JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Ngai do 13/6, Gơnoar ala măt dà lơgar pơn jăt tai lơh broă, cri bơyai mờ ring bal ờ uă rơndăp lơh adăt kuơmàng. Bùi drim, ală kuang ala măt Gơnoar ala măt dà lơgar cri bơyai tàm mpồl, bè: Rơndăp lơh Adăt bơcri priă (tam gơl), Rơndăp lơh Adăt tam gơl, bơtơl ờ uă bơta bơh Adăt lơh jăt kơrnuat lơh glài bơh anih cah rn\a dê bè broă làng bol. Bùi mho, Gơnoar ala măt dà lơgar lơh broă tàm Hìu pơrjum, pờ tê ring bal Adăt tam gơl, bơtơl ờ uă bơta bơh adăt kham sơm kòp ờ sa priă; Cri bơyai rơndăp cih Kơrnuat bè broă tam gơl, bơtơl Kơrnuat sồ 35 nam 2012 bơh Gơnoar ala măt dà lơgar kơnă 13 dê bè broă ai sră pin dờn, đùh sră pin dờn tus mờ cau ăt gơnuar broă bơh Gơnoar ala măt dà lơgar, Mpồl duh broă ala măt làng bol pồ halà ki\ pồ.

Jat sền jat tơnggu me dơ\ mblàng, ho jơnau lùp bơh ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jat jơng gơs gơnăp gơnoar at bồ hờ đang rlao jơh dà lơgar tềng đap Gơnoar ala mat dà lơgar  mờ cau te\ khà gùt lơgar tàm dơ\ lơh broa\ gùl bùi mho òr 12/6, cau te\ khà Trần Mạnh Long kuang jat jơng at bồ Mpồl cau ling yau càr Kon Tum đơs: Ồng Nguyễn Xuân Phúc neh ho jơnau loh làng ngan, tơl làm ngan, song dơpa\ mờ geh ai go\ bơta gơ kờ` ngan tus mờ ala\ tơnggu me mờ kuang bàng Gơnoar ala mat dà lơgar  kung bè cau te\ khà gùt lơgar sền gròi, ngan la ala\ broa\ lơh kờ` sền gàr tơl tàm ù tiah dà lơgar:“A` go\ jơnau mblàng bơh ồng Nguyễn Xuân Phúc bè ờ ua\  bơta mờ Gơnoar ala mat dà lơgar mờ cau te\ khà gùt lơgar sền gròi bal ai go\ tơl làm, kờp bal lơh sa, gùng dra\ bal, chài rgơi mpồl bơtìan, sền gàr ngap lơngai dà lơgar. Broa\ bơsong broa\ bơh Gơnoar at bồ lơgar  tềng đap broa\ lơgar Lo lơh drà khoàng 981 tàm dà lềng di gơnoar ù tiah dà lơgar bol he. A` kờ` bal ngan mờ broa\ lơh bơh kuang jat jơng gơs gơnăp gơnoar at bồ hờ đang rlao  jơh dà lơgar bè bơta broa\ lơh bơh Gơnoar at bồ lơgar nàng bal mờ ling klàng mờ làng bol gùt lơgar bơsong niam ala\ bơta ngap lơngai tàm kơnhoàl mờ ờ do ờ da\ tàm dà lềng tàm jơnau gơbàn bơh bồ nhai 5 tus tu\ do. Bè ala\ broa\ lơh Gơnoar at bồ lơgar dong kờl, tơngguh mpồl cau lơh broa\ tàm dà lềng. Tus mờ cau lơh ka den neh geh ala\ broa\ lơh geh  boh bơr đơs  sồr, mờ  la dong kờl, tơngguh jơnau ai git ờ ua\ lơgar tàm kơnhoàl mờ ala\ lơgar tàm dunia geh cau kờ`. Sa\ tờm a` kung la dùl na\ cau te\ khà kờ` bal mờ broa\  bơsong bơh gơnoar at bồ lơgar mờ đơs jơnhua ngan ala\ lơh ngan bơsong di pal mờ geh cồng nha bơh Gơnoar at bồ lơgar”.

Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar neh geh kơrnuat sồ 889 bơh Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlau jơh dà lơgar dê bè broă crơng gơs Mpồl duh broă kơnă dà lơgar sền sơ wì pà sră jờng rơ Cau pơgru làng bol, cau pơgru jak ngan nam 2014, nàng dong Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar bơyai lơh sền sơ wì pà sră jờng rơ Cau pơgru làng bol, cau pơgru jak ngan nam 2014. Ală cau dùl nă să is geh sồr sền sơ wì pà sră jờng rơ pal geh rlau 90% khà sră ring bal bơh kờp jơh ală cau tàm Mpồl duh broă do dê. Dilah cau tàm Mpồl duh broă do ờ geh măt, Mpồl cau gơnoar cih geh kơnòl ai sră pin dờn jăt jơnau cih. Tơnơ\ tu\ tơr gùm jơh cồng nha sền sơ wì pà sră jờng rơ cau pơgru làng bol, cau pơgru jak ngan mờ iăt kơno jơnau đơs tàm ală anih yal tơngi\t jơnau mpồl bơtiàn dilah geh, Mpồl duh broă pơyua sră nggal tus Mpồl pơr lòng mờ jờng rơ dà lơgar sền sơ wì wơl, yal mờ Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlau jơh dà lơgar in nàng sền sơ wì jun tus tus Kuang atbồ lơgar in.

Drim òr 12/6, mpồl tam klac cau ùr càr Dak Lak mờ mpồl at bồ broa\ lơh bòn dờng Buôn Ma Thuột neh bơyai lơh pơrjum tơnjơh 10 nam broa\ lơh dờp oh mi mờ bòn Ko M’leo ntum Hoà Thắng, bòn dờng Buôn Ma Thuột. Tàm 10 nam mut lơh broa\ lơh dờp oh mi, mpồl tam klac cau ùr càr Dak Lak mờ mpồl at bồ broa\ lơh bòn dờng neh ai cau kuang sùm geh tus tàm bòn nàng git jơnau, geh ua\ ngan broa\ lơh dong làng bol bơtàu tơngguh lơh broa\ sa, bơtàu tơngguh rài kis. Dơ\ pơrjum neh tơlik ờ ua\ broa\ lơh tờm dờng tàm broa\ lơh dờp oh mi tàm tơngai tus bè sùm ai cau kuang tus sền jat, git jơnau gơbàn tàm bòn, pơnjat tai dong kờl ala\ hìu nha\ rbah geh brồ guh tàm rài kis, lam sồr làng bol bơt bơtàu rài kis ngac ngar jak chài. Di tàm tu\ do, ala\ mpồl dờp oh mi geh dong kờl bòn lơh 1 nơm hìu nùs nhơm kờp pria\ 50 tơlak pria\.

Ngai òr 12/6, càr Kon Tum neh jờng rơ mờ pơn jờng 136 mpồl cau, mờ cau dùl nă să, hìu bơnhă pà mhàm dong kờl is pơn rơ jak nam 2014. Nàng kah rơngal mờ pơn jờng ală cau pơn rơ jak pà mhàm dong kờl is, Anih duh broă làng bol càr Kon Tum pà Sră jờng rơ ai 6 mpồl cau, 6 nă cau dùl nă să is in; Mpồl đơng lam hòi jà pà mhàm dong kờl is càr Kon Tum pà sră jờng rơ ai 12 mpồl cau, Mpồl dong kờl sơnơm tơm ba phan bơna pà sră jờng rơ ai 28 nă cau pà mhàm bơh 3 dơ\ rlau hơđăng mờ pơn jờng 3 hìu bơnhă, mờ 71 nă cau pơn rơ jak neh geh uă tă pơgồp tàm srơh pà mhàm dong kờl is tàm càr. Di tàm dơ\ do, càr Kon Tum hòi jà mờ sồr jơh ală kuang, ơruh pơnu bal mờ cau ling tàm ală mpồl ling mờ làng bol tàm càr bulah ơm tàm tiah lơi mờ lơh gơnoar broă lơi, pal sùm rơcăng lài te\ lơh jăt tus bal pà mhàm tài cau kòp.

Tus àng drim òr 12/6, bơta gơbàn chơt jê gam gơ glòm tàm bòn rbah bòn Bu Dak, ntum Thuận An, kơnhoàl Dak Mil, càr Dak Nông-tiah pa gơlik geh dơ\ chơt bu\ dà sơnđàc sơ ngit ngan 3 na\ kơnòm dềt kòn cau M’nông. Lài hơ\,  di 3 jơ mơ gùl mho ngai 10/6, tàm tu\ lòt bal lòt bùt kuat tàm tơnau Bu Dak, 3 na\ sau dềt geh Y Tiên 10 sơnam, Y Truyền 7 sơnam  kòn bi Y Nu Ưn mờ lo\ H’ Neo, Y Zin 9 sơnam kòn bi Y Xuân mờ lo\ H’ Chên kis bal tàm bòn Bon Bu Dak neh gơbàn ntiar jơng gơdùh tàm dà jrô. Ờ ua\  cau neh git go\ mờ tus bal mù bùt, cèng tus na\ sau tus hờ hìu sơnơm kơnhoàl Dak Mil mơya ờ gơtùi dong kis, jơh 3 na\ sau gơbàn chơt jơh. Bơta gơbàn chơt bu\ dà gam sùm gơbàn geh tàm ala\ ngai ala\ oh ơm rlô bơkang. Ala\ mè bèp kơnòm bơsram kờ` sền gròi at bồ ala\ sau nàng ba` lời gơlik geh bơta aniai chơt bu\ dà.

 Ồng Cao Đức Phát kuang atbồ Gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar dà lơgar pa ki\ rơndăp broă lơh sền gàr niam ờdo ờdă phan sa tàm tu\ pơndiang, gơ sơ\t lơh puăc phan ròng tơngai bơh nam 2014-2020. Jơnau kờn bơh rơndăp broă lơh dê là kờn gròi sền broă gơ sơ\t lơh puăc, pơndiang phan ròng, phan bơna bơh phan ròng tàm gùt lơgar dipal mờ bơta geh is bơh tơl tiah, tơl bòn lơgar dê nàng kờn sền gàr niam ờdo ờdă phan sa ai cau ngui sa tàm lơgar mờ phan bơna tăc tus lơgar ndai, pơgồp bơnah kơr yăn lơh bơtờp kòp mờ sền gàr tiah ơm kis brê bơnơm bòn lơgar.

Jơnau gơlik geh trồ prang  gơbàn tàm ua\ nhai do neh lơh ua\ ngan khà dà tàm tơnau, bơtơt gơbàn soat, rlau 2.400 lồ chi tam bơh 2 kơnhoàl Phù Mỹ, Phù Cát, càr Bình Định gơbàn prang, ù gơbàn trồ prang soat dà ua\ rlau jơh tàm càr. Nàng dong ala\ ba\  ù sre lơh kòi kàl bồ sơnam gam mut tàm tơngai bun, kuang bàng at bồ càr Bình Định sồr ala\ mpồl lơh broa\ geh gơnoar tus sền mờ rwàng tiah geh dà tuh rơsĩh di pal mờ geh cồng nha kờ` pleh bơta  roh gời jơh phan lơh sa. Bulah bè hơ\,  tu\ do, làng bol tàm ù tiah gơbàn trồ prang neh lơh ngan ai mai\ bồm nàng bồm dà tuh tàm sre he, ờ sền sre hơ\ ngài hala rềp dà tơnau. Tàm tu\ hơ\,  khà dà tàm tơnau dơng tu\ do kung mìng tơl nàng geh tuh dùl ba\ sre lơi hơ\ lơm.

Drim ngai òr 12/6, dùl dơ\ tơrlah ù gơlik geh tàm kơi sồ 5, gùng dờng 2, lơh kòl gùng lòt gơl bơh Hà Giang tus Hà Nội, lơh broă lòt rê bơh ală rơndeh rơndồ tìp uă kal ke. Ală mpồl lơh broă geh gơnoar neh ai măi cò ù nàng geh gùng lòt. Nàng kờ` gùng lòt ờ gơtìp kòl tàm ờ uă tiah, den tàng di nggùl jiơ, mpồl lơh gùng ơm ing nàng ai ală rơndeh bơh 2 gơl gùng in lòt rê hơ\ sồng lơh tai. Do là dơ\ tơrlah bơnơm dơ\ 2 tàm kàl mìu nam do tàm càr Hà Giang. Lài hơ\, ngai 7 nhai 6, dùl dơ\ tơrlah bơnơm ngòt rơngơ\t neh gơlik geh tàm bòn 3, sơnah bòn Quang Trung, bòn dờng Hà Giang, càr Hà Giang, lơh 2 nă cau chơ\t mờ 1 nă cau sồt să.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Pơrjum Kuang atbồ Gah yal tơngi\t jơnau ală lơgar tàm Mpồl Asean dơ\ 12 mờ Pơrjum Kuang atbồ Gah yal tơngi\t jơnau ală lơgar tàm Mpồl Asean mờ 3 lơgar pa tơn jơh tàm càr lơgar Nay Pi Taw, lơgar Myanmar ngai òr 12/6 mờ 1 sră yal bơr bal hòi jà sơlơ tam klăc bal yal tơngi\t mờ mblàng yal jơnau đah ală lơgar tàm tiah do. Jơnau yal bơr bal đơs tờm bơta kuơmàng bơh broă chồl guh tam gơl yal tơngi\t jơnau geh cồng nha đah ală lơgar kờn mblàng yal ai làng bol in tàm tiah do ală bơta kuơ bơh broă mu\t gơ rờm bal mờ bơ\t bơtàu Mpồl bơtiàn Asean tàm nam 2015. Ală Kuang atbồ Gah yal tơngit jơnau ală lơgar tàm Mpồl Asean ring bal là, yal tơngi\t mờ mblàng yal jơnau bơh ală lơgar pal geh jơh tai uă broă mờ ală bơta uă lơgar kờn lơh geh bơta gi\t wa\ tam klăc bal đah ală lơgar tàm mpồl bè bơta chài rơgơi, kah yau, jăt yàng mờ mpồl bơtiàn. Kuang atbồ Gah yal tơngi\t jơnau ală lơgar tàm Mpồl Asean kung dùl nùs ring bal Jơnau yal bơr bè Mblàng yal geh kơnòl mpồl bơtiàn tài dùl mpồl bơtiàn ngap lơngai mờ pas sơm bơtàu tơnguh”.

Ngai òr 12/6, ồng Rasmussen gơnoar at bồ NATO  neh geh dơ\ tus còp ngan ngồn tus lơgar Tây Ban Nha. Ồng Rasmussen geh dơ\ tìp mờ ồng Mariano Rajoy kuang gơs gơnăp gơnoar at bồ hơđang rlao jơh dà lơgar, tìp mờ ồng Garcia Margallo kuang at bồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai lơgar do mờ ồng Pedro Morenes kuang at bồ gah sền gàr dà lơgar Tây Ban Nha. Sơnđan tờm geh đơs tàm ala\ dơ\ tìp do la jơnau lơgar Afghanistan, tài lơgar Tây Ban Nha neh geh jơnau đơs geh ai sùm bơta tus bơh ling klàng tàm lơgar Afghanistan  bè jơnau pơrgon mờ NATO tus nam 2015.

Đơs tàm dơ\ pơrjum Mpồl ală lơgar Mpồl cau lơh broă dunia-ILO dơ\ 103 geh lơh bơh ngai 28 nhai 5 tus ngai 12 nhai 6 tàm Geneve, lơgar Thụy Sĩ, mò Phạm Thị Hải Chuyền kuang atbồ Gah lơh broă cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dà lơgar đơs tờm, Việt Nam kờ` ngan broă bơceh lơh bơh Mpồl lơh broă dunia dê tàm broă bơ\t bơtàu dùl Tơngume cribơyai tàm dơ\ pơrjum bè ntrờn ơm kis niam mờ ring bal. Broă chul chồl mờ broă sền gàr tu\ tơngai niam broă lơh kơ\ kơl jăp ai cau lơh broă ntrờn ơm kis in, sùm là jơnau kờn lài ngan bơh lơgar Việt Nam dê mờ geh mu\t lơh bơh broă lơh gơs mờ sơlơ tơnguh tai bơta mu\t lơh jăt bơh kơr nuăt boh lam dê. Broă Việt Nam kờn bal ală lơh ngai bơh ILO dê kờn sền gàr gơnoar mờ bơta kuơ di pal bơh cau lơh broă dê.

Pa do,  gơnoar at bồ ling klàng Thái Lan pơhìn kup mờ tơn rê ala\ cau lơh broa\ lơgar cau geh tus mut kis ờ di pal. Ala\ cau lơh broa\ lơgar Campuchia, Myanmar mờ Lào gam geh bơnga\ kuơ màng ngan tàm rài lơh sa lơgar Thái Lan, bè tàm broa\ lơh ka, lơh sa phan bơna,  bơt bơtàu, mơya ua\ cau ngan tàm khi do  ờ geh sra\ lơh broa\.

 Jăt jơnau yal geh Anih tờm gròi sền mờ rơcăng sơndră kòp lơgar Mỹ-CDC yal, ngai 10 nhai 6, tàm lơgar Mỹ geh rlau 29 tơlăc nă cau bơtờp kòp jê dà đồm mhàm, ngòt rơngơ\t ngan là 1 bơnah puan tàm khà cau hơ\ ờ go\ gi\t là he gam gơbàn kòp do. Kòp jê dà đồm mhàm là kòp ngòt rơngơ\t gơtùi geh gròi sền bơh ală broă lơh tàp pràn să jan\, broă sàu sa, ngui bơnah insulin dipal mờ hùc sơnơm nàng tơrmù bơnah sơdàng geh tàm mhàm. Dùl bơnah kuơmàng tàm gròi sền sơdàng là tơr mù ală jơnau pơhìn gơ rềng tus gùng mhàm plai nùs ndai, bè kòp gơguh mhàm, cholesterol uă mờ tơr mù chu jràu. Cau kòp jê dà đồm mhàm geh pơhìn uă tìp ală bơta aniai ngòt rơngơ\t ngan, tàm hơ\ geh bơnah lơh jơngo măt, kòp nùs, mhàm ờ jun tus tơngoh nisơna, ờ pràn leh, mờ chơ\t ndiar.