JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho òr 13/11, tàm Gơlang Kuang atbồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar neh wa\ mò Rose Ieremia kuang atbồ Anih lơh broă ala mat lơgar Hy Lạp tus tơngă] di dơ\ tơn jơh tơngai lơh broă tàm lơgar he. Tàm dơ\ wa\, ồng Trương Tấn Sang đơs niam ngan Kuang atbồ anih lơh broă ala mat lơgar Hy Lạp tàm tơngai lơh broă tàm Việt Nam neh pơ gồp bơnah chồl guh bơta gi\t gơp tam klăc lơh bơ yô bal đah 2 lơgar. Ồng đơs tờm, Việt Nam sền dờng màng ngan chul chồl gi\t gơ\p tam klăc bal mờ lơgar Hy Lạp ngan là ală broă, bè lơh sa, kă bro, bơcri priă mờ tam klăc bal prăp gàr phan lời wơl chài rơ gơi…Ồng Trương Tấn Sang kơ\p kờn, Hy Lạp dong kờl chồl guh broă lơh kờn tơn jơh cribơyai Kơrnuat Kă bro khăt gơboh đah Việt Nam mờ Mpồl tam klăc Châu Âu-EU. Tam pà bal bè ală kal ke tài bơta tung lơtăng lơh sa bơh lơgar Hy Lạp dê tàm tơngai lài, ồng Trương Tấn Sang đơs la, kal ke là ing gời lơm mờ tu\ do lơh sa bơh lơgar Hy Lạp dê neh geh ală bơta mpờl go\ bơtàu tơnguh wơl. Ồng sồr, tơngai tus, 2 lơgar kờn pal lơh pràn ai ală kuang bàng dờng màng lòt còp bal mờ gơ\p mờ tam klăc bal niam tàm ală dơ\ cribơyai tàm tiah do mờ tàm dunia tài bơta bơtàu tơnguh bơh tơl lơgar mờ tàm tiah do dê.

Ngai do 14/11, pơrjum dơ\ 8, Gơnoar ala mat dà lơgar kơna\ 13 pơnjat tai pơrjum mờ ua\ ngan tơnggu me kuơ màng. {ùi drim, Gơnoar ala mat dà lơgar lơh broa\ tàm hìu pơrjum dờng, iat ồng Phùng Quốc Hiển kuang geh jơng lơh  broa\ sùm Gơnoar ala mat dà lơgar, kuang atbồ anih duh broa\ pria\ jền bơh Gơnoar ala mat dà lơgar geh đơs jơnau yal tơnggit, cih dờp jơnau đơs bơh ala\ kuang bàng Gơnoar ala mat dà lơgar bè rơndap lơh kơrnuat bè tam pà pria\ jền dà lơgar nam 2015, iat ồng Đinh Văn Nhã kuang geh jơng mpồl dong broa\ dơ\ pơrjum, kuang jat jơng atbồ anih duh broa\ pria\ jền Gơnoar ala mat dà lơgar đơs  bè rơndap kơrnuat tam pà pria\ jền dà lơgar nam 2015 mờ pờ tê ring bal kơrniat. Iat ồng Nguyễn Sinh Hùng kuang atbồ Gơnoar ala mat dà lơgar yal jơnau tơnggit ờ ua\ bơta bè broa\ ai sra\ pồ pin dờ` ala\ cau geh Gơnoar ala mat dà lơgar pồ pin dờ`, Gơnoar ala mat dà lơgar ring bal sra\ mat ala\ cau geh Gơnoar ala mat dà lơgar ai sra\ pồ pin dờ`. Lồi [ùi drim, Gơnoar ala mat dà lơgar cri bơyai tàm mpồl ai sra\ pồ pin dờ`. {ùi mho, Gơnoar ala mat dà lơgar lơh broa\ tàm hìu pơrjum dờng, tus  bal  cri bơyai bè  broa\ lơh bơcri pria\ bơt bơtàu broa\ lơh blàng rơndeh par dunia Long Thành.

 Tơ nơ\ 2 ngai lơh broă jơh nùs, jal mhar, mang òr 13/11, tàm Anih tờm pơrjum dunia Myanmar, tàm càr lơgar Nay Pyi Taw, ồng Nguyễn Tấn Dũng, kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar bal mờ ală kuang bàng đơng lam atbồ Mpồl Asean mờ ală lơgar lơh broă bal neh tus bal dơ\ tơn jơh Pơrjum Kuang bàng dờng màng Asean dơ\ 25 mờ ală pơrjum kuang bàng dờng màng đah Asean mờ ală lơgar lơh broă bal. Tàm ală dơ\ pơrjum, ồng Nguyễn Tấn Dũng bal mờ ală kuang bàng đơng lam atbồ Asean mờ cau lơh broă bal ring bal pơn jăt tai sơlơ tơnguh rlau tai bơta gi\t gơp tam klăc lơh broă bal bơh mu\t lơh geh cồng nha ală broă lơh gam geh tu\ do, sơlơ tam klăc bal lơh sa mờ gi\t gơ\p kă bro bơcri priă, tàm tơrbo\ bal, tơr mù bơta tam cah ngài bơta bơtàu tơnguh kung bè tam klăc bal tam dră wơl geh cồng nha mờ ală bơta lòng gam gơlik geh. Ală cau lơh broă bal đơs tờm, sền dờng màng bơta gi\t gơ\p tam klăc bal mờ Asean, hơ pơn jăt tai dong kờl Asean bơ\t bơtàu mpồl bơtiàn tàm nam 2015 kung bè mu\t lơh Pah sền tơ nơ\ nam 2015, kờn bal gơnoar broă tờm bơh Asean dê tàm broă sơlơ tơnguh tai rơndăp tăp sèng tam klăc bal tàm tiah do, tă pơ gồp ai jơnau kờ` bal bè ring lơngai, ngăp lơngai mờ bơtàu tơnguh.

Mho òr 13/11, Tàm Hìu lơh broa\ Gơnoar atbồ lơgar,  ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jat jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh  dà lơgar neh đơng lam dơ\ pơrjum bè bơta mut lơh broa\ lơh “dùl mpồl dùl dơ\ ơm” tàm mpồng nhàr lơgar dunia Lao Bảo, Quảng Trị-Den Savanh, lơgar Lào. Đơs tơnjơh dơ\ pơrjum,  ồng Nguyễn Xuân Phúc neh jờng rơ, đơs niam  ala\ Gah, sơnah lơh broa\ geh gơ rềng bal mờ càr Quảng Trị neh lơh ngan, nhap nhar rcang lơh gơs dùl khà dờng ngan broa\, ngan la adat boh lam mờ ua\ nam lài ờ hềt mut lơh. Nàng lơh geh broa\ lơh ngui broa\ lơh “Dùl mpồng dùl dơ\ ơm” tàm mpồng nhàr lơgar  Lao Bảo-Den Savanh tàm ngai 1/1/2015, ồng Nguyễn Xuân Phúc sồr: Ala\ gah, sơnah lơh broa\ mờ càr Quảng Trị pal bơtàu tơngguh nùs nhơm lơh ngan lài, nhap nhar geh lơh bal mờ càr Savanakhet, lơgar Lào nàng cri bơyai broa\ lơh, mut lơh ala\ broa\ lơh tàm bòn lơgar, adat boh lam, lơh gơs  mo bơsong ala\ kal ke gơ kòl mờ broa\ lơh ngan, lơh ngan gàr di tơngai mut ngui tơ lòng mờ dơ\ bơyai  lơh mut ngui jat di ring bal bơh 2 lơgar Việt Nam-Lào.

Di Ngai Cau pơgru Việt Nam 20/11, mho òr 13/11, ồng Nguyễn Thiện Nhân kuang geh jơng Gah Gùng dră bal dà lơgar, mơkung là Kuang atbồ anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam lòt còp Hìu bơsram kai III Chuyên Hà Nội Amsterdam mờ Hìu bơsram dờng Ngân hàng Hà Nội. Tìp măt boh bơr mờ cau pơgru bal mờ kơnòm bơsram Hìu bơsram kai III Chuyên Hà Nội-Amsterdam bè kơnòl broă bơto bơtê bơta jak kơnòm să dà lơgar, ồng Nguyễn Thiện Nhân pơyua tus ală cau pơgru hìu bơsram kai III Chuyên Hà Nội- Amsterdam bơta sền dờng màng mờ gi\t ưn ngài bè ală bơta tă pơ gồp, lơh broă ngềt ngơ\t is bơh ală cau pơgru dê. Tơlik nùs nhơm chờ hờp tu\ sền go\ ală kơ nòm bơsram bơh hìu bơasram dê geh tơl bơta bơsram bè tàm lơgar ndai, ồng Nguyễn Thiện Nhân kơ\p kờ` ală kơnòm bơsram pơn jăt tai bơsram jak, pơlam tàp niam, geh nùs nhơm bồ tơngoh niam, jak dà đơs lơgar ndai mờ tin học, lơh geh jơnau kơ\p kờn bơh mè bèp mờ cau pơgru dê. Mơkung đơs tờm: ală oh pal sơmbăt tàm tê rài kis dà lơgar dê, ai dà lơgar bơtàu tơnguh, sền gàr kơ\ tiah nhàr lơgar, sền gàr bơta chài rơ gơi jơi bơtiàn, broă lơh hơ\ dờng màng ngan, tu\ bol he mu\t gơ rờm bal mờ dunia.

Nàng rcang tus dơ\ pơrjum dơ\ 11 bơh Mpồl duh broa\ ala mat làng bol càr Lâm Đồng  kơna\ 8 mờr tus, ala\ kuang bàng Mpồl duh broa\ ala mat làng bol càr Lâm Đồng neh tam tìp mờ cau te\ khà tàm [òn dờng Bảo Lộc, [òn dờng Dà Làc, kơnhoàl Đơn Dương mờ kơnhoàl Dam Rông. Tàm ala\ anih tam tìp,  kuang bàng mpồl duh  broa\ ala  mat làng bol càr Lâm Đồng  yal mờ cau te\ khà bè bơta tờm lơh sa mpồl bơtìan bơh càr neh lơh geh tàm nam 2014, yal tơnggu me mờ broa\ lơh  dơ\ pơrjum mờr tus bơh mpồl duh broa\ ala mat làng bol càr , mờ iat jơnau đơs mờ bơta kơp kờ` ngan bơh cau te\ khà.

 Ngai òr 13/11, Mpồl lơh broă bơh Anih duh broă làng bol càr Dak Nông bơh mò Nguyễn Thị Ngọc Lệ kuang jăt jơng atbồ anih duh broă làng bol càr Dak Nông lam bồ neh geh dơ\ lơh broă mờ kuang bàng đơng lam atbồ Gah lơh sơ nơm càr Dak Nông nàng kờ` gi\t broă lơh mờ cồng nha lơh broă bơh gah lơh sơnơm dê tàm 10 nhai nam 2014 do. Đơs tàm dơ\ lơh broă, mò Nguyễn Thị Ngọc Lệ sồr, tàm tơngai tus, gah lơh sơ nơm kờn pal tơr gùm lơh gơs niam ală broă rơndăp lơh tàm nam 2014, lơh geh jơnau kờn kham mờ sơm kòp bơh làng bol dê. Broă tơnguh jơnhoa cồng nha lơh sơnơm, ngan là tàm hìu sơ nơm dềt pal geh sền dờng màng uă rlau tai, gơ jăt bal mờ broă lơh lơh hìu sơ nơm ntum geh tơl khà dà lơgar mờ broă lơh bơ\t bơtàu bòn lơgar pa. Kuơmàng, gah lơh sơ nơm kung kờn pal jơh nùs lơh niam wơl, tơnguh jơnhoa nùs nhơm bồ tơngoh cau lơh sơ nơm dê, pơ gồp bơnah lơh niam broă lơh sền gàr pràn kơldăng să jan\ làng bol in tàm bòn lơgar.

            JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

            Israel geh ờ tam klăc bal mờ Anih duh broă dunia nàng lùp khàu bè dơ\ tam lơh jo\ jòng 50 ngai do đah Israel mờ Hamas. Do là jơnau đơs ngan bơh ồng Emmanuel Nahshon kuang pơlam đơs bơh Gơnoar atbồ lơgar Israel dê, tàm dùl jơnau yal bơr tềng đăp mờ cau lơh bău tàm ngai òr 13/11. Jăt ồng Emmanuel Nahshon, bơh tài lơgar Israel geh kơrnuat do là tài bơh Kuang atbồ Anih duh broă lùp khàu bơh Mpồl cribơyai sền gàr ngăp lơngai Anih duh broă dunia dê crơng gơs, geh ală jơnau đơs geh đơs là gơ jran\ kơuềng tus mờ lơgar Israel mờ ală kuang bàng đơng lam bồ lơgar Israel.

Ngai òr 13/11, mò Nirmala Sitharaman kuang atbồ gah ka\ bro lơgar Ấn Độ ai git, Ấn Độ neh  bơyai geh ring bal mờ Mỹ geh gơ rềng tus bơta prap phan sa dà lơgar, geh gùng tus broa\ mut ngui ring bal ka\ bro  bơyai geh tàm Bali, Indonesia, lơh geh tu\ nam lài, neh gơ bàn gơ lời ing bơh ua\ nhai do. Ring bal Bali, Indonesia bơyai geh  tàm nhai 12 nam lài, pơnjat hơ\, ala\ lơgar geh jơng tàm mpồl ka\ bro dunia pơrgon lơh geh ka\ bro tàm gùt dunia. Jat kơrnuat tus ngai 31/7/2014 ala\ lơgar tàm mpồl ka\ bro dunia pal geh kơrnuat ring bal mờ ala\ broa\ lơh kơrnuat mut bal. Bulah bè hơ\,  tơnơ\ hơ\, gơnoar atbồ lơgar Ấn Độ pơhìn geh ờ mut lơh ring Bali lơh geh tàm nam lài, tài khi gơ lơh go\ ờ di ngan mờ ala\ bơta gam gơlik geh tàm dơ\ cri bơyai bè  geh tơl phan sa.

Mpồl ling Gơnoar atbồ lơgar Ukraine ờ geh jơnau kờn sơr bì dùl kơrnuat sồr ơm tam cuh tàm tiah tam lơh tàm tiah đah mat tơngai lik lơgar do. Cau pơlam đơs bơh mpồl ling lơgar Ukraine dê là ồng Andriy Lysenko pà gi\t, gah dră wơl sơlơ ai tai ling klàng tus tàm tiah đah mat tơngai lik là tềl tơngo\ ai go\ gah dră wơl geh broă rơndăp lơh ai dùl dơ\ sò tơm pa in. Mơya, ồng Andriy Lysenko đơs tờm là, bulah ală lơh ngan kờn lơh aniai jơnau ring bal ơm tam cuh bơh đah gah dră wơl lơgar do dê, mpồl ling Gơnoar atbồ lơgar geh ờ sang jơnau ring bal do.

Ngai òr 13/11,  mpồl lơh sơnơm dunia yal kờp tus ngai 9/11 pa do, dunia neh cih dờp tus 14.098 na\ cau gơbàn kòp bơh virus Ebola, tàm hơ\ geh tus 5 rbô 160 na\ cau neh chơt. Khà sồ trơ gùm kờp bơh mpồl lơh sơnơm dunia ai go\, tàm 7 lơgar đah mat tơngai mut châu Phi geh kòp Ebola, 3 lơgar gơbàn aniai kơnjơ\ ngan gam la Liberia, Sierra Leone mờ Guinea. Jơnau yal bơh mpồl lơh sơnơm dunia kung ai git, neh geh ala\ bơta niam  tàm broa\ tam dra\ mờ kòp Ebola tu\ cau gơbàn kòp pa bơh virus Ebola neh gơmù tàm Guinea  mờ Liberia. 2 lơgar neh geh yal jơh kòp la Nigeria mờ Senegal pơnjat tai ờ gơbàn cau kòp pa lơi.

 Jăt broă rơndăp lơh, nam do, Gơnoar atbồ lơgar Lào geh broă rơndăp lơh ci\t sơnơm vaccine rcăng sơndră kòp sởi mờ rubella tàm gùt lơgar geh rlau 1 tơlak 600 rbô nă oh dềt, mơkung hòi jà ală hìu bơnhă geh kòn dềt pal tam klăc bal jun kòn tus bal ngai ci\t sơnơm vaccine dà lơgar nam do sơnđờm mu\t lơh bơh ngai 17 tus ngai 30 nhai 11 nam do. Kuang atbồ Gah lơh sơnơm lơgar Lào pà gi\t, broă ci\t sơnơm vaccine rcăng sơndră kòp geh gơnoar broă dờng màng ngan tus mờ làng bol bòn lơgar, tài rcăng sơndră kòp sởi mờ rubella geh lơh geh bơta pràn kơldăng să jan\ ờdo ờdă ai kòn dềt in. Lài hơ\, mho ngai òr nao 12/11, tàm càr lơgar Vientian, lơgar Lào, Gah lơh sơnơm lơgar Lào neh yu\ rơ yùm bơyai lơh dơ\ sơnđờm mu\t lơh ai dơ\ ci\t sơnơm vaccine dà lơgar Lào nam 2014.