JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Gùl ngai òr 17/7, Tàm hìu duh broă Gơnoar atbồ lơgar dê, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar wa\ ồng Jim Yong Kim kuang atbồ Anih priă jền dunia-WB gam geh dơ\ lòt còp mờ lơh broă tàm Việt Nam. Tàm dơ\ wa\, ồng Nguyễn Tấn Dũng mờ ồng Jim Yong Kim neh lời tu\ jiơ cribơyai bè ală bơta tam gơl pa lơh sa, sền gàr tơl năng lượng, dong kờl cau rbah, chul chồl bơta gi\t gơp lơh broă bal, gùng dà broă rơndăp lơh dong kờl bơh anih priă jền dunia dê mờ ai ală bơnah priă càn ờ sa priă cồng uă ai lơgar Việt Nam in càn tàm tơngai tus. Ồng Nguyễn Tấn Dũng đơs tờm, Gơnoar atbồ lơgar Việt Nam đơs niam ngan Anih priă jền dunia đơs bal mờ să tờm ồng Jim Yong Kim đơs is, neh kờ` bal mờ hơ ai càn mờr 4 tơmàn dolar Mỹ bơh ală bơnah priă càn ờ sa priă cồng uă (Internation Development Assocctatinon)-IDA ai Việt Nam in, tàm tơngai bơh nam 2014-2017. Bè hơ\, sùm tàm pơgăp 9 nam bơh nam 2008-2017, Việt Nam la lơgar dờp geh bơnah priă càn ờ sa priă cồng uă IDA dờng dơ\ 2 tàm dunia.

Mho ngai òr 17/7, tàm bòn dờng Phan Rang-Tháp Chàm, càr Ninh Thuận, ồng Vũ Đức Đam kuang jat jơng gơs gơnăp gơnoar at bồ hơđăng rlao jơh dà lơgar neh geh bùi lơh broa\ mờ kuang bàng at bồ càr, gah chài rgơi tàp pràn sa\ ja` mờ nhơl chờ mờ mpồl nhơl chờ bơh 14 càr tiah tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên bè geh gùng bơtàu tơngguh nhơl chờ. Đơs tàm bùi lơh broa\, ồng Vũ Đức Đam neh đơs bơta  pràn geh bơh nhơl chờ dà lơgar, ngan la tiah tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên la dờng ngan. Tơngai lài, broa\ bơtàu tơngguh nhơl chờ kung geh cồng nha dờng ngan mơya pơndrờm mờ bơta geh ngan gam gơ cah ngài ngan. Ồng sồr ala\ càr, bòn dờng pal lơh lài lơh bal tàm bơtàu tơngguh nhơl chờ, sền wơl broa\ bơtàu tơngguh rơndap nhơl chờ, tam gơl broa\ lơh tàm gơ hòi bơcri pria\ bơtàu tơngguh nhơl chờ

 Tềng đăp bơta gơbàn kal ke bơh mìu càl rbut dờng sồ 2 dê, drim ngai òr 17/7, Mpồl đơng lam rơcăng sơndră mìu càl rbut dờng dà lơgar neh bơyai lơh pơrjum pờ tơn tàm internet mờ ală càr, bòn dờng bơh Quảng Ninh tus Quảng Bình nàng bơyai ală broă lơh tam dră wơl. Ồng Hoàng Trung Hải kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar neh đơng lam dơ\ pơrjum. Tơ nơ\ tu\ iăt yal bè bơta gơlik geh pa ngan rlau jơh bơh mìu càl rbu\t dờng sồ 2 dê, ồng Hoàng Trung Hải sồr ală tiah pal tơr gùm lơh jơh broă ntrờn làng bol tàm ală tiah ngòt rơ ngơ\t lài mờ 4 jiơ mho ngai do, sùm jăt sền bơta gơlik geh bơh mìu càl rbut dờng sồ 2 dê, mờ pal rơcăng ngăc tàm tu\ mu\t lơh broă lơh tam dră wơl mờ mìu càl rbut dờng. Kuơmàng, là ală càr bơh Quảng Ninh tus Thanh Hoá geh gi\t là ală tiah ơm tàm tiah ngòt rơ ngơ\t bơh dơ\ mìu càl rbut dờng do dê.

Mho òr 17/7, tàm Hà Nội, Gah sền gàr dà lơgar neh bơyai lơh pơrjum pờ tơn tam internet kờ` sồr mut lơh broa\ lơh rcang sơndra\\ mìu càl rbut dờng sồ 2. Đại tướng Phùng Quang Thanh kuang at bồ gah sền gàr dà lơgar neh đơng lam dơ\ pơrjum. Dờp geh jơnau yal bè mìu càl rbut dờng sồ 2, gah dong mblàng broa\ dờng neh geh hòi điện lam sồr ala\ quân khu 1, 2, 3, 4, ling klàng tàm dà lềng, ling klàng gah rơndeh par kơl wàng trồ, gah at bồ cau ling sền gàr nhàr lơgar, kảnh sát dà lềng, quân đoàn 1, 2 mờ ờ ua\ mpồl lơh broa\ geh gơnoar bơh gah geh lơh bal mờ ala\ càr, bòn dờng rcang mut lơh broa\ tam dra\ mờ mìu càl rbut dờng, ntrờn làng bol ala\ tiah kềng gah dà lềng, kềng gah dà dờng, tàm tiah lơyah, tiah geh pơhìn gơ ngơr bam  dà, tiah gơbàn dà cò tơrlah tus anih ờ do ờ da\. Mpồl cau ling sền gàr nhàr lơgar ala\ càr, bòn dờng kềng gah dà lềng bơh Quảng Ninh tus Khánh Hoà neh lơh  krà` ngan hòi jơh, yal  bè bơta gơbàn bơh mìu càl rbut dờng sồ 2 ai tus rlau 60 rbô nơm plung, ơ hò mờ rlau 200 rbô na\ cau tam lơh ka,  lơh broa\ tàm pòt dà lềng đah tô dà lơgar nàng geh lơh lài ndrờn hala rê hờ gờl pleh ờ do ờ da\. Quân khu 3, cau ling sền gàr nhàr lơgar, ling dà lềng geh ai tơrgùm  rlau 100 rbô na\ cau kuang, cau ling mờ mờr 3 rbô phan bơna lơh broa\ ala\ bơta  rcang tam dra\ mờ mìu càl rbut dờng sồ 2.

 Ngai òr 17/7, tàm càr Dak Lak, Mpồl sền gàr bơta ngăp lơngai Tây Nguyên neh bơyai lơh Dơ\ dờp sră jờng rơ Khin cha jak chài mpồl phàu crong làng bol, mờ tơngkah 10 nam Ngai crơng gơs (19/7/2004-19/7/2014). Đại tướng Trần Đại Quang kuang geh jơng Gah gùng dră bal dà lơgar, mơkung là Kuang atbồ Gah kuang àng dà lơgar neh tus bal mờ geh jơnau đơs đơng lam. Tàm dơ\ bơyai lơh, jờng rơ ală broă lơh dờng màng ngan bơh mpồl kuăng bàng mờ cau ling tàm mpồl sền gàr bơta ngăp lơngai Tây Nguyên, Đại tướng Trần Đại Quang đơs tờm: Tây Nguyên là tiah dờng màng mờ ală bol gơ jra`\ kơuềng sùm jòi jơh ală broă lơh nàng lơh aniai, lơh roh bơta ngăp lơngai gùng dră bal, lơh aniai mpồl tam klăc dờng gùt jơi bơtiàn. Mpồl sền gàr ngăp lơngai Tây Nguyên kờ` pal lơh niam rlau tai kơ nòl broă geh Đảng mờ Dà lơgar jàu kơ nờm mờ pin dờn. Đại tướng Trần Đại Quang, sồr:“ A`\ sồr Mpồl sền gàr ngăp lơngai Tây Nguyên sơlơ lơh tai broă lơh jòi gi\t bơta gơlik geh, sền go\ mờ kơr yăn di tu\ jơnau jòi kai, jòi broă lơh tam dră lơh aniai bơh ală bol gơ jra`\ kơuềng mờ dà lơgar dê bal mờ bol pơrlơ\ dră mờ dà lơgar là bol fulro ơm kis lềng tàm lơgar ndai; rơcăng lài dong broă mờ Gah kuang àng dà lơgar, dan mờ đảng mờ dà lơgar geh ală gùng dà broă lơh bơtàu tơnguh tiah Tây Nguyên tơl làm kơ\ kơl jăp tàm bơnàng jă sền gàr niam bơta ngăp lơngai dà lơgar, gàr kơ\ gùng dră bal mpồl bơtiàn, mờ sền gàr kơ\ kơl jăp gơnoar tờm ngăp lơngai tiah nhàr lơgar”.

Mho òr 17/7, ồng Tô Huy Rứa kuang at bồ mpồl bơyai lơh dà lơgar neh bal mờ mpồl lơh broa\ dà lơgar geh bùi lơh broa\ mờ mpồl đơng lam Đảng càr Dak Lak bè broa\ lơh bơt bơtàu Đảng, tờm ngan la broa\ lơh cau kuang mờ rcang dơ\ pơrjum Đảng ala\ kơna\ mờr tus. Tơnơ\ geh iat kuang bàng at bồ càr Dak Lak  yal bè bơta bơtàu tơngguh lơh sa mpồl bơtìan  càr dê tàm 6 nhai do mờ broa\ lơh bơt bơtàu Đảng, lơh geh ròt gùng dra\ bal tàm càr, ồng Tô Huy Rứa neh đơs jơnhua ala\ lơh ngan bơh càr tàm broa\ mut lơh ala\ kơrnuat sồr, kơrnuat bơh dà lơgar. Ồng Tô Huý Rứa đơs:“Dak Lak la càr geh ua\ ngan kòn cau ơm kis tàm do, den tàng tàm ua\ broa\ kờ` pal lơh mờ kờp du\ tơl làm, drờm bal, geh lơh bal di niam, den broa\ lơh cau kuang la dùl bơta sôr bè hơ\. Pal lơh mbè lơi nàng pơnring bè khà bơh sơnrờp ai, bè bơnah cau, bè sơnam… hơ\ sồng rơndap tàm ala\ tiah, ala\  bơnah cau kòn cau kung pal sền gròi, geh bè hơ\ hơ\ sồng lơh geh bơta ring bal. Mờ di lah ờ lơh geh bơta tam klac ring bal jơnhua  hơ\, den ala\ broa\ bươn lơh kung kal ke lơh, ờ hềt đơs tus ala\ broa\ kal ke, bơsong broa\ lơh hơ\ la bơta bơsong kèr, chài ngan, mờ do la bơta lơh geh lài jơh la pal lơh jơh nùs, tài broa\ lơh bal”.

 Tàm càr Hà Nam, Mpồl lơh sa kă bro Friesland Campina Việt Nam pa ngan ngồn mu\t lơh Tiah ròng siam kơnrồ dà toh kơ\ kơljăp. Jơnau kờn bơh rơndăp broă lơh dê là kờ` crơng gơs mờ bơtàu tơnguh tiah ròng siam kơnrồ dà toh mờng chài mờ kơ\ kơl jăp jăt broă lơh anih lơh sa sươn dờng hìu bơnhă, bơh hơ\ pơ gồp bơnah lơh geh tơl phan sa, lơh geh broă lơh broă sa mờ tơr mù uă broă blơi dà toh bơh lơgar ndai. Digơlan tơ nơ\ 5 nam mu\t lơh, tus nam 2018, rơndăp broă lơh geh lơh geh 3 tiah ròng siam kơn rồ dà toh bal. Tơl tiah geh pơgăp 50 anih lơh sa sươn dờng ròng siam kơnrồ dà toh mờ dà toh lơh geh pơgăp 7 tơlak kilogram dà toh pah nam.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Dùl nơm rơndeh par Boeng 777 bơh Gah rơndeh par dà lơgar Malaysia dê pa gơtìp gơdùh tàm lơgar Ukraine, rềp tiah nhàr lơgar mờ lơgar Nga, tu\ gam tàm gùng lòt bơh Amsterdam, lơgar Hà Lan dê tus Kuala Lumpur lơgar Malaysia dê. Tàm rơndeh par do geh 295 nă cau đìh mờ cau tàm mpồl cau măi rơndeh par. Mpồl ling lơgar Ukraine neh dờp jơnau yal rơndeh par gơtìp rềs àr tàm tiah đah măt tơngai lik lơgar do. Jăt ồng Anton Geraschenko kuang atbồ Gah kuang àng lơgar Ukraine dê yal, jơh ală 285 nă năc mờ 15 nă cau tàm mpồl cau măi rơndeh par ndrờm chơ\t jơh. Rơndeh par rơcăng par tus kơl wàng trồ lơgar Nga dê tàm tu\ 5 jiơ 20 phuk mho ngai òr 17/7, jăt jiơ tiah do, mơya neh gơtìp rềs àr tu\ mìng ngài mờ tiah nhàr lơgar Nga pơgăp 60 kơi sồ. Jăt Gah ai tơngi\t jơnau Itar tass bơh lơgar Nga dê yal, rơndeh par neh yal tơngi\t bơta ngòt rơ ngơ\t lài mờ tu\ gơtìp gơdùh.

Gah kuang bàng lơgar Hàn Quốc ai git, dùl nơm rơndeh par duk bơh mpồl crùh ồs sa bơh Hàn Quốc gơbàn gơ rung rềp  mờ dùl hìu bơsram kai I tàm bòn dờng Gwangju ngai òr 17/7, lơh 5 na\ cau chơt. Jat gah ai tơnggit jơnau Yonhap, cau mai\ rơndeh par duk gam tàm gùng rê tơnơ\ lơh broa\ dong kờl ala\ cau gơbàn aniai ờ jòi go\ tàm dơ\ gơ kram sơ làng SEWOL tu\ nhai 4 pa do  hờ  dà lềng đah jum lơgar Hàn Quốc.

Mang ngai òr 17/7, Anih duh dră tam dră sa kuề sa kùa Thái Lan neh dùl nùs ring bal kơrnuat yă mò Yingluck Shinawatra kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar Thái Lan lài do, neh lơh tìs bơta 157 bơh Adăt lơh tìs glài kup màng lơgar do dê, gơ rềng tus broă lơh blơi kòi phe lơh gơbàn hoàc hươr tus dà lơgar in. Jăt jơnau yă bơh Anih duh broă tam dră sa kuề sa kùa Thái Lan dê, tàm tơngai gam at gơnoar broă, mò Yingluck Shinawatra là cau đơng lam broă lơh blơi kòi phe bơh cau lơh broă sa dê, mơya neh lời gơlik geh bơta sa kuề sa kùa uă ngan tàm jơh ală broă lơh, kờp du\ lơh hoàc hươr tus kes priă dà lơgar dê git nđờ rơhiang tơmàn Bath priă lơgar Thái Lan dê. Digơlan, anih duh broă tam dră sa kuề sa kùa geh gờn jàu ală sră nggal broă do, tus Anih yal yă jơnhoa hơđăng rlao jơh Thái Lan in. Dilah sền go\ mò Yingluck Shinawatra lơh tìs ngan ngồn adăt lơh tìs glài kup màng, den Anih yal yă jơnhoa hơđăng rlao jơh Thái Lan geh tơlik kơrnuat yal yă lơh glài kup màng tus mờ mò Yingluck Shinawatra.

Jat gah pria\ jền lơgar Nhờk, ring bal tơngguh tam gơl pria\ jền tàm 13 lơgar Đông Á geh sơnđan “Ua\ gah broa\ lơh bal jơnau bơceh Chiang Mai geh mut lơh niam wơl, sơnđờm ngan ngồn geh ngui bơh ngai òr 17/7. Tơnggu me bơh jơnau ring bal tam gơl dơ\ do la tơngguh 2 dơ\ prap pria\ lơgar cau bơh 120 tơmàn dolar gơguh 240 tơmàn dolar Mỹ  kờ` tam dra\ mờ ala\ dơ\ tung lơtang lơh sa gam pơhìn gơbàn tàm châu Á. Mờ ring bal do, ala\ lơgar geh jơng tàm ASEAN mờ 3 geh 10 lơgar Đông Nam Á mờ Nhờk, Lo, Hàn Quốc geh gơl pria\ tàm lơgar gơs dolar jat khà  pria\ ta\. Jơnau bơceh do geh sền la kes pria\ châu Á lơh geh bơta ờ do ờ da\ mờ la khà pria\ dong kờl pria\ jền tus ala\ lơgar lơh sa tàm kơnhoàl tu\ pal kong mờ kal ke jàu pria\ lơyah tơngai.