priă dia, chul chồl bơcri priă lơgar ndai mờ tơnguh khà ki\ ală rơndăp broă lơh sa kă bro dờng. Do là broă lơh bơh sơn rờp tơngo\ jơnau hơ pơrgon lơh tam gơl pa lơh sa bơh ồng Narendra Modi dê tu\ dờp at gơnoar broă Kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlao jơh lơgar Ấn Độ.

Ngai òr 10/7, lơgar Ảrập tơrgùm dùl neh geh kơrnuat ai 25 tơlak dolar Mỹ dong kờl kòn bơnus mo tus làng bol cau Palestin tàm dòr Gaza. Mpồl dong kờl phan bơna sơnơm tơm ba bơh lơgar Ảrập  tơrgùm dùl geh  kong kơnòl  sền gròi broa\ ngui dơ\ ala\ khà pria\ dong kờl do geh bal broa\  lơh geh dùl hìu sơnơm gơtùi ntrờn tàm Gaza.

 Gah lơh broă bơta jal mhar lơgar Nga dê pa jàu 800 tấn phan dong kờl kòn bơnus ai cau dô pleh tus bơh tiah đah jum măt tơngai lik lơgar Ukraine in. Ồng Vladimir Artamonov kuang bàng tàm Gah lơh broă bơta jal mhar lơgar Nga pà gi\t, Gah lơh broă do gam pơyua tai 130 tấn phan dong kờl ndai tus ală tiah Rostov mờ Volgagrad lơgar Nga dê là tiah geh cau dô pleh ơm kis.

Gơnoar at bồ lơgar Jamaica sồr làng bol pal ngui pềr ngan broa\ ngui dà tàm tu\ trồ prang gơbàn dờng ngan tàm lơgar do tu\ do. Nền nòn, làng bol mìng ngui dà tus bơta kờ` bơh sơnrờp ngan tàm  rài kis, ơm sa. Cau tìs gơbàn lơh glài  jàm 30 ngai. Trồ prang  ua\ tàm Jamaica slơ ngai slơ gơbàn jo\ jòng ngan, khà mìu neh gơmù tus khà kờp bal tàm  30 nam do. Ờ ua\ broa\ lơh jar mhar, geh bal broa\ pơndiang dà tus ala\ ù tiah gơbàn aniai ngan nàng gàr niam bơta kờ` bơh sơnrờp bơh làng bol hê kung pal geh kờp du\.

Ngai òr 10/7, càl rbu\t dờng Neoguri neh tus tàm tiah rềp bòn dờng Akune, càr Kagoshima, tàm tiah đah jum măt tơngai mu\t bồt Kyushu, lơgar Nhờk dê, jăt jơnau yal bơh anih yal tơngi\t lài trồ tiah dà ia dà lơgar dê yal. Mìu càl rbu\t dờng Neoguri geh đơs lài, digơlan lơh aniai tus uă tiah bơh tiah đah măt tơngai mu\t tus đah tô lơgar Nhờk bè mìu dờng, tơrlah ù…Làng bol kis tàm Miyazaki, Kumamoto, mờ càr Kagoshima tàm bồt Kyushu neh geh gơnoar atbồ tiah do ntrờn lik dô mhar.