JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar at bồ hờđang rlao jơh dà lơgar pa ki\ sră nggal pơyua tus ală Gah sơnah lơh broă dà lơgar mờ anih lơh broă ndrờm pal mờ Gah lơh broă dà lơgar sồr mhar mu\t lơh jăt ală adăt, kơrnuat bơh pơrjum dơ\ 7, Gơnoar ala măt dà lơgar kơnă 13 dê. Kuang gơs gơnăp gơnoar at bồ hờ đang rlao jơh lơgar kung sồr ală gah sơnah lơh broă dà lơgar, anih lơh broă ndrờm pal mờ gah lơh broă dà lơgar, anih lơh broă geh gơ rềng tơr gùm kờp, lơh mờ jun yal tus kuang  gơs gơnap gơnoar at bồ hờ đang rlao jơh dà lơgar in geh Sră cih măt ală sră nggal cih nền cê bơto pơlam lơh jăt 11 adăt neh geh Gơnoar ala măt dà lơgar ring bal; bơ\t bơtàu, jun yal tus kuang   gơs  gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar in ki\ ai ngui Kơrnuat bè jàu anih lơh broă đơng lam sền sơ wì cih gơs ală rơndăp lơh adăt, kơrnuat boh lam nam 2015, lơh tam gơl wơl broă lơh adăt boh lam, kơrnuat boh lam kơnă 13, mờ nam 2014 bơh gơnoar ala măt dà lơgar dê. Bè lơh pràn mu\t lơh jơnau kờn tơr mù rbah kơ\ kơljăp tus nam 2020, Kuang gơs gơnăp gơnoar at bồ hờ đang rlao jơh dà lơgar jàu tus Mpồl đơng lam dà lơgar bè tơr mù rbah kơ\ kơl jăp pơn jăt tai đơng lam ală gah sơnah lơh broă dà lơgar lơh broă rơndăp lơh, yal tơngume tam gơl, bơ tơl gùng dà broă lơh kơrnuat boh lam bè broă lơh tơr mù rbah jăt gùng dà uă gah, dipal mờ bơta pràn tàm pà priă jền bơh kes priă dà lơgar dê, ờ lơh kal ke ală broă lơh tơr mù rbah gam lơh tu\ do; tơr mù rhời ală broă dong kờl tơn tus mờ ờ uă mpồl mùl màl; rề ơnàng cau là hìu pa jơh rbah mờ hìu gơmong rbah wơl kờn kơryan gơbàn rbah wơl mờ tơr mù rbah kơ\ kơl jăp.          

 Mho òr 24/7, ồng Vũ Văn Ninh kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar bal mờ mpồl kuang bàng tàm Gơnoar atbồ lơgar neh geh dơ\ lơh broă mờ kuang bàng đơng lam càr Bình Định bè broă tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn; broă bơ\t bơtàu bòn lơgar pa, tơn jơh jơgloh, tơmù rơbah mờ pơgồp bal broă lơh ală anih lơh sa kă bro dà lơgar sền gàr tàm càr do. Ồng Vũ Văn Ninh đơs niam broă lơh ngan bơh càr Bình Định dê tàm broă tơmù kal ke, đơng lam broă tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn càr do dê geh ală cồng nha niam. Bè ală kơnòl tàm tơngai tus, ồng Vũ Văn Ninh sồr:“Tơrgùm kờ` tam gơl broă lơh sa wèt tus nam 2015, lơh ngan là lơh ală rơndăp broă dờng kờ` chồl pràn tơnguh lơh sa mhar, pơn jăt mờ hơ\ là bơ\t bơtàu broă lơh tai. Tàm broă tơnguh bơtàu lơh sa, kung kờ` ală kuang bàng jòi gơl^k broă lơh niam, bơsong ală kal ke hơ\ sồng bơcri priă càn. Bè bơ\t bơtàu bòn lơgar pa, geh tơnguh sùm broă lơh do kờ` làng bol ring nùs kờ` bal mờ tus bal”.

Ngai òr 24/7, tàm càr Dak Lak, neh geh lơh Pơrjum sền wơl hơ pơrgon pơr lòng 6 nhai bồ nam 2014 bơh Mpồl pơr lòng 5 càr Tây Nguyên dê, là Dak Lak, Dak Nông, Gia Lai, Kon Tum mờ Lâm Đồng. Tàm 6 nhai bồ nam do, bơh ală srơh pơr lòng geh kuơ ngan ngồn, ală càr Tây Nguyên neh lơh geh ală bơta tam gơl uă ngan tàm bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn mờ sền gàr bơta ngăp lơngai, sền gàr dà lơgar. Đơs bè broă lơh pơr lòng bơh ală bòn lơgar tàm tiah do, ồng Lê Diễn  kuang atbồ anih duh broă làng bol càr Dak Nông mơkung là Kuang atbồ Mpồl pơr lòng 5 càr Tây Nguyên, đơs la, srơh pơr lòng neh tơr gùm tàm ală kơ nòl broă tờm neh lơh geh bơta bơtàu tơnguh uă ngan bơh tơl bơta tơl broă bơh tơl tiah dê. Bulah bè hơ\, broă lơh jờng rơ bơh tiah do dê tàm tơngai tus kờn pal wèt uă rlau tus cau lơh broă tơn. Ồng Lê Diễn, đơs:“Cồng nha pơr lòng jờng rơ kung geh bơta jak chài rlau pơndrờm mờ ală nam, mơya kung gam cau lơh broă sa priă nhai là uă ngan, mờ làng bol den geh ờ huan uă, mờ làng bol den uă ngan cau niam, uă ngan cau lơh broă pơn rơ jak. An\ sền go\ là kờn pal tơnguh broă do, là srơh gơguh jak tàm cau lơh phan, cau lơh broă sa, ală cau să tờm tơn lơh gơlik phan, să tờm tơn lơh broă bơsram sră, nàng bol he geh ală bơta pơn jờng niam rlau”.

Tàm dơ\ tơnkah 67 nam ngai cau ling sồt să, cau ling chơ\t màng (27/7) nam do, ală kuang bàng đơng lam càr Lâm Đồng neh lòt còp mờ pà 60 pò phan ai ală cau geh màng mờ dà lơgar pơnrơ ngan in, tơl pò phan geh 1 tơlăk 200 rơbô priă geh bal phan mờ priă tàm 12 kơnhoàl, bòn dờng tàm càr do. Bơdìh hơ\ tai, ală kơnhoàl tàm càr Lâm Đồng kung neh lơh jăt broă pà phan bơh Kuang atbồ lơgar tàm 2 khà là 400 rơbô priă tàm 1 nă cau ai 550 nă cau in mờ 200 rơbô priă tàm 1 nă cau ai rơlao 8 rơbô nă cau in mờ jơh ală khà priă do là 1 tơmàn 800 tơlăk priă.

 Di dơ\ tơngkah 67 nam Ngai cau ling sồt să cau ling chơ\t màng, 27/7, ngai òr 24/7, ồng Nguyễn Bốn kuang jăt jơng atbồ anih duh broă làng bol càr Dak Nông lam bồ Mpồl lơh broă bơh càr dê neh lòt còp, pà phan ală hìu bơnhă geh sră dong kờl bơh dà lơgar tàm ntum Quảng Khê, kơnhoàl Dak Glong, càr Dak Nông. Tàm ală tiah tus còp, ồng Nguyễn Bốn neh pà phan mờ lùp còp pràn kơldăng să jan\ đềt mềr ngan, tơlik nùs nhơm gi\t ưn ngài uă ngan tus mờ ală dà kơlhề tă pơgồp, bơta roh rui hoàc hươr uă ngan tàm broă lơh tơngklàs jơi bơtiàn bơh hìu bơnhă cau ling sồt să, cau ling chơ\t màng dê, kung bè tam pà bal mờ ală kal ke bơh ală hìu bơnhă gam gơtìp dê.

 Di tơnkah 85 nam ngai crơng gơs mpồl ala măt cau lơh broă Việt Nam (28/7), drim òr 24/7, tàm Hà Nội, mpồl tam klăc ala măt cau lơh broă Việt Nam neh bơyai tìp măt kuang bàng lơh broă tàm ală rài. Tàm dơ\ tìp, ồng Đặng Ngọc Tùng kuang atbồ mpồl tam klăc ala măt cau lơh broă Việt Nam đơs geh đơng lam ală mpồl lơh broă tàm mpồl tam klăc ala măt cau lơh broă Việt Nam lơh geh cồng nha kơrnoăt sồ 20 mpồl đơng lam Đảng dà lơgar dê bè “Pơn jăt tai bơ\t bơtàu cau lơh broă sa priă nhai Việt Nam tàm rài chồl pràn bơ\t bơtàu dà lơgar” mờ kơrnoăt pơrjum dờng dơ\ 11 mpồl ala măt cau lơh broă Việt Nam dê. Ală mpồl ala măt cau lơh broă geh tam gơl pa tơngu me broă lơh, lơh niam rơlao gơnoar sền gàr gơnoar tòm mờ gơnoar kuơ di pal cau lơh broă dê, pơgồp bal mùl màl tàm ală cồng nha tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn dà lơgar.

Tơngkah 85 nam Ngai crơng gơs Mpồl ala măt cau lơh broă Việt Nam, Mpồl ala măt cau lơh broă càr Sóc Trăng bơyai lơh uă broă lơh chài rơ gơi, đơs crih tam ya tàm mpồl cau lơh phan, cau lơh broă sa priă nhai dà lơgar mờ cau lơh broă. Pơn rơ ngan tàm broă lơh do là dơ\ lơh đơs crih tam ya làng bol cau lơh phan, cau lơh broă sa priă nhai dà lơgar mờ cau lơh broă càr dơ\ 8 nam 2014 geh lơh bơh ngai 23 tus ngai 27 nhai 7. Tơngume bơh dơ\ lơh đơs crih tam ya do dê tơr gùm đơs niam gơnoar broă mpồl ala măt cau lơh broă dê, jờng rơ dà lềng bồt bơlào dà lơgar, rùp să cau ling dà lềng, nùs nhơm khin cha jak chài kơ\ dơn sền gàr gơnoar tờm tiah dà lềng bồt bơlào bòn lơgar.

 Mho òr 24/7, tàm bòn dờng Đà Nẵng neh bơyai k^ hơ bal broă lơh bal bơh hìu sơnơm sơm kòp ồm sa ru\ càr Kanagawa, lơgar Nhờk mờ hìu sơnơm kòp ồm sa ru\ bòn dờng Đà Nẵng. Jăt sră nggal hơ bal, hìu sơnơm sơm kòp ồm sa ru\ Kanagawa geh ai bác sĩ, cau lơh broă jăk tus bơto pơlam dong kờl hìu sơnơm kòp ồm sa ru\ bòn dờng Đà Nẵng tàm broă sền kờ` g^t kòp, reh mờ sơm kòp cau kòp in mờ dờp dong kờl priă kờ` mpồl cau lơh sơnơm tàm hìu sơnơm kòp ồm sa ru\ bòn dờng Đà Nẵng in tus lơgar Nhờk bơsram broă lơh. Càr Kanagawa là tiah lam lài tàm gah lơh sơnơm lơgar Nhờk wèt tus broă ai ală broă lơh gah lơh sơnơm ờ kas priă, niam ờ do ờ dă mờ phan lơh broă pa.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Cribơyai dunia bè gơ rờm bal mờ tam gơl trồ tiah tàm lơh sa sươn sre geh lơh tàm càr Savannakhet, lơgar Lào, neh tơn jơh tàm ngai òr 24/7. Tus bal geh cau ala măt 4 lơgar tàm Châu Á bươn gơtìp aniai bơh tam gơl trồ tiah là Lào, Campuchia, Bangladesh mờ Ấn Độ. Ală cau ala măt đơs la, tam gơl trồ tiah tàm ală dà lơgar do neh geh ală bơta gơ tơngo\ loh làng ngan bal mờ bơta tam gơl bè dà mìu, trồ tiah sơlơ duh tai mờ sơnđờm geh ală jơnau trồ tiah ờ niam ngan, digơlan gơtìp prăng soăt dà mờ dà ko\ dà cò uă. Cribơyai là tu\ niam nàng ală lơgar tàm tiah do tàm yal tơngi\t bal mờng chài mờ chul chồl tam klăc lơh broă bal.

Ồng Simon Peres kuang atbồ lơgar Israel mùl màl tơn jơh at gơnoar tàm sơnam 90, tơnơ\ mờ 1 rài lơh broă gah gùng dră bal mờr 70 nam, tàm tu\ bơta kal ke sơlơ ngai sơlơ tơnguh bơh lơgar Isrel mờ mpồl Hamas cau Palestin tàm dòr Gaza. Tàm lơgar Israel, bu\ lah groăt kuang atbồ lơgar mìng geh nùs nhơm lơh gời mờ gơnoar đơng lam dà lơgar geh kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar dê, mơya ồng Simon Peres `hăp `har ngan tàm broă chồl pràn kờ` geh bơta lơngăp lơngai tàm Trung Đông mờ geh sền là 1 tàm ală kuang bàng lam lài tàm broă tơl^k kơrnuat lơngăp lơngai Oslo nam 1993 lơh geh broă crơng gơnoar atbồ cau Palestin. Tàm tơngai at gơnoar, ồng neh 4 dar cri bơyai mờ ồng Mamoud Abbas kuang atbồ cau Palestin. Tàm jơnau đơs du\t ndơl lài mờ tu\ tơn jơh at gơnoar, ồng Simon Peres 1 dơ\ tai đơs tòm, geh ai jơh pràn kờ` drơng broă dà lơgar.

 Gah ai tơngi\t jơnau AP yal jơnau yal bơh Gah rơndeh par lơgar Algeria dê pà gi\t, tàm rơndeh par bàng sồ AH5017 gơtìp ờ gơtùi yal tơngit tai tàm mho ngai òr 24/7, pơndiang pơgăp 110 nă cau lòt bơh uă lơgar krơi is bal mờ 6 nă cau tàm mpồl cau măi rơndeh par. Rơndeh par gơtìp ờ gơtùi yal tơngi\t tai mìng 50 phuk tơ nơ\ tu\ par bơh càr lơgar Ouagadougou, Burkina Faso, lòt tus lơgar Algeria. Jơnau yal pà gi\t, rơndeh par gơtìp ờ gơtùi yal tơngi\t tai tu\ kung gam par tàm hờ đang kơl wàng trồ Mali mờ gam tus rềp tiah nhàr lơgar mờ Algeria. Tu\ rơndeh par do ngài mờ tiah nhàr lơgar Algeria ờ ngài den mpồl cau măi rơndeh par geh sồr par gùng pơdar tài gùng sền ờ go\ loh mờ pleh digơlan gơ tam tơm mờ rơndeh par ndai tàm gùng par bơh Algedia Bamako. Rơndeh par gơtìp ờ gơtùi yal tơngi\t tai tơ nơ\ tu\ tam gơl gùng par. Tu\ do, gah rơndeh par neh dan geh broă rơndăp lơh mhar nàng jòi rơndeh par AH5017.

Lơgar Nauy ngai òr 24/7 neh yal lài bè ală bơta pơhìn bơh ală mpồl cau dră wơl là cau lơgar Nauy tam lơh tàm lơgar Syria rê hờ lơgar tòm. Anih lơh broă ndơ\p ndơr lơgar Nauy pà g^t, neh dờp geh ală jơnau tơng^t pin dờn ngan, yal lài bè bơta ờ niam mùl màl kờ` di tus tàm lơgar do bơh ală cau gơrềng bal tus mờ ală cau geh phào jăt yàng islam tàm lơgar Syria. Jăt anih lơh broă ndơ\p ndơr lơgar Nauy yal, di gơlan gơl^k geh ală dơ\ sò tơm tàm 2, 3 ngai tus, mơya ờ hềt g^t loh tiah lơi mùl màl.

 Poan lơgar tàm Châu Phi là Nigeria, Niger, Chad, mờ Cameroon pa yal crơng gơs dùl mpồl bal tàm dơ\ tam lơh tam dră wơl mờ mpồl cau jăt yàng Islam duh nùs ờ niam Boko Haram, gam ngai sơlơ lơh broă pràn tàm tiah do. Tàm dùl jơnau yal bơr, ồng Karidio Mahamadou kuang atbồ Gah sền gàr dà lơgar lơgar Nigieria đơs tờm, do là dùl broă lơh dờng màng, ai go\ bơta jơh nùs bơh ală lơgar tàm tiah do dê, hòi jà jơh ală bơta pràn gơtùi lơh kơr yăn ală bơta pơhìn tus mờ bơta ngăp lơngai tàm tiah do.