JƠNAU TƠNGGUT TÀM LƠGAR.

 Mho ngai òr 18/12, tàm Hìu duh broă Gơnoar atbồ lơgar, ồng Vũ Văn Ninh kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar mơkung la Kuang atbồ Mpồl đơng lam Broă lơh Jơnau kờn Dà lơgar bơ\t bơtàu [òn lơgar pa, đơng lam dơ\ pơrjum sền wơl cồng nha nam 2014, cribơyai gùng dà broă lơh tàm nam 2015. Sền wơl tàm dơ\ pơrjum, ală kuang bàng tàm Mpồl đơng lam đơs la: Broă lơh bơt bơtàu [òn lơgar pa nam 2014 neh geh bơta tam gơl uă ngan pơndrờm mờ tơngai lài. Đơs tàm dơ\ pơrjum, ồng Vũ Văn Ninh, đơs là: Tàm ală tu\ mu\t lơh Broă lơh jơnau kờ` dà lơgar bơ\t bơtàu [òn lơgar pa kung gam geh ờ uă tiah tơr gùm jơh bơta pràn mờ priă jền tàm tiah mu\t lơh lài. Tiah lơh broă ờ niam mờ lơh sa kung gam ờ hềt kơ\ kơl jăp sơl tài ờ hềt tơn jơh, rề ơnàng lơh uă ală broă pơlam lơh sa. Ồng Vũ Văn Ninh sồr: Nam 2015 mờ ală nam pơn jăt tai, ală Gah sơnah lơh broă dà lơgar mờ ală càr, [òn dờng kờn pal tơrgùm lơh phan bơna, tiah ơm kis mờ bơtàu tơnguh lơh sa. Ồng Vũ Văn Ninh đơs tờm:  Khà bơ\t bơtàu bòn lơgar pa mìng tam gơl gơ in dipal mờ bơta geh ngan bơh tơl tiah dê nàng kờ` [òn lơgar ờ tam cah ngài ir pơndrờm mờ ală [òn drà, [òn dờng.

Drim òr 18/12, tàm [òn dờng HCM, Mpồl sền gròi bơh anih duh broa\ sùm Gơnoar ala mat dà lơgar bơh ồng Uông Chu Lưu kuang jat jơng atbồ Gơnoar ala mat dà lơgar lam bồ neh geh lơh broa\ mờ anih lơh broa\ yal ya\ mờ lùp khàu bơh sơnrờp bơh [òn dờng, iat jơnau yal tơnggit bơh ala\ mpồl do bè bơta gơlik geh dơ\  cah r`a oàn tìs tàm broa\ geh ngui adat boh lam lơh glài kup màng, yal ya\  lơh glài kup màng mờ broa\ tơm wơl aniai tus cau gơbàn oàn tàm broa\ lơh lơh glài kup màng jat geh cih bơh adat boh lam. Tàm bùi  sền gròi,  ồng Uông Chu Lưu neh sồr ala\ mpồl geh tus sền wơl tơl làm ala\ dơ\ oàn  tìs, sền nàng geh đơs wơl bơta mùl màl, geh ai git bơtài gơlam tus  oàn tìs tàm lùp khàu,  yal ya\. Cah r`a mờ tơm gơbàn aniai tus cau gơbàn oàn bơh tơngai nhai 10/2011 tus nhai 9/2014.

 Ngai òr 18/12, ồng Vương Đình Huệ kuang atbồ Mpồl lơh sa dà lơgar lam bồ mpồl lơh broă lòt sền Rơndăp broă lơh lơh gùng rơndeh ntoăt răt Hà Nội- Hải Phòng, lòt sền broă mu\t lơh Kơrnuat sồ 13 bơh Mpồl duh broă đơng lam Đảng dà lơgar kơnă 11 dê bè Bơ\t bơtàu ală phan bơna ndrờm bal dùl ròt. Lơh broă mờ ala mat Gah Gùng lòt pơndiang phan dà lơgar, Anih priă jền bơtàu tơnguh Việt Nam mờ cau tờm bơcri priă lơh rơndăp broă, ồng Vương Đình Huệ đơs niam ngan ală broă lơh ngan bơh cau tờm bơcri priă mờ ală cau mu\t lơh broă dê lơh geh di tơngai pơrgon mờ cồng nha mu\t lơh rơndăp broă lơh gùng rơndeh ntoăt răt Hà Nội- Hải Phòng. Do là broă lơh geh bơta kuơ dờng màng ngan, tàm tơrbo\ bal 3 tiah bơtàu tơnguh lơh sa bơh tiah đah tô dà lơgar dê là Hà Nội- Hải Phòng mờ Quảng Ninh, pơ gồp bơnah lơh geh pràn chồl bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn bơh ală tiah geh gùng rơndeh ntoăt răt lòt gan.

Mho ngai òr 18/12, tàm Hà Nội, mpồl lơh broa\ dong kờl phan bơna sơnơm tơm ba dà lơgar Việt Nam neh bơyai lơh chờ ky\ sra\ cih kah  mờ mpồl dong kờl phan bơna sơnơm tơm ba lơgar Tây mờ mpồl dong kờl sơnơm tơm ba phan bơna lơgar Mỹ bè broa\ lơh atbồ bơta  aniai sơn đìng tàm bơta mpồl bơtìan geh lơh bal tàm ala\ tiah làng bol kòn cau đah tô mat tơngai mut Việt Nam. Broa\ lơh geh pria\ jền dà lơgar 39 tơmàn pria\ geh dong kờl bơh  anih bơtàu tơngguh lơgar Tây, mpồl dong kờl phan bơna sơnơm tơm ba  Mỹ mờ mpồl dong kờl phan bơna sơnơm tơm ba Tây. Kờp du\, broa\ lơh  bơh mpồl dong kờl phan bơna sơnơm tơm ba Việt Nam geh lơh tàm 42 nhai tàm 12 ntum bơh 2 càr  đah  tô mat tơngai mut dà lơgar Việt Nam la Lai Châu mờ Sơn La. Geh di 60 rbô na\ làng bol geh dờp  kuơ bơh broa\ lơh do.

Drim ngai òr 18/12, Gah Chài rơ gơi tàp pràn să jan\ mờ nhơl chờ càr Dak Lak, Anih tờm atbồ tiah tềl lời wơl càr Dak Lak, pơ gồp bal mờ Mpồl atbồ tiah tềl lời wơl kah yau chài rơ gơi Đình Lạc Giao bơyai lơh Dơ\ kah kơlôi ală cau ling lòt tus tiah đah jum dà lơgar tam lơh chơ\t phi să mờ làng bol Lạc Giao chơ\t să tàm [òn drà Buôn Ma Thuột nam 1945. Pơgăp mờ do 69 nam, tàm ngai 1/12/1945, di ngai 27/10 nam Ất Dậu, dùl Mpồl ling lòt tam lơh tàm tiah đah jum dà lơgar bơh Hà Nội tus dong kờl ai tiah đah jum dà lơgar in, tu\ ơm rlô jơng tàm [òn drà Buôn Ma Thuột den gơtìp te\ dơ\ sò tơm dờng ngan bơh mpồl ling lơgar Tây dê. Mpồl ling lòt tam lơh tàm tiah đah jum dà lơgar neh khin cha jak chài tam lơh, mơya tài mpồl ling ờ uă geh dùl ê\t ngan cau ling den tàng, rlau 100 nă cau ling neh chơ\t phi să. Nàng kah kơlôi ală cau ling chơ\t màng mờ làng bol chơ\t să tàm dơ\ tam lơh do, pah nam Dơ\ bơyai lơh kah kơlôi geh lơh tàm tiah tềl lời wơl kah yau Đình Lạc Giao, [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak.

Pơnjat tai jơnau yal tơnggit bè broa\ dong klàs ala\ cau gơbàn gơ kòl tàm gùng brong dà lòt tơrlơm tàm broa\ lơh hìu may\ pờ tơlik ồs đèng Dà Dờng-Dà Chomo, ntum Lát, kơnhoàl Lạc Dương, càr Lâm Đồng, mang òr 18/12, rlau 500 na\ cau kuang, cau ling, mpồl cau dong klàs ala\ mpồl neh ala bal lơh broa\ gùt bơnang nàng geh jòi gùng geh tus mhar ngan tàm ala\ cau aniai. Tài  bơh gơbàn kal ke bè ù tiah, ồng Hoàng Trung Hải kuang jat jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà  lơgar geh ai mpồl lơh broa\ dong klàs  mut lơh tờ 2 gùng brong 2 gah  gùng brong tờm. Jat kờp du\ bơta tờ  gùng brong bơh ala\ gùng tu\ do,  pal tus 3 ngai tai hơ\ sồng geh tus tềng ala\ cau kong nhơn gam gơbàn kòl. Sề khoàng đang bồ bơnơm kung gam geh lơh nhap nhar ngan mơya khoàng geh 40 thơt den gơbàn kòl, neh lơh  khoàng tềng ndai ngài mờ  tềng khoàng di 8 thơk. Mang òr,  dà tàm gùng brong geh ai go\ gơbàn gơguh tai drờm geh lơh ờ suk tus ala\ cau aniai mờ mpồl dong klàs. Mpồl dong klàs neh ai kơrnuat  koh gùng đèng,  dong lài tus broa\ jồp dà. Bè cau gơbàn aniai, mang òr khi neh geh tơmut pòr, mờ sơnơm kuơ màng nàng tơngguh pràn sa\ ja`. Jơgloh den ờ ngòt mờ bơta ngòt la mriềt tàm  gùng brong mriềt ngan, tàm tu\ ào mpha ờ gơtùi tơmut geh. Ồng Hoàng Trung Hải lam sồr pal lơh ngan nhap nhar rlau tai tàm broa\ tus dong klàs nàng gàr niam ờ do ờ da\ tus ala\  kong nhơn kung bè ala\ mpồl tus bal dong klàs

 Tàm càr Kon Tum, tàm ală nhai lồi nam, rềs àr gùng lòt lơh chơ\t cau sùm gơbàn tàm bòn lơgar. Kờp bơh nhai 10 tus tu\ do, tàm ală gùng lòt tàm càr, tàm ntum, tàm bòn tàm càr Kon Tum neh gơlik geh gi\t nđờ jơ\t dơ\ rềs àr gùng lòt lơh 8 nă cau chơ\t mờ gi\t nđờ jơ\t nă cau sồt să. Ngòt rơ ngơ\t tàm ală dơ\ rềs àr do là dơ\ 2 nơm rơndeh măy tam tơm lơh 2 nă cau chơ\t tàm gùng càr 671, gơl lòt gơn [òn Lâm Tùng, ntum Ya Chim, [òn dờng Kon Tum, gơlik geh tàm bồ nhai 11 pa do. Pa do là dơ\ rềs àr gơlik geh tàm ngai 14/12, tàm gùng càr 765, gơl lòt gan [òn Bình Giang, ntum Sa Bình, kơnhoàl Sa Thầy lơh dùl nă cau chơ\t.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ồng Mahmoud Abbas kuang atbồ cau Palestine tàm ngai òr 18/12, pà gi\t, Palestine neh jun dùl sră rơndăp cih kơrnuat tus Mpồl cribơyai sền gàr ngap lơngai anih duh broă dunia kờ` ai tơngai tus broă tơn jơh bơta sơgràm phà bơh lơgar Israel dê tàm ală kơnhoàl ù tiah bơh cau Palestine dê. Sră rơndăp cih kơrnuat pa yal geh lơgar Jordan, ala mat tus Mpồl ală lơgar A rập in tàm Mpồl cribơyai sền gàr ngap lơngai anih duh broă dunia, jun tus anih lơh broă geh gơnoar jơnhoa ngan rlau jơh bơh anih duh broă dunia dê ai sơnđan Palestine. Lài hơ\, Palestine kờ` ai tơngai du\t ndơl ai broă tơn rê ling bơh lơgar Israel dê tàm nhai 11 nam 2016, mơya lơgar Tây sồr tơn jo\ tơngai do dùl nam tai nàng lơh geh dùl kơrnuat ờ kràn ir. Tàm tu\ cau Palestine lơh ngan chul chồl Mpồl cribơyai sền gàr ngap lơngai anih duh broă dunia den jơh bal lơgar Mỹ mờ Israel tus tu\ do kung gam dră wơl ală jơnau sồr gơ rềng tus broă ai tơngai ai broă lơh cribơyai Trung Đông in.

Mpồl tam klac châu Âu ngai òr 18/12, neh ring bal  broa\ lơh kràn ala\ broa\ lơh lơh glài bè bơcri lơh tus mờ bồt Krym. Ala\ broa\ lơh glài bơsir neh geh gơnoar atbồ 28 lơgar geh jơng bơh mpồl tam klac châu Âu  ring bal tềng đap ala\ kuang bàng at bồ mpồl do tus pơrjum dờng màng  tàm Brussels, Bỉ nàng geh cri bơyai bè ala\ dơ\ tung lơtang tàm lơgar Ukraine mờ ala\ bơta git gơp mờ lơgar Nga. Ala\ broa\ lơh glài geh ngui ngan ngồn bơh ngai 20/12 do,  ple\ tàm ala\ broa\ lơh nhơl chờ mờ tơnhàu zờu mờ nhơm chu. Lài hơ\,  mpồl tam klac châu Âu kung neh ngui ua\ ngan kơrnuat lơh glài tus mờ Krym, tơnơ\ lơgar Nga geh kơrnoat ai tơmut bal Krym tàm lơgar nga tu\  nhai 3 nam do. Mpồl tam klac châu Âu kuung đơs tờm geh ờ tu\ lơi dờp broa\ Krym mut bal mờ lơgar Nga.

 Mpồl Dà lơgar Islam đơs tơnguh is- IS, tàm ngai òr 18/12, neh cuh gơ sơt 20 nă cau geh phàu tàm Mpồl ling lơgar Syria khat gơboh is di gah dră wơl tàm lơgar Syria. Ală cau geh phàu dră wơl lơgar Syria gơtìp cuh gơ sơ\t tơnơ\ tu\ Mpồl Dà lơgar Islam đơs tơnguh is- IS ku\p krơ\ khi tàm dùl kơnhoàl ù tiah bòn lơgar rềp mờ càr lơgar Damas. Dà lơgar Islam đơs tơnguh is- IS kung pơhìn rơcang gơ sơ\t aniai 3 nă cau ătbồ bơh mpồl dră wơl tàm lơgar Syria dê tàm tiah do, dilah khi ờ hơ pơrgon lơh broă bal mờ ală cau atbồ bơh Dà lơgar Islam- IS dê. Gah dră wơl tàm lơgar Syria lài hơ\ neh uă dơ\ hòi jà mpồl ling lơgar ndai bơh lơgar Mỹ lam bồ sơlơ mut lơh uă tai ală dơ\ sò tơm mờ rơndeh par tam dră wơl Dà lơgar Islam đơs tơnguh is- IS tàm lơgar Syria. Ồng Barack Obama kuang atbồ lơgar Mỹ kung neh geh tu\ pin dờ` là mpồl Dà lơgar Islam đơs tơnguh is- IS tàm lơgar Syria digơlan gơtìp gơ sơ\t bơh broă lơh ală dơ\ sò tơm mờ rơndeh par mờ dong kờl gah dră wơl tàm lơgar do.

Ngai òr 18/12, mpồl duh broa\ yàng bàp Hàn Quốc ai git, khi neh sang broa\ lơh lơh geh dùl tờm nho Noel dờng ngan rềp mờ tiah nhàr lơgar mờ lơgar Triều Tiên, tơnơ\ geh ala\ ờ suk  geh đơs la, broa\ lơh do di gơlan geh chul chồl lơgar rềp bal. Mpồl duh broa\ yàng bàp Hàn Quốc neh gơbàn gơta đơs lah kràn ngan bơh ala\ [òn làng bol tàm  [òn drà Gimpo, Hàn Quốc tơnơ\ mpồl duh broa\ do yal broa\ lơh, lơh dùl tờm nho  jơnhua 9 thơt tàm 2 poh,  kờp bơh ngai 23/12, tềng rềp tiah nhàr lơgar mờ Triều Tiên.

 Broă lơh Phan sa dunia bơh anih duh broă dunia dê tàm ngai òr nao 17/12, neh hòi jà dong kờl 1 tơmàn 500 tơlak dolar Mỹ nàng dong 6 tơlak 500 rbô nă cau lơgar Syria gơtìp roh hìu đam. Kờp bơh nhai 8 nam do, 25 rbô nă cau dô pleh lơgar Syria bơh [òn drà nhàr lơgar Kobani neh jòi gùng dô tus lơgar Iraq, tơ nơ\ tu\ ờ jai ko\ng geh mờ rài kis dô pleh kal ke ir tàm lơgar Thổ Nhĩ Kì. Tàm tu\ tơngai gơn kơ nờm geh bơta ngăp lơngai tàm lơgar Syria la ờ huan geh ngan. Broă lơh Phan sa dunia bơh anih duh broă dunia dê gam hòi jà tă pơ gồp priă jền nàng pơn jăt tai lơh ală broă lơh dong kờl cau dô pleh tàm nam 2015.