JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Ngai do 21/11, Gơnoar ala mat dà lơgar lơh broă tàm hìu pơrjum. {ùi drim, Gơnoar ala mat dà lơgar iăt ồng Phan Trung Lý kuang geh jơng tàm Anih duh broă sùm Gơnoar ala mat dà lơgar, Kuang atbồ anih duh broă kơrnuat boh lam Gơnoar ala mat dà lơgar dê, mblàng jơnau yal hơ, mờ iăt kơno jơnau đơs tă pơ gồp bơh kuang bàng Gơnoar ala mat dà lơgar dê bè rơndăp cih adăt tam gơl, bơtơl ờ uă bơta bơh Adăt gah rơndeh par ngui tàm rài kis làng bol Việt Nam mờ pờ tê ring bal rơndăp cih adăt do. Lồi [ùi drim, Gơnoar ala mat dà lơgar cribơyai bè rơndăp lơh Adăt kơ nòl broă ling klàng tam gơl. {ùi mho, Gơnoar ala mat dà lơgar cribơyai bè Rơndăp lơh Adăt bơyai lơh Gơnoar atbồ lơgar tam gơl. Lài hơ\, mho ngai òr 20/11, mờ uă sră ring bal, Gơnoar ala mat dà lơgar neh pờ tê ring bal rơndăp cih adăt kim ta làng bol mờ rơndăp cih adăt sră cih mat mờ tiah ơm kis cau tàm hìu bơnhă. Adăt kim ta làng bol cih sơnam lơh sră kim ta làng bol là bơh 14 sơnam rlao hờđang. Adăt kung cih loh: Kim ta neh geh lơh lài mờ ngai adăt geh ai ngui tàm ngai 1/1/2006 kung gam geh ai ngui tus jơh tơngai ai jăt jơnau cih bơh adăt boh lam dê; tu\ làng bol geh jơnau sồr den geh tam gơl tus adăt kim ta làng bol; ală sră pơ àr geh bơta kuơ dipal mờ adăt boh lam neh lơh geh ngui jơnau yal bơh kim ta kung gam bè ờs bơta kuơ dipal mờ adăt boh lam...

Lồi jiơ mho ngai òr 20/11, tàm Anih tờm pờ tơlik jơnau đơs dà lơgar, sồ 58 gùng Quán Sứ, Hà Nội, Anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam chờ ngan geh wa\ mpồl kuang bàng Gơnoar ala mat dà lơgar ala\ càr đah jum tus còp cau, tam tìp mờ geh đơs pơnjờng nùs nhơm bơh mpồl bal cau kuang, cau ai tơnggit, cau lơh broa\ gah sơndio rùp Gơnoar ala mat dà lơgar Việt Nam. Ala mat tus mpồl cau kuang bàng, cau ai tơnggit jơnau đơs, cau kup sap, cau chài anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam, ồng Nguyễn Đăng Tiến gơnoar atbồ dờng anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam geh đơs bơta chờ hờp geh wa\ Mpồl kuang bàng Gơnoar ala mat dà lơgar ala\ càr đah jum tus còp mờ lơh broa\. Ồng Nguyễn Đăng Tiến ai git,  Tu\ do pah ngai anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam pờ tơlik rlau 250 jiơ mờ di 170 jơnau đơs. Tơnggu me tus bơh anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam la bơtàu tơngguh gơs anih lơh broa\ yal tơnggit jơnau li la ngan mờ 3 gùng la wèt tus cau sền iat, ai cau sền iat la tờm ngan, wèt tus hờ bòn lơgar, ai bòn lơgar la bơr nàng ja\ mờ wèt tus broa\ lơh yal tơnggit gơguh jak, pa ngan. Bè gah sơndio rùp Gơnoar ala  mat dà lơgar Việt Nam, ồng Nguyễn Đăng Tiến ai git: “Gah sơndio rùp Gơnoar ala mat dà lơgar Việt Nam mờr geh mut lơh. Gah sơndio rùp Gơnoar ala mat dà lơgar  la gah lơh broa\ is, drơng is tus jơh ala\ broa\ lơh Gơnoar ala mat dà lơgar mờ mpồl duh broa\ ala mat làng bol ala\ kơna\. Tu\ do, ala\ cau ai tơnggit neh ai tus 63 càr, bòn dờng, Bol a`  crơng gơs di rlau 50 bơta broa\ lơh. Tàm hơ\ geh broa\ lơh 3 bơta tờm la Gơnoar ala mat dà lơgar lơh gơs adat boh lam, crơng gơs sơnoa boh lam, tơlik geh ala\ broa\ lơh tờm dờng mờ sền gròi dờng màng ngan.

Mho ngai òr 20/11, tàm Hà Nội, Hìu bơsram dờng kảnh sát làng bol, Gah kuang àng dà lơgar bơyai lơh dơ\ pơrjum tơr gùm să tơngkah 32 nam Ngai cau pơgru Việt Nam (20/11/1982-20/11/2014). Đơs tàm dơ\ bơyai lơh, ala mat kuang bàng đơng lam atbồ Đảng, Dà lơgar, ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar chờ gờm ală cau pơgru, kơnòm bơsram mờ jơh ală kuang bàng cau lơh broă tàm Hìu bơsram dờng kảnh sát làng bol di ngai cau pơgru Việt Nam. Ồng Nguyễn Xuân Phúc, đơs tờm: Sền dờng màng cau pơgru là bơhiàn dờng màng bơh jơi bơtiàn he neh geh bơt bơtàu mờ sền gàr bơh gi\t nđờ rbô nam bơ\t bơtàu mờ bơtàu tơnguh. Ngan den tàng bè hơ\, ngai 20/11 pah nam neh gơ gơs là ngai chờ dờng bơh ală cau lơh broă bơto bơtê dê. Ồng sồr tàm tơngai tus, Hìu bơsram dờng kảnh sát làng bol tơr gùm tam gơl pa, tơnguh jơnhoa cồng nha broă lơh ătbồ bơto bơtê, tam gơl pràn kơldăng bè tơngume, tơnguh jơnhoa cồng nha broă lơh bơto bơtê, gơ jăt bal mờ broă lơh kơlôi sơ nơng jak chài mờ bơta geh ngan broă lơh tam dră wơl kờn sền gàr niam ngăp lơngai dà lơgar, sền gàr ngăp lơngai gùt mpồl bơtiàn bơh mpồl kuang àng làng bol dê.

Mang òr 20/11, tàm Hà Nội, tơnjơh dơ\ cri bơyai ờ ngan ngồn bè bơta gơnoar kòn bơnus dơ\ 14 bơh dơ\ cri bơyai Á-Âu (ASEM) mờ sơnđan “Mpồl lơh sa ka\ bro mờ gơnoar kòn bơnus”. Dơ\ cri bơyai bơh Gah lơh broa\ mờ lơgar cau geh lơh bal mờ  gah kuang àng,  gah ka\ bro dà lơgar, Gah lơh broa\  cau ling sồt sa\ mờ mpồl bơtìan dà lơgar, hìu bơsram dờng chính trị dà lơgar Hồ Chí Minh, tam klac ala\ mpồl git gơp lơh broa\ bal Việt Nam, cơldu\ ka\ bro mờ lơh sa mờ ma\i mok Việt Nam, gah lơh broa\ dong kờl cau lơh broa\ Việt Nam mờ kes pria\ Á-Âu (ASEF) bơyai lơh. Tàm dơ\ cri bơyai dơ\ do, mpồl Việt Nam neh tus bal mờ geh ta\ pơ gồp niam tàm jơh 4 broa\ lơh, jơnau yal tơnggit bè gùng dà broa\ lơh, adat boh lam bơh Việt Nam bè gơnoar sền gàr gơnoar mờ kơnòl kuơ cau lơh broa\ dê, tàm hơ\ geh adat lơh broa\ nam 2012, ala\ broa\ lơh mờ jơnau bơceh  pơnjờng, chul chồl ala\ mpồl lơh sa ka\ bro tàm Việt Nam tơngguh kơnòl mpồl bơtìan, sền gàr ala\ gơnoar, bơta kuơ bơh cau lơh broa\ tàm broa\ lơh sa, ka\ bro he dê.

 Mho ngai òr 20/11, Mpồl lơh broă bơh Anih duh broă đơng lam Đảng càr Dak Nông neh lơh broă mờ [òn drà Gia Nghĩa, nàng sền broă mu\t lơh Kơrnuat sồ 07 bơh Anih duh broă đơng lam Đảng càr dê bè Bơtàu tơnguh tiah drà càr Dak Nông tơngai bơh nam 2011- 2020 mờ wèt tus nam 2030. Đơs tàm dơ\ lơh broă, ồng Trần Quốc Huy kuang atbồ đơng lam Đảng càr Dak Nông đơs niam ngan broă lơh ngan bơh [òn drà Gia Nghĩa dê tàm broă mu\t lơh kơrnuat sồ 07. Bè kơnòl broă tàm tơngai tus, [òn drà Gia Nghĩa kờ` pal jăt tàm bơta geh ngan bơh ù tiah brê bơ nơm geh is dê, nàng geh gùng dà broă lơh tàm bơ\t bơtàu, bơtàu tơnguh tiah drà cèng bơta pơn rơ is bơh kơnhoàl ù tiah đah jum Tây Nuguyên. Tàm bơ\t bơtàu phan bơna, lơh hìu đam tiah drà bal mờ lơh niam broă lơh rơndăp ù tiah kờ` pal kơlôi sơ nơng geh ală jơnau cih bơto pơlam, geh bơta lơh glài mờ priă jền nàng atbồ, sền gàr, sền gàr ù tiah brê bơnơm, lơh geh ù tiah hìu đam dipal mờ bơta is rơmis brê bơ nơm bơh tiah drà Gia Nghĩa dê. {òn drà Gia Nghĩa kờn pal lơh pràn ală broă lơh mblàng yal, lam sồr làng bol tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\ tàm broă tàm sơmbăt tê bal bơ\t bơtàu rài kis ngăc ngar jak chài tiah drà, ngan là tàm bơ\t bơtàu rơndăp tăp sèng phan bơna, ù tiah bòn lơgar gơ in dipal.

Mang òr 20/11, tàm [òn dờng Hồ Chí Minh, ồng Lê Hoàng Quân kuang atbồ anih duh broa\ làng bol [òn dờng neh wa\ ồng Sigma Gabriel kuang jat jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar mờ la kuang at bồ gah lơh broa\ sa mờ năng lượng lơgar Đức di tu\ ồng geh tus [òn dờng tus bal pơrjum lơh sa châu Á-Thái Bình Dương. Tàm bùi wa\,  ồng Lê Hoàng Quân đơs tờm bơta git gơp slơ ngai slơ bơtàu tơngguh niam bơh [òn dờng Hồ Chí Minh mờ lơgar Đức. Tu\ do, bòn dờng geh 102 broa\ lơh bơcri bơh ala\ mpồl lơh sa ka\ bro lơgar Đức mờ kờp pria\ rlau 220 tơlak dolar, pria\ geh ka\ bro 2 gah tàm nam geh tus 1 tơmàn 600 tơlak dolar mờ kờp du\ tàm nam do geh tus 2 tơmàn dolar. Ngan ngồn, bơh [òn dờng Hồ Chí Minh mờ ala\ càr bơh lơgar Đức sùm geh bơta git gơp tam klac niam tàm ala\ gah broa\ lơh sa, bơto bơtê, lơh sơnơm.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ngai òr 20/11, lơgar Việt Nam mờ Australia neh bơyai lơh Tìp mat cribơyai broă kơnă Kuang jăt jơng atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai mờ Gah sền gàr dà lơgar dơ\ pe tàm Canberra, Australia. Mpồl kuang bàng Việt Nam bơh ồng Hồ Xuân Sơn kuang jăt jơng atbồ Gah Cribơyai broă mờ lơgar ndai dà lơgar mờ ồng Nguyễn Chí Vịnh kuang jăt jơng atbồ Gah sền gàr dà lơgar lơh kuang atbồ mpồl. Bàr gah ai lơh niam nùs tềng đăp ală bơtàu tơnguh uă ngan mờ pràn kơldăng ngan tàm bơta gi\t gơ\p tam klăc lơh broă bal đah 2 lơgar tàm tơngai lài. Broă bàr lơgar tơngkah 40 nam Ngai crơng gơs bơta gi\t gơp lơh broă bal (1973-2014), lơh tềl tu\ tơngai bơtàu tơnguh pa tàm bơta gi\t gơ\p đah 2 lơgar. Bàr gah ring bal pơn jăt tai lơh pràn ală dơ\ lòt còp mờ tìp mat kơnă kuang bàng dờng màng; jơh nùs bơ\t bơtàu mờ mu\t lơh geh cồng nha Broă lơh broă tơngai dơ\ 2 bơh nam 2015 tus nam 2017, kờ` lơh jrô ơnàng rlau tai bơta gi\t gơ\p broă lơh bơh gi\t gơp cau lơh broă bal tơl làm đah Việt Nam mờ Australia; lơh lài sơlơ tam kla] lơh broă bal tàm ală broă gùng dră bal, lơh sa, kă bro, bơcri priă, sền gàr bơta ngăp lơngai, sền gàr dà lơgar, bơto bơtê, dong kờl bơtàu tơnguh, jak chài, công nghệ, tìp măt lơh quèng đah làng bol 2 lơgar.

Ngai òr 20/11, tàm Moskva, lơgar Nga, ồng Sergei Lavrov kuang atbồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Nga neh geh dơ\ tìp mờ ồng Choe Ryong Hae kuang ala mat bơh at bồ lơgar Triều Tiên. Tàm dơ\ tìp, cau atbồ gah lơh broa\ mờ lơgar ndai lơgar Nga đơs jơnhua bơta tam klac bơh 2 lơgar. Ồng Sergei Lavrov ai git, Nga pin  la ala\ dơ\ tam tìp bơh 2 gah ờ mìng geh dong geh kuơ tus bơta git gơp bơh 2 gah in mờ kung geh ta\ pơ gồp kuơ màng geh wơl dơ\ cri bơyai 6 lơgar bè bơta hạt nhân tàm bồt Triều Tiên.

 Mpồl kuang bàng gròi sền dờng màng bơh Mpồl sền gàr bơta ngăp lơngai mờ tam klăc bal Châu Âu- OSCE tàm lơgar Ukraine, ngai òr 20/11, yal bè broă mpồl rơndeh he dê gơtìp cuh tàm Donbass, di ù tiah bơh mpồl ling lơgar Ukraine gròi sền rềp [òn Marinka, ngài mờ [òn dờng Donest 15 kơi sồ. Jăt jơnau yal bơh Mpồl sền gàr bơta ngăp lơngai mờ tam klăc bal Châu Âu dê, mho ngai òr nao 19/11, mpồl rơndeh bơh mpồl cau do dê tàm hơ\ geh 2 nơm rơndeh pơndiang phan lòt tus tiah Donest. Tus [òn Mariinsky, bơh ngkời mpồl rơndeh pơgăp 80 thơk ni sơna geh dùl nơm rơndeh pơndiang phan dà tơlir bè nha chi bal mờ 2 nă cau ling soh àu mpha ling klàng mờ ndau sơgơn lòs. Mơya, đah Mpồl sền gàr bơta ngăp lơngai mờ tam klăc bal Châu Âu ờ hềt git ală cau rah phàu là bơh đah mpồl cau lơi dê.

Mpồl sền gàr kềng dà lềng bơh lơgar Italia ngai òr 20/11 ai git,  khi neh kơryan geh dùl nơm ơ hò pơndiang cau tus ntrờn kis ờ di pal rềp mờ bồt Sicily, đah jum lơgar do tàm mang 19/11 mờ dong klàs 110 na\ cau. Ala\  cau lơh ka tàm bòn lơgar ai git, neh git go\ ơ hò do gam tus rềp mờ ù  đah jum bơh bồt Sicily mờ ờ geh đèng geh yal. Tơnơ\ geh yal, mpồl sền gàr kềng gah dà lềng neh tus mo kơryan ơ hò, dong geh 110 na\ cau tus bơh Syria, Afghanistan, Iraq. Tàm khà do geh 3 na\ cau geh pin di cau ka\ bro kòn bơnus tus bơh Ukraine. Kuang lơh broa\ geh gơnoar Italia ai git, mìng is tàm nam do neh geh rlau 100 rbô na\ cau tus bơh đah tô  châu  Phi tus Italia, lơh geh bơta kơnjơ\ tus Italia tàm broa\ tam dra\ mờ cau tus mut kis.

Càr lơgar Bắc Kinh, lơgar Lo, tàm ngai òr 20/11, pơn jăt tai kong mờ bơta bơ\ bơl `hu\ glòm klam jơngo uă ngan, dùl poh tơ nơ\ tu\ gơnoar atbồ bòn dờng sang jơh ală broă lơh gròi sền bơ\ bơl nhơm kis mu\t lơh tàm tơngai geh lơh Pơrjum kuang bàng dờng màng Cribơyai tam kla] bal lơh sa Châu Á- Thái Bình Dương- APEC. Bắc Kinh neh gơtìp aniai bơh dơ\ `hu\ klam jơngo pa yal bơh ngai òr nao 19/11, lơh anih lơh broă yal tơngit lài trồ tiah pal geh jơnau đơs lài bè bơta nhơm kis bơ\ khih aniai tài bơh bơ\ bơl `hu\ klam jơngo mờ ală kuang bàng geh gơnoar bè tiah ơm kis pal sồr làng bol mu\t lơh ală broă lơh sền gàr pràn kơldang să jan\ kung bè tơrmù ală broă lơh lòt tus tiah bơdìh.