JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho ngai òr 11/12, tàm Hìu duh broă Kuang atbồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar, neh wa\ ồng Geetesh Sharma kuang atbồ Anih duh broă tam klăc bal lơgar Ấn Độ mờ Việt Nam càr Đah mat tơngai mu\t Bengal, lơgar Ấn Độ gam còp mờ lơh broă tàm lơgar Việt Nam. Chờ hờp bè bơta gi\t gơ\p lơh bơ yô bal đah 2 lơgar, ồng Trương Tấn Sang đơs tờm ală lơh ngan bơh kuang đơng lam atbồ bơh 2 lơgar dê tàm broă lơh pràn bơta gi\t gơ\p lơh bơ yô bal ờs mờng bơh yau đah Việt Nam mờ Ấn Độ tàm jơh ală broă, bơh gùng dră bal, lơh broă mờ lơgar ndai, chài rơ gơi bơto bơtê, lơh broă mờ lơgar ndai làng bol, 2 lơgar gam sùm lời bơta sền gròi bal mờ gơ\p in tàm ală dơ\ pơrjum dunia. Ồng Trương Tấn Sang pin dờn là mờ bơta lơh ngan bơh 2 lơgar dê tàm ală broă lơh tam klăc lơh bal geh ngai sơlơ rề ơnàng mờ mu\t lơh ngan ngồn geh cồng nha, tàm hơ\ geh broă lơh gùng par tơn tàm tơrbo\ ală [òn dờng dờng bơh lơgar Ấn Độ dê tus mờ ală [òn dờng dờng bơh lơgar Việt Nam dê.

Pơnjat tai ala\ broa\ lơh tàm dơ\ pơrjum dờng màng tơng kah 25 nam ngai git gơp lơh broa\ bal cri bơyai ASEAN-Hàn Quốc, ngai òr 11/12 tàm [òn dờng Busan, Hàn Quốc, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar neh tus mờ đơs tàm dơ\ cri bơyai mpồl lơh sa ka\ bro ASEAN-Hàn Quốc. Ồng Nguyễn Tấn Dũng đơs tờm: Adat boh lam, ka\ bro Việt Nam geh tam gơl dờng, geh ai go\ ngan, bươn boài ngan, geh tam pơr lòng rlau. Việt Nam geh gơ gơs la dùl bơta geh tam tơrbo\ kuơ màng bơh geh lơh sa bal dờng ơnàng mờ 55 lơgar lơh broa\ bal, tàm hơ\ geh 15 lơgar geh jơng bơh ala\ lơgar G20. Dơ\ cri bơyai mpồl lơh sa ka\ bro ASEAN-Hàn Quốc la tu\ nàng ala\ kuang bàng đơng lam dà lơgar kung bè ala\ mpồl lơh sa ka\ bro ASEAN mờ Hàn Quốc geh tam tìp, cri bơyai bè bơta lơh sa tàm châu Á, mblàng pơlam  bè tu\ geh mờ bơta lòng tus mờ bơtàu tơngguh bơh tơl lơgar mờ kơnhoàl.

Mho ngai òr 11/12, tàm Hà Nội, ồng Trương Hoà Bình kuang atbồ Anih cah rn\a làng bol jơnhoa hờđang rlao jơh dà lơgar Việt Nam neh cribơyai broă mờ ồng Khăm Phăn Xít Thị Đăm Pha kuang atbồ Anih cah rn\a jơnhoa hờđang rlau jơh dà lơgar Lào di dơ\ mpồl lòt còp lơgar Việt Nam mờ tus bal Pơrjum Kuang atbồ ală anih cah rn\a jơnhoa hờđang rlao jơh dà lơgar ală lơgar tàm Mpồl Asean. Tàm dơ\ cribơyai, 2 gah cribơyai ờ uă broă bè broă bơyai lơh Pơrjum anih cah rn\a ală càr geh bal gùng nhàr lơgar đah 3 lơgar Lào, Việt Nam mờ Campuchia. Ồng Trương Hoà Bình đơs tờm, pơrjum do là tu\ niam nàng ală lơgar sền wơl ală broă lơh neh tam klăc lơh bal, ală cồng nha lơh geh bơh tơ nơ\ pơrjum nam 2010 mờ nam 2012, geh bơta kuơ dờng màng tàm broă sơlơ tơnguh tai bơta gi\t gơ\p tam klăc lơh bal đah Anih cah rn\a làng bol Việt Nam mờ Anih cah rn\a làng bol lơgar Lào đơs is kung bè đah ală anih cah rn\a ală lơgar đơs bal. Ồng Trương Hoà Bình đơs tai, Anih cah rn\a jơnhoa hờđang rlao jơh dà lơgar Việt Nam tu\ lơi kung kờ` dong kờl Anih cah rn\a jơnhoa hờđang rlao jơh dà lơgar Lào bè broă bơyai lơh pơrjum.

Tơnơ\ 4 ngai lơh  broa\ mờ nùs nhơm lơh ngan, geh kơnòl mờ lơh tờm, drim òr 11/12, pơrjum dơ\ 8, Mpồl duh broa\ ala mat làng bol càr Gia Lai neh bơyai lơh lùp mờ ho jơnau lùp mờ tơnjơh dơ\ pơrjum. Bal mờ broa\ ring bal 25 kơrnuat kuơ màng, ua\ bơta ờ suk bơh càr neh geh mpồl duh broa\ ala mat làng bol càr Gia Lai mblàng nền nòn ngan. Dơ\ pơrjum dơ\ 8,  mpồl duh broa\ ala mat làng bol càr Gia Lai neh đơs song ngan tàm ala\ bơta mờ cau te\ khà sền gròi bal. Hơ\ la bơta ờ niam, lơh pơhìn ngan tus ờ do ờ da\ ala\ broa\ lơh bơt dà bơt, dà hìu ma\y đèng, ngan la dơ\ tơrlah bơtơt hìu ma\y đèng Ia Krêl 2 dơ\ 2, lơh gơbàn aniai ngan tus cau ơm đah jum, tus tu\ do cau tờm bơcri gam ờ hềt tơm geh làng bol in. Bơta do geh ala\ kuang bàng sồr anih lơh broa\ geh gơnoar lơh loh kơnòl bơh tơl na\ cau,  mpồl geh gơ rềng. Ồng Phạm Đình Thu kuang atbồ mpồl duh broa\ ala mat làng bol càr Gia Lai ai git:“Mờ broa\ lơh bơtơt hìu ma\y pờ tưlik ồs đèng  đơs bal mờ bơtơt hìu ma\y pờ tơlik ồs đèng Ia Krêl 2 đơs is,  gơ ờ ta\ pơ gồp tàm bơsong ờ tơl đèng dà lơgar. Neh  lơh ờ  ngan, ờ do ờ da\ mờ geh lơh gơbàn aniai ba\ ù gơ ngơr dờng,  gơ ai  bơta pràn ê\t,  den tàng jat a` gam pơnjat  sồr la ba` ai lơh. Tài gơ geh gơbàn aniai ngan tus rài kis làng bol kòn cau tiah nhàr lơgar mờ gơ lơh geh roh bơta pin dờ` bơh làng bol tus bè khà broa\ lơh”.

Mho òr 11/12, tàm [òn dờng Hồ Chí Minh, Anih duh broă làng bol càr Lâm Đồng bơyai lơh pơrjum bău yal bè broă lơh Dơ\ lơh chờ chài rơ gơi nhơl chờ mờ tơn jơh Nam nhơl chờ dà lơgar 2014- Tây Nguyên- Dà Làc mờ poh chài rơ gơi cê Lâm Đồng dơ\ 5 nam 2014 geh lơh bơh ngai 23 tus ngai 27 nhai do mờ tơngume Dà Làc rùp să nhai mrềt. Nam Nhơl chờ Dà lơgar 2014- Tây Nguyên- Dà Làc mờ tơngumê Brê bơ nơm dờng ơning ơnàng Tây Nguyên, la broă lơh chài rơ gơi, lơh sa, mpồl bơtiàn pơnrơ ngan geh lơh dờng pal mờ dà lơgar kờn yal tơngi\t rùp să kòn bơnus, ù tiah brê bơnơm geh is, rài kis chài rơ gơi is bơh kơ nhoàl ù tiah Tây Nguyên đơs bal mờ Dà Làc- Lâm Đồng dê đơs is. Geh jơh ală rlau 40 broă lơh tờm geh lơh tàm Dà Làc mờ uă broă lơh lơh jăt bal tàm 4 càr tàm Tây Nguyên la Dak Lak, Dak Nông, Gia Lai mờ Kon Tum. Dơ\ bơyai lơh chài rơ gơi nhơl chờ là broă lơh tơn jơh wơl jơh ală broă lơh neh geh lơh sùm tàm nam 2014. Digơlăc geh 14 broă lơh geh bơyai lơh, tàm hơ\ geh uă broă lơh niam bơne\ ngan.

Ngai òr 11/12, tàm  Hà Nội, pang sra\ Toán học mờ Tuổi trẻ neh bơyai lơh tơng kah 50 nam crơng gơs. Rlau 50 nam lơh mờ bơtàu tơngguh, pang sra\ Toán học mờ Tuổi trẻ neh sùm tam gơl pa bè tơnggu me mờ khà niam,  lơh geh bơta kờ` gơ boh, bơceh pa bơh ala\ cau kơnòm sa\ kờ` tóan học tàm gùt lơgar, pơ gồp bơtàu tơngguh git wa\ làng bol dê, geh bơto bơtê cau jak dà lơgar in. Khà sồ pang sra\  geh gơguh rhời bơh 15 rbô pang tus rlau 20 rbô pang. Hìu cih gơs neh bơyai lơh cih gơs mờ lip  gơs geh 20 pang sra\ di tùh sra\ Toán học mờ tuổi trẻ. Ala\ pang sra\ bơh Toán học mờ tuổi trẻ neh lơh geh bơta  chờ hờp tus ala\ cau kờ` toán học  mờ lơh toán, mơ kung dong ala\ oh geh git ala\ git wa\ mờ jòi geh bơceh pa toán học, pơ gồp niam  ala\ broa\ bơto mờ bơsram toán.

 Drim òr 11/12, mờr 100 nă cau bơsra dờng mờ cau pơgru Hìu bơsram cao đẳng Kỹ thuật công nghệ Dung Quất dong kờl mhàm dong dùl nă cau bơsram dờng tàm hìu bơsram gơtìp kòp ngòt rơ ngơ\t, ờ tơl tiểu cầu tàm mhàm. Cau kòp là Huỳnh Vũ Khải, 19 sơnam, bơsram gah jồr zờu, [òn tờm tàm kơnhoàl Phù Cát, càr Bình Định gam ơm tàm bơta kòp kơn jơ\ ngan, kờn pal tơmut mhar nàng lơh pràn wơl să jan\, lài mờ tu\ jun tus hìu sơ nơm dờng nàng sơm kòp.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

            Ồng Shinzo Abe kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh lơgar Nhờk tàm ngai òr 11/12, hòi jà mu\t lơh dơ\ lùp làng bol bè gùng dà broă lơh Abenomics kờn tơn jơh bơta gơmù khà priă jo\ jòng tàm lơgar Nhờk mờ chồl guh gơguh tai lơh sa. Jơnau yal bơr geh ồng Shinzo Abe yal tàm tu\ tơngai Đảng khăt gơboh làng bol lơh tờm at gơnoar bơh ồng dê gam kơ\p gơn geh lam bồ tàm dơ\ đùh sră te\ khà gơnoar ala mat kơnă bòn lơgar tàm lồi poh do mờ ồng Shinzo Abe digơlan geh pơn jăt tai ăt gơnoar broă Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar Nhờk dùl tơngai lơh broă tai. Dơ\ te\ khà Gơnoar ala mat kơnă bòn lơgar lơgar Nhờk tàm ngai 14 tus do geh đơs là geh dong sền gi\t làng bol lơgar Nhờk kờ` sơl ồng Shinzo Abe chul chồl ală broă lơh lơh sa tàm tu\ tơngai geh ală tềl tơngo\ lơh sa ờ kuơ halà ờ.

Tơnơ\ gơnoar ala mat dà lơgar Ailen ring bal kờ` broa\ crơng gơs dùl dà lơgar Palestine ngap lơngai, Israel ngai òr 11/12 neh geh jơnau đơs ờ kờ` kơrnuat do. Ồng Emmanuel Nahshon cau pơlam đơs bơh gah cri bơyai broa\  lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Israel ai git, Israel đơs gơ lơh pơlai ngan bè kơrnuat pa đơs, mơ kung ya\ gơnoar ala mat lơgar Ailen bè nùs nhơm jơnau bơh cau Hebrơ. Lài jơ\, tàm dơ\ tam pơndang bè  geh dờp dà lơgar  Palestin, ờ ua\ kuang lơh gơs adat boh lam Ailen neh ya\ Israel bè tìs gơ sơt rung kòn bơnus. Ala\ cau lơh gơs adat boh lam Ai len gam sền gờ` dờp dà lơgar Palestin geh ngap lơngai mờ sền do la dùl broa\ lơh nàng chul chồl ala\ dơ\ cri bơyai ngap lơngai tàm Trung Đông.

 Ồng Arseny Yatseniuk kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh lơgar Ukraine tàm ngai òr 11/12, hòi jà bơyai lơh dùl dơ\ pơrjum ală cau ai càn priă dunia kờn ai tai lơgar do in priă jền nàng pleh gơtìp lơh sa ờ jai. Tàm jơnau cih đơs tềng đăp gơnoar ala mat dà lơgar, ồng Arseny Yatseniuk đơs tờm jơnau pơrgon bơh gơnoar atbồ lơgar dê mu\t lơh ală broă lơh tam gơl pa, kờ` dờp geh gi\t nđờ tơmàn dolar dong kờl bơh ală lơgar tàm tiah đah mat tơngai mu\t plai ù dê. Poh lài, Mpồl kuang bàng bơh Kes priă dunia- IMF neh tus Kiev, nàng bơyai bè priă dong kờl 17 tơmàn dolar Mỹ. Ồng , neh yal dùl ê\t broă rơndăp lơh lơh tam gơl pa lơh sa bơh gơnoar atbồ lơgar dê, tàm hơ\ geh kờp sền wơl ală priă dia, tơnguh priă dia năng lượng mờ ai lơh is ală mpồl lơh sa kă bro dà lơgar.

Mỹ  Latinh mờ Caribe la ala\ tiah mìng lơm gam lơh gơs broa\ tơmù khà cau ờ tơl sa tàm nam 2015, dùl tàm ala\ broa\ lơh bơtàu tơngguh rbô nam. Jat jơnau yal  tơl làm  geh tơl phan sa mờ  phan sa pràn sa\ nam 2014, bơh mpồl phan sa anih duh broa\ dunia  yal ngai òr 11/12, tàm 20 nam do,  khà cau ờ tơl sa tàm Mỹ Latinh-Caribe neh gơnù bơh 68 tơlak mơ gùl  gơmù  tus 37 tơlak na\ cau, Nàng lơh di broa\ kờ`, tus lồi nam 2015 tiah do pal  ờ gam  jơ gloh tai tus 2 tơlak 750 rbô na\ cau tai.

Kuang atbồ Gah lơh sơnơm dà lơgar bơh 7 lơgar lơh sa mờ măy mok bơtàu tơnguh-G7, tàm hơ\ geh Anh, Canada,  Đức, Tây, Italia, Nhờk, Mỹ mờ Mexico ngai òr 11/12, neh ring bal bơta kờ` ngan pal pơyua priă dong kờl mhar bơ tơl ai tiah đah mat tơngai mu\t châu Phi in gam gơtìp kòp ebola lơh aniai. Jơnau ring bal pa yal lơh geh tàm Pơrjum broă bơceh lơh sền gàr bơta ngăp lơngai lơh sơnơm gùt plai ù geh lơh tàm càr lơgar Tokyo, lơgar Nhờk. Ală kuang atbồ Gah lơh sơnơm bơh mpồl G7 mờ Mexico neh cribơyai broă lơh sơndră wơl mờ kòp ebola tàm tiah đah mat tơngai mu\t châu Phi. Pơrjum ring bal là, virus ebola là jơnau pơhìn tus mờ ală lơgar tàm dunia mờ ală lơgar kờn pal mu\t lơh jơh ală broă lơh dilah gơtùi nàng kơrian\ kòp lơh bơ tờp. Jơnau yal bơr bal đơs tờm, G7 mờ Mexico kờn pal sơlơ dong kờl ai ală lơgar tàm tiah geh kòp, bè ai tai bác sĩ, ai tai phan ngui lơh sơnơm mờ àu mpha sền gàr cau lơh broă.